Kulturë

UNESCO: 207 objekte kulturore ukrainase të dëmtuara nga lufta

Të dhënat po mblidhen në një platformë ‘online’ të krijuar posaçërisht.

Published

3 years ago

October 27, 2022

UBT news

Duke përdorur imazhet satelitore para dhe pas, OKB-ja ka dokumentuar dëmtimin ose shkatërrimin e plotë të 207 vendeve kulturore në Ukrainën e shkatërruar nga lufta.

Të dhënat po mblidhen në një platformë ‘online’ të krijuar posaçërisht, e cila fillimisht do të jetë e aksesueshme vetëm për ekspertët, por së shpejti do të hapet edhe për publikun, njoftoi dje Krista Pikkat nga agjencia arsimore dhe kulturore e OKB-së (UNESCO), në Gjenevë.

Ajo ka thënë se shtatë vendet e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s në Ukrainë deri më tani nuk janë dëmtuar si rezultat i pushtimit të plotë të Rusisë tetë muaj më parë, përcjell ATA.

Vende të tjera, si teatri i dramës në Mariupol, nuk kanë pasur të njëjtin fat. Qindra civilë kërkuan strehim atje menjëherë pas fillimit të luftës në mars. Më 16 mars, bombat ruse shkatërruan pjesën më të madhe të ndërtesës. Imazhet e vlerësuara nga UNESCO janë të 9 marsit dhe 12 majit.

Nga 207 vendndodhje, 88 janë objekte fetare, 15 janë muze, 76 janë ndërtesa me interes historik ose artistik, 18 janë monumente dhe 10 janë biblioteka.

UNESCO po punon me Qendrën Satelitore të Kombeve të Bashkuara me bazë në Gjenevë (UNOSAT) për vlerësimet e fotografive.

Kur UNESCO merr informacion rreth dëmtimit, UNOSAT blen imazhe satelitore nga shitësit komercialë të marra sa më afër që të jetë e mundur, para dhe pas sulmit.

Sipas UNOSAT, imazhe të tilla kushtojnë midis 250 euro (251 dollarë) dhe më shumë se 1000 euro, në varësi të mënyrës se si janë marrë. Ekspertët përpunojnë imazhet satelitore për të treguar shkatërrimin e saktë.

Kulturë

Opera e Kosovës me koncert përkujtimor për 28-vjetorin e Epopesë së UÇK-së

Published

31 minutes ago

March 9, 2026

UBTNews

Koncerti i mbajtur më 6 mars në Sallën e Kuqe të Pallatit të Rinisë dhe Sportit në Prishtinë solli një mbrëmje solemne në nderim të Epopesë së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Në një ngjarje të tillë përmbyllëse të tri ditëve të Epopesë së UÇK-së, jehona e ritmeve dhe vargjeve shqipe u bë shënim madhështor i 28-vjetorit të kësaj ngjarjeje të lavdishme historike. Imazhi me instrumentistë dhe këngëtarë, kryesisht të rinj, të angazhuar nga Opera e Kosovës, projektoi krenari dhe përkushtim artistik, por njëkohësisht rikujtoi edhe realitetin se, për gati tri dekada, hapësirat e skenës së muzikës klasike në vend kanë mbetur në gjendje jo të denjë për zhvillimin e këtij arti.

Një ditë pas mbrëmjes së kombinuar mes koncertit dhe akademisë përkujtimore, të shtunën në mbrëmje në Sallën e Kuqe u mbajt koncerti ku fokusi ishte në veprat për dy piano, kor dhe orkestër. Pothuajse i gjithë programi u prezantua në premierë, i punuar posaçërisht për këtë formacion, gjë që përbënte një risi të veçantë të Operës së Kosovës për publikun. Kjo i dha ngjarjes një dimension të veçantë artistik dhe një freski interpretative në repertorin e prezantuar.

Kori dhe Orkestra e Operës së Kosovës, nën drejtimin e dirigjentit Edon Ramadani, interpretuan një program të përzgjedhur me vepra të kompozitorëve Drinor Zymberi, Vasil Tole, Valton Beqiri, Feim Ibrahimi dhe Avni Mula. Në këtë mbrëmje u paraqitën edhe pianistet Elizabeta Qarri dhe Artemida Qarri, të cilat sollën një interpretim të ndjerë dhe profesional në veprat për dy piano.

Ndërkaq, edhe mbrëmja e 7 marsit në Sallën e Kuqe të Pallatit të Rinisë dhe Sportit në Prishtinë solli një përjetim të veçantë artistik me Orkestrën dhe Korin e Operës së Kosovës, nën dirigjimin e Prof. asoc. Edon Ramadanit, si dhe me interpretimin në piano të Elizabeta Qarrit dhe Artemida Qarrit. Publiku, i cili mbushi sallën plot, pati rastin të përjetojë një program të pasur me emocione muzikore, interpretim të rafinuar dhe energjinë e veçantë që krijohet kur arti dhe publiku takohen në të njëjtën hapësirë.

Kulturë

Shfaqja për fëmijë “Picërraku” vjen këtë të shtunë në Teatri Dodona

Published

3 days ago

March 6, 2026

UBTNews

Shfaqja për fëmijë “Picërraku”, me tekst të autorit Karel Novak dhe regji nga Melihate Qena, do të jepet këtë të shtunë, më 7 mars, në dy termine: ora 12:00 dhe 13:00 në Teatri Dodona.

Në këtë shfaqje marrin pjesë aktorët: Roza Berisha, Njomëza Tmava, Allmir Suhodolli, Avni Hoti dhe Molikë Maxhuni.

Kukullat janë realizuar nga Boris Qershkov, muzika nga Naim Krasniqi, ndërsa skenografia dhe kostumet nga Merita Behluli. Për ndriçimin kujdeset Skënder Latifi, ndërsa producent i shfaqjes është Armond Morina.

Rezervimet mund të bëhen çdo ditë pune nga ora 12:00 deri në 15:00 në numrin +383 (0)38 230 623, ndërsa ditën e shtunë nuk bëhen rezervime.

Shfaqja është mbështetur nga Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit e Kosovës.

Kulturë

Shkolla e Parë Shqipe në Kosovë – Stubëll

Published

3 days ago

March 6, 2026

UBTNews

Me rastin e Dita e Mësuesit, më 7 Mars, kujtojmë me respekt historinë e arsimit shqip dhe sakrificat e mësuesve për ruajtjen e gjuhës dhe kulturës sonë.

Një ndër vendet më të rëndësishme të kësaj historie është Kisha e Shën Gjergjit në Stubëll, e njohur edhe si shkolla e parë shqipe në Kosovë, e vendosur në Stubëll e Epërme në rajonin e Karadakut.

Tradita e arsimit shqip në këtë fshat është shumë e hershme dhe lidhet me veprimtarinë e Kolegji i Shën Lukës, i cili kishte filluar punën që në vitin 1584.

Edhe pse në atë kohë arsimi në gjuhën shqipe përballej me shumë pengesa dhe persekutim nga autoritetet osmane, në Stubëll u ruajt dhe u zhvillua tradita e mësimit në gjuhën amtare.

Në brendësi të kishës është i gdhendur edhe viti 1846, që dëshmon për vazhdimësinë e veprimtarisë arsimore në këtë vend.

Shkolla e parë shqipe si institucion i mirëfilltë filloi veprimtarinë e saj në vitin 1868 me mësuesin dhe meshtarin Dom Mikel Tarabuluzit, i cili dha një kontribut të madh në përhapjen e arsimit dhe të gjuhës shqipe. Më vonë, në vitin 1905, kjo shkollë u zyrtarizua edhe nga autoritetet e Austro-Hungarisë.

Në hapësirat e saj ndodheshin dhoma që shërbenin si klasa mësimi për nxënësit, si dhe ambiente për udhëheqësit fetarë dhe arsimorë. Në oborrin e saj sot gjendet edhe përmendorja e Dom Mikel Tarabuluzit dhe një monument kushtuar martirëve të Karadakut.

Për shkak të vlerave të saj historike, kulturore dhe shpirtërore, ky objekt është shpallur në mbrojtje të përhershme në vitin 2016 nga Këshilli i Kosovës për

Trashëgimi Kulturore.

Historia e shkollës së Stubllës është një dëshmi e fortë e përpjekjeve të popullit shqiptar për të ruajtur gjuhën dhe identitetin kombëtar përmes arsimit. Ajo na kujton se falë përkushtimit të mësuesve dhe dijetarëve, gjuha dhe kultura jonë kanë mbijetuar dhe janë zhvilluar ndër shekuj.

Foto: Sefer Aliqkaj

Kulturë

7 Marsi – Dita e Mësuesit dhe historia e Mësonjëtores së parë shqipe në Korçë

Published

3 days ago

March 6, 2026

UBTNews

Çdo vit më 7 mars, shqiptarët shënojnë Ditën e Mësuesit, një datë që lidhet me hapjen e shkollës së parë kombëtare në gjuhën shqipe, të njohur si Mësonjëtorja e Korçës.

Kjo shkollë u hap më 7 mars të vitit 1887 në qytetin e Korçës nën drejtimin e Pandeli Sotirit, në kohën e fundit të Perandorisë Osmane. Ajo ishte shkollë me karakter kombëtar e laik (jo fetar), ku të gjitha mësimet jepeshin në gjuhën shqipe. Drejtues të saj ishin figura të njohura të Rilindjes shqiptare, si: Pandeli Sotiri, Petro Nini Luarasi, Nuçi Naçi, Thoma Avrami etj.

Hapja e Mësonjëtores erdhi si rezultat i përpjekjeve të Lëvizjes Kombëtare Shqiptare, e cila synonte zhvillimin e arsimit dhe afirmimin e të drejtave kombëtare të shqiptarëve. Në një periudhë kur përdorimi dhe mësimi i gjuhës shqipe ishte i kufizuar, kjo shkollë u bë një qendër e rëndësishme për edukimin kulturor dhe patriotik.

Mësonjëtorja e Korçës pati një rol të veçantë në përhapjen e dijes dhe në ruajtjen e identitetit kombëtar. Përmes saj u hodhën themelet e arsimit shqip dhe u frymëzuan breza të tërë nxënësish.

Sot, ndërtesa ku dikur zhvillohej mësimi shërben si muze dhe mbetet një simbol i rëndësishëm i historisë së arsimit shqiptar. Çdo 7 mars, kjo datë kujton sakrificën dhe kontributin e mësuesve në ruajtjen dhe zhvillimin e gjuhës dhe kulturës shqiptare.

Dita e Mësuesit është festë kombëtare, nuk është vetëm për punonjës të arsimit shqiptar, por edhe për nxënës e studentë, është një festë që festohet në çdo familje shqiptare. Kjo është një traditë e bukur e krijuar te populli ynë. Në këtë ditë të rëndësishme të arsimit shqiptar kujtojmë me respekt të thellë veprën e ndritur të mësuesve dhe patriotëve të shquar, që punuan me përkushtim dhe bënë sakrifica të mëdha për zhvillimin e arsimit kombëtar.