Dy persona u shpëtuan nga një tunel i hidrocentralit, nëntë ditë pasi përmbytjet katastrofike goditën Nepalin, me më shumë se 4,000 njerëz ende të zhdukur.

Ekipet e shpëtimit, me ndihmën e më shumë se 500 inxhinierëve të mbledhur në një grup në WhatsApp, po vazhdojnë të kërkojnë të zhdukurit.

Më shumë se një javë pas përmbytjeve shkatërruese të shkaktuara nga shembja e një akullnaje në kufirin mes Nepalit dhe Tibetit, ekipet e kërkim-shpëtimit kanë arritur të nxjerrin të gjallë dy punëtorë nga tuneli i hidrocentralit “Trishuli 3A”. Të mbijetuarit, Sanjaya Shah dhe Kabir Maharjan, kishin pësuar lëndime në duar e këmbë nga përpjekjet për t’u zvarritur nëpër balte dhe vuanin nga mungesa e oksigjenit, me ç’rast janë transportuar me urgjencë me helikopter drejt spitalit ushtarak në Katmandu.

Operacioni i shpëtimit mori kthesë pas përpjekjeve intensive ku ekipet emergjente shpuan një hapësirë në pjesën e sipërme të tunelit dhe furnizuan me oksigjen brendësinë. Pasi dëgjuan zërat e parë, shpëtuesit u bënë thirrje të bllokuarve që të mos panikoseshin pasi ndihma kishte mbërritur, duke marrë kështu konfirmimin e parë nga të mbijetuarit.

Autoritetet e energjetikës në Nepal besojnë se vetëm në këtë tunel ndodhen edhe rreth 39 punëtorë të tjerë, ndërsa në shkallë vendi dyshohet se mbi 150 persona mbeten ende të bllokuar në rrjetet e tuneleve të hidrocentraleve përgjatë lumit Trishuli. Ministri i Komunikimit i Nepalit, Bikram Timilsina, e ka cilësuar këtë ngjarje si një moment shprese midis tragjedisë, teksa ekipet ushtarake po vazhdojnë operacionet e kërkimit përballë një bilanci që deri tani shënon mbi 1,200 të vdekur dhe rreth 5,000 të zhdukur. /BBC/

Hetuesit gjermanë kanë zbuluar detaje të reja rreth tentativës së sulmit me dron ndaj një aeroplani mallrash ukrainas në aeroportin e Leipzigut, dhe të dhëna kyçe çojnë direkt në Serbi, shkruan e përjavshmja gjermane Spiegel, duke cituar burime në qarqet lokale të sigurisë.

Një nga të dyshuarit në sulmin në Leipzig është i lidhur me një burrë që u arrestua në Serbi në qershor për posedim eksplozivash. Sipas Spiegel, më 11 qershor, policia serbe ndaloi dy makina që po shkonin drejt Bashkimit Evropian pranë kufirit hungarez. Ata ishin Danilo B., i cili ka shtetësi serbe dhe ruse, dhe shtetasi serb Slobodan D.

Dronë dhe eksplozivë në kanaçe: “Serbia është një pikë e nxehtë për sabotimin rus”

Në makinën e parë, policia gjeti pjesë të një droni të modifikuar dhe qarqe kontrolli, ndërsa në të dytën, në një ndarje të fshehur, ata zbuluan kanaçe të mbushura me eksplozivë. Të dy kanë qenë në paraburgim që nga qershori, dhe autoritetet gjermane tani po kontrollojnë lidhjen e tyre të drejtpërdrejtë me të dyshuarit në aksionin në Leipzig – një bjellorus dhe një me shtetësi të dyfishtë ruse dhe letoneze.

Përveç kësaj, hetuesit rindërtuan lëvizjet e të dyshuarve dhe zbuluan se njëri prej tyre iku në Rusi pas operacionit nëpërmjet rrugës përmes Serbisë dhe Stambollit. Për shkak të gjithë kësaj, shërbimet evropiane të inteligjencës e shënojnë Serbinë si një “pikë të nxehtë” për sabotimin rus në të gjithë Evropën, duke deklaruar se shërbimet ruse atje rekrutojnë dhe trajnojnë operativë për operacione në terren.

Hetuesit u habitën menjëherë nga metoda identike e prodhimit të pajisjes. Në Leipzig, rreth 600 gramë të eksplozivit plastik jashtëzakonisht shkatërrues Semtex, i cili përdoret edhe nga ushtria, u vendosën në një kanaçe metalike të bashkangjitur në aeroplan, saktësisht e njëjtë me kanaçet e sekuestruara në kufirin serb.

Si dështoi sulmi në Leipzig

Vetë sulmi në Leipzig ndodhi më 4 gusht dhe u shmang vetëm nga një kombinim rrethanash. Një dron që mbante eksplozivë fluturoi drejt aeroplanëve të parkuar ukrainas të mallrave Antonov dhe goditi krahun e njërit prej aeroplanëve, por pajisja shpërthyese nuk shpërtheu për shkak të një sigurese të dëmtuar. Aeroplani që goditi droni kishte rezervuarë karburanti plot dhe kishte transportuar ndihmë ushtarake dhe municione në Ukrainë vetëm një ditë më parë.

Aeroporti i Leipzig/Halle është një qendër kyçe logjistike për operacionet e NATO-s dhe dërgimin e armëve në Kiev. Hetuesit përcaktuan se droni i rrëzuar ishte modifikuar shumë: kishte një bateri shtesë për rreze më të gjatë veprimi, një kamerë, një router 5G dhe dy karta SIM, pa drita të jashtme dhe mund të kontrollohej nga një distancë e gjatë përmes një rrjeti celular. Një antenë e veçantë u gjet gjithashtu në një pemë aty pranë që shërbente si përforcues sinjali.

Gjurmët e ADN-së dhe zjarrvënia në Poloni

Një përparim në hetim u soll nga gjurmët e ADN-së të izoluara nga një dron, një antenë dhe një kanaçe që përmbante Semtex, të cilat u përputhën përmes bazave të të dhënave në Lituani dhe Finlandë. Hetuesit gjithashtu lidhin një nga të dyshuarit me një sabotim të mëparshëm në qytetin polak të Loxh, ku një zjarr u vu në një dyqan të madh materialesh ndërtimi Leroy Merlin në korrik 2024. Megjithëse fillimisht u mendua se insekticidet ishin ndezur, prokurorët polakë më vonë vërtetuan se ishte sabotim rus.

Sipas vlerësimeve të inteligjencës nga disa shërbime evropiane, të paktën katër rrjete sabotatorësh nën kontrollin e drejtpërdrejtë të Moskës janë aktualisht aktivë në tokën e Bashkimit Evropian, dhe policia po kontrollon nëse avionë të tjerë morën pjesë në operacionin në Leipzig. Konkretisht, po atë natë, një aeroplan mallrash i DHL goditi një objekt fluturues të panjohur gjatë uljes.

Për shkak të gjithë çështjes, Ministri i Brendshëm gjerman, Alexander Dobrindt, njoftoi publikisht se strukturat shtetërore ruse ishin direkt pas sulmit. Si shenjë hakmarrjeje, Berlini urdhëroi mbylljen e konsullatës ruse në Bon dhe dëbimin e stafit të saj, si dhe ndërpreu kontratën me Shtëpinë Ruse në Berlin. Moska u hakmor duke pretenduar se ishte një gjyq i montuar dhe një provokim dhe mbylli Institutet Gjermane Goethe dhe konsullatën në Shën Petersburg.

Burimi: Index.gr/Spiegel

Një prodhues dhe tregtues shtetëror kinez i armëve, i cili është nën sanksione të Perëndimit për shkak të bashkëpunimit me Rusinë, që po zhvillon luftë kundër Ukrainës, është ndër ekspozuesit në panairin e pajisjeve ushtarake të organizuar nga Ministria e Mbrojtjes e Bosnje e Hercegovinës dhe nga Qeveria e entitetit të Federatës së BeH-së, së bashku me kompani vendase.

Poly Technologies ka shkuar në Sarajevë me makete të dronëve që përdoren nga Ushtria Çlirimtare Popullore e Kinës, sisteme kundër dronëve, si dhe raketa, granata, raketahedhës dhe anije sulmuese.

Organizatorët në Bosnje nuk iu përgjigjën pyetjes së Shërbimit të Ballkanit të Radios Evropa e Lirë (REL) se si një kompani kineze nën sanksione u gjend në një panair në një vend që është në Planin e Veprimit për Anëtarësim në Organizatën e Traktatit të Atlantikut Verior (NATO) dhe kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian, dhe që, sipas marrëveshjeve të nënshkruara, duhet të ndjekë politikën e saj të jashtme dhe të sigurisë.

Një gjë e tillë nuk duhej të ndodhte. Miratimet për ardhjen e njerëzve, kompanive dhe mjeteve, armëve dhe municioneve duhej të jepeshin nga disa institucione. Ai që e organizoi panairin duhej të bënte verifikimet. Nuk do të çuditesha as nëse kjo do të ishte një neglizhencë e qëllimshme, sepse besoj se nuk ka ndodhur rastësisht”, tha për REL-in Sead Jusiq, ish-zëvendësministër i Mbrojtjes i Bosnjes.

Jusiq thotë se këto ardhje dhe paraqitje “duhej t’i filtronin Ministria e Mbrojtjes, Ministria e Sigurisë dhe Ministria e Tregtisë së Jashtme e BeH-së”.

“E dini si është në BeH, për disa njerëz në këto ministri, disa vende janë mike, për të tjerët nuk janë”, thotë Jusiq.

Shtetet e Bashkuara të Amerikës e vendosën Poly Technologies në listën e subjekteve të sanksionuara në qershor të vitit 2024.

Sipas autoriteteve amerikane, kompania kineze e ka furnizuar industrinë ushtarake ruse me sisteme navigimi për helikopterët ushtarakë Mi-17, si dhe me teknologji të tjera “me përdorim të dyfishtë”, të cilat mund të përdoren për qëllime ushtarake.

Londra vendosi sanksione ndaj Poly Technologies në prill të vitit 2025, për shkak të aktiviteteve që, sipas arsyetimit të autoriteteve britanike, kontribuojnë në kapacitetet ushtarake të Rusisë dhe cenojnë sovranitetin e Ukrainës.

BE-ja e përfshiu Poly Technologies në listën e subjekteve të sanksionuara në maj të vitit 2025, duke thënë se kompania kineze i kishte furnizuar Rusisë komponentë për helikopterë ushtarakë. Sanksione ndaj saj kanë vendosur edhe Kanadaja dhe Ukraina.

Organizata kërkimore C4ADS tha se në bazat ndërkombëtare të të dhënave për doganat dhe tregtinë kishte identifikuar më shumë se 280 dërgesa të Poly Technologies drejt Rusisë.

Poly Technologies e ka furnizuar prodhuesin rus të municioneve Barnaul Cartridge Plant me barut të mjaftueshëm për prodhimin e të paktën 80 milionë fishekëve, sipas të dhënave të ImportGenius.

BeH-ja është “pajtuar” me sanksionet e Brukselit ndaj Rusisë dhe është zotuar ta harmonizojë politikën e saj të jashtme me BE-në, por sanksionet nuk janë zbatuar, ndërsa prej vitesh refuzon kërkesat e BE-së për t’u vendosur viza shtetasve të Rusisë, Kinës, Turqisë, Arabisë Saudite dhe disa vendeve të tjera.

“BeH-ja në letër është harmonizuar me politikën e jashtme të BE-së, por jo edhe në praktikë. Këtë e shohim edhe në shembullin e këtij panairi të armëve. Sa i përket politikës së jashtme dhe asaj të brendshme, secili bën çfarë të dojë pa asnjë pasojë”, thotë për Radion Evropa e Lirë Haris Qutahija nga Iniciativa për Politikë të Jashtme e BeH-së.

Çfarë nënkupton prania e kompanisë nën sanksione?

Në prill të këtij viti, para se të publikohej lista e ekspozuesve, ministri federal i Energjisë, Minierave dhe Industrisë, Vedran Lakiq, deklaroi se organizatorët do t’i “përzgjidhnin me kujdes ekspozuesit”.

“Që të mos gjendemi në një situatë ku nga një ide e mirë, të cilën duam ta realizojmë, të krijojmë një problem gjeopolitik”, tha atëherë Lakiq, duke prezantuar projektin e panairit Balkan Shield 2026.

REL-i kërkoi përgjigje nga UNIS Group, zyra e kryeministrit të Qeverisë së Federatës së BeH-së, zyra e ministrit Lakiq dhe ministri i Mbrojtjes i BeH-së lidhur me pyetjen se si kompania kineze nën sanksione u gjend mes ekspozuesve.

Deri në momentin e publikimit, nuk kishin mbërritur përgjigje në pyetjet nëse ata e dinin se Poly Technologies ishte nën sanksione dhe si kishte kaluar procesin e verifikimit.

Vetë prania e një kompanie nën sanksione në një panair nuk përbën automatikisht shkelje të sanksioneve amerikane ose evropiane.

Megjithatë, lidhja e marrëveshjeve afariste ose kryerja e transaksioneve financiare me një subjekt të sanksionuar mund të bëjë që individë, kompani ose qeveri të përfshihen në të ashtuquajturat sanksione dytësore.

Kush janë ekspozuesit e tjerë?

Përveç 22 ekspozuesve nga Bosnje e Hercegovina, në panair marrin pjesë edhe pesë kompani nga Turqia, dy nga Sllovenia dhe nga një kompani nga Egjipti, Kina dhe Shtetet e Bashkuara.

Mes ekspozuesve ishte edhe Zyra Presidenciale Turke për Industrinë e Mbrojtjes (SSB), e cila më herët ishte objekt i sanksioneve amerikane pas blerjes nga Turqia të sistemit rus të mbrojtjes ajrore S-400.

Përveç kompanive nga entiteti i Federatës së BeH-së, në panair ekspozon edhe kompania Orao nga entiteti Republika Sërpska, e cila në fillim të viteve 2000 ishte objekt i hetimeve ndërkombëtare të lidhura me Irakun dhe shkeljen e regjimit të atëhershëm të embargos së Kombeve të Bashkuara.

BeH-ja ka 15 ndërmarrje të industrisë ushtarake, ndërsa SHBA-ja prej vitesh ka qenë blerësi më i madh i armëve nga BeH-ja, kryesisht fishekëve dhe predhave të artilerisë, së bashku me Çekinë, Holandën, Arabinë Saudite dhe Egjiptin.

Eksporti ka rënë këtë vit, ndërsa prodhuesit si arsye kryesore përmendin vështirësitë në sigurimin e lëndëve të para, rritjen e çmimeve të tyre dhe afatet më të gjata të dorëzimit “për shkak të ndryshimeve gjeopolitike dhe kërkesës më të madhe për armatim”.

BeH-ja, në përgjithësi, nuk eksporton armë në zonat e përfshira nga konfliktet e armatosura dhe, ndryshe nga Serbia, nuk ka blerë armë nga Kina. Në vitet e mëparshme është regjistruar vetëm një donacion kamionësh dhe buldozerësh.

Sipas të dhënave që doganat e Bosnjes ia kanë dorëzuar REL-it, që nga viti 2019 nuk ka pasur asnjë tregti të drejtpërdrejtë të armëve dhe pajisjeve me Ukrainën dhe Iranin.

Në përgjithësi, duke marrë parasysh të gjitha mallrat, partnerët më të rëndësishëm tregtarë të jashtëm janë vendet anëtare të BE-së dhe të rajonit, ndërsa BeH-ja ka deficitin më të madh tregtar me Kinën. /REL/