Kosova është bërë me kampusin e parë universitar që ka instaluar rrjetin global 5G, duke e lokalizuar në Parkun Shkencor Inovativ të UBT-së, në Lipjan, përmes një marrëveshje mes UBT-së dhe kompanisë finlandeze të telekomunikacionit “Nokia”.
Në një ceremoni solemne, nën patronatin e rektorit të UBT-së, prof.dr. Edmond Hajrizi, është bërë inaugurimi i shtrirjes së gjeneratës së pestë së teknologjisë së rrjeteve celulare pa tela – 5G.
Pjesëmarrës në këtë ceremoni në formë virtuale ishin: ambasadorja e Ambasadës së Finlandës në Kosovë, Pia Stjernvall, përfaqësuesi i kompanisë së telekomunikacionit “Nokia”, David Pavlinic, si dhe profesori i Fakultetit Shkenca Kompjuterike dhe Inxhinieri në UBT, Xhafer Krasniqi, ndërkaq fizikisht morën pjesë përfaqësues nga zyra e kryeministrit, ARKEP, komisioni për Arsim, Shkencë, Teknologji, Inovacion, Kulturë, Rini dhe Sporte, përfaqësues të Ministrisë së Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit, përfaqësues të Ministrisë së Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë, përfaqësues nga Zyra e Koordinatores për Zhvillim të OKB-së, drejtues të Parkut Trajnues në Prizren, përfaqësues të Telekomit të Kosovës, përfaqësues të Odës Ekonomike Gjermane, përfaqësues të Odës së Afarizmit, përfaqësues nga kompani të ndryshme, si dhe përfaqësues dhe pjesëmarrës të tjerë nga institucionet vendore.
Rektori i UBT-së, prof.dr. Edmond Hajrizi, në hapje të kësaj ceremonie tha se UBT po prezanton një teknologji të re në Kosovë, e cila tashmë po kompleton një ekosistem të quajtur “Placed based Innovation Ecosystem”.
“Besojmë se tashmë e kemi krijuar një ekosistem që po e quajmë “Placed based Innovation Ecosystem”, ku përveç teknologjisë 5G kemi bërë edhe një qendër për virtualizim të bazuar në Virtual Reality dhe Argumented Reality. Kur të mbledhim të gjitha këto komponente është një investim diku rreth 50 milionë euro dhe që shumica është bërë nga investimi ynë 20 vjeçar, por që kemi pasur edhe investime që vijnë edhe nga partnerët tjerë, në këtë rast nga kompanitë që kemi krijuar njëlloj kornize të një sipërmarrje të përbashkët”, ka thënë rektori Hajrizi.
Virtualisht, ambasadorja e Ambasadës së Finlandës në Kosovë, Pia Stjernvall, ka thënë se ndihet e lumtur me këtë arritje të UBT-së, duke theksuar se UBT ka bërë një progres të jashtëzakonshëm që i ka ndihmuar shumë promovimit të Kosovës në arenën ndërkombëtare.
“Jam shumë krenare që po arrini ta jetësoni këtë projekt në një universitet dhe po mundoheni t’i gjeni format më të mira për ta shfrytëzuar rrjetin 5G. Ka shumë gjëra pozitive që mund t’i bëni me 5G. Studentët në universitetin tuaj janë me të vërtetë të privilegjuar sepse ata mund të shohin edhe mundësi të tjera”, ka thënë ambasadorja e Ambasadës së Finlandës në Kosovë, Pia Stjernvall.
Përfaqësuesi nga kompania finlandeze e telekomunikacionit “Nokia”, David Pavlinic, tha se UBT pa pikë mëdyshje është institucioni i parë në rajon që po vendos rrjetin privat 5G, përderisa dha mbështetjen e plotë të kompanisë “Nokia” për UBT-në dhe Kosovën në fushën e teknologjisë dhe inovacionit.
“Rrjeti 5G është i rëndësishëm sepse po e zhvendos të gjithë industrinë, Qeverinë dhe të gjithë sektorët në epokën e digjitalizimit, në industrinë 4.0. Nokia është këtu për t’ju mbështetur dhe mezi po presim ta vazhdojmë bashkëpunimin me UBT-në dhe për ta mbështetur të gjithë Kosovën në epokën e digjitalizimit”, theksoi përfaqësuesi i kompanisë finlandeze të telekomunikacionit “Nokia”, David Pavlinic.
Nga Londra, profesori i UBT-së, Xhafer Krasniqi, për pjesëmarrësit e kësaj ceremonie, virtualisht ka bërë një prezantim të periudhës së implementimit të teknologjisë më të re të rrjeteve celulare pa tela në UBT, 5G.
Ai ka thënë se UBT vendosi rrjetin 5G për të shfrytëzuar aftësitë e kësaj teknologjie, për të lejuar studentët dhe studiuesit të testojnë dhe eksperimentojnë ide dhe zgjidhje të ndryshme kërkimore pa pasur nevojë për simulime dhe pa pasur nevojë të presin për vendosjen e plotë të rrjetit 5G.
Anëtarja e bordit të Autoritetit Rregullativ të Komunikimeve Elektronike dhe Postare (ARKEP), Rrezarta Duraku Rizaj, ka theksuar se iniciativat e tilla si të UBT-së promovojnë inovacion dhe ju ndihmojnë jashtëzakonisht shumë gjeneratave të reja të zhvillohen edhe më shumë profesionalisht në lëmin e teknologjive digjitale, pse jo edhe në fusha të tjera.
“Iniciativat e tilla promovojnë inovacion dhe ju mundësojnë gjeneratave të reja të shohin nga afër funksionimin e teknologjive më të reja në botë. Si përfaqësuese e ARKEP-it, mund të them se edhe ne e kemi dhënë një kontribut duke e lejuar përdorimin e brezeve frekuencore që janë të nevojshme për funksionimin e këtij laboratori, në përjashtim të brezit 700 mhz i cili është momentalisht i zënë nga shërbimet radiodifuzive”, ka thënë anëtarja e bordit të ARKEP, Rrezarta Duraku Rizaj.
Shefi i Kabinetit të Zyrës së Kryeministrit, Luan Dalipi, tha se zhvillimi i teknologjisë dhe inovacionit është e vetmja alternativë që ne si shoqëri kemi, dhe institucionet si UBT tregojnë se si duhet punuar në gjëra inovative pa pritur që qeveria t’i shtyejë ato para.
Kryetari i Komisionit për Arsim, Shkencë, Teknologji, Inovacion, Kulturë, Rini dhe Sporte, Ardian Gola, ka thënë se UBT është një nga kontribuuesit kryesor që i ka kthyer institucioneve të arsimit të lartë kulturën akademike, shkencore dhe inovative, përderisa ka vlerësuar lartë arritjen e implementimit të 5G, si një prej revolucioneve digjitale që pason revolucionin industrial dhe teknologjik.
Deputeti i Parlamentit të Kosovës, Jahja Kokaj, në një fjalë rasti tha se arritja e sotme e Kosovës përmes UBT-së në teknologjinë 5G është shumë emocionale, duke falënderuar rektorin Hajrizi për angazhimin e tij të palodhshëm për të qenë të parët në regjion në teknologjinë e rrjeteve celulare pa tela 5G.
Me këtë arritje të jashtëzakonshme, UBT e fut në rangun e 20 inovacioneve të saj në 20-vjetorin e themelimit, njërën prej teknologjive më të sofistikuara të kohës, kështu duke krijuar hapësirë dhe mbështetje edhe më të madhe për të gjithë të rinjtë dhe të rejat novator, për të krijuar një shoqëri të dijes, që mbështetet në kërkim, zhvillim dhe inovacion.
Studentët e programit të Inxhinierisë së Energjisë në UBT po vazhdojnë të dëshmojnë përkushtimin e tyre drejt përgatitjes profesionale përmes aktiviteteve praktike në terren, duke realizuar një vizitë studimore në Termocentralin Kosova B – një nga asetet më të rëndësishme energjetike në vend.
E udhëhequr nga profesorët Armend Ymeri, Vehebi Sofiu, Sami Gashi dhe Nexhmi Krasniqi, kjo vizitë u mundësoi studentëve të ndërlidhin njohuritë teorike të fituara në auditor me proceset reale të prodhimit dhe menaxhimit të energjisë elektrike.
Gjatë qëndrimit në termocentral, studentët u pritën nga Drejtori Ekzekutiv, Jonuz Saraçi, i cili prezantoi kapacitetet gjeneruese, funksionimin e blloqeve prodhuese dhe sfidat aktuale të sektorit energjetik, duke ofruar një pasqyrë të qartë mbi rëndësinë strategjike të këtij sektori për zhvillimin e vendit.
Një ndër pikat kyçe të vizitës ishte turi teknik i udhëhequr nga Inxhinieri Kryesor, Enver Shabani, përmes të cilit studentët patën mundësinë të shohin nga afër funksionimin e sistemeve të avancuara si SCADA, rrjeti i tensionit 6.3 kV, sistemet DC dhe mbrojtjet rele – elemente thelbësore për operimin e sigurt dhe efikas të impianteve energjetike moderne.
Vizita u pasurua edhe me inspektimin e transformatorëve energjetikë me kapacitet 400 MVA dhe sektorit të turbinave, ku studentët u njohën me procesin e kogjenerimit dhe rolin e tij në furnizimin me ngrohje për qytetin e Prishtinës përmes Termokos-it.
Këto aktivitete dëshmojnë qasjen praktike dhe të orientuar drejt industrisë që ofron programi i Inxhinierisë së Energjisë në UBT, duke përgatitur studentët për tregun e punës përmes përvojave reale dhe bashkëpunimeve me institucionet kyçe të sektorit.
UBT vazhdon të mbetet një nga institucionet lider në zhvillimin e profesionistëve të së ardhmes në fushën e energjisë, duke krijuar ura të forta lidhëse ndërmjet akademisë dhe industrisë.
Komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, ka paralajmëruar me shkrim gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor se rrezikojnë që deri në mesin e këtij viti të humbasin kolektivisht mbi 700 milionë euro nga Plani i Rritjes, për shkak të moszbatimit të reformave, mëson Radio Evropa e Lirë (REL) nga burime në Komisionin Evropian (KE).
Sipas informacioneve jozyrtare, komisionarja Kos e ka dërguar këtë letër më 17 prill në të gjitha kryeqytetet e rajonit.
Burimet e REL-it kanë konfirmuar se me këtë letër, komisionarja Kos u ka kërkuar të gjithëve vendeve të përshpejtojnë reformat e parashikuara në Planin e Rritjes, në mënyrë që të shfrytëzojnë plotësisht potencialin e kësaj pakoje financiare.
Në fakt, mjetet financiare nga Plani i Rritjes janë të kufizuara në kohë. Për çdo hap reformues është paraparë një afat përfundimtar për zbatim dhe është ndarë një shumë e caktuar parash.
KE-ja ka paraparë edhe të ashtuquajturën “periudhë grejs”, e cila mundëson shtyrjen e zbatimit për një periudhë të caktuar kohore. Për hapat që duhej të përmbusheshin në mesin e vitit 2025, afati përfundimtar skadon më 30 qershor të këtij viti, ndërsa për hapat që duhej të realizoheshin në fund të vitit 2024, ky afat përfundon gjatë vitit 2026.
“Nëse nuk përmbushen, partnerët rrezikojnë të humbasin kolektivisht mbi 700 milionë euro”, konfirmoi për REL një zyrtar i KE-së.
Ndryshe, këstin e parë ose disa mjete nga Plani i Rritjes i kanë marrë pesë shtete të rajonit, me përjashtim të Bosnjë e Hercegovinës, e cila është vonuar me miratimin e agjendës reformuese.
Fundi i qershorit të këtij viti përbën momentin kur secili vend hyn në të ashtuquajturin moment të humbjes së përhershme, nëse nuk i përmbush reformat e dakorduara më herët.
Sipas burimeve në Bruksel, humbjet e mundshme sipas shteteve, në rast se nuk ndërmerren të gjitha reformat, janë si vijon:
Kosova: 68.8 milionë euro
Shqipëria: 67.7 milionë euro
Bosnja dhe Hercegovina: 373.9 milionë euro
Mali i Zi: 15.1 milionë euro
Maqedonia e Veriut: 49.2 milionë euro
Serbia: ndërmjet 108.7 dhe 135.9 milionë euro
Bazuar në shumën maksimale, në total mund të humben 710.6 milionë euro, që përfaqëson 11.84 për qind të financimit të përgjithshëm nga Plani i Rritjes.
Pakoja e BE-së për Ballkanin Perëndimor – për periudhën 2024-2027 – është në vlerë të 6 miliardë eurove. Nëse analizohen ndarjet buxhetore, Kosovës i takojnë rreth 882 milionë euro – 253 milionë si grante dhe 629 milionë euro në formë të kredisë – që do të thotë se përfiton më së shumti fonde në rajon për kokë banori.
Më 16 prill, Kosova mori 61.8 milionë euro parafinancim, pasi vendi dorëzoi dokumentet e nevojshme në KE dhe ratifikoi marrëveshjet e lidhura me këtë plan.
Ky plan, ndër të tjera, synon të dyfishojë ekonomitë e këtyre vendeve gjatë dhjetë viteve të ardhshme./REL/
Gjykata Themelore në Prishtinë ka caktuar të premten e 24 prillit si datën për shpalljen e aktgjykimit ndaj tre të akuzuarve për sulmin terrorist në Banjskë: Dushan Maksimoviq, Blagoje Spasojeviq dhe Vladimir Toliq. Gjatë seancës së sotme, ku u dha fjala përfundimtare, të akuzuarit mohuan akuzat për terrorizëm, ndërsa Prokuroria ka kërkuar burgim të përjetshëm për ta.
I akuzuari Vladimir Toliq deklaroi para trupit gjykues se nuk ishte i armatosur në momentin e arrestimit dhe kërkoi që të mos dënohet për veprime që nuk i ka kryer.
“S’kërkoj gjë tjetër përveç asaj që e thotë ligji: që të gjykohem në bazë të provave. Flini të qetë sepse këto duar nuk janë me gjak, as nuk kanë plagosur e as vrarë askënd”, u shpreh Toliq.
Avokati i tij, Milosh Deleviq, insistoi se Toliq mund të akuzohet vetëm për “kryengritje të armatosur” dhe jo për terrorizëm, duke thënë se klienti i tij ishte “vrima e fundit e kavallit” në këtë ngjarje.
Blagoje Spasojeviq shprehu keqardhje për pjesëmarrjen në ngjarjet e Banjskës, por mohoi kategorikisht se është terrorist. Ai pretendoi se ka shkrepur vetëm dy plumba në drejtim të një reflektori të manastirit dhe jo ndaj policisë.
“Jam fajtor që atë ditë isha në fshatin Banjskë dhe ky ishte gabimi më i madh në jetën time, por veten nuk mund ta quaj terrorist meqë askënd s’e kam vrarë e as lënduar”, deklaroi Spasojeviq.
Mbrojtja e tij kritikiu aktakuzën, duke pretenduar se emri i Spasojeviqit përmendet vetëm tri herë në 121 faqe dhe se nuk është specifikuar roli i tij individual, por është përfshirë në veprime kolektive.
Përderisa Maksimoviq ka kërkuar të jetë prezent në shpalljen e aktgjykimit me shpresën për lirim, dy të akuzuarit e tjerë kanë deklaruar se nuk duan të marrin pjesë.
Ky proces gjyqësor po zhvillohet ndaj tre personave që u kapën në vendngjarje, ndërsa 39 të tjerë nga ky grup (gjithsej 42 të akuzuar) ndodhen në arrati. Javën e kaluar, autoritetet arrestuan edhe një person tjetër, Stefan Raduloviq, si të dyshuar për pjesëmarrje në sulmin e shtatorit 2023, ku mbeti i vrarë rreshteri i Policisë së Kosovës, Afrim Bunjaku.
Ushtruesja e detyrës së Presidentes, Albulena Haxhiu, ka autorizuar sot dërgimin e pjesëtarëve të Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) në operacionin ndërkombëtar paqeruajtës në Gaza. Ky vendim vjen fill pas miratimit në Kuvendin e Kosovës dhe shënon një hap historik për profilizimin e shtetit si kontribuues i sigurisë globale.
Në njoftimin e saj, Haxhiu theksoi se ky mision pasqyron rritjen e përgjegjësisë së Kosovës në arenën ndërkombëtare.
“Ky vendim pasqyron një Kosovë që e kupton sigurinë si detyrim ndaj qytetarëve të saj dhe si përgjegjësi ndaj paqes dhe rendit ndërkombëtar. Nga një vend që dikur kishte nevojë për mbështetjen e të tjerëve, Kosova sot merr përgjegjësi dhe jep kontribut në skenën ndërkombëtare”, deklaroi ajo.
Trupat e FSK-së do të shërbejnë si pjesë e Forcës Ndërkombëtare Stabilizuese, duke u rreshtuar krah partnerëve strategjikë në një nga zonat më të ndjeshme të globit. Sipas udhëheqëses së shtetit, ky angazhim dëshmon pjekurinë e institucioneve të sigurisë.
“Forca e Sigurisë së Kosovës është një institucion i ndërtuar me profesionalizëm dhe standarde të larta, e gatshme të shërbejë krah partnerëve tanë strategjikë. Pjesëmarrja në misione të tilla dëshmon pjekurinë shtetërore të Republikës sonë”, u bë e ditur në njoftim.
Ky mision në Gaza pason angazhimet e mëparshme të FSK-së në misione të ngjashme jashtë vendit, duke forcuar pozitën e Kosovës si një partnere e besueshme për paqen dhe stabilitetin ndërkombëtar.