Lajmet
Twitter etiketon disa media serbe si “bashkëpunëtore të qeverisë”
Çfarë tregojnë analizat e përmbajtjes së mediave të bëra në Serbi?
Published
5 years agoon
By
Betim GashiMediat në Serbi, në llogaritë e të cilave Twitter u ka vendosur etiketën se bashkëpunojnë me qeverinë, janë duke reaguar në mënyra të ndryshme ndaj këtij shenjëzimi, ndërkaq që disa prej tyre kanë paralajmëruar ankesa dhe ndaj kësaj kompanie.
Kompania Twitter, më 17 gusht, i ka shenjëzuar mediat e caktuara që bashkëpunojnë me Qeverinë e Serbisë. Etiketa qëndron në llogaritë zyrtare të atyre mediave.
Gazeta ditore Politika: Do të kontaktojmë Twitterin
Në mesin e këtyre mediave është edhe gazeta ditore Politika. Ushtruesi i detyrës së kryeredaktorit përgjegjës të kësaj gazete, Marko Albunoviq, në një deklaratë me shkrim për Radion Evropa e Lirë, thotë se lidhur me këtë çështje do ta kontaktojë kompaninë Twitter.
“Twitter është kompani private dhe mund të etiketojë dhe madje të mbyllë llogaritë e përdoruesve sipas gjykimit të saj. Gjithashtu e përditshmja Politika mund të mbyllë llogarinë e saj në Twitter në çdo kohë. Tash për tash ne nuk do ta bëjmë këtë, por do të përpiqemi që të kontaktojmë me njerëzit në Twitter dhe të kuptojmë se cili është shkaku për një vendim të tillë”, theksoi Albunoviq.
Ai shtoi që Politika “nuk turpërohet për bashkëpunimin me Qeverinë e Serbisë”.
“Fundja, Politika këtë e bën tash e 117 vjet dhe do të bashkëpunojë edhe në të ardhmen, ashtu siç bashkëpunon me të gjitha institucionet shoqërore, me sektorin joqeveritar, me partitë opozitare, me përfaqësuesit e korit diplomatik, bashkësitë fetare”, sqaron Albunoviq.
Etiketën në Twitter ai e sheh si një presion mbi Qeverinë e Serbisë dhe jo mbi mediat.
“Këtë etiketim e shohim si një formë të presionit mbi Qeverinë e Serbisë sepse Twitter, në këtë rast, po zbaton standarde të dyfishta dhe etiketën e njëjtë nuk ua kanë vendosur madje as shërbimeve publike të disa shteteve në rajon dhe të mos flasim për shembujt e ndryshëm në botë”, theksoi Albunoviq, duke shtuar që Politika ka politikë redaktuese të pavarur dhe objektive dhe se “nuk do të durojë presionet as nga qeveria, as nga opozita dhe as nga grupet e interesit”.
Në përgjigjen e dhënë Radios Evropa e Lirë, Albunoviq ka theksuar që mediat në Serbi janë “të ndara ashpërsisht” në ato të qeverisë dhe ato të opozitës.
“Politika e ka zgjedhur rrugën e mesme. Në qoftë se kjo nuk i pëlqen dikujt, në rregull, por vlerësimin përfundimtar për kualitetin e një mediumi nuk e japin rrjetet sociale, por tirazhi, reputacioni dhe besueshmëria e informacionit që publikon”, përfundon Albunoviq.
Çfarë ka bërë saktësisht Twitter?
Siç thuhet në shpjegimin e kompanisë Twitter, në pjesën që lidhet me rregullat e përdorimit të këtij rrjeti social, shënjimi i llogarive që janë të lidhura me shtetin “mundëson kontekstin shtesë në lidhje llogaritë e kontrolluara nga zyrtarë të caktuar të qeverive, shtëpive mediatike të lidhura me shtetin dhe individët që bashkëpunojnë ngushtë me ato entitete”.
Mediat e lidhura me shtetin janë të definuara si “media, në të cilat shteti ushtron kontrollin mbi përmbajtjen redaktuese përmes mjeteve financiare, presioneve të drejtpërdrejta ose jo të drejtpërdrejta politike dhe/ose kontrollin mbi prodhimin dhe shpërndarjen (e përmbajtjes)”.
Etiketimi i mediave të lidhura me shtetin, në praktikë, ka për pasojë që Twitter, siç thuhet, nuk do t’ua rekomandojë llogaritë e tyre njerëzve dhe as nuk do të “rrisë” shtrirjen e postimeve të tyre.
Në gushtin e vitit të kaluar, Twitter ka paralajmëruar se do të fillojë t’u vë etiketa llogarive që janë të lidhura me qeveritë.
Telegrafi Serb: “Formulimi i paqartë”
Nga redaksia e gazetës së përditshme Telegrafi Serb, në një përgjigje me shkrim të nënshkruar nga redaktori Milan Lagjeviq, thuhet që “nuk është i qartë formulimi” i Twitterit.
“Së pari, nuk e kam të qartë formulimin ‘bashkëpunojnë me Qeverinë e Serbisë’ sepse ka mjaft media ‘të pa shenjëzuara’ që bashkëpunojnë”, tha Lagjeviq.
Etiketën ai e konsideron se një lloj i “mediave me shenjë”.
“E rëndësishme është që publikisht t’i bësh me shenjë mediat që nuk i financojnë vendet e caktuara perëndimore sepse me këtë as nuk mund ë ndikojnë në politikën tonë redaktuese. E dini, mjaft media kinse të pavarura, marrin para nga qeveritë e SHBA-së, Britanisë, Norvegjisë, Gjermanisë, madje edhe për shumë vjet. Pse ato media nuk bëhen me shenjë se me kë bashkëpunojnë? Pse CNN nuk etiketohet se me kë bashkëpunon dhe në fund, pse media e juaj me reputacion (Radio Evropa e Lirë) nuk etiketohet se me kë bashkëpunon”, theksoi Lagjeviq.
Radio Evropa e Lirë në Serbi është e regjistruar si përfaqësi e huaj. Bëhet fjalë për media të pavarur, e cila në drejtorinë për tatim në Shtetet e Bashkuara është e regjistruar si organizatë private, jofitimprurëse, e cila financohet nga granti i SHBA-së përmes Agjencisë amerikane për Media Globale. Politika editoriale e pavarur e Radios Evropa e Lirë garantohet me ligjin e SHBA-së.
Situatën në të cilën janë gjetur mediat e caktuara në Serbi, redaktori i Telegrafit Serb e konsideron absurde.
“Sot kemi një situatë absurde, që mund të themelojë, të themi, Qeveria e SHBA-së, të të financojë më pas qeveria e një vendi tjetër evropian, por Twitter duket se nuk dëshiron ta shohë këtë. Sidoqoftë, më mirë të më etiketojnë se bashkëpunoj me qeverinë e vendit tim sesa me ndonjë të huaj, pavarësisht se a është nga Lindja apo Perëndimi”, tha Lagjeviq.
Gazeta ditore Informer: “Bërja me shenjë e mediave”
Gazeta ditore Informer, komentin e saj e ka dhënë në formë të komunikatës në faqen e internetit. Ajo e akuzon Twitterin për, siç thuhet, “bërje me shenjë të mediave”.
“Twitter, recetën e saj për t’i bërë me shenjë mediat, të cilat nuk u shkojnë për shtati të fuqishmëve të huaj, tashmë e ka provuar mbi Donald Trumpin, të cilit i është hequr llogaria në këtë platformë pas zgjedhjeve presidenciale, për shkak se ka treguar për mashtrimet e demokratëve gjatë zgjedhjeve. Tash të njëjtën metodë ka nisur ta zbatojë edhe në Serbi”, thuhet në tekstin e publikuar më 16 gusht.
Më 9 janar të këtij viti, kompania Twitter pezulloi përgjithmonë llogarinë e ish-presidentit amerikan, Donald Trump, për shkak të rrezikut të nxitjes së mëtejshme të dhunës, pas trazirave në Uashington, kur mbështetësit e dhunshëm të Donald Trump sulmuan ndërtesën e Kongresit.
Mariq, në emër të TV Happy: Asgjë e keqe
Milomir Mariq, kryeredaktor i TV Happy, një televizion komercial me frekuencë kombëtare në Serbi, të cilit Twitter i vendosi etiketën, tha në një deklaratë për Radion Evropa e Lirë se ai nuk shihte asgjë të keqe në këtë veprim.
“Unë shpresoj që të gjitha televizionet e rëndësishme evropiane bashkëpunojnë me njerëzit që sjellin vendime vendimtare në vendet e tyre. Në këtë vendim të Twitterit nuk kam parë asgjë të keqe”, tha Mariq.
Radio Evropa e Lirë është përpjekur të marrë komente edhe nga mediat tjera, të cilat janë etiketuar në këtë mënyrë, por deri në publikimin e këtij teksti, nuk kanë arritur përgjigjet.
Çfarë tregojnë analizat e përmbajtjes së mediave të bëra në Serbi?
Në mesin e mediave që Twitter i shënoi si “bashkëpunëtorë të qeverisë” janë gjetur edhe shërbimi publik medial Radio Televizioni i Serbisë (RTS), agjencia e lajmeve Tanjug, televizionet komerciale me frekuencën kombëtare Pink, Prva, B92 dhe Happy, si dhe të përditshmet e shtypura Kurir, Informator, Politika dhe Telegrafi Serb.
Në prill 2021, portali Raskrikavanje (Demaskimi), i cili merret me zbulimin e lajmeve të rreme dhe analizimin e mediave në Serbi, publikoi një analizë të pesë të përditshmeve: Telegrafit Serb, Informer, Alo, Kurir dhe Večernje novosti (Veçernje novosti).
Duke analizuar përmbajtjet e botuara nga këto gazeta në vitin 2020, portali Raskrikavanje erdhi në përfundim se të pesë gazetat ishin “jashtëzakonisht të prirura” ndaj presidentin të Serbisë dhe Partisë Progresive Serbe, Aleksandar Vuçiq, i cili, siç thuhet, u prezantua “pothuajse pa përjashtim, gjithmonë në kontekstin pozitiv”.
Kur bëhet fjalë për televizionet me një frekuencë kombëtare në Serbi, analiza e përmbajtjes së tyre e bërë nga Qendra joqeveritare për Kërkimin, Transparencën dhe Llogaridhënien (CRTA), në mars të vitit 2021, tregoi se partitë qeverisëse në Serbi janë të përfaqësuara kryesisht në programet qendrore të lajmeve të atyre televizioneve.
Hulumtimi mbuloi programet qendrore të lajmeve të televizioneve me frekuenca kombëtare: Radio Televizioni i Serbisë (RTS), TV Pink, Prva, Happy dhe B92.
Llogaritë e të gjitha këtyre televizioneve të përmendura, që nga 17 gushti, në Twitter mbajnë shenjën se bashkëpunojnë me Qeverinë e Serbisë.
Vuçiq: Urime mediave të shënuara
Vendimin e Twitterit e ka komentuar edhe presidenti i Serbisë dhe kryetari i Partisë Progresive Serbe, Aleksandar Vuçiq.
Duke iu përgjigjur pyetjeve të gazetarëve gjatë një vizite të tij në Bajina Bashta, më 17 gusht, Vuçiq tha se etiketa e Twitterit ishte “lavdërim për ato media”.
“Unë vetëm nuk e kuptova pse u shqetësuat të gjithë për këtë. Epo, me kë do të bashkëpunojnë? Me manjatët, hajdutët dhe kriminelët? Është shumë normale që ata do të bashkëpunojnë me qeverinë. Njëkohësisht ata thonë dhe ‘bashkëpunojnë’, ndërkaq ne as që i paguajmë shumicën e atyre mediave”, tha Vuçiq.
Ai ngriti çështjen e censurës dhe e lidhi rastin me anulimin e llogarisë në Twitter të ish-presidentit amerikan, Donald Trump.
“Kjo çon deri te një pyetje tjetër, kush është censori i vërtetë? Ata do të donin të ishin censurues, kështu që mezi pres që llogaria ime të përjashtohet, të jetë një Trump tjetër në botë”, tha Vuçiq.
Ministria e Kulturës e Serbisë e “befasuar” nga veprimi i Twitter
Ministria e Kulturës e Qeverinë e Serbisë gjithashtu reagoi ndaj vendimit të Twitterit për të etiketuar llogaritë e mediave të caktuara serbe.
Në një komunikatë të lëshuar më 17 gusht, Ministria e Kulturës deklaroi se ishte “e befasuar” nga veprimet e kompanisë.
“Paralajmërimi nga Twitter se llogaritë e mediave që mbajnë këtë etiketë nuk do t’ua rekomandojnë njerëzve dhe as nuk do të ‘forcojnë’ shtrirjen e postimeve të tyre, është në kundërshtim me parimet dhe qëllimin me të cilin filloi ky rrjet”, thuhet në deklaratë.
Gjithashtu është shtuar që etiketimin e mediave e konsideron “të padëshirueshëm”.
“Ministria nuk do të merret me atë se çfarë e shtyri këtë faqe të internetit shumëgjuhëshe që nga shkëmbimi i mendimeve dhe lirisë së fjalës, gjë që i theksojnë edhe vetë ata, të arrijnë deri te censurimi i disa mediave në vendin tonë. Por, tërheq vëmendjen për faktin se shënimi i mediave dhe redaktorëve ose drejtuesve të tyre, pavarësisht se nga vjen, është i padëshirueshëm dhe nuk çon në dialogun demokratik për të cilin ne si shoqëri përpiqemi”, është thënë nga kjo ministri.
Në vitin 2019, Twitter gjithashtu ndaloi reklamimin e të gjitha mediave të lidhura me shtetin, si dhe reklamat politike, me qëllim që t’u sigurojë njerëzve që përdorin Twitterin kontekstin, në bazë të të cilin ata mund të marrin vendime për atë që shohin në Twitter, si dhe vendimet se në cilën mënyrë do të marrin pjesë.
“Besojmë se shtrirja (reach) politike duhet të fitohet dhe jo të blihet”, ka thënë Twitter në sqarimin për këtë vendim.
You may like
Vendi
Përfundon mandati i Osmanit, Haxhiu merr përkohësisht presidencën
Published
4 hours agoon
April 4, 2026By
UBTNews
Presidentja Vjosa Osmani ka përfunduar të shtunën mandatin e saj, duke ia dorëzuar zyrtarisht detyrën kryeparlamentares Albulena Haxhiu, e cila nga tani ushtron funksionin e ushtrueses së detyrës së presidentes.
Në ceremoninë e dorëzimit, Osmani theksoi se po e mbyll mandatin me rezultate të rëndësishme, ndërsa Haxhiu u zotua se gjatë ushtrimit të këtij funksioni do të respektojë plotësisht Kushtetutën e Kosovës. Në përmbyllje të ceremonisë, Osmani i dorëzoi simbolikisht Kushtetutën pasueses së saj të përkohshme.
Haxhiu merr këtë rol pasi Kuvendi i Kosovës nuk arriti të zgjedhë presidentin e ri brenda afatit të paraparë. Sipas vendimit të Gjykata Kushtetuese e Kosovës, Kuvendi ka kohë deri më 28 prill për të zgjedhur kreun e ri të shtetit.
Ky afat u përcaktua pasi Kushtetuesja e shpalli të pavlefshëm dekretin e Osmanit për shpërndarjen e Kuvendit.
Gjykata vlerësoi se procedura 60-ditëshe për zgjedhjen e presidentit ka nisur më 5 mars, kur Kuvendi nuk arriti të votojë kandidaturat e Glauk Konjufca dhe Fatmire Mulhaxha për shkak të mungesës së kuorumit.
Ndërkohë, kryeministri Albin Kurti ka bërë të ditur se është në komunikim me liderët e partive më të mëdha opozitare për të arritur një marrëveshje për zgjedhjen e presidentit. Ai ka paralajmëruar edhe takime gjatë javës së ardhshme, pasi më herët kishte zhvilluar bisedime të ndara me Bedri Hamza dhe Lumir Abdixhiku.
Zgjedhja e presidentit mbetet një nga çështjet kryesore politike në vend në javët në vijim.
Lajmet
Përdorimi i minave tokësore në luftë: Rasti i Kosovës dhe vazhdimësia e rrezikut
Published
9 hours agoon
April 4, 2026By
UBTNews
Shkruan: Dr. Arian Kadriu
Minat kanë qenë prej kohësh një instrument lufte i diskutueshëm për shkak të natyrës së tyre të pakontrollueshme dhe efekteve të qëndrueshme pas konfliktit.
Lufta e Kosovës (1998-1999) paraqet një studim rasti bindës si të dobisë taktike ashtu edhe të pasojave humanitare afatgjata të këtyre armëve. Instrumenti kryesor ligjor është Traktati i Otavës (zyrtarisht Konventa për Ndalimin e Minave, 1997). 1. Ndalon minat tokësore kundër personelit (APL); 2. Ndalon përdorimin, prodhimin, grumbullimin dhe transferimin e tyre; 3. Kërkon shkatërrimin e rezervave ekzistuese; 4. Detyron pastrimin e zonave të minuara dhe ndihmën për viktimat. Deri sot, mbi 160 vende janë palë në traktat.
Megjithatë, traktati NUK ndalon minat kundër automjeteve (anti-tank), megjithëse përdorimi i tyre rregullohet sipas kornizave të tjera si: “Konventa për Disa Armët Konvencionale (veçanërisht Protokolli II i Ndryshuar)”. Pra, ligjërisht minat kundër personelit janë të ndaluara për vendet që kanë nënshkruar traktatin, por jo të gjitha vendet e kanë nënshkruar atë, dhe disa ende i mbajnë dhe i përdorin ato ligjërisht. Gjetjet sugjerojnë se, ndërsa është bërë përparim i konsiderueshëm në çminim, rreziqet e mbetura mbeten veçanërisht nga municionet e pashpërthyera (UXO) dhe municionet thërrmuese – duke mbështetur kështu një shqetësim të fshehtë për sigurinë.
Minat janë simbol i luftës asimetrike dhe mbrojtëse. Kostoja e tyre e ulët, lehtësia e vendosjes dhe efekti psikologjik pengues i bëjnë ato tërheqëse si për aktorët shtetërorë ashtu edhe për ata joshtetërorë. Megjithatë, pamundësia e tyre për të bërë dallimin midis luftëtarëve dhe civilëve i bën ato një kërcënim të vazhdueshëm edhe shumë kohë pas ndërprerjes së armiqësive.
Logjika strategjike e përdorimit të minave në luftë prej një perspektivë ushtarake shpreh se minat funksionojnë si shumëzues force. Ato përdoren për të: Mohuar aksesin në territor, kanalizuar lëvizjen e armikut, mbrojnë pozicionet mbrojtëse, ju imponojnë kosto psikologjike armiqve apo kundërshtarëve. Efektiviteti i tyre i kostos është i dukshëm: kostot e prodhimit mund të jenë aq të ulëta sa disa dollarë për njësi, ndërsa kostot e heqjes mund të kalojnë qindra dollarë për minë. Megjithatë, kjo asimetri midis vendosjes dhe pastrimit nënvizon një paradoks më të gjerë strategjik: minat tokësore shpesh i mbijetojnë konflikteve për të cilat janë projektuar të shërbejnë, duke u transformuar nga asete taktike në detyrime afatgjata.
Minat gjatë luftës në Kosovë (1998-1999)
Në zonat e qeta të kodrave dhe fushave të Kosovës, nën barin që lëkundet sikur të mos ketë asgjë poshtë, mbetet një trashëgimi e heshtur lufte – një trashëgimi që nuk ndryshket aq shpejt sa venitet kujtesa. Minat tokësore dhe municionet e pashpërthyera nuk janë relike të së kaluarës; ato janë kërcënime aktive të ngulitura në të tashmen, duke pritur jo me qëllim, por me indiferencë. Nga një perspektivë e sigurisë kombëtare, këto rreziqe të fshehura përfaqësojnë më shumë sesa rreziqe të izoluara – ato janë një faktor i vazhdueshëm destabilizues. Ato kufizojnë përdorimin e tokës, pengojnë zhvillimin e infrastrukturës dhe, ndoshta më kritikisht, gërryejnë ndjenjën e sigurisë së popullsisë në mjedisin e tyre. Siguria nuk përcaktohet vetëm nga kufijtë dhe forcat e armatosura, por nga besimi i qytetarëve për të ecur lirshëm nëpër tokën e tyre pa frikë nga ajo që fshihet nën këmbët e tyre.
“Çdo fushë e papastruar është një pikëpyetje në arkitekturën e paqes”, vëren një vlerësim i sigurisë. “Dhe paqja nuk mund të zërë rrënjë plotësisht aty ku vetë toka mbetet e pasigurt”.
Pavarësisht përpjekjeve të gjera për çminim që nga fundi i vitit 1999, rreziku nuk është eliminuar plotësisht. Zonat rurale, ish-vijat e frontit dhe terrenet më pak të arritshme ende paraqesin rreziqe, veçanërisht për ata, jetesa e të cilëve varet nga toka – fermerët, barinjtë dhe fëmijët që enden vetëm një hap shumë larg shtigjeve të njohura. Ky kërcënim ka edhe një dimension brezash. Për ata që e kujtojnë konfliktin, kujdesi mund të vijë instiktivisht. Por brezat e rinj, të distancuar nga emergjenca e luftës, mund të mos kenë të njëjtën vetëdije. Kjo krijon një boshllëk delikat, por të rrezikshëm – një boshllëk ku kurioziteti mund të mbizotërojë kujdesin.
“Edukimi për rrezikun nuk është një fushatë e njëhershme”, mund të argumentoj si ekspert i sigurisë kombëtare. “Ai duhet të evoluojë ndërsa kujtesa zbehet. Ndërgjegjësimi duhet të rinovohet, të rimësohet dhe të riimagjinohet për çdo brez”.
E megjithatë, ka diçka pothuajse poetike – megjithëse të zymtë – në mënyrën se si këto rreziqe vazhdojnë. Toka kujton atë që njerëzit përpiqen të harrojnë. Një livadh mund të lulëzojë përsëri, lulet e egra shtrihen drejt diellit, por poshtë tyre, historia qëndron në gjumë, metalike dhe e pafalshme. Pra, ndërgjegjësimi bëhet një formë vigjilence, pothuajse një ritual i qetë respekti. Shenja të vendosura përgjatë shtigjeve, mësime të dhëna në klasa, histori të ndara brenda familjeve – këto janë gardhet e padukshme që mbrojnë aty ku pastrimi fizik nuk ka arritur ende.
Gjatë luftës së fundit në Kosovë, minat tokësore dhe mbetjet e tjera shpërthyese të luftës (ERË) u vendosën gjerësisht. Ndikimi i menjëhershëm i tyre ndaj njerëzve ishte i rëndë. Në javët pas përfundimit të luftës, në qershor 1999, afërsisht 150 individë u vranë ose u plagosën nga minat dhe municionet e pashpërthyera.
Disa karakteristika që përcaktuan peizazhin e kontaminimit të Kosovës ishin përdorimi i gjerë i minave anti-personel nga aktorë të shumtë të lidhur me një burim – forcat paramilitare serbe. Gjithashtu ndikuan edhe mungesa e hartëzimit të saktë të fushave të minuara dhe kthimi i shpejtë i popullatave të zhvendosura në zona të pasigurta. Kombinim që prodhoi një nga nivelet më të larta të lëndimeve pas konfliktit në nivel global në atë kohë.
Intervenimi ndërkombëtar për çminim pas luftës
Pas luftës, Kosova u bë një vend i rëndësishëm i operacioneve ndërkombëtare humanitare të çminimit. Organizata të tilla si Forca e Kosovës (KFOR), Halo Trust dhe Ndihma Popullore Norvegjeze luajtën role qendrore. Përpjekjet e hershme (1999-2001) u përqendruan në pastrimin emergjent të infrastrukturës kritike, identifikimin e zonave të rrezikshme dhe fushatat e ndërgjegjësimit publik ku gjithashtu përfshiheshin ligjërata tematike nga ekspertët në shkollat fillore dhe të mesme të Kosovës. Këto iniciativa arritën sukses të matshëm. Mijëra pajisje shpërthyese u hoqën dhe sipërfaqe të mëdha toke u bënë të sigurta për përdorim civil. Megjithatë, optimizmi fillestar – siç ishin pretendimet në fillim të viteve 2000 – se problemi ishte “eliminuar praktikisht” – rezultoi i parakohshëm. Sondazhet pasuese zbuluan zona të minuara me perimetër më të gjerë sesa u vlerësua fillimisht.
A janë minat në Kosove akoma rrezik?
Pavarësisht progresit të konsiderueshëm, minat tokësore dhe municionet e pashpërthyera vazhdojnë të përbëjnë një kërcënim të mbetur në Kosovë. Të dhënat e fundit tregojnë se përafërsisht 10 kilometra katrorë tokë mbetet e kontaminuar me mbetje të municioneve thërrmuese. Rreziqet shpërthyese vazhdojnë në shumë komuna (të paktën 17). Dhjetëra mijëra pajisje shpërthyese janë hequr, megjithatë zbulimet e reja vazhdojnë dhe, për më tepër, mbi 500 viktima janë regjistruar që nga lufta nga shpërthimi i minave.
Rreziku sot është cilësisht i ndryshëm nga periudha menjëherë pas luftës, ku pasqyrohet frekuencë më e ulët, paparashikueshmëri më e lartë, përqendrim në zonat rurale, pyjore dhe më parë të kontestuara. Gjithashtu, ka rritje për aktivitete specifike (p.sh., bujqësi, ndërtim, ecje në natyrë) në zona ku mund të jenë akoma të minuara. Minat e pashpërthyera janë veçanërisht problematike për shkak të shpërndarjes së tyre të gjerë dhe paqëndrueshmërisë. Ka implikime socioekonomike dhe të sigurisë ku “ndotja” e mbetur vazhdon të kufizojë përdorimin e tokës dhe produktivitetin bujqësor, vonojë zhvillimin e infrastrukturës dhe të imponojë pasiguri psikologjike mbi popullatat lokale. Nga një perspektivë e sigurisë kombëtare, këta faktorë kontribuojnë në atë që mund të quhet “brishtësi pas konfliktit”, ku trashëgimitë e pazgjidhura të kohës së luftës dëmtojnë stabilitetin afatgjatë.
Kendveshtrimi Strategjik
Strategjia e Veprimit ndaj Minave e Kosovës (2025–2030) synon të eliminojë ndotjen e mbetur brenda dekadës. Arritja e këtij objektivi do të varet nga financimi dhe mbështetja teknike e qëndrueshme ndërkombëtare,Teknologjitë e përmirësuara të studimit dhe zbulimit dhe koordinimi institucional midis aktorëve vendas dhe ndërkombëtarë. Megjithatë, zhdukja e plotë është në thelb e vështirë. Siç sugjerojnë provat nga Kosova dhe rajonet e tjera pas konfliktit, mbetjet shpërthyese mund të mbeten të fshehura për dekada, duke u rishfaqur periodikisht.
Rasti i Kosovës nënvizon një mësim qendror në luftën moderne: dobia e minave është e kufizuar në kohë, por pasojat e tyre janë të qëndrueshme. Ndërsa ato mund të ofrojnë avantazhe taktike afatshkurtra, kostot e tyre afatgjata humanitare, ekonomike dhe të sigurisë janë të konsiderueshme. Edhe pse Kosova nuk është me ndër territoret më të kontaminuara në nivel global, ajo ende nuk mund të konsiderohet plotësisht e lirë nga rreziku. Minat dhe municionet e pashpërthyera vazhdojnë të përbëjnë një kërcënim me probabilitet të ulët, por të vazhdueshëm, veçanërisht në zonat rurale dhe ato të kontestuara më parë. Për politikëbërësit dhe strategët ushtarakë njësoj, përvoja e Kosovës përforcon nevojën për të rivlerësuar rolin e minave tokësore në luftën bashkëkohore – jo vetëm në aspektin e efektivitetit të fushëbetejës, por edhe në lidhje me trashëgiminë e tyre të qëndrueshme.
Rruga e Kosovës përpara nuk përcaktohet vetëm duke hequr këto mbetje, por duke transformuar marrëdhënien e saj me to: nga frika në njohuri, nga rreziku në rrezikun e menaxhuar dhe në fund të fundit, në zhdukjen e plotë.
(Autori është profesor në UBT. Ky tekst i kushtohet Ditës Ndërkombëtare për Ndërgjegjësimin e Minave dhe Ndihmën në Veprimin ndaj Minave, që shënohet çdo 4 prill, me vendimin e datës 8 dhjetor 2005 nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së)
Lajmet nga UBT
Profesori John Doone: Në Gjilan zhvillohen ushtrime për tërmete, por Kosova ende nuk ka sistem të plotë të edukimit për emergjenca civile
Published
10 hours agoon
April 4, 2026By
ubtnews
Në episodin e parë të podcastit “Inside Politics with Aja”, një format i krijuar nga studentët e Shkencave Politike në UBT, u diskutua një nga temat më të rëndësishme të sigurisë publike: gatishmëria e Kosovës për menaxhimin e emergjencave civile. I ftuar në këtë bisedë ishte profesori ndërkombëtar në UBT, John Doone, i cili solli një qasje praktike dhe kritike mbi mënyrën se si institucionet dhe komunitetet duhet të përgatiten për situata krize.
Në qendër të diskutimit ishte roli i ndërgjegjësimit publik dhe angazhimit të qytetarëve, të cilin Doone e cilësoi si elementin më të nënvlerësuar në sistemin e emergjencave. Sipas tij, asnjë shtet nuk mund të jetë plotësisht i përgatitur, nëse qytetarët nuk janë pjesë aktive e zinxhirit të reagimit të parë.
Duke theksuar rëndësinë e përgatitjes bazike të qytetarëve, Doone nënvizoi se investimi në këtë fushë është ende i pamjaftueshëm dhe i fragmentuar.
“Aspak. Nuk është as afër mjaftueshëm. Është një nga ato gjëra që, për të qenë të qartë dhe të drejtpërdrejtë, ndoshta nuk ka kurrë investim të mjaftueshëm në këtë fushë. Është si me çdo gjë tjetër – të gjithë po luftojnë për një pjesë të buxhetit dhe për më shumë fonde. Megjithatë, ka raste të izoluara ku bëhet mirë. Për shembull, në Gjilan, në shkolla bëhen ushtrime për tërmete. Nuk janë të mjaftueshme, por ekzistojnë. Dhe kjo është diçka shumë e thjeshtë, që mund t’u mësohet fëmijëve brenda pak minutash, por nuk zbatohet në mënyrë të gjerë”, tha profesori Doone.
Ai solli si shembull pozitiv Gjilanin, duke e lidhur me përvojën e kaluar të qytetit me tërmete, si një faktor që ka ndikuar në vetëdijësimin më të madh lokal. Sipas tij, ky model duhet të zgjerohet në të gjitha komunat, pasi përgatitja bazike mund të bëjë diferencën në momentet e para të krizës.
Doone u fokusua te llojet e krizave ndaj të cilave Kosova është më e ekspozuar, duke përmendur sidomos zjarret pyjore dhe përmbytjet si fenomene të përsëritura çdo vit.
Sipas tij, analiza e thjeshtë e të dhënave historike tregon qartë një model të përsëritjes së krizave në të njëjtat zona, gjë që duhet të shërbejë si bazë për planifikim më serioz institucional.
“Nëse shikojmë historinë, çdo verë kemi zjarre pyjore. Dhe ato ndodhin zakonisht në të njëjtat zona. Shumica e tyre shkaktohen nga faktori njerëzor – nga pakujdesia, neglizhenca apo ndonjëherë edhe sjellja e papërgjegjshme. E njëjta gjë vlen edhe për përmbytjet. Nëse merr një hartë të Kosovës dhe vendos mbi të ngjarjet e 10 viteve të fundit, si për shembull përmbytjet e vitit 2015, 2016 e me radhë, do të shohësh qartë se ato përsëriten në të njëjtat pika. Kur i mbivendos të gjitha këto të dhëna, del një model shumë i qartë. Ka gjithmonë përjashtime, por në përgjithësi është kaq e thjeshtë për t’u kuptuar”, u shpreh Doone.
Ai vlerësoi se krijimi i ekipeve të vogla të trajnuara në çdo komunitet, së bashku me njohuri bazike si ndihma e parë dhe vlerësimi i rrezikut, mund të rrisë ndjeshëm kapacitetin e reagimit në nivel vendi.
Shikoni episodin e plotë të këtij podcasti: “Inside Politics with Aja”
Kujtesë
DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 4 prill, në vitet nëntëdhjetë
Published
11 hours agoon
April 4, 2026By
UBTNews
4 prill 1994
Lajm i plotë: Represioni i policisë serbe në Kosovë
Malishevë: – Më 1 prill në Mleçan të Malishevës, policia serbe nën pretekst të kërkimit të armëve bastisi familjen e Alush Kryeziut, aktivist i LDK-së dhe i Këshillit për Financim të Malishevës. Pasi në shtëpinë e tij nuk u gjet kurrfarë arme, policët e morën me vete Alush Kryeziun në postkomandën e Kijevës, i cili gjatë dy orëve sa qëndroi në polici u rrah brutalisht.
Më 2 prill, policia serbe nën pretekst të kërkimit të armëve bastisi edhe familjet e vëllezërve Ramadan e Tahir Krasniqit, Agim Bytyçit dhe atë të Hyd Krasniqit në Tërpezë të Malishevës.
Nga Malisheva njoftohet se aksioneve ndëshkuese të policisë serbe në forma të ndryshme po u ndihmojnë edhe disa mercenarë shqiptarë si Hetem Dobruna nga Llazica e Malishevës, Skënder Gashi, punëtor i Zyrës së Vendit në Kijevë, i cili nën arsyetimin se po grumbullojnë mjete për përforcimin e trafostacionit, nga qytetarët e këtushëm shqiptarë së bashku me serbin Dushko Stoshiq, nga familjet shqiptare po i kërkojnë nga 10 DM.
Mitrovicë: – Më 31 mars rreth orës 9 të mëngjesit, policia serbe nën pretekst të kërkimit të armëve bastisi familjet e Bajram Kërleshit, Adem Ademit dhe Shasivar Çelës në fshatin Reshan të Shalës së Bajgorës. Pasi në këto familje nuk u gjet kurrfarë arme, policia nga Adem Ademi kërkoi që të dorëzojë një pushkë dhe një revole, kurse tre kryefamiljarëve ua lanë ftesat që të paraqiten më 1 prill në stacionin e policisë në Stantërg, të cilët u mbajtën deri në mbrëmje nën kërcënimin se gjithësesi duhet dorëzuar armët.
Të njëjtën ditë e njëjta ekspeditë e policisë serbe arrestoi Tafil Xhafën (65) nga fshati Bare. Tafil Xhafa u mbajt një kohë të gjatë në polici, nga i cili kërkonin që të dorëzojë një pushkë dhe një revole.
Po këtë ditë, policia serbe arrestoi edhe vëllezërit Tush dhe Haki Istrefin në fshatin Bajgorë të Mitrovicës. Nga vëllezërit Istrefi policët kërkonin armë.
Po këtë ditë policia serbe mori me vete edhe Rifat Salihun nga Starasella e Shalës së Bajgorës, nga i cili kërkuan që të dorëzojë armë.
Me pretekst të kërkimit të armëve, sot një ekspeditë e policisë bastisi shtëpinë e Skënder Rifat Hasanit në lagjen “Tavnik” të Mitrovicës. Nuk u gjet kurrëfarë arme. U keqtrajtuan Skender Hasani dhe djali i tij Lulzimi, i cili u dërgua në stacionin e policisë.
Lajme të tjera:
Dr. Agani: Serbia përpiqet të përçajë lëvizjen shqiptare
UNIKOMBI angazhohet për bashkimin e Kosovës me Shqipërinë
Në Nju-Jork u botua libri për Kosovën me titull “Plagët e hapura” Helsinki Watch
“Education International” i shqetësuar për situatën e arsimit shqip në Kosovë
Lëvizje të ushtrisë në Mitrovicë
Në Prizren dhe Mitrovicë dëbohen nga banesat familjet shqiptare
Fatos Nano u dënua me 12 vjet burg
Gazetat serbe për procesin Nano
Komandanti i forcave të NATO-s në Evropë viziton Shqipërinë
4 prill 1995
Lajm i plotë: Edhe një proces i montuar politik
Bejtullah Ismaili – nënkryetar i Kuvendit të Komunës së Gjilanit, Beqir Hoxha – kryetar i qeverisë, Raif Sylejmani – kryetar i SP të organeve komunale të administratës, Halim Halimi – ish-drejtor i Radio Gjilanit, Ukshin Zajmi – gazetar i TVP, Rexhep Hamiti – ish-delegat i Kuvendit të RSFJ-së dhe ish-udhëheqësit e këtushëm politikë Milaim Zeqiqri, Ibrahim Morina dhe Asllan Bislimi, ky i fundit është paraburgosur gjatë dhjetorit të vitit të kaluar në procesin kundër ish-policëve shqiptarë u akuzuan nga prokurori serb Momqilo Antiq për vepra penale – “Bashkimi për veprimtari armiqësore” dhe “cenim të integritetit territorial” të sanksionuar sipas neneve 136 e 116 të Ligjit penal serb”.
Ndërsa kryetari i Degës së PSDK-së Nexhat Naxhaku u lirua pas gjashtë ditë mbajtjeje në arrest.
Mbrojtësi Hasan Hoti i tha “Bujkut” se katë persona pandehen se kanë organizuar vetëmbrojtjen shoqërore në komunën e Gjilanit dhe rojet në lagjet e Gjilanit e rrethinë gjatë vitit 1991 etj.
Dje po ashtu, njoftoi ky mbrojtës gjykatësi hetues serb në Gjilan, Mladen Nikoliq i ka marë në pyetje dy të pandehurit Beqir Hoxhën dhe Ibrahim Morinën. Ndërkaq, vazhdon marrja në pyetje në fazën e hetuesisë edhe e të pandehurve tjerë.
Lajme të tjera:
Kryetari Rugova u takua me ministrat britanikë Hërd dhe Hog
Deklaratë e dr. Hivzi Islamit lidhur me diskursin serb për problemet demografike të shqiptarëve
Në Tiranë u organizua rock protesta “Kosova ’95”
Filloi java e kulturës shqiptare në Geteborg të Suedisë
Policia serbe ndërhyri në lokalet e Fakultetit Ekonomik
Në Prishtinë policia plaçkiti sasi të mëdha malli në tregun e plaçkave dhe të pemëve
Dhuna e përditshme në Kosovë
Vazhdon dhuna ndaj banorëve të fshatit Grejkoc
Dhjetëra shqiptarë të keqtrajtuar në komunën e Vitisë dhe të Ferizajt
Drejtori i SHF “Edit Durham” në Mushtisht u dënua me 45 ditë burg
Policia ndërhyri sërish në SHMT “Marin Beçikemi” në Vushtrri
Boban Kërstiq, vrasësi i Fidan Brestovcit, para gjyqit
Autoblinda e përbashkët shqiptaro-sllovene
New York Times: Nafta u arrin serbëve përmes Shqipërisë
Për kolonistët serbë në Prishtinë jipen 122 banesa e shumë troje
4 prill 1997
Lajmet kryesore:
Konferencë për gazetarë e kryetarit të Republikës së Kosovës dr. Ibrahim Rugova
Socialistët serbë nuk marrin pjesë në tryezën e rrumbullakët në Nju-Jork
Për Beogradin Kosova kusht për t’u kthyer në botë
Ekspertët nisin procesin e hetimeve për përmbytjen e anijes së Shqipërisë
Shqipëria përgatit bazat për pritjen e forcës shumëkombëshe
Kontigjenti spanjoll i forcës shumëkombëshe do të përbëhet nga 300 trupa
Pangallos: Zgjedhjet në Shqipëri do të mbahen pa u penguar nga bandat e armatosura
Athina kërkon mbrojtjen e minoritetit grek në Shqipëri
Deputeti austriak kërkon angazhim të gjerë në Shqipëri
Forcat speciale vendosën kontrollin në Berat
Në Fushë Krujë u masakrua një familje gjashtanëtarëshe
Viktima dhe dhunë e shfrenuar në rrethe të ndryshme të Shqipërisë
Më 13 prill në Kroaci mbahen zgjedhjet lokale dhe të përgjithshme
Sllovenia bëhet gati për NATO
Inspektorët dhe ata të tregut plaçkitën disa lokale hoteliere
Dhuna e përditshme në Kosovë
4 prill 1997
Lajm i plotë: Represion me pretekst të armëve në Podujevë
Podujevë: – Më 29 mars, policia serbe me pretekst të kërkimit të armëve, bastisi shtëpitë e Ilmi Jonuzit dhe të Rexhep Namanit në Orllan. Ata janë marrë në pyetje edhe më 31 mars në stacionin e policisë serbe në Podujevë, njofton KI i Degës së LDK-së në Podujevë.
Po këtë, policia serbe ishte në shtëpinë e Osman Tërmkollit në Dumosh. Ai u pyet për djalin e tij Afrim Tërmkollin, ish i burgosur politik, i cili gjendet në botën e jashtme. Afrim Tërmkolli qe mbajtur edhe në izolimin fakëkeq në Leskovc të Serbisë në vitin 1989, ndërsa më vonë pat ikur në botën e jashtme.
Po këtë ditë, policia serbe me pretekst të kërkimit të armëve mori në pyetje edhe babë e bir, Zenel e Idriz Fazliun nga Podujeva. Zenel Fazliu u keqtrajtua fizikisht dhe u urdhërua që të paraqitet sërish në polici.
Më 1 prill, policia serbe me pretekst të dorëzimit të armës ishte në shtëpinë e Agim Sokolit në Podujevë.
Lajme të tjera:
Forumi i Miqve të Refugjatëve kërkon kontroll parlamentar të kthimit të azilkërkuesve kosovarë
U aktivizua sërish vendkalimi kufitar në Dibër
Aktivistë të PPDSH-së merren në pyetje nga policia maqedone
Fërçkovski kërkoi heqjen e mandatit për Elizabet Renin
Shoqata “Gurrat e bardha” në Zvicër për arsimin shqip dha 10 mijë DM
Mësimdhënësit e komunës së Istogut i morën pagat për muajin janar
Ia plaçkitën 1500 DM
4 prill 1998
Edicioni i parë (Ora 15:00)
Lajm i plotë:
AFP: Oxhaqet nxjerrin përsëri tym në Likoshan
Agjencia AFP ka publikuar një raport të gazetarit Michel Moutot nga Likoshani, fshat që ishte objekt i sulmit terroristik serb në ditën e fundit të shkurtit të sivjemë. Më poshtë po e sjellim tesktin të plotë, sipas përkthimit të agjencisë Enter.
Tymi i oxhaqeve lajmëron kthimin e tyre, por fshatarët shqiptarë të Likoshanit, të traumatizuar nga masakra e 28 shkurtit, struken pas mureve të larta të fermave të tyre. Në tokën e zezë të kodrës që ngrihet mbi këtë qendër të vogël të banuar në mes të Kosovës, ndodhen 26 varre: ato të burrave të fshatit, të vrarë nga plumbat e forcave të posaçAme të policisë serbe pesë ditë para vrasjes së Prekazit, që shkaktoi 53 të vdekur disa kilometra më larg.
Një derë prej druri hapet pak. “Sapo pamë pluhurin që ngriti vetura tuaj në kodër, të gjithë u fshehëm”, shpjegon një i ri. “Jemi kthyer para dy ditësh, por kemi frikë nga gjithçka”. “Po, është qetësi. Por policët nuk janë larg. Përsa kohë që janë atje, mund të ndodhë gjithçka. Ata mund të kthehen të na vrasin kur të kenë dëshirë”.
Ganimete Gjeli nuk është larguar kurr nga oborri i fermës. “Përse? Ku të shkoj? E çfarë mund të ndodhë më keq se sa kaq”, përlotet ajo. I shoqi dhe vjehrri i saj u vranë gjatë sulmit. Ajo shpjegon se ata ishin me të në shtëpi, kur zjarri i armëve që hapën policët shkatërroi dritaret, fasadën e shtëpisë dhe vrau të dy burrat.
Pak më tej, personat që kanë mbetur gjallë nga fisi Ahmeti u kthyen për t’u vendosur në një banesë të improvizuar me dru dhe fletë plastike. Mbi portretet e gjashtë të rinjve të vrarë të këtij fisi është vendosur një flamur shqiptar me shqiponjën e zezë dykrerëshe. “Eshtë tradita e zisë”, shpjegon një nga burrat e fisit, i veshur me kostum të zi. “Miqtë, fqinjët na vijnë për vizitë. Pak janë kthyer deri tani në shtëpitë e tyre, por ata do të vijnë”. “Ishim familja më e madhe e Likoshanit, më e pasura, më e shkolluara. Pa dyshim, për këtë ata na vranë. Ata nuk u vranë në shtëpitë e tyre, por u nxorrën jashtë dhe u pushkatuan atje. Kishte policë, por edhe civilë me maska”.
Oxhaqet nxjerrin tym edhe në fshatin fqinj të Polacit, ku ka pasur vetëm një të plagosur me armë zjarri. “Serbët thonë se jeta është bërë përsëri normale, por kjo nuk është e vërtetë”, thotë një prej banorëve shqiptarë. “Policia na rrethon nga të gjitha anët. Gratë dhe fëmijët janë kthyer, sepse nuk kishin ku të qendronin. Kemi hapur dyer për 300 familje refugjatësh. Mund të mbahemi në këmbë një muaj. Po pastaj?”.
Lajm të tjera:
Kryetari Rugova priti diplomatin francez Zhak Blo
Xh. Rubin: Millosheviqi me shpalljen e referendumit luan me ardhmërinë e popullit të vet
- Kinkel: Integrimi i Beogradit në Evropë varet nga gjendja në Kosovë
NATO, Parisi dhe Belgjika reagojnë ashpër kundër propozimit të Millosheviqit lidhur me referendumin për Kosovën
- Surroi takohet me Talbotin dhe me Gelbardin
Dhjetë milionë eku për shëndetësinë kosovare
U granatua fshati Llaushë i Skënderajt
Mësimi filloi edhe në Qirez
Lëvizje të forcave ushtarake serbe në Mushtisht të Suharekës
Parulla antishqiptare edhe në xhaminë e Gjilanit
Dhuna e përditshme në Kosovë
Jakup Krasniqi u mbajt dy orë në polici
Regjimi dhe propaganda serbe përsëri manipulojnë me “shqiptarët e ndershëm”
Edicioni i dytë (ora 19:30)
Lajmet kryesore:
Gjendje e acaruar në Llaushë
Persona serbë të armatosur plaçkisin shqiptarët
Serbët të armatosur provokojnë qytetarët shqiptarë
U plaçkitën lokalet e SHF “Abdyl Frashëri” në Prizren
Policët serbë keqtrajtojnë udhëtarët e rastit
Foto: Likoshani
Përfundon mandati i Osmanit, Haxhiu merr përkohësisht presidencën
Përdorimi i minave tokësore në luftë: Rasti i Kosovës dhe vazhdimësia e rrezikut
Profesori John Doone: Në Gjilan zhvillohen ushtrime për tërmete, por Kosova ende nuk ka sistem të plotë të edukimit për emergjenca civile
DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 4 prill, në vitet nëntëdhjetë
LVV bojkoton seancën për çmimin e naftës, opozita kritikon mungesën e pushtetit në Kuvend
Rrëzohet një avion luftarak amerikan mbi Iran, nisin kërkimet për pilotët
Emocione të forta,Kenan Yildiz publikon fotografi me Edon Zhegrovën
Arrestohet një 48-vjeçar në Gjakovë, Policia i sekuestron mbi 5 kilogramë marihuanë
Dënohet me 24 vjet burgim Valon Aliu për vrasjen e ish-bashkëshortes në QPS-në e Ferizajt
Të kërkuara
-
Aktualitet3 months agoStudentët e UBT-së vizitojnë agjencinë Base Agency për të mësuar mbi marketingun dhe inovacionin
-
Vendi2 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet3 months agoNumërohen 31.58% e votave me kusht
-
Lajmet nga UBT3 months agoProfesori i UBT-së, Kujtim Thaçi publikon artikull shkencor në revistën prestigjioze Frontiers in Immunology
