Kulturë
Traktati i Shën Stefanit, momenti ku mori hov lëvizja kombëtare shqiptare
Published
1 year agoon
By
UBT NewsSot, në Muzeun Historik Kombëtar, u zhvillua një aktivitet përkujtimor në lidhje me Traktatin e Paqes së Shën Stefanit, i cili u nënshkrua më 3 mars të vitit 1878. Ky akt jo vetëm që shënoi fundin e Luftës Ruso-Turke, por gjithashtu shpalosi pasoja të mëdha për historinë dhe fatin e shqiptarëve, duke shënuar një nga momentet më të rëndësishme të lëvizjes kombëtare shqiptare.
Lufta Ruso-Turke, e cila kishte shpërthyer më 24 prill 1877, pasoi një periudhë të gjatë dhe të ashpër luftimesh, duke i dhënë fund pushtetit të osmanëve në shumë rajone të Ballkanit. Trupat ruse, pas një viti betejash të gjata dhe të rënda, arritën në fshatin Shën Stefan, rreth 17 kilometra larg Stambollit. Ky ishte momenti kur u nënshkrua traktati, i cili do të kishte një ndikim të madh jo vetëm për popujt ballkanikë, por edhe për shqiptarët.

Përmes këtij traktati, u krijua shteti bullgar, me kufij shumë të gjerë, dhe u shpallën të pavarura Rumania, Serbia dhe Mali i Zi, që deri atëherë ishin principata autonome nën vasalitetin e sulltanit osman. Serbia, si pasojë e këtij traktati, mori një shtrirje të madhe të territorit të saj, duke e zgjeruar nga jugu, përfshirë territore të rëndësishme shqiptare si Kosova, duke e rritur sipërfaqen e saj nga 37.7 mijë km² në 52.7 mijë km². Po ashtu, Mali i Zi pati një rritje të konsiderueshme të sipërfaqes, nga 4.7 mijë km² në 15.7 mijë km².
Ndonëse këto ndryshime kufijsh kishin përfitime të dukshme për disa shtete të Ballkanit, për shqiptarët kjo marrëveshje ishte një akt i padrejtë dhe i rrezikshëm. Traktati i Shën Stefanit e paraqiste popullin shqiptar para një rreziku të madh, pasi territore të rëndësishme shqiptare kalonin në duar të shteteve të tjera. Kështu, brenda kufijve të Malit të Zi hynin vise të banuara prej shqiptarësh, si Ulqini, Tivari, pjesa e sipërme e bregut të lumit të Bunës, gati krejt liqeni i Shkodrës, Hoti, Gruda, Plava dhe Gucina. Po ashtu, territoret e Bullgarisë shtriheshin deri në brigjet e liqenit të Ohrit, duke përfshirë edhe zona të banuara nga shqiptarët.
Për shqiptarët, ky ishte një hap i rrezikshëm që rrezikonte integritetin territorial të trojeve të tyre, dhe më pas, pas këtij traktati, do të shpërthejnë kundërshtime të forta nga elita politike dhe intelektuale shqiptare. Kjo kundërshtim ishte një prej momenteve kyçe që shënuan fillimin e lëvizjes kombëtare shqiptare. Shqiptarët, të cilët kishin vuajtur për shekuj me radhë nga sundimi osman, tani u bënë të vetëdijshëm për nevojën e një ngritjeje të unifikuar, për të mbrojtur të drejtat dhe territoret e tyre.
Përfundimisht, Traktati i Shën Stefanit, ndonëse i paqartë dhe i njohur më tepër si një akt i disbalancuar për shqiptarët, shërbeu si një nxitës i lëvizjes kombëtare shqiptare. Ky traktat shpalli një fazë të re të historisë shqiptare, e cila do të çonte në ngritjen e një rezistence të fuqishme për ruajtjen e integritetit të trojeve shqiptare dhe formimin e një shteti të pavarur shqiptar në mes të Ballkanit./UBTNews/
You may like
Kulturë
Teatri “Adriana” përfaqëson artin shqiptar në Turqi me premierën “9 Shpirtra”
Published
2 hours agoon
March 25, 2026By
UBT News
Trupa teatrore “Adriana” do të udhëtojë drejt Turqisë për të marrë pjesë në edicionin e 8-të të festivalit ndërkombëtar të teatrit Samsun Uluslararası Tiyatro Festivali, duke përfaqësuar artin dhe kulturën shqiptare në këtë ngjarje të rëndësishme kulturore.
Në kuadër të këtij festivali, “Adriana” do të sjellë premierën ndërkombëtare të shfaqjes “9 Shpirtra”, një komedi e zezë që ndërthur humorin me absurdin dhe realitetin e marrëdhënieve njerëzore. Shfaqja trajton historinë e një burri dhe nëntë tentativave të tij të dështuara për të hequr qafe bashkëshorten, duke ofruar një pasqyrë të mprehtë dhe satirike mbi jetën në çift.
Publiku në Turqi do të ketë mundësinë ta ndjekë këtë shfaqje më 26 mars 2026, në ora 20:00, në ambientet e SBB Sanat Merkezi në Samsun.
Kulturë
KANË FILLUAR XHIRIMET E FILMIT “ZBARDHJE” TË REGJISORES KALTRINA KRASNIQI
Published
4 hours agoon
March 25, 2026By
UBT News
Filmi i ri artistik “Zbardhje”, nga regjisorja Kaltrina Krasniqi, ka hyrë në fazën e xhirimeve në Prishtinë. Projekti prodhohet nga Vera Films dhe ribashkon bashkëpunëtorët kryesorë nga filmi i saj i parë me metrazh të gjatë “Vera Andrron Detin”, i cili pati premierën në garën Orizzonti të edicionit të 78-të të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit në Venedik.
Në rolet kryesore interpretojnë Adriana Matoshi dhe Arta Dobroshi, ndërsa në role mbështetëse paraqiten Kosovare Krasniqi, Agron Shala, Aurita Agushi, Art Pasha dhe Blerta Ismaili.
Vendosur në Prishtinën bashkëkohore, “Zbardhje” është dramë që ndjek dy gra jetët e të cilave takohen në punë. Fatimja vjen nga periferia e qytetit dhe punon si mirëmbajtëse, kurse Elvira drejton një kompani marketingu në qendër të qytetit. Filmi vëzhgon çfarë lind dhe s’mund të jetojë në mes tyre, përderisa qyteti përreth demolohet dhe rindërtohet. Filmi “Zbardhje” e përdor zbardhjen si logjikë socio-kulturore, arkitektonike dhe zhvillimore. Hapësira, trupat dhe historitë pastrohen, sanitohen dhe fshihen në emër të aspiratave shoqërore.
Me skenar të Doruntina Bashës dhe producent Ares Shportën, projekti realizohet me mbështetjen e Qendrës Kinematografike të Kosovës, QKK, Komisionit Kombëtar të Filmit të Bullgarisë, Qendrës Kombëtare të Kinematografisë Shqiptare, Qendrës së Filmit të Malit të Zi, IFFR Hubert Bals Fund+Europe dhe Visions Sud Est.
“Zbardhje” është një bashkëprodhim i Vera Films (Kosovë), Portokal (Bullgari), Papadhimitri Productions (Shqipëri) dhe Code Blue Production (Mali i Zi).
Gjatë fazës së zhvillimit, projekti është mbështetur nga programe dhe platforma ndërkombëtare si Gothenburg Film Festival, Nordic Gateway (2025), Visions Sud Est (2024), Thessaloniki Film Festival, Agora Industry Program (2024), WEMW / East and West Co-Production Inspirational Labs (2024), MedPitching / MedFilmFest (2023), IFFR Hubert Bals Fund (2022), Torino Film Lab (2022), Arras Days, Arras Film Festival (2021), si dhe nga Qendra Kinematografike e Kosovës, QKK (2021–2024), Ministria e Punëve të Jashtme e Republikës së Kosovës dhe Komuna e Prishtinës (2021).
Xhirimet zhvillohen në Prishtinë, Kosovë dhe Ulqin, Mali i Zi, gjatë periudhës mars–prill 2026.
Kulturë
Koncert solemn për 75-vjetorin e Arkivit të Kosovës në Prishtinë
Published
1 day agoon
March 24, 2026By
UBT News
Mbrëmë në Amfiteatrin e Bibliotekës Universitare në Prishtinë, Kuinteti Harkor i Filharmonisë së Kosovës, së bashku me sopranon Zana Abazi-Ramadani, u prezantuan me një program të veçantë në kuadër të shënimit të 75-vjetorit të Arkivit të Kosovës.
Një institucion kyç që ruan kujtesën kolektive, dokumenton të kaluarën dhe historinë e vendit – Arkivi i Kosovës shënoi 75-vjetorin e themelimit.
Kulturë
Ushtarët do ta ndiqnin kudo”: Gjenerali i Luftës së Dytë Botërore që mposhti me rrugë inteligjente rivalin e tij të përbetuar
Published
1 day agoon
March 24, 2026By
UBTNews
Në humbje, i pamposhtur; në fitore, i papërmbajtshëm.” Përmes këtij vlerësimi, Winston Churchill zbërtheu gjenialitetin acarues të Marshallit Bernard Montgomery, trurit pas fitores së famshme të nëntorit 1942 në Betejën e Dytë të El Alameinit.
E konsideruar si pikë kthese në Luftën e Dytë Botërore, kjo betejë në Afrikën e Veriut frymëzoi një tjetër thënie të njohur të Churchillit: “Tani, ky nuk është fundi. Nuk është as fillimi i fundit. Por është, ndoshta, fundi i fillimit.”
Deri në kohën e vdekjes së gjeneralit më 24 mars 1976, në moshën 88-vjeçare, Lordi Montgomery i Alameinit kishte shijuar një pensionim të gjatë dhe herë pas here kontrovers.
Një karakter i vështirë që nuk ngurronte të nxisnin trazira, ai në kujtimet e tij e kishte anashkaluar Gjeneralin Dwight D. Eisenhower, ish-komandantin e tij suprem dhe presidentin e ardhshëm të SHBA-së, me një arrogancë tipike: “Djalë i mirë. Por jo ushtar.” Në një moment vetëdijeje, ai dikur bëri shaka duke thënë se puna e tij ishte luftimi – qoftë kundër gjermanëve apo dikujt tjetër që dëshironte përballje.
Kur Montgomery mbërriti në Egjipt në korrik të vitit 1942 si kreu i ri i Ushtrisë së Tetë Britanike, Aleatët ishin në vështirësi në disa fronte. Në Paqësor, japonezët kishin dobësuar fuqinë britanike dhe amerikane duke marrë Hong Kongun dhe Singaporin, ndërsa në Atlantik, nëndetëset gjermane kërcënonin ta gjunjëzonin Britaninë përmes urisë.
Në Egjipt, ushtria gjermane dukej se do të pushtonte Kajron, ashtu siç kishte bërë me pjesën më të madhe të Evropës. Pasi kishin ardhur në Afrikën e Veriut një vit më parë për të mbrojtur aleatët italianë në Libi, gjermanët synonin një çmim më të madh. Ata kishin dërguar Marshallin Erwin Rommel, një nga gjeneralët e tyre më të mirë, për të shkatërruar ushtrinë britanike dhe për të marrë Egjiptin e Lindjen e Mesme, bashkë me furnizimet me naftë që ishin jetike për luftën e Britanisë. Rommel ishte aq efektiv si komandant i “Afrika Korps”, forcës elitare gjermane, saqë mori nofkën “Dhelpra e Shkretëtirës”.
Në vitin 1968, Montgomery u intervistua nga Cliff Michelmore i BBC-së në të njëjtin mjet lëvizës (karavan) që kishte përdorur në shkretëtirën egjiptiane gjatë planifikimit për të mposhtur rivalin e tij të përbetuar.
Për ta ndihmuar të vizualizonte hapat e tij, Montgomery mbante një fotografi të Rommelit të varur në murin e selisë së tij lëvizëse. Ai tregonte se e shikonte atë foto duke pyetur veten se çfarë njeriu ishte ai dhe si do të reagonte nëse ai do të ndërmerrte një veprim të caktuar. E
dhe pse shumë njerëz e konsideronin të çmendur për këtë metodë, Montgomery e konsideronte këtë si një kompliment. Para mbërritjes së tij, Rommel kishte një reputacion të frikshëm mes britanikëve, të cilët e shihnin si gjeni ushtarak; madje edhe Churchilli e kishte vlerësuar publikisht në Parlament si një kundërshtar guximtar dhe gjeneral të madh.
Sipas historianit Niall Barr, ky imazh i Rommelit i ndihmonte britanikët të arsyetonin dështimet e tyre në shkretëtirë. Megjithatë, Montgomery e shihte Rommelin ndryshe, si një komandant të vijës së parë që e shijonte qëndrimin me trupat, por që sipas tij nuk e kuptonte rëndësinë e administratës dhe logjistikës, elemente që Montgomery i konsideronte vendimtare për fitoren në luftë.
Mbi 200 të plagosur në Izrael në 24 orët e fundit
OKB paralajmëron se konflikti në Lindjen e Mesme paraqet rreziqe të mëdha globale
Shiten të gjitha biletat për tifozët shqiptarë për ndeshjen në Poloni
Krusha e Madhe: 26 vite pritje, 26 vite qëndresë mbi hirin e krimeve serbe
Teatri “Adriana” përfaqëson artin shqiptar në Turqi me premierën “9 Shpirtra”
DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 25 mars, në vitet nëntëdhjetë
Arrestohet i dyshuari pasi sulmoi vajzën e tij në Gjakovë
Vdes një shtetas i huaj në QKUK, Policia nis hetimet
Sllovakia në ankth para Kosovës
Të kërkuara
-
Lajmet3 months agoProfesorët e UBT-së publikojnë studim shkencor në revistën prestigjioze ndërkombëtare të indeksuar në Scopus (Q1)
-
Lajmet1 month agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet2 months agoProfesori i UBT-së, Kujtim Thaçi publikon artikull shkencor në revistën prestigjioze Frontiers in Immunology
-
Lajmet2 months agoStudentët e UBT-së në vizitë studimore në Presidencën e Republikës së Kosovës
