Dasmat në Indi nuk karakterizohen vetëm me festë, por karakterizohen edhe nga disa tradita dhe rituale strikte. Për shembull, data e dasmës përcaktohet nga horoskopi i nuses dhe dhëndrit, jo nga preferencat e tyre. Ekzistojnë gjithashtu disa rregulla që diktojnë se si duhet të duket nusja në ditën e dasmës, pse duhet të veshë fustan të kuq e jo të bardhë, vendosja e pikës së kuqe në ballë e shumë zakone tjera.
1.Astrologjia përcakton datën e dasmës
Astrologjia luan një rol mjaft të rëndësishëm në kulturën hindu. Megjithatë, nuk është lloji i astrologjisë që haset në botën perëndimore. Astrologët në Indi i ndihmojnë njerëzit të marrin vendime të rëndësishme, madje duke ua përcaktuar edhe datën e dasmës. Njerëzit hindu besojnë se nëse data e martesës llogaritet në bazë të horoskopit të dhëndrit dhe nuses së ardhshme, martesa do të jetë e gjatë dhe e lumtur.
2.Nusja dhe dhëndri duhet të shkëmbejnë kurora lulesh
Një nga ritualet e rëndësishme që kryhet në dasmat indiane është shkëmbimi i kurorave. Në kohët e lashta, ky shkëmbim konsiderohej si pranimi i propozimit për martesë të çiftit. Nusja dhe dhëndri i dhurojnë njëri-tjetrit kurora të bëra me lule dhe që mbajnë aromë. Në ditët e sotme, kjo simbolizon dashurinë dhe respektin e të porsamartuarve.
3.Një vajzë mund të martohet me një pemë apo një qen
Në Indi, ekziston mundësia për t’u martuar jo vetëm me një qenie njerëzore, por edhe me një pemë apo edhe një tenxhere. Kjo praktikë e pazakontë ka një shpjegim kulturor.
Nëse një grua u lind në një periudhë të caktuar kohore – kur grafiku bart planetin Mars (Mangala), ajo quhet “manglike”. Disa njerëz hindu besojnë se gratë manglike kanë fat të keq që mund të shkaktojë probleme me burrat ose familjet e tyre në të ardhmen. Kjo është arsyeja pse gruaja manglike mund të zgjedhë të “martohet” me një pemë, qen ose tenxhere përpara martesës së saj të vërtetë për të shmangur mallkimin. Pas ritualit, tenxherja shkatërrohet së bashku me fatin e saj të keq.
4.Këmbët e dhëndrit lahen me qumësht dhe mjaltë
Në disa komunitete Guxharat, kur dhëndri shkon në shtëpinë e nuses, vjehrra e tij kryen një ritual të pazakontë: ia lan këmbët dhëndrit me qumësht dhe mjaltë. Një përzierje e tillë quhet Madhuparka. Rituali besohet të jetë një nga mënyrat e lashta për të mirëpritur mysafirët.
5.Pluhur i kuq vendoset në flokët e nuses
Kur një grua martohet, në pjesën e flokëve të saj aplikohet një pluhur kozmetik me ngjyrë të kuqe ose portokalli, i quajtur sindoor. Kjo shenjë që nga kohërat e lashta shërben si një vërtetim i statusit martesor dhe shumë gra e aplikojnë atë edhe pas dasmave të tyre.
6.Këna aplikohet në duart dhe këmbët e nuses
Mehendi është ndoshta tradita më e njohur e dasmës indiane. Para dasmës, nusja zbukuron këmbët dhe duart e saj me këna. Rituali Mehendi ndodh kur nusja dhe familja e saj mblidhen së bashku. Besohet se këna promovon pjellorinë dhe largon shpirtrat e këqij për çiftin.
7.Nusja nuk vesh fustan të bardhë
Ndryshe nga vendet e tjera, nuset indiane nuk mund të veshin fustane të bardha në dasmë pasi veshjet në këtë ngjyrë zakonisht përdoren për zi, sipas kulturës hindu. Në vend të kësaj, gratë veshin sari me ngjyra të gjalla, duke preferuar të kuqen shumicën e kohës pasi ajo ka një sërë konotacionesh pozitive në kulturën indiane.
8.Nusja hedh oriz mbi kokë
Në fund të dasmës, një nuse duhet të bëjë ritualin e fundit, Vidaai, për t’u thënë “lamtumirë” prindërve të saj. Gjatë këtij rituali, nusja duhet të hedhë oriz mbi kokën e saj dhe nëna e saj që qëndron prapa duhet ta kapë atë. Është gjithashtu një mënyrë simbolike për të falënderuar prindërit për gjithçka që kanë bërë për vajzën e tyre./UBTNews
Policia e Kosovës ka konfirmuar se dy persona kanë mbetur të vrarë dhe një tjetër është plagosur nga të shtënat me armë zjarri në fshatin Livoç i Ulët të Gjilanit.
Sipas policisë, një burrë rreth 30-vjeçar është gjetur i vrarë brenda një veture, ndërsa një grua e së njëjtës moshë është dërguar pa shenja jete në Spitalin e Gjilanit. Dyshohet se edhe ajo është qëlluar me armë zjarri nga i njëjti person.
Një person tjetër ka mbetur i plagosur dhe, pas marrjes së ndihmës së parë në Spitalin e Gjilanit, është transferuar në Qendrën Klinike Universitare të Kosovës për trajtim të mëtejshëm.
Sipas informatave të policisë, i dyshuari dhe viktimat dyshohet se kanë pasur lidhje familjare.
I dyshuari është vetëdorëzuar në polici, ndërsa gjatë veprimeve policore është sekuestruar edhe një armë zjarri që dyshohet se është përdorur në rast.
Ngjarja është raportuar rreth orës 14:25 të së premtes. Policia, në koordinim me Prokurorin e Shtetit, po vazhdon hetimet për të sqaruar rrethanat dhe motivin e kësaj ngjarjeje, i cili ende nuk dihet.
Në kuadër të qëndrimit në Korenë e Jugut, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, ka takuar studenten e UBT-së, Era Deva, e cila po përfundon studimet master në Menaxhimin e Sportit në Seul.
Gjatë takimit, Rektori Hajrizi u interesua për ecurinë e studimeve të saj, përvojën akademike dhe jetën studentore në Korenë e Jugut, duke vlerësuar rëndësinë e përvojave ndërkombëtare në avancimin akademik dhe zhvillimin profesional të studentëve.
Takimi ishte një mundësi për të diskutuar mbi përvojën e Erës në një mjedis të avancuar akademik dhe mundësitë që studimet jashtë vendit ofrojnë për zgjerimin e njohurive, zhvillimin e kompetencave profesionale dhe krijimin e perspektivave të reja për karrierën e saj.
UBT i kushton rëndësi të veçantë ndërkombëtarizimit të arsimit dhe krijimit të mundësive që studentët të përfitojnë nga përvojat akademike ndërkombëtare, të shkëmbejnë njohuri dhe të zhvillohen në fusha të ndryshme profesionale. Përmes këtyre mundësive, UBT synon të mbështesë studentët në rrugëtimin e tyre akademik dhe profesional, duke nxitur mobilitetin ndërkombëtar dhe lidhjen me përvojat dhe praktikat bashkëkohore në nivel global.
Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, gjatë qëndrimit në Seul të Koresë së Jugut, në kuadër të panairit ndërkombëtar Smart Life Week 2026, ka zhvilluar takime dhe bashkëbisedime me pjesëmarrës dhe përfaqësues të institucioneve e organizatave të ndryshme, me të cilët ka shkëmbyer ide dhe perspektiva mbi zhvillimin e qyteteve inteligjente, robotikën, inovacionin dhe mundësitë e bashkëpunimit në të ardhmen.
Gjatë këtyre takimeve dhe shkëmbimeve, rektori Hajrizi ka ndarë vizionin dhe përvojën e UBT-së në zhvillimin e qyteteve inteligjente, duke vënë në pah modelin UBT 5S – Small Scale Smart Self-Sustained System, të zhvilluar prej tij dhe të zbatuar fizikisht përmes UBT Smart City.
Modeli UBT 5S përfaqëson një qasje konkrete ndaj zhvillimit të sistemeve inteligjente dhe të qëndrueshme, ku teknologjia, inovacioni, edukimi dhe kërkimi shkencor ndërthuren për të krijuar zgjidhje të aplikueshme në jetën e përditshme. Përmes UBT Smart City, ky vizion merr formë fizike, duke ofruar një mjedis real ku konceptet e qytetit inteligjent zbatohen në praktikë dhe shërbejnë si bazë për zhvillimin e modeleve të reja të jetesës.
UBT Smart City paraqet një model inovativ që synon të tregojë se si teknologjia dhe zgjidhjet inteligjente mund të integrohen në një ekosistem të përbashkët, me fokus në mirëqenien e njeriut, përdorimin efikas të burimeve, qëndrueshmërinë dhe zhvillimin e shërbimeve moderne. Në këtë kuptim, modeli UBT 5S po konceptohet si një model i ri i jetesës për të ardhmen, ku qyteti nuk shihet vetëm si hapësirë fizike, por si një sistem i integruar që lidh njeriun, dijen, teknologjinë dhe mjedisin.
Gjatë panairit, rektori Hajrizi është ftuar nga bashkëbisedues të ndryshëm për vizita dhe prezantime të modelit të zhvilluar prej tij. Deri më tani, ky model është prezantuar në më shumë se 100 ngjarje të ndryshme akademike dhe profesionale në mbarë botën.
Përveç shkëmbimit të përvojave dhe ideve, takimet e zhvilluara gjatë panairit kanë shërbyer edhe si mundësi për diskutime formale mbi perspektivat e bashkëpunimit ndërkombëtar, shkëmbimin e ekspertizës dhe identifikimin e fushave me interes të përbashkët. Këto kontakte krijojnë bazë për shqyrtimin e mundësive të bashkëpunimit në të ardhmen, veçanërisht në fushat e teknologjisë, inovacionit, kërkimit shkencor dhe zhvillimit të qyteteve inteligjente.
Për UBT-në, modeli UBT 5S dhe zbatimi i tij fizik në UBT Smart City dëshmojnë orientimin e institucionit drejt inovacionit të aplikuar, duke e lidhur vizionin akademik me zgjidhje konkrete dhe duke krijuar mundësi për bashkëpunime të reja që mund të kontribuojnë në zhvillimin e qyteteve dhe modeleve të jetesës së së ardhmes.