Lajmet

“Teoria e kaosit”

Published

on

Teoria e kaosit është një ligj i shpallur nga James Yorke dhe që na kujton një fakt thelbësor: bota nuk ndjek një model të saktë dhe të parashikueshëm; duam apo s’duam, në jetën tonë ekziston edhe kaosi, kjo hapësirë ​​e vogël që i është lënë rastësisë, ku është thuajse e pamundur të parashikosh efektin e ngjarjeve të caktuara.

Është mjaft e zakonshme të lidhet teoria e kaosit me degët e saj mëmë: matematika dhe fizika. Megjithatë, shpesh harrojmë se këto shkenca kanë një implikim të drejtpërdrejtë në jetën tonë të përditshme, në të vërtetë ka shumë pak sektorë që kanë ndikim të njëjtë në sjelljen dhe njohuritë tona.

Vetë James Yorke e përmbledh rëndësinë e teorisë së tij në një fjali të thjeshtë: njeriu duhet të jetë i përgatitur për të ndryshuar planet në çdo moment.

Secili prej nesh ka një shkallë të caktuar tolerance ndaj pasigurisë. Duke u nisur nga një prag i caktuar, truri ynë kalon në “modalitet alarmi” ndaj asaj që mund të ndodhë.

Ne preferojmë stabilitetin, duke ditur se dy plus dy janë katër dhe se ajo që na rrethon dhe kemi sot do të jetë aty edhe në të nesërmen tonë. E gjithë kjo na ofron një ekuilibër emocional falë të cilit jemi në gjendje të shijojmë jetën, duke mbajtur gjithçka nën kontroll.

Megjithatë, teoria e kaosit mbron një provë. Jeta dhe rrjedha e saj nuk korrespondojnë me ecurinë ritmike dhe të përsosur të një ore. Të paparashikueshmet dhe të pakontrollueshmet gjenden gjithmonë brenda dhe rreth nesh.

Është ajo shpata e Damokleut që mund të na godasë në çdo moment. Është ajo flutura që sot fluturon mbi Shtetet e Bashkuara dhe më vonë mbërrin në Evropë në formën e një krize ekonomike. Është ai topi i bardhë që ne goditëm në bilardo dhe që godet topat e tjerë duke i bërë ata të lëvizin, ndonjëherë në drejtime të papritura…

Teoria e Kaosit: Natyra është e paparashikueshme

Teoria e kaosit na thotë se rezultati i një ngjarjeje varet nga disa variabla: ato, sjellja e të cilëve nuk është gjithmonë e parashikueshme me saktësi totale. Gjithmonë ka një kufi për gabim, një hapësirë ​​për kaos, një valëvitje që ndryshon gjithçka në momentin e fundit. Sepse, ndonjëherë, një ndryshim i vogël gjeneron një efekt të përmasave të mëdha.

Ka nga ata që argumentojnë se teoria e kaosit është një nga fushat më të mrekullueshme të matematikës moderne. Ajo shkencë përpiqet të parashikojë sjelljen e sistemeve në thelb të paparashikueshme.

Ne mund të imagjinojmë reagimet ndaj kësaj teorie pasi, deri vonë, qëllimi i botës shkencore ishte të eliminonte variablin e pasigurisë në mënyrë që të ishte në gjendje të përshkruante me saktësi sjelljen e pothuajse çdo gjëje.

Megjithatë, në ditët e sotme ne e pranojmë këtë diferencë në të cilën rastësia dhe e paparashikueshmja, në një moment të caktuar, mund të ndryshojnë gjithçka. Kjo, në fakt, u zbulua nga meteorologu dhe matematikani Edward Lorenz në vitin 1961, kur ai u përpoq të krijonte një sistem kompjuterik për të parashikuar motin. Papritur ai kuptoi se, për shkak të një gabimi të përafrimit në numra, i gjithë sistemi kishte filluar të shfaqte sjellje qartësisht të paparashikueshme. Më vonë kjo përvojë u përdor për të formuluar efektin e famshëm të fluturës.

Kaosi është vazhdimisht mes nesh

Fenomenet kaotike janë të shumta jo vetëm në natyrë, por edhe në biologji. Nuk ka asnjë zonë të lirë nga kjo sjellje e paparashikueshme. Dukuritë kaotike ndodhin çdo ditë pothuajse pa e kuptuar: në ekonomi, termodinamikë, astronomi dhe madje edhe psikologji.

Tani e dimë se çdo shqetësim i vogël në trurin tonë (siç është një ndryshim në një neurotransmetues) mund të rezultojë në ndryshime shumë dramatike në sjellje. Teoria e kaosit pranohet edhe në psikiatri. Ndonjëherë kur pacientit i jepet një ilaç, ekziston një shans i vogël që efekti i vërejtur të jetë i kundërt nga ai i pritur.

“Lëvizja e krahëve të një fluture mund të shkaktojë një uragan në anën tjetër të botës.”

– Proverb kinez –

Si të zbatohet teoria e kaosit në jetën e përditshme?

Në jetën tonë të përditshme të gjithë duhet të shmangim kaosin. Vetëm kështu ndihemi të sigurt, vetëm kështu mund të ndërtojmë një jetë ku e parashikueshmja do të na lejojë të largohemi nga shtëpia pa frikë dhe të jemi në gjendje të shikojmë të ardhmen me besim. Siç na shpjegon James Yorke, babai i kësaj teorie, gjëja më e mirë për të bërë është të jesh gati për të ndryshuar planet në çdo moment.

Ky parim është i lidhur ngushtë me një teori tjetër aktuale. Po flasim për teorinë e mjellmës së zezë, të formuluar nga eseisti, ekonomisti dhe matematikani Nassim Nicholas Taleb.

Në librin e tij interesant, i cili mban të njëjtin emër me teorinë, ai na kujton se shumica prej nesh i nënshtrohen një botëkuptimi ku gjithçka, në pamje të parë, duket e parashikueshme. Megjithatë, në një moment të caktuar lind e papritura, e paparashikueshmja, kaotikja… ajo erë që nuk e prisnim. Një ngjarje e paparashikueshme që jemi të detyruar ta pranojmë dhe ta racionalizojmë.

Megjithatë, duhet thënë se në vend që të veprojmë vetëm kur ky kaos shpaloset para syve tanë, duhet të jemi të përgatitur. James Yorke na kujton se njerëzit që arrijnë sukses dhe lumturi janë ata që kanë gjithmonë një plan “B” në dorë.

Le të përpiqemi të zhvillojmë një mentalitet fleksibël dhe një qasje ku nuk reagojmë vetëm ndaj ngjarjeve. Le t’i përqafojmë me kuriozitet dhe pranim, sepse shumë herë është në kaos që lindin mundësitë. Në fund, të jesh i përgatitur për të papriturat do të thotë të kalosh nëpër të njëjtat ulje dhe ngritje të jetës. / bota.al

lajme

UBT merr pjesë në vizitën studimore të projektit TBEAI në Universitetin e Lubjanës

Published

on

By

Katër përfaqësues të UBT-së morën pjesë në vizitën e dytë studimore të projektit ndërkombëtar “Transforming Business Education with AI in Western Balkans: Innovating Education for the Next Generation of Entrepreneurs (TBEAI)”, e cila u zhvillua nga 9 deri më 11 qershor 2026 në Universitetin e Lubjanës, përkatësisht në Fakultetin e Shkencave Kompjuterike dhe Informacionit në Slloveni.

UBT në këtë aktivitet u përfaqësua nga Dekani i Fakultetit të Shkencave Kompjuterike dhe Inxhinierisë, Prof. Dr. Besnik Qehaja, Prof. Gonxhe Beqiri nga Fakulteti i Menaxhmentit, Biznesit dhe Ekonomisë, Elinda Krasniqi nga Zyra e Projekteve, si dhe Prof. Bekim Marmullaku, udhëheqës i Departamentit për Bashkëpunim dhe profesor në Fakultetin e Menaxhmentit, Biznesit dhe Ekonomisë.

Ky aktivitet u organizua në kuadër të projektit TBEAI, i bashkëfinancuar nga Bashkimi Evropian, dhe ka bërë bashkë partnerë nga institucione të arsimit të lartë të Shqipërisë, Sllovenisë, Portugalisë, Bosnjë dhe Hercegovinës, si dhe Kosovës. UBT është pjesë aktive e këtij konsorciumi ndërkombëtar, duke kontribuar në zhvillimin dhe modernizimin e arsimit të lartë në rajon.

Gjatë ditëve të punës, pjesëmarrësit janë angazhuar në aktivitete të fokusuara në finalizimin e kurrikulës së programit të ri master, shkëmbimin e praktikave më të mira në fushën e inteligjencës artificiale, si dhe diskutimet mbi inovacionin dhe transformimin digjital në arsimin e biznesit.

Programi i vizitës përfshiu punëtori për definimin e kurrikulës së studimeve master, prezantime nga ekspertë të Universitetit të Lubjanës, vizita në qendrat kërkimore dhe laboratorët e avancuar teknologjikë, prezantimin e platformës FRIDA HPC Cluster, si dhe aktivitetet e Slovenian Artificial Intelligence Competence Center, një nga qendrat më të rëndësishme për zhvillimin e inteligjencës artificiale në Slloveni.

Pjesëmarrja e UBT-së në këtë vizitë studimore kontribuon në forcimin e bashkëpunimit ndërkombëtar, zhvillimin e kapaciteteve akademike dhe integrimin e inteligjencës artificiale në programet moderne të arsimit të lartë. Përmes këtij projekti, UBT synon të mbështesë përgatitjen e një gjenerate të re profesionistësh dhe sipërmarrësish të aftë për t’u përballur me sfidat e transformimit digjital dhe ekonomisë së bazuar në njohuri.

Continue Reading

lajme

UBT zhvillon takim bashkëpunimi me New University në Lubjanë

Published

on

By

Në kuadër të zgjerimit të bashkëpunimit ndërkombëtar dhe forcimit të partneriteteve akademike, Udhëheqësi i Departamentit për Bashkëpunim në UBT, Prof. Bekim Marmullaku, zhvilloi një takim me Rektorin e New University në Lubjanë, Prof. Peter Jambrek.

Gjatë takimit u diskutuan mundësitë për thellimin e bashkëpunimit ndërmjet dy institucioneve, me fokus të veçantë në krijimin e një asociacioni të përbashkët akademik, zhvillimin e programeve të përbashkëta studimore, si dhe avancimin e aktiviteteve në fushën e kërkimit shkencor, mobilitetit të studentëve dhe stafit akademik.

Bashkëbiseduesit shprehën gatishmërinë për të intensifikuar bashkëpunimin institucional përmes projekteve të përbashkëta, shkëmbimit të përvojave dhe praktikave më të mira në arsimin e lartë, duke krijuar mundësi të reja për zhvillimin profesional dhe akademik të studentëve dhe stafit të të dy institucioneve.

Ky takim përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt forcimit të lidhjeve ndërinstitucionale dhe zgjerimit të rrjetit ndërkombëtar të bashkëpunimit, duke kontribuar në rritjen e cilësisë së arsimit, inovacionit dhe ndërkombëtarizimit të universiteteve partnere.

UBT mbetet i përkushtuar në ndërtimin e partneriteteve strategjike me institucione prestigjioze të arsimit të lartë në Evropë dhe më gjerë, me synim krijimin e mundësive të reja akademike, shkencore dhe profesionale për studentët dhe stafin e tij.

Continue Reading

Vendi

Studentët dhe stafi i Fakultetit të Shkencave të Sportit të UBT-së zhvillojnë internship në Vjenë në kuadër të projektit ndërkombëtar SHAPE

Published

on

By

Fakulteti i Shkencave të Sportit në UBT, nën udhëheqjen e Dekanit Agron Thaqi, po realizon aktivitetet e internshipit në Vjenë të Austrisë, në kuadër të projektit ndërkombëtar SHAPE.

Ky program po zhvillohet në bashkëpunim me partnerët ndërkombëtarë të projektit, duke bashkuar studentë dhe staf akademik nga universitete të ndryshme evropiane për të shkëmbyer njohuri, përvoja dhe praktika bashkëkohore në fushën e sportit, shëndetit dhe aktivitetit fizik.

Përgjatë javës, pjesëmarrësit janë të angazhuar në një sërë aktivitetesh profesionale, përfshirë punëtori praktike, vizita studimore, sesione trajnimi dhe ligjërata të udhëhequra nga ekspertë të Universitetit të Vjenës. Këto aktivitete synojnë avancimin e kompetencave profesionale të studentëve, zgjerimin e njohurive të tyre akademike dhe përgatitjen për sfidat e tregut ndërkombëtar të punës.

Internshipi në Vjenë paraqet një mundësi të jashtëzakonshme për studentët e UBT-së që të aplikojnë në praktikë njohuritë e fituara gjatë studimeve, të krijojnë rrjete të reja bashkëpunimi me kolegë nga vende të ndryshme të Evropës dhe të njihen nga afër me modelet më të avancuara të edukimit dhe praktikës profesionale në fushën e shkencave të sportit.

UBT shpreh mirënjohjen e saj për partnerët e projektit SHAPE dhe në veçanti për ekipin e Universitetit të Vjenës për mikpritjen, profesionalizmin dhe mbështetjen e vazhdueshme në organizimin e këtij aktiviteti me rëndësi të veçantë për zhvillimin akademik dhe profesional të studentëve dhe stafit të Fakultetit të Shkencave të Sportit.

Përmes pjesëmarrjes në projekte të tilla ndërkombëtare, UBT vazhdon të forcojë dimensionin ndërkombëtar të arsimit, duke krijuar mundësi të reja mobiliteti, bashkëpunimi dhe zhvillimi profesional për studentët dhe stafin e saj.

Continue Reading

Lajmet

UBT nënshkruan marrëveshje bashkëpunimi me Indian Economic Trade Organisation (IETO) nga India

Published

on

By

UBT pati kënaqësinë të mirëpresë një delegacion të nivelit të lartë nga India, të udhëhequr nga Dr. Asif Iqbal, President i Indian Economic Trade Organisation (IETO), i shoqëruar nga përfaqësues të disa prej kompanive dhe organizatave më të rëndësishme të sektorit privat indian.

Gjatë vizitës, UBT dhe IETO nënshkruan një Marrëveshje Bashkëpunimi, e cila synon forcimin e lidhjeve ndërmjet komunitetit akademik dhe atij të biznesit në Kosovë dhe Indi. Marrëveshja parashikon zhvillimin e iniciativave të përbashkëta në fushat e arsimit, kërkimit shkencor, inovacionit, sipërmarrjes, tregtisë dhe investimeve, duke krijuar mundësi të reja bashkëpunimi për studentët, akademikët dhe komunitetin e biznesit të të dy vendeve.

Në kuadër të takimeve, Presidenti i IETO-së i adresoi një ftesë zyrtare Rektorit të UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, për të realizuar një vizitë në New Delhi, me qëllim thellimin e partneritetit institucional dhe zgjerimin e rrjetit të bashkëpunimit ndërmjet Kosovës dhe Indisë.

Vizita u vlerësua si një hap i rëndësishëm në avancimin e diplomacisë ekonomike dhe publike të Kosovës, duke kontribuar në krijimin e urave të reja të bashkëpunimit me një nga ekonomitë më të mëdha dhe më dinamike në botë. Ky angazhim merr rëndësi të veçantë duke pasur parasysh potencialin e madh për zgjerimin e kontakteve ndërmjet institucioneve, bizneseve dhe shoqërisë civile të dy vendeve.

Një fokus i veçantë i diskutimeve ishte edhe industria kreative dhe kinematografike, duke pasur parasysh pozicionin global të Indisë si një nga qendrat më të mëdha të prodhimit filmik në botë. Pjesë e delegacionit ishte edhe një nga producentët e njohur të industrisë Bollywood, me të cilin u diskutuan mundësitë e bashkëpunimit në fushën e filmit, mediave kreative, shkëmbimit kulturor dhe promovimit ndërkombëtar të talenteve të reja.

UBT mbetet i përkushtuar në ndërtimin e partneriteteve strategjike ndërkombëtare që kontribuojnë në zhvillimin e arsimit, inovacionit, ekonomisë dhe dialogut ndërkulturor, duke e pozicionuar Kosovën si një partner të besueshëm në arenën globale.

Continue Reading

Të kërkuara