Kulturë

Teatrot në betejë: Dramaturgë të të gjitha moshave luftojnë për të përballuar krizën e artit në Angli

Published

on

Në një industri që shpesh fokusohet te talentët e rinj debutues, kompanitë po përdorin metoda krijuese për të mbështetur dramaturgë të të gjitha moshave dhe përvojave.

“Është vërtet shumë e tmerrshme për dramaturgët për momentin”, thotë Hannah Tyrrell-Pinder, bashkëdrejtoreshë artistike e kompanisë së re të shkrimeve Box of Tricks.

Mes komisioneve në rënie dhe departamenteve letrare të kërcënuara, ka pasur një stuhi deklarimesh të tmerrshme rreth shkrimit të dramave, me një pjesë të madhe të diskutimit të fokusuar në Londër. Megjithatë, larg kryeqytetit, kompanitë më të vogla po gjejnë mënyra kreative për të mbështetur dramaturgët.

Në Mançester, Box of Tricks ka mbledhur qindra shkrimtarë veriorë përmes rrjetit të tij PlayMakers, i krijuar fillimisht si përgjigje ndaj pandemisë. Rrjeti ofron mbështetje, udhëzime, reagime dhe lidhje, si dhe ofron hapësirë ​​falas për shërbime dhe punëtori për anëtarët. Ai drejton skema të synuara për dramaturgët, më e fundit prej të cilave është Accelerate: një program zhvillimi nëntë-mujor për shkrimtarët mbi 35 vjeç, që do të kulmojnë me shfaqje në janar.

Sipas Tyrrell-Pinder, Accelerate u krijua për të trajtuar “rrugën e mesme të çuditshme” në të cilën gjenden shkrimtarët më të vjetër “ku e keni bërë për pak, por tani jeni shumë i vjetër për skemat e dramaturgëve të rinj”. Të dhënat e kompanisë treguan se kishte një rënie në angazhim dhe mundësi për ata mbi 35 vjeç. 12 të përzgjedhurit për programin kanë një gamë të gjerë eksperience: nga skenaristë me përvojë, interpretues që po kalojnë në shkrimin e dramave, deri te një grua që ka filluar të shkruajë drama për herë të parë në të 50-at e saj. Tyrrell-Pinder shpreson që iniciativa “të zhvendosë historitë që ne mendojmë se janë të vlefshme”.

Në Hull, kompania Middle Child është e apasionuar pas zhvillimit të ekosistemit teatror në qytet dhe frenimit të talentëve në kryeqytet, thotë drejtori artistik Paul Smith. Ka ofruar një sërë mundësish zhvillimi falas dhe me pagesë për dramaturgët, duke përfshirë netët e gërvishtjeve, hapësirën falas për shkrim dhe provë, si dhe mbështetje për punëtori. Këtë verë, ajo po rrit ambiciet e saj me Fresh Ink, një festival i ri i shkrimit të dramave që ndan histori nga, rreth dhe për njerëzit e Hull-it.

“Ne jemi të vetëdijshëm se sa e vështirë është të marrësh komisionin tënd të dytë ose të tretë, sepse shpesh teatrot kërkojnë emrin më të ri,” thotë Smith. Në qendër të festivalit janë gjashtë komisione të reja të përzgjedhura nga një thirrje e hapur. Këto skenare do të ndahen në një format “scratch”, me shpresën që ose Middle Child ose kompani të tjera t’i marrin ato për prodhime të plota. Krahas kësaj, festivali do të ofrojë mbështetje për shkrimtarët e të gjitha moshave dhe fazave të karrierës. Shpresa e Smith është që Fresh Ink “do të bëhet pjesë e kalendarit kulturor – jo vetëm në Hull, por në nivel kombëtar”.

Ali Pritchard, drejtor artistik në largim i teatrit Alphabetti në Newcastle, shpreson të lërë një shenjë të ngjashme kombëtare. Që nga themelimi i saj në 2012, Alphabetti ka qenë një fuqi e zhvillimit të talenteve lokale. Pritchard thotë se “artistët e verilindjes mbështeten në Alphabetti” si një terren prove për punën që më pas ushqehet në teatro më të mëdhenj. Një nga tiparet më dalluese të modelit të programimit të teatrit është modeli i tij i shfaqjeve tre-javore për shfaqjet kryesore – diçka pothuajse e padëgjuar në këtë shkallë jashtë kufirit të Edinburgut. Siç shpjegon Pritchard, këto vrapime më të gjata kanë përfitime të shumta: hapësirë ​​për frymëmarrje për artistët, më shumë kohë për të zhvilluar audiencën dhe aftësinë për të investuar në masat e aksesit si përshkrimi dhe përshkrimi audio.

Modeli nuk është pa sfida. Ndërsa disa shfaqje kanë pasur një kapacitet mesatar të audiencës prej 85-90%, të tjerat kanë mbetur në vetëm 20%, gjë që Pritchard pranon se është “shumë zemërthyese si artist”.

Gjatë javës së parë të shfaqjes kryesore, dramaturgët ftohen të shohin shfaqjen dhe të shkruajnë një dramë të shkurtër si përgjigje. Nga këta skenarë të dorëzuar, një zgjidhet për një javë zhvillimi me pagesë me një shkrimtar dhe një aktor dhe më pas shfaqet si një perde më afër në javën e fundit të shfaqjes. Në shumë raste, kjo mundësi e parë çon në hapa të mëtejshëm zhvillimi./UBTNews/

Nga Guardian, në përkthim të D.E.

Kulturë

Ministrja Bogujevci priti arkivat rajonale për 75-vjetorin e Arkivit të Kosovës

Published

on

Ministrja e Kulturës dhe Turizmit, Saranda Bogujevci, priti sot në takim udhëheqës dhe përfaqësues të arkivave nga vende të ndryshme të rajonit, të cilët po qëndrojnë në Kosovë në kuadër të aktiviteteve për shënimin e 75-vjetorit të themelimit të Arkivit të Kosovës.

U diskutua bashkëpunimi i deritanishëm në fushën e arkivistikës, duke u vlerësuar angazhimi i përbashkët për ruajtjen, promovimin dhe digjitalizimin e trashëgimisë dokumentare. Të pranishmit ndanë përvojat e tyre dhe theksuan rëndësinë e shkëmbimit të praktikave më të mira ndërmjet institucioneve.

U shpreh gatishmëria për thellimin e bashkëpunimit në të ardhmen përmes projekteve të përbashkëta, rritjes së kapaciteteve profesionale dhe avancimit të standardeve në këtë sektor.

Me këtë rast, pjesëmarrësit uruan përvjetorin e rëndësishëm, duke e cilësuar atë si një moment të veçantë për reflektim mbi arritjet dhe për nxitjen e zhvillimeve të mëtejshme në fushën e arkivistikës

Continue Reading

Kulturë

Nis Festivali “Aktori dhe Poeti” në Prishtinë

Published

on

Sot nis edicioni i tretë i Festivalit “Aktori dhe Poeti” në Prishtinë, një platformë kulturore që bashkon fuqinë e fjalës poetike me interpretimin skenik, duke sjellë një përjetim të veçantë artistik për publikun.

Ky festival krijon një hapësirë të rëndësishme bashkëpunimi mes artistëve nga vendi, rajoni dhe Evropa, duke ofruar një eksperiencë autentike dhe të pasur artistike.Përmes interpretimit të poezive në gjuhët origjinale nga aktorë vendorë e ndërkombëtarë, festivali promovon dialogun kulturor dhe artin poetik e skenik.

Në këtë edicion do të marrin pjesë emra të njohur të artit dhe letërsisë, si: Besnik Mustafai, Hasan Erkek, Gioacchino Desiderio, Josif Papagjoni, Behar Gjoka, Rozi Kostani, Safete Rugova, si dhe krijues të tjerë nga diaspora, vendi dhe rajoni.

Festivali organizohet nga Drita Begolli dhe do të zgjasë deri më 27 mars 2026, duke ofruar një program të pasur me aktivitete kulturore dhe artistike. Pjesëmarrja e mediave është e mirëpritur për të promovuar vlerat e artit dhe letërsisë që ky festival përfaqëson.

Continue Reading

Kulturë

Teatri “Adriana” përfaqëson artin shqiptar në Turqi me premierën “9 Shpirtra”

Published

on

Trupa teatrore Adriana- Ferizaj do të udhëtojë drejt Turqisë për të marrë pjesë në edicionin e 8-të të festivalit ndërkombëtar të teatrit Samsun Uluslararası Tiyatro Festivali, duke përfaqësuar artin dhe kulturën shqiptare në këtë ngjarje të rëndësishme kulturore.

Në kuadër të këtij festivali, “Adriana” do të sjellë premierën ndërkombëtare të shfaqjes “9 Shpirtra”, një komedi e zezë që ndërthur humorin me absurdin dhe realitetin e marrëdhënieve njerëzore. Shfaqja trajton historinë e një burri dhe nëntë tentativave të tij të dështuara për të hequr qafe bashkëshorten, duke ofruar një pasqyrë të mprehtë dhe satirike mbi jetën në çift.

Publiku në Turqi do të ketë mundësinë ta ndjekë këtë shfaqje më 26 mars 2026, në ora 20:00, në ambientet e SBB Sanat Merkezi në Samsun.

Continue Reading

Kulturë

KANË FILLUAR XHIRIMET E FILMIT “ZBARDHJE” TË REGJISORES KALTRINA KRASNIQI

Published

on

Filmi i ri artistik “Zbardhje”, nga regjisorja Kaltrina Krasniqi, ka hyrë në fazën e xhirimeve në Prishtinë. Projekti prodhohet nga Vera Films dhe ribashkon bashkëpunëtorët kryesorë nga filmi i saj i parë me metrazh të gjatë “Vera Andrron Detin”, i cili pati premierën në garën Orizzonti të edicionit të 78-të të Festivalit Ndërkombëtar të Filmit në Venedik.

Në rolet kryesore interpretojnë Adriana Matoshi dhe Arta Dobroshi, ndërsa në role mbështetëse paraqiten Kosovare Krasniqi, Agron Shala, Aurita Agushi, Art Pasha dhe Blerta Ismaili.

Vendosur në Prishtinën bashkëkohore, “Zbardhje” është dramë që ndjek dy gra jetët e të cilave takohen në punë. Fatimja vjen nga periferia e qytetit dhe punon si mirëmbajtëse, kurse Elvira drejton një kompani marketingu në qendër të qytetit. Filmi vëzhgon çfarë lind dhe s’mund të jetojë në mes tyre, përderisa qyteti përreth demolohet dhe rindërtohet. Filmi “Zbardhje” e përdor zbardhjen si logjikë socio-kulturore, arkitektonike dhe zhvillimore. Hapësira, trupat dhe historitë pastrohen, sanitohen dhe fshihen në emër të aspiratave shoqërore.

Me skenar të Doruntina Bashës dhe producent Ares Shportën, projekti realizohet me mbështetjen e Qendrës Kinematografike të Kosovës, QKK, Komisionit Kombëtar të Filmit të Bullgarisë, Qendrës Kombëtare të Kinematografisë Shqiptare, Qendrës së Filmit të Malit të Zi, IFFR Hubert Bals Fund+Europe dhe Visions Sud Est.

“Zbardhje” është një bashkëprodhim i Vera Films (Kosovë), Portokal (Bullgari), Papadhimitri Productions (Shqipëri) dhe Code Blue Production (Mali i Zi).

Gjatë fazës së zhvillimit, projekti është mbështetur nga programe dhe platforma ndërkombëtare si Gothenburg Film Festival, Nordic Gateway (2025), Visions Sud Est (2024), Thessaloniki Film Festival, Agora Industry Program (2024), WEMW / East and West Co-Production Inspirational Labs (2024), MedPitching / MedFilmFest (2023), IFFR Hubert Bals Fund (2022), Torino Film Lab (2022), Arras Days, Arras Film Festival (2021), si dhe nga Qendra Kinematografike e Kosovës, QKK (2021–2024), Ministria e Punëve të Jashtme e Republikës së Kosovës dhe Komuna e Prishtinës (2021).

Xhirimet zhvillohen në Prishtinë, Kosovë dhe Ulqin, Mali i Zi, gjatë periudhës mars–prill 2026.

Continue Reading

Të kërkuara