Lajmet

Sulm ndaj rendit të paqes në Ballkanin Perëndimor

Published

on

Fantazitë e ndarjes përgjatë vijave etnike po ringjallen në ish-Jugosllavi. Nëse BE nuk ia del të ndalë nacionalizmat, kërcënojnë konflikte të reja të pakontrolluara në Ballkanin Perëndimor, shkruan Marion Kraske.

Filmi i Jasmila Zbanic “Quo Vadis Aida”  i cili në çmimet Oscar të këtij viti ishte në renditjen e “filmave më të mirë të huaj”, është impresionues. Regjisorja boshnjake rrëfen me emocion për dëshpërimin e njerëzve në Srebrenicë, kur trupat serbe të drejtuara nga Ratko Mladiç në korrik 1995 pushtojnë me shpejtësi Bosnjen lindore për të ushtruar atë që ishte synim final: Krijimin e Serbisë së Madhe. Për këtë ata vranë 8300 djem e burra, shumica myslimanë. Gjenocid në tokën europiane.

Filmi i Zbanic është një paralajmërim që vjen në momentin e duhur. Sepse 26 vjet pasi mori fund lufta në ish-reublikat jugosllave Bosnje e Hercegovina me Marrëveshjen e Dejtonit, ky vend është ekspozuar sërish ndaj sulmeve të reja. Ashtu si në vitet 90-të kur presidenti kroat, Franjo Tuxhman dhe pushtetmbajtësi serb, Slobodan Milosheviç e ndanë Bosnjen mes tyre, tani ekstremistë të papërmirësueshëm përpiqen t’i japin fund kësaj. Të shkatërrojnë Bosnjen me të gjithë multietnicitetin e saj.

Së fundmi qarkullojnë fantazi ndarjeje, që vënë pikëpyetje mbi ekzistencën e republikës në qendër të ish-Jugosllavisë. Një e ashtuquajtur “nonpaper”, sipas raportimeve në media, vjen nga dora e kryeministrit slloven, Janez Jansa. Dokumenti i zbuluar propagandon qartë vendosjen e kufijve të rinj përgjatë vijave etnike. Vëzhguesit janë të mendimit, se pjesë të dokumentit janë përpiluar në Budapest, me gjasë krijime të rrethit të kryeministrit hungarez, Viktor Orban, ndikimi i rrymave populiste-nacionaliste është i dukshëm.

Dëbime, vrasje, përdhunime masive

Në thelb është formuluar krijimi i një Serbie të Madhe, Kroacie të Madhe dhe Shqipërie të Madhe. Kjo nënkupton një ringjallje të rrezikshme të atyre ideologjive që në fillim të viteve 90-të çuan në dëbime, vrasje dhe përdhunime masive. E megjithkëtë ato kanë përkrahës.

Prej kohësh Kroacia lobon në Bruksel për një variant të zbutur të ndarjes së Bosnjes. Në fakt është e njëjta gjë: Ekstremistë kroatë-boshnjakë kërkojnë një etnitet të vetin “të tretë”. Kërkohet thellimi i ndarjes etnike dhe më së miri bashkimi me vendin amë kroat. Nga Beogradi vijnë tone gjithnjë e më agresive: Bashkimi i botës serbe ka kohë që ka filluar, tha këto ditë ministri i Brendshëm serb, Aleksandar Vulin dhe “nuk mund të ndalet më.”

Paralajmërime nga Bosnja

Këto lojëra fantazishë për një “ndarje paqësore” të Bosnjes janë një sulm serioz ndaj rendit aktual të paqes, e kjo gjen reflektim në alarmin që ngre në raportin e tij Përfaqësuesi i Lartë i Bashkësisë Ndërkombëtare në Bosnje, Valentin Inzko në Këshillin e Sigurimit.

Ministri i Jashtëm gjerman, Heiko Maas i përjashton kategorikisht ndryshimet e kufijve në Ballkan. Pyetja që shtrohet është, se sa të gatshëm janë në Berlin dhe Bruksel për t’ua bërë pa hezitim të qartë këtë qarqeve provokuese nga Zagrebi në Lubjanë, Budapest dhe Beograd dhe të kujdesen që politikat e përgjakshmë të Karaxhiçit dhe të tjerëve të mos tirren më si vizione tës ë ardhmes?

Dobësia e BE

Marion Kraske

Në këto ide të fundit të paraqitura vihet në pah edhe dobësia e Bashkimit Europian, që në rajon krijoi një vakuum të rrezikshëm. Kështu deri më tani Brukseli nuk ia doli të krijojë një perspektivë të qartë. Në vend të demokratizimit të pakompromis u zgjodh një bashkëjetesë e dyshimtë me etno-klanet qeverisëse që kontribuoi në forcimin e pushtetit të elitave të korruptuara dhe forcimin e axhendave ekstremiste.

Shembulli më i mirë për këtë politikë të zbutjes ishte iniciativa “landswap” – këmbim territoresh për Serbinë dhe Kosovën. Përveç kësaj BE legjitimoi vitin e kaluar në Bosnje me të ashtuquajturin “Deal” i Mostarit pikërisht partitë nacionaliste, që e mbajnë vendin në një paralizim të vazhdueshëm. Në të njëjtën kohë lihen në baltë ata aktorë, që janë vërtet aleatët e Europës: aktivistë për të drejtat e njeriut si publicistja në Mostar, Stefica Galic.

Efekte të rrezikshme domino

Brukseli do të bënte mirë, t’u jepte një fund të qartë narrativave fantazmë me etnokrati të pastra, veçanërisht brenda BE. Efekte të rrezikshme domino duken që tani. Presidenti serb Aleksandar Vuçiç, që për një kohë të gjatë në politikën e jashtme gjermane shihej si një spirancë stabilititeti, përpiqet përmes ushtrimit të influencës të destabilizojë jo vetëm Bosnjen, por edhe vendet fqinje si Mali i Zi apo Kosova.

Edhe Kroacia e nxit gjithnjë e më shumë luftën e ftohtë kundrejt fqinjit të dobët. Kështu presidenti kroat, Zoran Milanovic tregoi para pak ditësh se sa pak ndërmerr kundër ideologjive përçmuese ndaj njeriut anëtarja më e re e BE-së. Pa asnjë drojë presidenti kroat priti një të dënuar për krime lufte nga ato shoqata kroato-boshnjake (HVO), që në luftën e Bosnjes vranë civilë.

Kundër paqes

Teza e kreut të shtetit kroat – jo gjithkush që është dënuar nga Tribunali Ndërkombëtar i Hagës është kriminel lufte. Sipas një studimi aktual, Kroacia nuk është përballur ende si duhet me të shkuarën fashiste në Luftën e Dytë Botërore: Vetëm një e treta e të rinjve të anketuar kanë pranuar, se shteti i pavarur i atëhershëm kroat, NDH ishte një marionetë e Gjermanisë naziste.

Ajo që dihet: Stabilokracitë me zjarrvënës shpirtërorë në krye si edhe gjoja-zgjidhjet përgjatë vijave etnike nuk janë receta për të ardhmen e Ballkanit Perëndimor, por bien ndesh me një Europë paqësore. Perëndimi duhet të reagojë menjëherë për këtë, kërkon eksperti i Ballkanit Daniel Serwer në një “non paper” të tijën dhe kujton ndikimin në rritje të Rusisë dhe Kinës. Nëse ky rajon do të vazhdojë si tani, sipas ekspertit, kjo do të ketë pasoja për destablizimin, mund të sjellë konflikte etnike dhe rritje të migrimit. Nëse BE nuk ia del që të bashkojë forcat e saj, nuk përjashtohet dhuna. Përpjekja e fundit “për të bashkuar” serbët, paralajmëron publicisti boshnjak, Dragan Bursaç përfundoi me gjenocid.

Politologja dhe gazetarja, Marion Kraske drejtoi zyrën e Sarajevës të Fondacionit Heinrich Böll për Bosnje-Hercegovniën, Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë nga viti 2015-2021

lajme

Tranzicioni energjetik temë kryesore në Konferencën Ndërkombëtare të UBT-së

Published

on

Tranzicioni energjetik, energjia e ripërtëritshme dhe rrjetet inteligjente në fokus të konferencës ndërkombëtare të UBT-së

Në kuadër të konferencës ndërkombëtare të UBT-së, studiuesit dhe ekspertët prezantuan punime shkencore që trajtojnë tranzicionin energjetik, efiçiencën e energjisë, reduktimin e emetimeve të CO₂, sistemet fotovoltaike dhe zhvillimin e rrjeteve inteligjente në Kosovë dhe më gjerë.

Në sesionin e parë, të udhëhequr nga kryesuesi Armend Ymeri dhe bashkëkryesuesi Agron Bislimi, vëmendja u përqendrua në efiçiencën energjetike, përdorimin e burimeve alternative të energjisë, zhvillimin e sistemeve fotovoltaike dhe menaxhimin optimal të energjisë.

Në këtë sesion u prezantuan këto punime:

  • Ibush Luzha, Dardan Dernjani – Energy Efficiency and Emission Reduction through Alternative Fuels in the Cement Industry: A Case Study of Shredded End-of-Life Tires
  • Besa Veseli, Sami Gashi, Vehebi Sofiu, Qendresa Syla – The Impact of Photovoltaic Energy Development on CO₂ Emission Reduction in Kosovo
  • Qëndresa Syla, Besa Veseli – Analysis of the Dynamic Performance of PV-BESS Microgrids Under Grid-Forming and Grid-Following Control Strategies
  • Elvida Pallaska, Binak Beqaj – Proposed Regional Division of Kosovo According to EU NUTS Principles
  • Fedrita Dakaj, Drita Qerimi – Optimal Energy Management in the VETI “Fehmi Agani” Facility – Klina: A Linear Programming Approach with Sensitivity Analysis

Në sesionin e dytë, të mbajtur në kampusin e UBT-së në Lipjan, në sallën I 318, me kryesues Vehebi Sofiu dhe bashkëkryesues Nexhmi Krasniqi, diskutimet u fokusuan në sistemet inteligjente energjetike, etikën në inxhinieri, sfidat e tranzicionit energjetik dhe perspektivën e furnizimit me energji tërësisht nga burimet e ripërtëritshme.

Punimet e prezantuara në këtë sesion përfshinë:

  • Agron Bislimi, Blinera Bislimi – AI-Driven Smart Energy Systems for Energy Transition and Grid Optimization
  • Nexhmi Krasniqi, Armend Ymeri, Blinera Bislimi – Energy, Engineering and Ethics
  • Vehebi Sofiu, Besa Veseli, Sami Gashi – Modeling Energy as a Complex Adaptive Ecosystem: A Distributed Cognitive Agent-Based Approach to Stability and Resilience
  • Armend Ymeri, Nexhmi Krasniqi – Challenges of the Energy Transition in Kosovo
  • Avni Alidemaj, Alush Mexhuani – Electricity Markets in Major European Countries
  • Leonard Shala, Agron Bislimi, Armend Ymeri – Energy Consumption Optimization in the Kosovo Power System Using Smart Grid Technologies
  • Xhafer Musliu, Agron Bislimi, Armend Ymeri – Challenges, Opportunities, and the Path Toward 100% Renewable Energy Supply and the Transition to a Smart Grid

Përmes këtyre prezantimeve, konferenca krijoi hapësirë për shkëmbimin e përvojave dhe ideve shkencore mbi të ardhmen e sektorit energjetik. Punimet theksuan rëndësinë e inovacionit teknologjik, menaxhimit të qëndrueshëm të burimeve dhe zgjidhjeve inteligjente për përshpejtimin e tranzicionit energjetik, reduktimin e ndotjes dhe forcimin e sigurisë energjetike në Kosovë.

 

Continue Reading

lajme

Robotika dhe Inteligjenca Artificiale në fokus të Mekatronikës në sesionet shkencore të UBT-së

Published

on

Në kuadër të konferencës ndërkombëtare të UBT-së, Fakulteti i Mekatronikës prezantoi punime shkencore që trajtojnë zhvillimet në robotikë, inteligjencën artificiale, automatizim industrial, komunikime 5G, mirëmbajtje parashikuese dhe inxhinieri mekanike.

Në sesionin e parë, të udhëhequr nga kryesuesi Fidan Smaili dhe bashkëkryesuesi Betim Shabani, u prezantuan punime që trajtojnë robotikën, analizën mekanike, materialet inxhinierike dhe zhvillimin e softuerëve. Sesioni u hap me prezantimin kryesor të Ekrem Misimit, me temën “The Frontier of Physical AI: From AI that Understands to Robots That Manipulate”.

Punimet e prezantuara në këtë sesion përfshinë:

  • Ekrem Misimi – The Frontier of Physical AI: From AI that Understands to Robots That Manipulate
  • Vassil Guliashki, Galia Marinova – Building Resilience against Drone Threats: A Review of Emerging Counter-UAS Technologies and Intelligent Defense Systems
  • Ardit Dibrani, Roland Pula, Fidan Smaili – Parametric Sensitivity Analysis of a Vehicle Suspension Using a Mass Spring Dumper Model
  • Fidan Smaili, Tomaz Vuherer – Effect of Heat Treatment Temperature on the Microstructure and Mechanical Properties of 18CrNiMo7-6 Steel
  • Getoar Krasniqi, Edmond Jajaga – Building a Memory Safe Image Processing API through Declarative Programming in Haskell

Punimet vazhduan në sesionin e dytë, me kryesues Ylber Limanin dhe bashkëkryesuese Liridona Dodaj. Ky sesion u fokusua në komunikimet 5G, prodhimin e avancuar, sistemet e sensorëve, mirëmbajtjen parashikuese dhe analizat matematikore.

Në këtë sesion u prezantuan punimet:

  • Xhafer Krasniqi, Edmond Hajrizi – Performance of the AI Control Layer in a Private Outdoor 5G Open RAN Deployment: Field Evidence from a 15-Cell Multi-Vendor Trial
  • Oltiana Pllana, Betim Shabani – Application of CAD_CAM and Additive Manufacturing in Design and Production Planning – The Case of a Robotic Arm
  • Ylber Limani, Leart Jahiri, Land Llugiqi – Predictive Maintenance Analysis in Industrial Internet of Things Enabled Industrial Motors
  • Ylber Limani, Rona Gashi, Harisa Arifi – Addressing Operational Challenges through IoT-Driven Predictive Maintenance in Smart Manufacturing
  • Liridona Dodaj, Enkeleda Zajmi Kotonaj – On P-Convergence of Double Sequences
  • Redon Rxhepi, Ylli Rexhaj, Arxhend Jetullahu – Design and Experimental Evaluation of an ESP32-Based Multi-Sensor System for Real-Time DC Motor Health Monitoring Using Fuzzy Logic

Përmes këtyre prezantimeve, Fakulteti i Mekatronikës kontribuoi në shkëmbimin e njohurive shkencore dhe prezantimin e zgjidhjeve inovative që lidhin inteligjencën artificiale me robotikën, automatizimin dhe proceset moderne industriale. Punimet e prezantuara dëshmojnë rëndësinë e kërkimit shkencor në zhvillimin e teknologjive të avancuara dhe në adresimin e sfidave të industrisë bashkëkohore.

Continue Reading

lajme

Mediat në epokën digjitale, në fokus të Konferencës së 15-të Ndërkombëtare të UBT-së

Published

on

By

Në kuadër të Konferencës së 15-të Ndërkombëtare të UBT-së (UBT Annual International Conference), Fakulteti i Mediave dhe Komunikimit sjell një program të pasur shkencor, i cili bashkon studiues, profesorë dhe profesionistë të medias për të diskutuar zhvillimet, sfidat dhe perspektivat e komunikimit bashkëkohor.

Konferenca do të trajtojë tema me rëndësi të veçantë për peizazhin mediatik në Kosovë dhe më gjerë, duke përfshirë ndikimin e inteligjencës artificiale në gazetari, fragmentimin e tregut medial, pabarazinë gjuhësore, rolin e mediave në ndërtimin e shtetit, si dhe përgjegjësinë profesionale dhe ndikimin e platformave digjitale në krijimin dhe shpërndarjen e informacionit.

Programi shkencor përfshin gjithashtu diskutime mbi gjuhën, kuptimin dhe interpretimin në komunikimin medial, rëndësinë e fjalorëve elektronikë për gazetarinë bashkëkohore, cilësinë e shkrimeve publike në portalet lokale, si dhe mënyrën se si mediat lokale dhe ato online ndikojnë në ndërtimin e imazhit të rajoneve dhe komuniteteve të ndryshme.

Sesioni i parë

Chair:  Loreta Mamani, Votim Hanoli

Keynote speakers: Prof. asoc. dr. Ferid Selimi

  • “Media market fragmentation and linguistic inequality in Kosovo”, Ferid Selimi
  • “The context in media communication: Language, meaning and interpretation”, Ismet Osmani & Asllan Hamiti.
  • “Media and State-Building: The Case of Kosovo”, Safet Zejnullahu
  • “The importance of the electronic dictionary for contemporary journalism in the digital age”,  Ajten Hajdari-Qamili.
  • “Content analysis of deceptive AI-generated videos in Kosovo elections”, Hyrije Mehmeti & Demush Bajrami.
  • “ChatGPT as a Professional Assistant: Exploring Its Role in Journalism, Education and Academic Research”, Gjylie Rexha.
  • “Media and the Representation of the Presevo Valley: How the Region’s Image Is Constructed in Local and Online Media”,  Ilir Zylfiu.
  • “The quality of public writings on local portals”,Xhevahire Millaku
  • “Legal regulation of artificial intelligence in the media: Challenges for freedom of expression, responsibility and integrity”, Faruk Rexhaj

Sesioni i dytë

Chair: Demush Bajrami, Gjylie Rexha

  • “Artificial Intelligence in Journalism: Between Ethical Challenges, Professional Transformation, and the Fear of Replacement”,Musa Sabedini & Demush Bajrami
  • “Media reporting on minors in criminal cases: Privacy, stigmatization, and psychological and social consequences”, Loreta Mamani& Aida Sotiri & Albana Allushaj& Mimoza Cabeli
  • “Preparing students in teacher education programs for the development of media literacy and critical thinking in children”, Aida Sotiri &Loreta Mamani & Harallamb Margariti
  • ‘Symbolic communication and the transformation of civic protest: A multimodal analysis of the Albanian case”,  Votim Hanoli
  • “The Role of Analysts and Credibility in Shaping Public Opinion”, Shkodran Gajraku
  • “Public perception and content indicators in Kosovo’s online media”, Naile Dema Selmani
  • “The Role and Effectiveness of Public Relations in Promoting Educational Institutions: The Case of Kosovo”,  Jehona Kapllani – Ilazi & Driton Iseni.
  • “Educational Video and Visual Storytelling”, Edona Sulejmani
  • “The role of the journalist in ensuring fair in the age of artificial intelligence in Kosovo”, Ernesa Aliu
  • “The effects of unregistered online portals on society and politics in Kosovo”, Arbëreshë Fazliu

Continue Reading

Lajmet

Inteligjenca artificiale në fokus të Sistemeve të Informacionit në Konferencën Ndërkombëtare të UBT-së

Published

on

Në kuadër të konferencës ndërkombëtare të UBT-së, Fakulteti i Sistemeve të Informacionit prezantoi punime shkencore që trajtuan zhvillimet në inteligjencën artificiale, qeverisjen e të dhënave, automatizimin inteligjent dhe transformimin digjital.

Në sesionin e parë, të kryesuar nga Besnik Skenderi, me Blerton Abazin si bashkëkryesues, prezantuan:

  • Dr. Blerton Abazi – “Beyond Model Accuracy: Data Governance and Continuous Evidence in the Assurance of AI System”
  • Agim Zuzaku – “Large Language Models for Managerial Decision Support in Hospitality”
  • Besnik Skenderi dhe Diamanta Skenderi – “Agile Project Management Under Constraint: A Framework for Innovation Safety and Accountability”
  • Besa Alija – “Process Modelling for the Digitalisation of Third-Cycle Studies: A Case Study at South East European University”

Ndërkaq, në sesionin e dytë, të kryesuar nga Ylber Limani, me Agim Zuzakun si bashkëkryesues, prezantuan:

  • Ylber Limani dhe Melliha Lutfiu – “Information Systems Resilience and Digital Strategy: An Empirical Study of Kosovo in Global Comparison Using AI and SEM”
  • Ylber Limani, Edmond Hajrizi dhe Mirlinda Gashi Jashanica – “An Empirical Study of AI Implementation and Quality Assurance in Higher Education Institutions”
  • Dashmir Istrefi dhe Dimitar Stojkoski – “From Telemetry to Foresight: Self-Evolving Predictive Maintenance and Driver-Behavior Intelligence on a Local-First Telematics Hub”
  • Dashmir Istrefi dhe Dimitar Stojkoski – “Toward Agentic Building Automation: A Protocol-Agnostic Edge–Cloud Platform with LLM-Driven Rule Synthesis for Heterogeneous and Legacy IoT Devices”
  • Dashmir Istrefi dhe Dimitar Stojkoski – “From Telemetry to Disclosure: A Local-First IoT and AI Platform for Continuous, ESRS-Aligned ESG Monitoring in Smart Buildings”
  • Gelina Maliqi – “Generative Artificial Intelligence and University Student Learning: A Global Synthesis of Effects, Mechanisms and Conditions”

Përmes këtyre prezantimeve, Fakulteti Sisteme të Informacionit i UBT-së vuri në pah rëndësinë e kërkimit shkencor dhe inovacionit në zhvillimin e zgjidhjeve digjitale bashkëkohore. Temat e trajtuara dëshmuan rolin gjithnjë e më të rëndësishëm të inteligjencës artificiale dhe sistemeve të informacionit në përmirësimin e vendimmarrjes, cilësisë së arsimit dhe efikasitetit institucional, duke krijuar mundësi të reja për bashkëpunim akademik dhe zhvillim teknologjik.

 

Continue Reading

Të kërkuara