Lajmet

Studimi i parë në botë mbi klimën dhe demografinë, parashikime katastrofike mbi nxehtësinë përmbytjet

Me politikat aktuale të klimës, foshnjat në të gjithë botën do të përjetojnë mesatarisht shtatë herë valë më të nxehta.

Published

on

Fëmijët e sotëm dhe fëmijët e tyre do të përballen me ngjarje shumë më intensive të motit ekstrem në të ardhmen. Me politikat aktuale të klimës, foshnjat në të gjithë botën do të përjetojnë mesatarisht shtatë herë valë më të nxehta, dyfishin e numrit të zjarreve, 2.6 herë më shumë thatësira, 2.8 herë numrin e përmbytjeve të lumenjve, pothuajse trefishin e përmbytjeve. Të korrat e djegura. Kjo është ajo që del nga një studim i botuar në “Science.

Kjo analizë është e para e këtij lloji, që lidh shkencën e klimës dhe demografinë dhe përcakton sasinë e ekspozimit gjatë gjithë jetës ndaj ngjarjeve ekstreme të motit. Studiuesit nga Universiteti Vrije i Brukselit morën një koleksion të projeksioneve të ndikimit të klimës me shumë modele nga Projekti Isimip (Inter-Sectoral Impact Model Intercomparison Project), bazuar në punën e dhjetëra grupeve kërkimore në të gjithë botën. Shkencëtarët llogaritën ekspozimin gjatë gjithë jetës për çdo brez të lindur midis viteve 1960 dhe 2020, për secilin vend në botë, dhe për çdo skenar të ngrohjes globale midis shkallës 1 dhe rritjes 3.5 sipas angazhimeve aktuale të reduktimit tw gazrave serë nga qeveritë në krahasim me periudhën para-industriale. Angazhime që do të jenë në zemër të samitit të ardhshëm botëror të klimës COP26 në Glasgow në nëntor.

Me rritjen 3 gradë të ngrohjes globale, një 6-vjeçar në vitin 2020 do të përjetojë dy herë më shumë zjarre dhe ciklone tropikale, 3 herë më shumë përmbytje të lumenjve, 4 herë më shumë dështime të korrave, 5 herë më shumë thatësira dhe 36 herë më shumë valë nxehtësie sesa një person që jeton në kushte klimatike paraindustriale. Në një skenar ngrohjeje prej 3.5 gradë, foshnjat e lindura në vitin 2020 do të përjetojnë 44 herë më shumë valë të nxehtësisë.

Brezat e rinj në vendet me të ardhura të ulëta do të paguajnë më shumë, nënvizon studimi i shoqëruar me një raport të redaktuar nga OJQ Save The Children, ndërsa 53 milionë fëmijë të lindur në Evropë dhe Azinë Qendrore nga 2016 do të përjetojnë rreth katër herë më shumë ngjarje ekstreme sipas angazhimeve aktuale klimatike, 172 milionë fëmijë të së njëjtës moshë në Afrikën nën-Sahariane do të përballen me një rritje gati gjashtëfish të ekspozimit ndaj ngjarjeve ekstreme gjatë jetës së tyre, madje edhe 50 herë më shumë valë të nxehtësisë, shtojnë shkencëtarët.

Continue Reading

lajme

Vitia: 53.4 për qind e grave me kancer të gjirit diagnostikohen në stadin e parë dhe të dytë

Published

on

By

Ministri i Shëndetësisë, Arben Vitia, ka bërë të ditur se 53.4 për qind e grave të diagnostikuara me kancer të gjirit në Kosovë janë identifikuar në stadin e parë dhe të dytë të sëmundjes, duke theksuar rëndësinë e zbulimit të hershëm për suksesin e trajtimit dhe rritjen e mundësive për mbijetesë.

Këtë deklaratë Vitia e bëri në Simpoziumin e Tretë për Kancerin e Gjirit, të organizuar nga Kolegji i Kirurgëve të Kosovës, ku u diskutua për ndërgjegjësimin, diagnostikimin e hershëm dhe përmirësimin e shërbimeve shëndetësore për gratë.

Ai bëri të ditur se mamografia ofrohet falas në institucionet publike shëndetësore, ndërsa gjatë këtij viti pritet të shtohen edhe tetë mamografë digjitalë në komunat ku mungojnë këto pajisje. Gjithashtu, përmes mamografit mobil, shërbimi po u ofrohet edhe grave në komunat që nuk kanë aparatura të tilla.

Sipas Vitisë, Kosova tashmë ka edhe planin e veprimit për skriningun e kancerit të gjirit për periudhën 2026–2028, me synim përmirësimin e diagnostikimit dhe qasjes në shërbime shëndetësore.

Ndërkaq, drejtori i Shëndetësisë në Komunën e Prishtinës, Bujar Gashi, bëri të ditur se gjatë vitit 2025 janë realizuar gjithsej 1.847 mamografi në kuadër të aktiviteteve për zbulimin e hershëm të kancerit të gjirit. Prej tyre, 463 janë kryer vetëm gjatë muajit tetor.

Gashi njoftoi gjithashtu se gjatë këtij viti, deri në ditën e mbajtjes së simpoziumit, janë realizuar 700 mamografi, prej të cilave rreth 150 gjatë muajit tetor.

D.L

Continue Reading

Lajmet

UBT organizon Konferencën më të madhe shkencore për Mjekësinë Sportive, me pjesëmarrjen e profesionistëve botërorë

Published

on

By

UBT do të mirëpresë më 21 tetor, Konferencën e Dytë Ndërkombëtare për Mjekësinë Sportive – ICSM 2026, e cila do të bëjë bashkë profesionistë shëndetësorë, hulumtues, akademikë dhe ekspertë të sportit për të diskutuar zhvillimet e reja në mjekësinë sportive, inovacionin dhe qëndrueshmërinë në praktikën klinike dhe sportive.

Konferenca, e organizuar nga Instituti për Mjekësi Sportive i UBT-së, në bashkëpunim me International Federation of Sports Medicine (FIMS), SHAPE Project – Sport, Health, and the People dhe Kosovo Association of Sports and Exercise Medicine (KASEM), në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së, do të zhvillohet nën temën “Innovation and Resilience in Sport Medicine”, duke krijuar një platformë për shkëmbimin e njohurive shkencore, përvojave profesionale dhe praktikave bashkëkohore në këtë fushë.

Në kuadër të konferencës do të trajtohen tema me rëndësi për zhvillimin e mjekësisë sportive, përfshirë shëndetin funksional, radiologjinë, ortopedinë, teknologjitë e veshshme (wearable technologies), inteligjencën artificiale dhe mundësitë që sjell inovacioni teknologjik në përmirësimin e kujdesit shëndetësor dhe performancës sportive.

Konferenca synon të forcojë bashkëpunimin ndërmjet komunitetit akademik, profesionistëve shëndetësorë dhe sektorit sportiv, duke nxitur diskutimin mbi qasjet e reja shkencore dhe zbatimin e tyre në praktikë.

Konferenca është e akredituar nga Oda e Mjekëve të Kosovës (OMK), në kuadër të Edukimit të Vazhdueshëm Profesional (EVP).

Për më shumë informata rreth programit, të interesuarit mund të vizitojnë: LINKU.

Continue Reading

Vendi

Skenderaj: Qëlloi qenin me armë, policia ia sekuestron armën

Published

on

By

Një person është shoqëruar në polici pasi dyshohet se ka shtënë me armë zjarri në drejtim të qenit të një bashkëqytetari në Skenderaj. Ngjarja ka ndodhur të dielën, më 18 tetor, rreth orës 10:20.

Pas raportimit të rastit, Policia e Kosovës, në konsultim me prokurorin e shtetit, ka ushtruar kontroll në shtëpinë e të dyshuarit, ku ka gjetur dhe sekuestruar një armë gjuetie.

I dyshuari është intervistuar nga hetuesit policorë dhe më pas, me vendim të prokurorit, është liruar në procedurë të rregullt. Rasti po hetohet nën dyshimin për veprat penale “Përdorim i armës” dhe “Mbajtje në pronësi, kontroll ose posedim të paautorizuar të armëve”. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Gjenden mbi 140 fishekë të vjetër në një fushë në Gjakovë

Published

on

By

Gjatë ditës së djeshme, në një fushë të hapur në Gjakovë janë hasur disa municione të vjetra.

Sipas raportit 24-orësh të Policisë së Kosovës, pas marrjes së informacionit, njësitet përkatëse kanë dalë në vendin e ngjarjes ku kanë gjetur dhe sekuestruar rreth 144 fishekë.

Lidhur me rastin janë iniciuar hetimet dhe autoritetet po kryejnë procedurat e nevojshme. /E.A/

Continue Reading

Të kërkuara