Kulturë

Sinagoga e Potsdamit: Udhëheqëse e rinisjes për komunitetin hebre

Published

on

Potsdami është i fundit nga 16 kryeqytetet e shteteve të Gjermanisë që hap një sinagogë. Procesi i gjatë i ndërtimit ka përfunduar me një ngjarje të shumëpritur dhe përfshin një model unik pronësie.

Sinagoga e Potsdamit po hap dyert e saj për publikun për herë të parë të enjten, vetëm disa qindra metra nga ndërtesa e parlamentit të shtetit të Brandenburgut në zemër të qendrës historike të qytetit.

Është një ndërtesë mbresëlënëse, me një fasadë tullash në ngjyrë rëre që ngrihet një lartësi prej katër katesh. Shtatë dritaret dalluese të harkuara që hapen në shenjtërore në katin e parë dhe të dytë duken si një vepër e artit gotik modern. Potsdami është i fundit nga 16 kryeqytetet shtetërore të Gjermanisë që tani ka një sinagogë të shquar; Ndërtimi i ndërtesës ka bërë gati 20 vjet.

 

Sinagoga e re ‘një shenjë e fortë’ për jetën hebreje

Në fillim të janarit 2005, qeveria e shtetit nënshkroi një marrëveshje me Komunitetin Hebraik të Shtetit të Brandenburgut, e cila përfshinte një premtim nga shteti për të mbështetur përpjekjet e komunitetit për të ndërtuar një sinagogë. Megjithatë, gjërat nuk lëvizën aq shpejt sa kishte planifikuar qeveria e shtetit.

Një konkurs arkitekturor u mbajt në vitin 2008 dhe u fitua nga arkitekti nga Berlini Jost Haberland dhe ekipi i tij. Megjithatë, si politikanët ashtu edhe përfaqësuesit e komunitetit hebre vazhduan me diskutimet, duke hedhur poshtë planet për projektin, duke bërë hetime të reja dhe duke rinegociuar.

Ajo që u bë e qartë nga ky proces ishte se grupet e përfshira përfaqësonin disa shkolla konkurruese të judaizmit. Këto grupe kanë kohë që kryejnë adhurim në hapësira të ndryshme të përkohshme.

Judaizmi nuk është një monolit, por përbëhet nga një sërë lëvizjesh të ndryshme. Ashtu siç nuk ka vetëm një përfaqësues të komunitetit hebre në qytetin e Potsdamit, po ashtu ka prej disa vitesh jo një, por dy shoqata shtetërore.

Për këtë arsye, Ministria e Shkencës, Kërkimit dhe Kulturës në Brandenburg zgjodhi një model të pazakontë, i cili në fakt është i një lloji në Gjermani, kur zgjodhi organizatën me qendër në Frankfurt, Bordin Qendror të Mirëqenies së Hebrenjve në Gjermani (ZWST) si një partner bashkëpunimi për ndërtimin e godinës.

Ceremonia e themelimit u zhvillua në vitin 2021, me Zyrën Shtetërore të Brandenburgut për Pasuri të Paluajtshme dhe Ndërtim (BLB) si zhvillues të projektit. Disa javë më parë, BLB ia dorëzoi ndërtesën e përfunduar ZWST-së, e cila do të operojë sinagogën në mirëbesim për tre vjet, shkruan DW.

Sipas shifrave zyrtare, ndërtimi ka kushtuar rreth 16.5 milionë euro (17.9 milionë dollarë). Kreu i ZWST, Abraham Lehrer tha se inaugurimi zyrtar shënon “një moment historik për komunitetin hebre në Potsdam dhe Brandenburg. Qendra e re e sinagogës është një shenjë e fortë se jeta hebraike është e dukshme dhe e ankoruar fort në zemër të shoqërisë – veçanërisht në këto kohë sfiduese për hebrenjtë .”

Sipas statistikave më të fundit nga ZWST, kishte 1,691 anëtarë të komunitetit hebre të regjistruar në Brandenburg në fund të vitit 2022. Vlerësimet tregojnë se deri në 1,200 jetojnë në Potsdam./UBTNews/

Kulturë

45 vjet nga demonstratat e vitit 1981, përkujtohet roli i tyre në rrugën drejt lirisë së Kosovës

Published

on

Mbrëmë u mbajt Akademia Përkujtimore me rastin e 45-vjetorit të demonstratave të vitit 1981 në Kosovë, ku u theksua rëndësia historike dhe politike e këtyre ngjarjeve në rrugëtimin e vendit drejt lirisë dhe shtetësisë.

Në këtë aktivitet përkujtimor u vlerësua se demonstratat e vitit 1981 përbëjnë një ndër momentet kyçe në historinë moderne të Kosovës, duke shënuar fillimin e një lëvizjeje të organizuar për të drejta politike dhe kombëtare.

Akademia mblodhi përfaqësues institucionalë, pjesëmarrës të asaj kohe dhe studiues, të cilët rikujtuan zhvillimet që çuan në organizimin e protestave. U theksua se demonstratat, të cilat nisën si protesta studentore në Universitetin e Prishtinës, u shndërruan shpejt në një lëvizje të gjerë qytetare me kërkesa të qarta politike.

Në këtë ngjarje morën pjesë Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, Kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, Zëvendëskryeministrja dhe Ministrja e Punëve të Jashtme dhe Diasporës, Donika Gërvalla-Schwarz, Ministrja e Kulturës dhe Turizmit, Saranda Bogujevci, si dhe ish-kryeministri Bajram Kosumi.

Të pranishëm ishin gjithashtu përfaqësues të shoqatave të të burgosurve politikë dhe personalitete të tjera publike, të cilët theksuan rëndësinë e ruajtjes së kujtesës historike dhe të trashëgimisë së rezistencës për brezat e ardhshëm.

Continue Reading

Kulturë

Shqiptarët “pushtojnë” NBA-n, valle dhe muzikë tradicionale në parketin e Chicago Bulls

Published

on

By

Një moment i veçantë dhe plot krenari për komunitetin shqiptar është shënuar në një nga arenat më të mëdha të basketbollit në botë, gjatë një ndeshjeje të NBA.

Para përballjes mes Chicago Bulls dhe Phoenix SunsUnited Center, ansambli i komunitetit shqiptar në Illinois dhuroi një performancë mbresëlënëse me këngë dhe valle tradicionale.

Tingujt e muzikës shqiptare pushtuan sallën, ndërsa valltarët të veshur me kostume kombëtare sollën energji dhe emocion në parket. Publiku amerikan mbeti i mahnitur nga ritmi dhe gjallëria e valleve, duke e kthyer këtë moment në një spektakël të rrallë në skenën e NBA-së.

Kjo natë e dedikuar komunitetit shqiptar dëshmoi edhe një herë se kultura shqiptare nuk njeh kufij  nga Shqipëria dhe Kosova deri në zemër të Chicago.

Momenti i veçantë tashmë po bën xhiron e rrjeteve sociale, duke treguar para botës bukurinë dhe pasurinë e traditave shqiptare.

Continue Reading

Kulturë

Premiera globale e filmit të ri të Malick më 26 maj

Published

on

Regjisori amerikan Terrence Malick pritet të rikthehet në skenën ndërkombëtare me filmin e tij të ri “The Way of the Wind”, i cili do të ketë premierë globale në Netflix më 26 maj.

Projekti, i cili ka qenë në montazh për rreth shtatë vite, konsiderohet ndër më ambiciozët dhe më personalët në karrierën e tij. Filmi sjell një portret shpirtëror të jetës së Jezusit, ndërsa ka qëndruar për një kohë të gjatë larg vëmendjes së publikut, duke rritur pritshmëritë për rikthimin e regjisorit.

Në reflektimet e tij, Malick thekson se arti nuk njeh kufij dhe se një imazh arrin te publiku pavarësisht vendndodhjes. Ai pranon rëndësinë e kinemave si hapësira të veçanta, por nënvizon edhe përvojën intime që ofron ekrani personal.

Vendimi për publikimin e filmit drejtpërdrejt në Netflix ka befasuar industrinë, duke shënuar një hap ndryshe për një autor të lidhur tradicionalisht me kinemanë.

“The Way of the Wind” pritet të jetë një tjetër kapitull i rëndësishëm në krijimtarinë e Malick, duke vijuar eksplorimin e temave shpirtërore dhe estetike që e karakterizojnë stilin e tij.

Continue Reading

Kulturë

Italia blen kryeveprën e Rilindjes për 12.6 milionë euro

Published

on

Italia ka ndërmarrë një tjetër hap të rëndësishëm në mbrojtjen e trashëgimisë së saj kulturore, duke blerë një vepër të çmuar të periudhës së Rilindjes për 12.6 milionë euro.

Bëhet fjalë për pikturën fetare “Ecce Uomo” të artistit Antonello da Messina, e cila ishte nxjerrë në ankand në New York. Vepra paraqet Jezusin me kurorë gjembash dhe një litar në qafë, në momentin kur Pontius Pilate ia dorëzon turmës për kryqëzim.

Piktura vlerësohet jo vetëm për rëndësinë e saj artistike, por edhe për historinë e veçantë që mbart. Ajo është përdorur për lutje private për vite me radhë dhe është ruajtur në një çantë lëkure, çka ka shkaktuar dëmtime në anën tjetër të panelit, ku paraqitet figura e Shën Jeronimit.

Kjo blerje vjen pak kohë pasi Italia investoi rreth 30 milionë euro për një portret të rrallë nga Caravaggio, një nga shpenzimet më të mëdha shtetërore për një vepër arti.

Ministri i Kulturës, Alessandro Giuli, ka theksuar se ky është vetëm fillimi i një strategjie më të gjerë për të rikthyer në Itali vepra me rëndësi të veçantë dhe për t’i bërë ato të aksesueshme për publikun.

“Ecce Uomo” pritet të ekspozohet fillimisht në Muzeun Kombëtar të Abruzzos, përpara se të prezantohet edhe në institucione të tjera kulturore në të gjithë vendin.

Continue Reading

Të kërkuara