Lajmet

Si po ia dalin të qëndrojnë ende në pushtet komunistët në Kubë

“The Wall Street Journal”

Published

on

Nga Walter Russell Mead

“The Wall Street Journal”

Protestat e fundjavës së shkuar në mbarë Kubën, përbëjnë testin më të fortë për vendin  komunist që nga shembja e Bashkimit Sovjetik. Por sistemi i themeluar nga Fidel Castro është i qëndrueshëm,dhe ata në krye ndodhen ende në pozita të konsoliduara.

Pasi habisë fillestare, autoritetet reaguan shpejt dhe me forcë, duke ndërprerë shërbimin e internetit, dhe duke kombinuar forcat e policisë me grupet e dhunshme të mbështetësve të regjimit për t’i shtypur sa më shpejt protestat e shumë-përhapura.

Shumë analistë prisnin që regjimi të shpërbëhej që në vitet 1990, kur rënia e Bashkimit Sovjetik e la ishullin të izoluar politikisht, dhe kur u ndërprenë subvencionet që e kishin mbajtur në këmbë ekonominë kubane gjatë Luftës së Ftohtë.

Mungesa e përhapur e ushqimeve dhe energjisë elektrike, sollën atë që vetë Castro e quajti “periudha e veçantë”, por një përzierje e shtypjes së pamëshirshme dhe oportunizmit të zgjuar e mbajti në pushtet Partinë Komuniste.

Castro gjeti burime të reja të të ardhurave për të zëvendësuar ndihmat që merrte dikur ngaBashkimi Sovjetik. Turizmi solli valutë të huaj nga evropianët dhe kanadezët që kërkonindiell dhe seks. Venezuela e Hugo Chávez i siguroi energji në këmbim të ndihmës politike dhe ushtarake kubane.

Havana e dha me qira jashtë shtetit personelin e saj mjekësor, dhe Castro shfrytëzoi në mënyrë cinike lidhjet familjare midis kubano-amerikanëve dhe të afërmve të tyre në ishull. Lejimi i këtyre të fundit për të vizituar ishullin dhe për të dërguar para tek anëtarët e familjes së tyre të përvuajtur,solli në ishull dollarët e nevojshëm.

Qeveria komuniste ngriti një rrjet dyqanesh që përdornin vetëm dollarë,të cilët shisnin mallra e pakta me çmime të larta për t’i mbajtur për vete të ardhurat. Castro ika parë gjithmonë me dyshim forcat e tregut, dhe pavarësisht këshillave nga Pekini, zgjodhi të mos ndiqte modelin kinez apo atë vietnamez.

Megjithatë kur kohët ishin veçanërisht të vështira, ai zbatoi disa reforma të kufizuara të ekonomisë së tregut, duke i anuluar kur u përmirësuan kushtet. Po ashtu për të forcuar regjimin, ai manipuloi rrjedhën e burimeve.

Havana do të lejonte një sektor të pavarur të biznesit në ishull, ndërsa investitorët e huaj u monitoruan me kujdes. Asnjë investitor i vetëm, korporatë apo individ, nuk u lejua të grumbullojë asete të mjaftueshme për të paraqitur ndonjë lloj kërcënimi politik për strukturën e pushtetit.

Raúl Castro, që ishte për shumë kohë në krye të forcave të armatosura, siguroi që oficerët besnikë të ishin përfituesit kryesorë të industrisë së turizmit në rritje, dhe që ushtria, shteti ose Partia Komuniste të ishin partneri i privilegjuar në ndërmarrjet e përbashkëta me investitorët e huaj.

Ky sistem nuk e bëri ishullin të begatë, por mbajti në krye të pushtetit vëllezërit Castro. E mbështetur nga ushtria, Partia Komuniste, që ka një rrjet mbarëkombëtar mbikëqyrësish dhe zbatuesish të masave, e mbron regjimin në çdo moment.

Ky i fundit siguron që mbështetësit e tij të kenë prioritet në raport me çfarëdolloj burimesh të disponueshme. Askush nuk duhet të mendojë se qeveria kubane dëshiron një marrëdhënie normale tregtare me SHBA-në.

Embargoja amerikane, e cila lejon tregtinë e ushqimeve dhe furnizimeve mjekësore, është njëkohësisht një justifikim i përshtatshëm dhe një mjet i rëndësishëm politik për Havanën.

Ajo është një justifikim i mirë për 60 vitet e dështimeve ekonomike (edhe pse shembulli i Venezuelës aty pranë, tregon se socializmi mund të prodhojë varfëri dhe mjerim masiv edhe pa një embargo nga ana e SHBA-së).

Po ashtu, ajo parandalon makthin më të madh të besnikëve të regjimit:një valë investimesh të mëdha kubano-amerikane që rigjenerojnë ekonominë kubane, duke i dhënë fund monopolit të burimeve që mban qeveria komuniste në pushtet.

Pyetja për Havanën, është nëse ky sistem plot me të meta mund të dërgojë ende të mira materiale tek mbështetësit e saj më të fortë, nga të cilat varen trashëgimtarët e Castros. A janë të gatshëm gangsterët që formojnë shtyllën kurrizore të pushtetit komunist, që ta shtypinopozitën për aq kohë sa duhet?

Deri më tani, ata i janë përgjigjur thirrjes së presidentit Miguel Diaz-Canel:“Të gjithë revolucionarët e vendit, të gjithë komunistët, të dalin në rrugë!”. Po sa do të durojnë ata në këto kushte? Sa e lumtur është ushtria kubane, pa të ardhurat nga turizmi? Dhenë rastin me ekstrem:A është ajo aq besnike sa të qëllojë protestuesit në rrugë?

Përgjigjet ndaj këtyre pyetjeve do të përcaktojnë tani për tani rrjedhën e ngjarjeve në Kubë. Por në planin afatgjatë, pyetja është nëse “paraziti” mund të gjejë “bartës” të rinj:A do tëmundet qeveria kubane të përdorë armiqësinë kineze dhe ruse ndaj SHBA-së, për të siguruar një fluks të ri të ardhurash afatgjata?

Ndërsa Diaz-Canel fajëson Amerikën për trazirat aktuale, administrata Biden nuk do tamirëpriste paqëndrueshmërinë në ishull. Në vitin 1980 Castro reagoi ndaj trazirave duke lejuar rreth 125.000 kubanë të largoheshin drejt SHBA-së, duke i krijuar jo pak probleme presidentit të atëhershëm amerikan Jimmy Carter.

E ndikuar pa asnjë dyshim nga ndjenjat antikomuniste të Kryetarit të Marrëdhënieve të Jashtme në Senatin Amerikan Bob Menendez, si dhe nga pushteti i Floridës në Kolegjin Zgjedhor, administrata Biden ka lënë në fuqi sanksionet e vendosura gjatë epokës Trump mbi Kubën.

Megjithatë në qoftë se ngjarjet në ishull nuk do të dalin me shpejtësi jashtë kontrollit, Uashingtoni ka më shumë të ngjarë të frenohet dhe të pranojë status quo-në aktuale kubane,sesa të ushtrojë një presion të fortë për ndryshime politike.

Lajmet

Rektori Hajrizi: UBT po ndërton infrastrukturën shkencore dhe mjekësore për Lojërat Mesdhetare “Prishtina 2030”

Published

on

By

Gjatë punimeve të Konferencës së Dytë Ndërkombëtare për Mjekësinë Sportive (ICSM 2026), Presidenti dhe Themeluesi i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, ka bërë të ditur se ky institucion po punon intensivisht për krijimin e kapaciteteve të qëndrueshme shkencore dhe mjekësore në shërbim të ngjarjes më të madhe sportive në historinë e vendit – Lojërave Mesdhetare “Prishtina 2030”.

Sipas Rektorit Hajrizi, mjekësia sportive moderne tashmë e ka kaluar kornizën e thjeshtë të trajtimit të lëndimeve, duke u shndërruar në një fushë ndërdisiplinore ku bashkohen inteligjenca artificiale, pajisjet inteligjente të bartshme (wearables), diagnostikimi i avancuar dhe shëndeti funksional.

“Ne po shikojmë drejt Lojërave Mesdhetare ‘Prishtina 2030’ si një mundësi të madhe për të ndihmuar në zhvillimin e kapaciteteve të qëndrueshme në mjekësinë sportive, arsim, parandalim dhe rehabilitim. Synimi ynë nuk është thjesht të mbështesim një ngjarje sportive, por të forcojmë infrastrukturën shëndetësore dhe shkencore që do të mbetet trashëgimi afatgjatë për vendin pas tyre”, u shpreh Hajrizi.

 

Ai theksoi se vizioni i UBT-së është ndërtimi i një ekosistemi të integruar, ku arsimi, kërkimi shkencor dhe teknologjia vendosen plotësisht në shërbim të shëndetit publik dhe performancës sportive. Në këtë kuadër, koncepti “UBT Smart City” shërben si një hapësirë kërkimore praktike për zbatimin e inteligjencës artificiale, modelimit digjital dhe teknologjive më të avancuara interaktive në arsim.

“Në UBT, ne besojmë fuqimisht se e ardhmja e kujdesit shëndetësor dhe e mjekësisë sportive do të varet pikërisht nga ky integrim. Teknologjia nuk duhet të jetë qëllim në vete, por një mjet efektiv që na ndihmon të mbrojmë shëndetin, të parandalojmë dëmtimet dhe të përmirësojmë cilësinë e jetës së sportistëve dhe të gjithë komunitetit”, tha mes tjerash Rektori Hajrizi.

Përmes këtij angazhimi dhe akreditimit të fundit nga Federata Ndërkombëtare e Mjekësisë Sportive (FIMS), UBT po konfirmohet si shtylla kryesore akademike dhe shkencore që do të mbështesë përgatitjet teknike e mjekësore për Lojërat Mesdhetare 2030.

Continue Reading

Lajmet

UBT pranon zyrtarisht pllakën e anëtarësimit në Federatën Botërore të Mjëkësisë Sportive

Published

on

By

Në kuadër të Konferencës së Dytë Ndërkombëtare të Mjekësinë Sportive (ICSM 2026), Presidenti i Federatës Ndërkombëtare të Mjekësisë Sportive (FIMS), Prof. Dr. Fabio Pigozzi, i ka dorëzuar zyrtarisht pllakatën e anëtarësimit Rektorit të UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi.

Ky hap historik e fut UBT-në dhe Kosovën në rrjetin ekskluziv global prej vetëm 31 qendrave të njohura të mjekësisë sportive në të gjithë botën.

Me rastin e dorëzimit të pllakatës, Presidenti i FIMS-it, Prof. Dr. Fabio Pigozzi, vlerësoi lart këtë sukses institucional.

“Dëshiroj t’i dorëzoj zyrtarisht pllakatën Edmondit, e cila do të vendoset në mjediset e qendrës së re, dhe t’ju uroj përzemërsisht për këtë arritje të jashtëzakonshme. Vlen të theksohet se këtë vit kemi akredituar vetëm tri qendra të reja në nivel global: në Prishtinë, në Tashkent të Uzbekistanit dhe në Hong Kong të Kinës”, u shpreh Pigozzi.

Nga ana e tij, Rektori Edmond Hajrizi theksoi se ky pranim ndërkombëtar kurorëzon vizionin e UBT-së për ndërlidhjen e shkencës, teknologjisë dhe shëndetit publik, duke krijuar kështu një bazë të fuqishme edhe në prag të organizimit të Lojërave Mesdhetare “Prishtina 2030”.

 

Continue Reading

Lajmet

Nis Konferenca e Dytë Ndërkombëtare për Mjekësinë Sportive në UBT: Inovacioni dhe teknologjia në shërbim të shëndetit publik

Published

on

By

Sot, në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së, kanë nisur punimet e Konferencës së Dytë Ndërkombëtare për Mjekësinë Sportive (ICSM 2026), me temën “Innovation and Resilience in Sport Medicine”. Kjo ngjarje shkencore bashkoi profesionistë shëndetësorë, hulumtues, akademikë dhe ekspertë të sportit nga vendi dhe bota për të diskutuar zhvillimet e reja, inovacionin dhe qëndrueshmërinë në praktikën klinike e sportive.

Konferenca u organizua nga Instituti për Mjekësi Sportive i UBT-së, në bashkëpunim me Federatën Ndërkombëtare të Mjekësisë Sportive (FIMS), projekti SHAPE, si dhe Shoqatën e Kosovës për Mjekësi Sportive dhe Ushtrimore (KASEM). Këtë vit, konferenca u akreditua edhe nga Oda e Mjekëve të Kosovës në kuadër të Edukimit të Vazhdueshëm Profesional (EVP).

Gjatë punimeve të këtij takimi ndërkombëtar u adresuan tema me rëndësi të veçantë për zhvillimin e mjekësisë sportive, përfshirë shëndetin funksional, radiologjinë, ortopedinë, teknologjitë e bartshme (wearable technologies), inteligjencën artificiale, si dhe mundësitë që sjell inovacioni teknologjik në përmirësimin e kujdesit shëndetësor dhe performancës fizike.

Në konferencë morën pjesë personalitete të shquara, si Presidenti i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, Zëvendësministri i Shëndetësisë, Dr. Arsim Berisha, Presidenti i FIMS-it, Prof. Dr. Fabio Pigozzi, Zëvendëspresidenti i FIMS-it, Prof. Dr. Norbert Bachl, si dhe Ibër Alaj, Drejtor i Departamentit të Sportit në Ministrinë për Sport dhe Rini.

Hapjen solemne e bëri Presidenti dhe Themeluesi i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, i cili falënderoi bashkëpunëtorët ndërkombëtarë e vendorë për besimin dhe partneritetin e vazhdueshëm. Në fjalën e tij, ai theksoi transformimin e madh që po pëson kjo fushë përmes integrimit të teknologjive të reja.

“Mjekësia sportive sot nuk përcaktohet vetëm nga trajtimi i dëmtimeve apo rikthimi i performancës fizike. Ajo po bëhet një fushë shumë më e gjerë dhe më e integruar, që bashkon parandalimin, diagnostikimin, rehabilitimin, shëndetin funksional, të dhënat, sistemet e inteligjencës, imazherinë mjekësore, teknologjitë e bartshme dhe inteligjencën artificiale. Përgjegjësia jonë është të sigurojmë që inovacioni të mbetet i lidhur me provat shkencore, etikën profesionale, mirëqenien njerëzore dhe nevojat reale klinike”, u shpreh Hajrizi.

Më tej, Rektori Hajrizi potencoi se UBT mbetet e përkushtuar në ndërtimin e një ekosistemi ku arsimi, kërkimi shkencor dhe teknologjia funksionojnë së bashku. Ai veçoi konceptin e “UBT Smart City” si një hapësirë reale kërkimore dhe vuri në dukje rëndësinë e përgatitjes për ngjarjet e mëdha sportive, si Lojërat Mesdhetare “Prishtina 2030”, me qëllim ngritjen e kapaciteteve afatgjata shkencore e shëndetësore në vend.

“Në UBT, ne besojmë fuqimisht se e ardhmja e kujdesit shëndetësor dhe e mjekësisë sportive do të varet pikërisht nga ky lloj integrimi. Vizioni ynë është të zhvillojmë një mjedis ku arsimi, kërkimi shkencor, inovacioni, teknologjia dhe praktika klinike funksionojnë si pjesë e të njëjtit ekosistem inovacioni. Ne po shikojmë drejt Lojërave Mesdhetare Prishtina 2030 si një mundësi për të ndihmuar në zhvillimin e kapaciteteve të qëndrueshme, ku synimi ynë nuk është thjesht mbështetja e një ngjarjeje, por forcimi i infrastrukturës shëndetësore dhe shkencore që do të mbetet pas saj”, tha mes tjerash Rektori Hajrizi.

Nërsa, Zëvendësministri i Shendetësisë Dr. Arsim Berisha, vlerësoi lart punën e UBT-së dhe Presidentit Hajrizi për kontributin e dhënë në shërbim të rinisë dhe për themelimin e Institutit të Mjekësisë Sportive, duke konfirmuar gatishmërinë e ministrisë për bashkëpunim të ngushtë.

“Mjekësia sportive nuk kufizohet vetëm në trajtimin e lëndimeve të sportistëve; ajo është një pjesë tejet e rëndësishme e shëndetit publik, e parandalimit të sëmundjeve, e promovimit të aktivitetit fizik dhe e përmirësimit të mirëqenies fizike e mendore të qytetarëve, e posaçërisht të rinjve. Ministria e Shëndetësisë mbetet e përkushtuar në mbështetjen e iniciativave që promovojnë kujdesin parandalues, ndërsa prania ime këtu dëshmon gatishmërinë për një bashkëpunim të ngushtë me Universitetin UBT”, nënvizoi Zëvendësministri Berisha.

Gjithashtu në fjalën e tij, Presidenti i Federatës Ndërkombëtare të Mjekësisë Sportive (FIMS), Prof. Dr. Fabio Pigozzi, shprehu kënaqësinë për rikthimin në Prishtinë dhe vlerësoi lart partneritetin e konsoliduar me UBT-në. Ai nënvizoi se Kosova tashmë është pjesë e rrjetit global të FIMS-it dhe njoftoi zyrtarisht certifikimin e qendrës së re bashkëpunuese në UBT.

“Jam vërtet i nderuar të jem këtu sot në cilësinë e Presidentit të FIMS-it, sepse marrëdhënia jonë me UBT-në është forcuar ndjeshëm dhe Kosova tashmë është bërë pjesë e familjes sonë ndërkombëtare. FIMS-i ka një rrjet prej 118 shoqatash kombëtare dhe misioni ynë është promovimi i studimeve shkencore, ruajtja e shëndetit përmes sportit dhe mbështetja e kërkimit mjekësor. Jam jashtëzakonisht i lumtur që këtë vit rrjeti ynë global përfshin edhe një qendër të re bashkëpunuese këtu në Prishtinë, e cila është një institucion i mrekullueshëm”, theksoi Prof. Pigozzi.

Presidenti i FIMS-it theksoi gjithashtu se qendra e re në UBT bashkohet me vetëm dy qendra të tjera të reja të akredituara këtë vit në botë, përkatësisht në Tashkent dhe Hong Kong, duke e vendosur Kosovën në hartën globale të edukimit dhe kërkimit shkencor në mjekësinë sportive.

“Këtë vit kemi akredituar vetëm tri qendra të reja bashkëpunuese në të gjithë botën: në Prishtinë, në Tashkent të Uzbekistanit dhe në Hong Kong. Qëllimi i këtyre qendrave është promovimi i edukimit, kërkimit shkencor dhe shkëmbimit ndërkombëtar. Përgëzoj përzemërsisht Profesor Edmond Hajrizin për këtë arritje të madhe dhe me kënaqësi i dorëzoj zyrtarisht pllakatën e akreditimit FIMS për qendrën e re”, u shpreh tutje Presidenti i FIMS-it.

Nga ana e tij, Zëvendëspresidenti i FIMS-it, Prof. Dr. Norbert Bachl, përgëzoi UBT-në për arritjet e mëdha infrastrukturore e akademike. Ai vuri në dukje rëndësinë e këtij suksesi që kurorëzohet me statusin e Qendrës Bashkëpunuese të FIMS-it, duke shprehur besimin se ky institut do të shërbejë si urë lidhëse për kërkimin shkencor dhe avancimin klinik në mjekësinë sportive.

“Edmond, mund të krenohesh me arritjen e kaq shumë strukturave të realizuara në mënyrë të përkryer dhe fakulteteve të jashtëzakonshme. Jam mjaft i lumtur që pas themelimit të Institutit të Mjekësisë Sportive në UBT, ky angazhim u kurorëzua me statusin e Qendrës Bashkëpunuese të FIMS-it. Kjo përfaqëson një arritje të jashtëzakonshme që përbën bazën për zhvillimin e mëtutjeshëm dhe për ndërtimin e bashkëpunimeve të frytshme ndërkombëtare”, u shpreh Prof. Bachl.

Një fjalë përshëndetëse mbajti edhe Drejtori i Departamentit të Sportit në Ministrinë për Kulturë, Rini dhe Sport, Dr. Ibër Alaj, i cili theksoi se investimi në mjekësinë sportive është investim i drejtpërdrejtë te shëndeti i qytetarëve. Ai shprehi gatishmërinë e ministrisë për të bashkëpunuar ngushtë me UBT-në për ngritjen e kapaciteteve të përbashkëta shkencore e sportive.

“Sporti sot nuk mund të kuptohet vetëm përmes garës, rezultateve dhe medaljeve; sporti është, para së gjithash, shëndet, mirëqenie, edukim dhe përfshirje shoqërore. Prandaj, zhvillimi i sportit duhet të ecë paralelisht me zhvillimin e mjekësisë sportive dhe kërkimit shkencor. UBT, përmes kësaj konference, po jep një shembull të shkëlqyer të krijimit të një platforme shkencore që mundëson shkëmbimin e hulumtimeve më të fundit, pasi investimi në mjekësinë sportive është investim te njerëzit”, deklaroi Dr. Alaj.

 

Punimet e Konferencës së Dytë Ndërkombëtare për Mjekësinë Sportive do të vazhdojnë gjatë tërë ditës me sesione të veçanta shkencore, ku ekspertë, profesorë dhe hulumtues të njohur vendorë e ndërkombëtarë do të paraqesin prezantimet e tyre mbi risitë e fundit në këtë fushë.

 

 

Continue Reading

Lajmet

UBT jep kontribut në zhvillimet moderne të Arkitekturës në Kosovë

Published

on

Fakulteti i Arkitekturës dhe Planifikimit Hapësinor në UBT ka përmbyllur të gjitha përgatitjet për Konferencën XV Ndërkombëtare për Arkitekturë dhe Planifikim Hapësinor.

Fushat kryesore tematike të konferencës janë: Inovacioni Arkitektonik dhe Perspektivat e Projektimit; Arkitektura e Qëndrueshme; Planifikimi Hapësinor dhe Transformimi Ekologjik; Teknologjitë Digjitale dhe Trashëgimia Kulturore.

Nga punimet e paraqitura për konferencë dominojnë temat nga fusha e arkitekturës që trajtojnë projektimin inovativ dhe biomimetik, ndërthurjen e funksioneve sociale dhe urbane në ndërtesa, ndikimin e mjedisit të ndërtuar në mirëqenien njerëzore, si dhe vlerësimin e objekteve ekzistuese dhe ruajtjen e trashëgimisë arkitekturore.

Një fokus i veçantë i kushtohet zhvillimit të kërkimit arkitektonik në Kosovë dhe përshtatjes së sektorit të ndërtimit ndaj ndryshimeve klimatike.

Në fushën e planifikimit hapësinor, temat përqendrohen në zhvillimin e qëndrueshëm urban, menaxhimin e ndryshimeve klimatike, planifikimin e hapësirave të gjelbra dhe ndikimin e tyre në cilësinë e jetës.

Gjithashtu, trajtohen përdorimi i GIS-it dhe inteligjencës artificiale në vendimmarrjen komunale, ndarja rajonale e Kosovës sipas parimeve evropiane dhe qasjet strategjike për transformimin urban.

Oda e Arkitektëve të Republikës së Kosovës e ka pranuar Konferencën Ndërkombëtare për dhënien e pikëve profesionale për pjesëmarrësit, në kuadër të angazhimit për zhvillim të vazhdueshëm profesional dhe avancim të kompetencave në fushën e arkitekturës dhe planifikimit hapësinor.

Continue Reading

Të kërkuara