Lajmet

Si po ia dalin të qëndrojnë ende në pushtet komunistët në Kubë

“The Wall Street Journal”

Published

on

Nga Walter Russell Mead

“The Wall Street Journal”

Protestat e fundjavës së shkuar në mbarë Kubën, përbëjnë testin më të fortë për vendin  komunist që nga shembja e Bashkimit Sovjetik. Por sistemi i themeluar nga Fidel Castro është i qëndrueshëm,dhe ata në krye ndodhen ende në pozita të konsoliduara.

Pasi habisë fillestare, autoritetet reaguan shpejt dhe me forcë, duke ndërprerë shërbimin e internetit, dhe duke kombinuar forcat e policisë me grupet e dhunshme të mbështetësve të regjimit për t’i shtypur sa më shpejt protestat e shumë-përhapura.

Shumë analistë prisnin që regjimi të shpërbëhej që në vitet 1990, kur rënia e Bashkimit Sovjetik e la ishullin të izoluar politikisht, dhe kur u ndërprenë subvencionet që e kishin mbajtur në këmbë ekonominë kubane gjatë Luftës së Ftohtë.

Mungesa e përhapur e ushqimeve dhe energjisë elektrike, sollën atë që vetë Castro e quajti “periudha e veçantë”, por një përzierje e shtypjes së pamëshirshme dhe oportunizmit të zgjuar e mbajti në pushtet Partinë Komuniste.

Castro gjeti burime të reja të të ardhurave për të zëvendësuar ndihmat që merrte dikur ngaBashkimi Sovjetik. Turizmi solli valutë të huaj nga evropianët dhe kanadezët që kërkonindiell dhe seks. Venezuela e Hugo Chávez i siguroi energji në këmbim të ndihmës politike dhe ushtarake kubane.

Havana e dha me qira jashtë shtetit personelin e saj mjekësor, dhe Castro shfrytëzoi në mënyrë cinike lidhjet familjare midis kubano-amerikanëve dhe të afërmve të tyre në ishull. Lejimi i këtyre të fundit për të vizituar ishullin dhe për të dërguar para tek anëtarët e familjes së tyre të përvuajtur,solli në ishull dollarët e nevojshëm.

Qeveria komuniste ngriti një rrjet dyqanesh që përdornin vetëm dollarë,të cilët shisnin mallra e pakta me çmime të larta për t’i mbajtur për vete të ardhurat. Castro ika parë gjithmonë me dyshim forcat e tregut, dhe pavarësisht këshillave nga Pekini, zgjodhi të mos ndiqte modelin kinez apo atë vietnamez.

Megjithatë kur kohët ishin veçanërisht të vështira, ai zbatoi disa reforma të kufizuara të ekonomisë së tregut, duke i anuluar kur u përmirësuan kushtet. Po ashtu për të forcuar regjimin, ai manipuloi rrjedhën e burimeve.

Havana do të lejonte një sektor të pavarur të biznesit në ishull, ndërsa investitorët e huaj u monitoruan me kujdes. Asnjë investitor i vetëm, korporatë apo individ, nuk u lejua të grumbullojë asete të mjaftueshme për të paraqitur ndonjë lloj kërcënimi politik për strukturën e pushtetit.

Raúl Castro, që ishte për shumë kohë në krye të forcave të armatosura, siguroi që oficerët besnikë të ishin përfituesit kryesorë të industrisë së turizmit në rritje, dhe që ushtria, shteti ose Partia Komuniste të ishin partneri i privilegjuar në ndërmarrjet e përbashkëta me investitorët e huaj.

Ky sistem nuk e bëri ishullin të begatë, por mbajti në krye të pushtetit vëllezërit Castro. E mbështetur nga ushtria, Partia Komuniste, që ka një rrjet mbarëkombëtar mbikëqyrësish dhe zbatuesish të masave, e mbron regjimin në çdo moment.

Ky i fundit siguron që mbështetësit e tij të kenë prioritet në raport me çfarëdolloj burimesh të disponueshme. Askush nuk duhet të mendojë se qeveria kubane dëshiron një marrëdhënie normale tregtare me SHBA-në.

Embargoja amerikane, e cila lejon tregtinë e ushqimeve dhe furnizimeve mjekësore, është njëkohësisht një justifikim i përshtatshëm dhe një mjet i rëndësishëm politik për Havanën.

Ajo është një justifikim i mirë për 60 vitet e dështimeve ekonomike (edhe pse shembulli i Venezuelës aty pranë, tregon se socializmi mund të prodhojë varfëri dhe mjerim masiv edhe pa një embargo nga ana e SHBA-së).

Po ashtu, ajo parandalon makthin më të madh të besnikëve të regjimit:një valë investimesh të mëdha kubano-amerikane që rigjenerojnë ekonominë kubane, duke i dhënë fund monopolit të burimeve që mban qeveria komuniste në pushtet.

Pyetja për Havanën, është nëse ky sistem plot me të meta mund të dërgojë ende të mira materiale tek mbështetësit e saj më të fortë, nga të cilat varen trashëgimtarët e Castros. A janë të gatshëm gangsterët që formojnë shtyllën kurrizore të pushtetit komunist, që ta shtypinopozitën për aq kohë sa duhet?

Deri më tani, ata i janë përgjigjur thirrjes së presidentit Miguel Diaz-Canel:“Të gjithë revolucionarët e vendit, të gjithë komunistët, të dalin në rrugë!”. Po sa do të durojnë ata në këto kushte? Sa e lumtur është ushtria kubane, pa të ardhurat nga turizmi? Dhenë rastin me ekstrem:A është ajo aq besnike sa të qëllojë protestuesit në rrugë?

Përgjigjet ndaj këtyre pyetjeve do të përcaktojnë tani për tani rrjedhën e ngjarjeve në Kubë. Por në planin afatgjatë, pyetja është nëse “paraziti” mund të gjejë “bartës” të rinj:A do tëmundet qeveria kubane të përdorë armiqësinë kineze dhe ruse ndaj SHBA-së, për të siguruar një fluks të ri të ardhurash afatgjata?

Ndërsa Diaz-Canel fajëson Amerikën për trazirat aktuale, administrata Biden nuk do tamirëpriste paqëndrueshmërinë në ishull. Në vitin 1980 Castro reagoi ndaj trazirave duke lejuar rreth 125.000 kubanë të largoheshin drejt SHBA-së, duke i krijuar jo pak probleme presidentit të atëhershëm amerikan Jimmy Carter.

E ndikuar pa asnjë dyshim nga ndjenjat antikomuniste të Kryetarit të Marrëdhënieve të Jashtme në Senatin Amerikan Bob Menendez, si dhe nga pushteti i Floridës në Kolegjin Zgjedhor, administrata Biden ka lënë në fuqi sanksionet e vendosura gjatë epokës Trump mbi Kubën.

Megjithatë në qoftë se ngjarjet në ishull nuk do të dalin me shpejtësi jashtë kontrollit, Uashingtoni ka më shumë të ngjarë të frenohet dhe të pranojë status quo-në aktuale kubane,sesa të ushtrojë një presion të fortë për ndryshime politike.

Vendi

Studentët e UBT-së prezantojnë kreativitetin e tyre në ekspozitën “Whatever is Found Online, Do Not Look For Here”

Published

on

By

Në kuadër të Ditëve të Artit dhe Dizajnit në UBT, është hapur ekspozita artistike “Whatever is Found Online, Do Not Look For Here”, një aktivitet që solli para publikut kreativitetin, imagjinatën dhe qasjen bashkëkohore të studentëve të Fakultetit të Artit dhe Medias Digjitale.

Ekspozita u hap në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së në Lipjan, duke mbledhur studentë, profesorë, artistë dhe vizitorë të shumtë të interesuar për artin dhe dizajnin bashkëkohor.

Punimet e ekspozuara janë realizuar nga studentët në kuadër të lëndëve “Moduli i Pikturës” dhe “Vizatim Kreativ”, nën mentorimin e ligjëruesit Fatmir Mustafa, i cili ka udhëhequr studentët në zhvillimin e koncepteve artistike dhe eksplorimin e formave të reja të shprehjes vizuale.

Ekspozita është një gamë e gjerë punimesh artistike, të cilat trajtojnë perceptimin e realitetit digjital, ndikimin e internetit në kulturën vizuale dhe raportin mes hapësirës virtuale dhe asaj reale. Përmes qasjeve kreative dhe eksperimentale, studentët sollën interpretime unike artistike, duke reflektuar mbi mënyrën se si informacioni dhe imazhet online ndikojnë në përditshmërinë dhe identitetin modern.

Ky aktivitet u realizua në kuadër të Ditëve të Artit dhe Dizajnit në UBT, një platformë që synon promovimin e talenteve të reja, zhvillimin e mendimit kritik artistik dhe krijimin e hapësirave për prezantimin e punës së studentëve para publikut.

Continue Reading

Lajmet

Studentët e Dizajnit të Modës në UBT prezantojnë krijimtarinë e tyre në Ditët e Artit dhe të Dizajnit

Published

on

By

Në kuadër të aktivitetit Ditët e Artit & Dizajnit 2026, në ambientet e Parkut Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së u hap ekspozita me punë të përzgjedhura të studentëve të vitit të parë të Dizajnit të Modës.

Punimet janë realizuar në kuadër të lëndëve “Dizajn Studio 1: Bazat e Dizajnit të Modës” dhe “Dizajn Studio 2: Zhvillimi i Modës”, nën mentorimin e profesoreshës Hana Zeqa.

Kjo ekspozita sjell procesin krijues të punës se studentëve, duke nisur nga eksplorimet fillestare të formës, kompozimit dhe kërkimit vizual, e deri te zhvillimi i koncepteve të strukturuara të modës.

Projektet e semestrit të parë trajtojnë tema individuale dhe qasje personale të studentëve, ndërsa punimet e semestrit të dytë janë zhvilluar rreth temës “Liza në Botën e Çudirave”, duke interpretuar universin fantastik përmes qasjeve bashkëkohore në modë, ilustrim dhe zhvillim konceptual.

Përmes skicave, hulumtimeve, referencave vizuale, eksperimenteve me materiale dhe prezantimeve kreative, ekspozita synon të shfaqë jo vetëm rezultatet finale, por edhe rrugëtimin artistik dhe evolucionin e mendimit kreativ të studentëve gjatë dy semestrave të studimit.

Continue Reading

Vendi

Promovohet në UBT libri “Rezistenca e Materialeve – 2” i Prof. Naser Morina

Published

on

By

Në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së në Lipjan u promovua libri universitar “Rezistenca e Materialeve – 2”, i autorit Prof. Ass. Dr. Naser Morina, një botim akademik që synon të avancojë literaturën profesionale në fushën e inxhinierisë së ndërtimit në Kosovë.

Në ceremoninë e promovimit morën pjesë profesorë, studentë, kolegë të profesionit, të cilët vlerësuan kontributin shumëvjeçar të Prof. Morinës në arsim, shkencë dhe zhvillimin e literaturës universitare në gjuhën shqipe.

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, vlerësoi librin si një kontribut të rëndësishëm për studentët dhe zhvillimin e arsimit inxhinierik në vend, duke potencuar rëndësinë e krijimit të literaturës autentike universitare.

“Ky është një kontribut shumë i vlefshëm për studentët dhe për gjeneratat e reja të inxhinierëve. Fusha e teknikës dhe teknologjisë kërkon kuptim të thellë të formulave, llogaritjeve dhe bazës shkencore, prandaj literatura profesionale është esenciale”, deklaroi Rektori Hajrizi.

Ai shtoi se UBT po ndërton një kulturë të fuqishme të botimeve akademike dhe se profesorët e institucionit po krijojnë literaturë që i shërben drejtpërdrejt zhvillimit të arsimit të lartë dhe industrisë.

“Është shumë e rëndësishme që profesorët tanë të krijojnë literaturën e tyre universitare. Kjo i ndihmon studentët të kenë materiale më konkrete dhe më të orientuara drejt praktikës profesionale. Sot, UBT ka mbi 100 botime universitare dhe kjo është një ndër arritjet më të mëdha akademike në vend”, tha ai.

Dekani i Fakultetit të Inxhinierisë së Ndërtimit dhe Infrastrukturës në UBT, Prof. Dr. Visar Krelani, gjatë fjalës së tij, tha se promovimi i librave universitarë paraqet një moment të rëndësishëm për zhvillimin akademik të institucionit dhe për avancimin e edukimit në fushat teknike.

“Është nder për fakultetin dhe për institucionin tonë që të jemi pjesë e promovimit të një libri universitar në fushën e inxhinierisë. Në disiplinat teknike, krijimi i literaturës profesionale në gjuhën shqipe është një proces i domosdoshëm për studentët dhe për standardet akademike”, u shpreh ai.

Autori i librit, Prof. Ass. Dr. Naser Morina, falënderoi UBT-në për mbështetjen e vazhdueshme në botimin e literaturës universitare dhe tregoi se libri është ndërtuar mbi standardet dhe praktikat evropiane të inxhinierisë.

“Libri është përgatitur sipas standardeve të Bashkimit Evropian dhe trajton tema që janë të nevojshme jo vetëm për studentët, por edhe për inxhinierët profesionistë që merren me ndërtimtari dhe zhvillim infrastrukturor”, u shpreh Morina.

Libri “Rezistenca e Materialeve – 2” trajton përmbajtje teorike dhe praktike nga fusha e rezistencës së materialeve, duke ofruar njohuri të avancuara për studentët e inxhinierisë, arkitekturës dhe profesionistët e ndërtimtarisë.

Continue Reading

Lajmet

Hapet aplikimi për subvencionimin e punëtorëve të sektorit privat dhe jo-publik

Published

on

Ministri në detyrë i Financave, Hekuran Murati, ka njoftuar për hapjen e aplikimit për subvencionimin e punëtorëve të sektorit jo-publik.

Sipas njoftimit, aplikimi mund të bëhet online përmes platformës së Administratës Tatimore të Kosovës, ndërsa secili punëtor duhet të aplikojë individualisht dhe të sigurohet që të dhënat e paraqitura të jenë të sakta.

Murati ka bërë të ditur se llogaria bankare duhet të jetë në emër të përfituesit, ndërsa aplikimet me të dhëna të pasakta ose gabime do të refuzohen.

Afati për aplikim është deri më 5 qershor 2026.

Të drejtë aplikimi kanë punëtorët në sektorin privat, punëtorët në organizata joqeveritare, si dhe punëtorët në entitete publike që nuk paguhen nga lista shtetërore e pagave, përfshirë ndërmarrjet publike dhe RTK-në.

Sipas kritereve të përcaktuara, përfituesit duhet të kenë të ardhura mujore bruto deri në 1,000 euro dhe të jenë të deklaruar në ATK nga punëdhënësi përmes deklaratës së muajit prill, e dorëzuar deri më 15 maj.

Continue Reading

Të kërkuara