Lajmet

Si manifestohet mungesa e vitaminës D?

Ja se si mund të identifikoni mungesën e kësaj vitamine të rëndësishme.

Published

on

Një numër i madh njerëzish vuajnë nga mungesa e vitaminës D, veçanërisht në dimër, dhe ju mund të mos jeni në dijeni të këtij problemi. Ja se si mund të identifikoni mungesën e kësaj vitamine të rëndësishme.

Në dimër, shpesh është me re dhe nuk kalojmë aq shumë kohë jashtë sa në pjesë të tjera të vitit. Është për këtë arsye që shumë njerëzve shpesh u mungon vitamina D gjatë muajve të ftohtë – një nga vitaminat më të rëndësishme për shëndetin e trupit. Mungesa e vitaminës D është veçanërisht e zakonshme në popullatat evropiane dhe aziatike.

Sigurisht, mënyra më e lehtë për të stimuluar prodhimin e vitaminës D në trupin tonë është ekspozimi në diell – falë rrezeve UV-B, hormoni prodhohet në lëkurë. Mendohet se mjaftojnë vetëm 15-30 minuta në diell për të prodhuar një sasi të mjaftueshme. Megjithatë, për ata që nuk duan të ekspozohen në diell për shkak të temperaturave të ulëta apo efekteve të dëmshme të rrezatimit UV, ekzistojnë mënyra të tjera për të ruajtur nivelin e vitaminës D në trup, si dieta apo suplementet ushqimore – suplementet.

Shumica e njerëzve kanë një nevojë ditore prej 600 deri në 800 IU për vitaminë D, por disa njerëz kanë nevojë për më shumë. Kjo vlen për njerëzit që dalin rrallë, të moshuarit dhe ata që vuajnë nga sëmundje të caktuara si çrregullime të mëlçisë ose keqabsorbim.

Çfarë është vitamina D dhe cilat janë funksionet e saj?

Vitamina D përshkruan një grup vitaminash të tretshme në yndyrë që përfshin vitaminat D2 dhe D3. Ai luan një rol të rëndësishëm në disa procese metabolike, por funksioni i tij më i njohur është se është i përfshirë në metabolizmin e kockave. Ai rrit përthithjen e kalciumit dhe fosforit nga zorrët dhe futjen e tyre në kocka. Përveç kësaj, vitamina D ruan shëndetin e zemrës dhe sistemit kardiovaskular dhe gjëndrës tiroide, ndihmon në reduktimin e inflamacionit dhe luftimin e infeksioneve.

Cilat janë pasojat e mungesës së vitaminës D?

Nëse nuk bëhet asgjë për mungesën e vitaminës D, në rastin më të keq, sëmundjet e metabolizmit të kockave mund të ndodhin për shkak të dekalcifikimit dhe zbutjes së mëvonshme të kockave. Megjithatë, është gjithashtu e mundur që të dobësohet kocka e nofullës dhe të rritet tendenca për periodontitis (sëmundje kronike periodontale). Megjithatë, vitet e fundit janë gjetur edhe lidhje midis mungesës së vitaminës D dhe presionit të lartë të gjakut, diabetit, fibromialgjisë dhe sëmundjeve neurologjike si skleroza e shumëfishtë.

Cilat janë simptomat e mungesës së vitaminës D?

Për të zbuluar nëse keni mungesë të vitaminës D, duhet të bëni një test gjaku nga mjeku juaj dhe të kërkoni këshillën e duhur. Megjithatë, ka disa simptoma që mund të merren si shenja paralajmëruese dhe mund të zbulojnë menjëherë nëse keni një mangësi.

– lodhje

– dhimbje muskulore dhe dobësi të muskujve

– dhimbje në kocka ose kyçe

– rënia e flokëve

– jeni shpesh të sëmurë

– depresioni, ankthi, luhatjet e humorit dhe çrregullimet e gjumit

Ushqimet që përmbajnë vitaminë D

Ushqimet e pasura me vitaminë D janë p.sh. disa lloje peshqish (veçanërisht salmoni, toni, peshku shpatë, trofta, skumbri, harenga, ngjala), vaji i mëlçisë së merlucit (vaji i peshkut), e verdha e vezës, qumështi dhe gjalpi, dhe kërpudhat. Qumështi dhe kosi, qumështi i sojës, margarina dhe drithërat janë gjithashtu ndër ushqimet e pasura me vitaminë D që duhen konsumuar çdo ditë.

Botë

8-vjeçarja nga Luiziana humb jetën nga “ameba trungrënëse” pas notit në liqen

Published

on

Një vajzë 8-vjeçare nga Luiziana, Lillian Smart, ka humbur jetën pasi u infektua me Naegleria fowleri, një amebë e rrallë e njohur si “ameba trungrënëse”.

Sipas familjes, Lillian nga Ruston ndërroi jetë pak pasi kishte festuar ditëlindjen e saj të tetë, ndërsa dëmtimet në trurin e saj ishin shumë të rënda.

Departamenti i Shëndetësisë i Luizianës kishte njoftuar më herët për një rast të dyshuar të infektimit me këtë amebë te një banor i zonës, pas notit në liqenin Claiborne, rreth 48 kilometra në veriperëndim të Ruston. Dyshohet se edhe infektimi i vajzës ka ndodhur gjatë notit në ujë të ëmbël.

Naegleria fowleri gjendet zakonisht në ujëra të ëmbla dhe të ngrohta. Infeksioni mund të ndodhë kur uji i kontaminuar hyn përmes hundës dhe arrin në tru.

Autoritetet theksojnë se ameba nuk shkakton infeksion kur uji gëlltitet dhe nuk transmetohet nga personi në person.

Departamenti i Shëndetësisë e ka cilësuar infeksionin si “jashtëzakonisht të rrallë, por pothuajse gjithmonë fatal”.

Në Shtetet e Bashkuara janë raportuar vetëm 180 raste të konfirmuara të infeksionit me Naegleria fowleri nga viti 1937 deri në vitin 2025./A.K/

Continue Reading

Vendi

Juridiku në UBT: Rrugëtimi ideal drejt një karriere të suksesshme në drejtësi

Published

on

By

Fusha e drejtësisë kërkon dije, integritet dhe aftësi për të parë përtej një rregulli, për të kuptuar një çështje dhe për të ndërtuar argumentin e duhur. Në një shoqëri ku ligji është pjesë e çdo fushe të jetës, nevoja për profesionistë të përgatitur juridikisht është gjithnjë më e madhe. Pikërisht për këtë, UBT ofron Programin Bachelor në Juridik si një rrugëtim akademik dhe profesional që i pajis studentët jo vetëm me njohuri të thelluara juridike, por edhe me aftësitë praktike të nevojshme për t’i zbatuar ato në realitet.

Programi Bachelor në Juridik në UBT ofrohet në Prishtinë dhe në Kampusin e UBT-së në Prizren, duke u krijuar studentëve mundësinë të ndjekin studimet në një mjedis modern dhe të orientuar drejt zhvillimit profesional. Programi synon të ofrojë cilësinë më të lartë të edukimit juridik dhe të përgatisë studentë të aftë për të përballuar kërkesat e profesionit, për të kontribuar në forcimin e sundimit të ligjit dhe për të luajtur një rol aktiv në zhvillimin e shoqërisë.

Gjatë studimeve, studentët ndërtojnë njohuri të qëndrueshme në fushat kryesore të së drejtës, duke përfshirë të drejtën civile, penale, administrative, tregtare dhe kushtetuese, si dhe dimensionet e së drejtës ndërkombëtare. Ata mësojnë të analizojnë legjislacionin, të interpretojnë normat juridike dhe të kuptojnë mënyrën se si parimet dhe rregullat juridike zbatohen në raste konkrete.

Por një jurist i mirë nuk mjaftohet vetëm me njohjen e ligjit. Për këtë arsye, programi i kushton rëndësi të veçantë zhvillimit të mendimit kritik, aftësive analitike, komunikimit profesional dhe argumentimit juridik. Studentët mësojnë të analizojnë çështje të ndryshme ligjore, të hartojnë dokumente juridike dhe të ndërtojnë argumente të strukturuara, duke përdorur edhe metodën IRAC – Çështja, Rregulla, Analiza dhe Përfundimi. Kjo qasje i ndihmon ata të zhvillojnë një mënyrë sistematike të të menduarit dhe të zgjidhjes së problemeve juridike.

Programi i nxit studentët edhe në fushën e hulumtimit dhe analizës juridike. Ata angazhohen në projekte që kërkojnë mbledhjen, analizimin dhe interpretimin e legjislacionit të Kosovës, vendimeve gjyqësore dhe çështjeve të së drejtës kombëtare e ndërkombëtare. Në këtë mënyrë, studentët zhvillojnë aftësinë për të hulumtuar në mënyrë të pavarur, për të vlerësuar burimet juridike dhe për të ndërtuar përfundime të bazuara në argumente profesionale.

Përveç njohurive individuale, rëndësi i kushtohet edhe aftësisë për të bashkëpunuar dhe komunikuar në mënyrë profesionale. Studentët përgatiten për punë ekipore dhe bashkëpunim me institucionet e drejtësisë, policinë, prokuroritë, gjykatat, organizatat joqeveritare dhe sektorin privat. Kjo i pajis ata me kompetenca që janë të rëndësishme jo vetëm për profesionin juridik, por për çdo mjedis profesional ku kërkohet përgjegjësi, analizë dhe vendimmarrje.

Me përfundimin e studimeve, të diplomuarit synohet të jenë të përgatitur për të vazhduar rrugëtimin e tyre profesional dhe akademik në fusha të ndryshme të drejtësisë. Ata fitojnë një bazë të fortë për zhvillimin e mëtejshëm në profesionet juridike, në institucione publike, organizata, sektorin privat dhe fusha të tjera ku kërkohen njohuri dhe kompetenca juridike.

Juridiku në UBT është një përvojë që ndërthur dijen, praktikën, kërkimin dhe zhvillimin personal. Është vendi ku studenti mëson jo vetëm çfarë thotë ligji, por edhe si ta analizojë, ta interpretojë dhe ta përdorë atë me përgjegjësi. Në Prishtinë dhe Prizren, UBT u hap rrugën të rinjve që duan ta shndërrojnë interesimin për drejtësinë në një profesion dhe një karrierë me ndikim.

 

Continue Reading

Vendi

UBT, lider i institucioneve akademike në rajon në ndikimin e qëndrueshmërisë

Published

on

By

UBT ka shënuar një tjetër arritje të rëndësishme në Times Higher Education (THE) Impact Rankings 2026, duke u renditur si institucioni më i lartë në mesin e institucioneve akademike nga Kosova, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut të përfshira në këtë krahasim rajonal.

UBT: 801–1000 në nivel global

Pozicioni i përgjithshëm i UBT-së në renditjen globale është përmirësuar krahasuar me vitet e mëparshme, duke kaluar nga grupi 1001–1500 në vitet 2024 dhe 2025, në grupin 801–1000 në vitin 2026. Ky progres dëshmon për forcimin e profilit ndërkombëtar të UBT-së në fushën e qëndrueshmërisë dhe rritjen e ndikimit të tij në nivel rajonal.

Performanca më e fuqishme e UBT-së në objektivat e zhvillimit të qëndrueshëm është veçanërisht e dukshme në:

  • SDG 7 – Affordable and Clean Energy: 50.6–55.3
  • SDG 2 – Zero Hunger: 54.4–62.7
  • SDG 1 – No Poverty: 56.4–62.7

UBT ka shënuar gjithashtu rritje të dukshme në disa nga SDG-të krahasuar me vitet e mëparshme, me progres të veçantë në reduktimin e varfërisë, shëndetin dhe mirëqenien, barazinë gjinore, ujin e pastër, energjinë e pastër dhe punën e denjë.

Me një pikëzim të përgjithshëm në THE Impact prej 53.7–60.6, UBT qëndron në krye të institucioneve të përfaqësuara nga Kosova, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut.

Ky rezultat shkon përtej një pozicioni në renditje. Ai pasqyron ndikimin në rritje të kërkimit shkencor, edukimit, politikave institucionale, angazhimit me komunitetin dhe përkushtimit të UBT-së ndaj Objektivave të Zhvillimit të Qëndrueshëm të Kombeve të Bashkuara.

Continue Reading

Lajmet

Ndalohet një person pas vdekjes së punëtorit në vendpunishten në Veternik

Published

on

Një punëtor ka humbur jetën pasi dyshohet se ka rënë nga lartësia gjatë punimeve në një objekt banesor në ndërtim në lagjen Veternik të Prishtinës.

Sipas Prokurorisë Themelore në Prishtinë, aksidenti ka ndodhur më 24 gusht, rreth orës 10:30. Viktima ka pësuar lëndime të rënda trupore dhe nuk ka mundur t’u mbijetojë atyre.

Në vendin e ngjarjes kanë dalë njësitet e Policisë së Kosovës, Inspektorati i Punës, eksperti i sigurisë në vendin e punës, Instituti i Mjekësisë Ligjore dhe Drejtoria e Inspektimit e Komunës së Prishtinës.

Me urdhër të Prokurorit të Shtetit është ndaluar për 48 orë një person me inicialet Xh.Sh., nën dyshimin për veprën penale “Asgjësimi, dëmtimi ose heqja e pajisjeve mbrojtëse dhe rrezikimi i sigurisë në vendin e punës”.

Në vendin e ngjarjes janë intervistuar edhe dëshmitarë okularë, ndërsa po vazhdon grumbullimi dhe administrimi i provave për të sqaruar rrethanat e aksidentit.

Prokurori i çështjes pritet të shqyrtojë, brenda afatit ligjor, mundësinë e kërkimit të ndonjërës prej masave të sigurisë ndaj të dyshuarit./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara