Lajmet

Si e shpëtoi Evropën Plani Marshall?

Published

on

Pavarësisht mendimeve të ndryshme, Plani Marshall mbetet padyshim një nga programet më të rëndësishme të investimeve dhe rimëkëmbjes ekonomike në histori. Aq sa ka hyrë edhe në zhargonin mediatik dhe atë politik. Kur ndodhemi përballë situatave emergjente është e zakonshme t’i drejtohemi kësaj klisheje të leksikut politik: “Tani na duhet një Plan Marshall”. Por më shumë sesa paratë, për Evropën, marrja e afro 13 miliardë dollarëve në 3 vjet, nënkuptoi lidhjen politike me sferën e ndikimit të SHBA-së. Nga ai moment të dyja anët e Atlantikut ishin të përfshira në një kontekst të përbashkët politik, ideologjik dhe kulturor.

Nga Mauro Indelicato

Plani Marshall ishte një program ekonomik për të mbështetur rimëkëmbjen e Evropës menjëherë pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore. Plani parashikonte ndarjen e disa miliarda dollarëve për financimin e programeve për rindërtimin dhe ristrukturimin e ekonomisë së Kontinentit të Vjetër, e cila kishte dalë e shkatërruar nga konflikti.

Plani mori emrin e Xhorxh Marshallatë të Sekretarit amerikan të Shtetit gjatë presidencës Truman, i cili ishte i pari që foli për nevojën e një plani të madh për rindërtimin e Evropës gjatë një fjalimi të mbajtur më 5 qershor 1947 në Universitetin e Harvardit.

Në Kontinentin e Vjetër, Lufta e Dytë Botërore, përveçse vrau mbi 60 milionë njerëz, la si trashëgimi vende dhe popullsi të rrënuaraSi fituesit po ashtu edhe humbësit kishin humbur infrastrukturën, fabrikat dhe industritë. Rindërtimi dukej të ishte një punë e gjatë në kohë dhe shumë komplekse.

Kjo sepse në sfond kishte tensione të reja politike,të cilat potencialisht mund të ngadalësoninveprimet e qeverive apo të rrezikonin të nisnin luftëra të reja. Ndërkohë Evropa vuante nga ndarja në2 blloqe, të cilat përputheshin me sferat përkatëse të ndikimit të dy superfuqive fituese:nga njëra anë Shtetet e Bashkuara dhe në anën tjetër Bashkimi Sovjetik.

E para kishte në dorë Evropën Perëndimore, e dyta Evropën Lindore. Pra, bota ishte në prag të nisjes së Luftës së Ftohtë. Si në Uashington po ashtu edhe në Moskë, ndjehej vlera politike e rindërtimit. Vendet evropiane kishin shumë nevojë për ndihmë,dhe të vetme nuk ishin në gjendje të gjenin burimet e nevojshme për t’u rimëkëmbur.

Fillimi i Luftës së Ftohtë i përshpejtoi planet e SHBA-së për një plan të madh rindërtimi, që do të ishte i aftë të sillte ringritjen e ekonomisë evropiane. Marshall u shpreh ndër të tjera në fjalimin e tij të famshëm se për SHBA-në “sakrifica” e investimit  disa miliardadollarëve, kompensohej nga mundësia e shmangies së rrëshqitjes së kontinentit evropian drejt kalbjes politike dhe sociale.

Kjo e fundit, jo vetëm që do ta privonte SHBA-të nga pasja e aleatëve të qëndrueshëm, por do tu jepte përparësi partive komuniste në Perëndim. Plani u hartua nga zyrtarë të Shtëpisë së Bardhë, Thesarit, dhe anëtarë të tjerë të administratës Truman.

Pas fjalimit  qershorit 1947, u zbuluan detajet e para. Në veçanti, u fol për një fond gjigant për kohën prej gati 14 miliardë dollarësh, që do të investoheshin në 34 vitet që do të pasonin, dhe që do të ndaheshin bazuar në planet afatgjata për rimëkëmbjen e ekonomisë evropiane.

Debatet në Kongres ishin të forta, dhe më në fund, më 3 prill 1948, u miratua ligji për zbatimin e planit. Shumat e disbursuara nga Uashingtoni derdhën në Administratën e Bashkëpunimit Ekonomik, një organ i krijuar posaçërisht për shpërndarjen e ndihmës financiare. Një objektiv madhor i Planit Marshall, kishte të bënte me rindërtimin e infrastrukturës së dëmtuar nga lufta.

Në këtë mënyrë, shtetet evropiane do të kishin mundësi të rrisnin tregtinë dhe të integroninekonomitë e tyre. Përmes këtij plani, qeveritë e kontinentit u inkurajuan jo vetëm të bashkëpunonin midis tyre, por edhe të ndërmerrnin veprime që synonin ti bënin të ndërvarura nga njëra-tjetra ekonomitë kombëtare.

Plani Marshall zgjati 3 vjet. Gjithsej 12.7 miliardë dollarë u ndanë në këste deri në vitin 1951. Pjesa më e madhe i shkoi Britanisë së Madhe, me një total prej 3.2 miliardë dollarësh.

Pas saj vinte Franca me 2.2 miliardë, Gjermania Perëndimore me 1.4 miliardë dollarë, dheItalia me 1.2 miliardëNdërkohë mbi 1 miliardë dollarë përfitoi Holanda.

Në total, nga Plani Marshall përfituan 18 qeveri, si ato të Luksemburgut, Belgjikës, Austrisë, Danimarkës, Greqisë, Islandës, Irlandës, Norvegjisë, Portugalisë, Suedisë, Zvicrës dhe Turqisë.

Si të gjitha planet e mëdha, Akti i Bashkëpunimit Ekonomik, ka pasur ndër vite vlerësime pozitive dhe negative. Në grupin e parë përfshihen mendimet e shprehura, sidomos disa vite pas përfundimit të programit, nga ata që besojnë se Plani Marshall ka pasur sukses rimëkëmbjen e ekonomisë evropiane.

Kjo tezë konfirmohet nga fakti se midis viteve 19521953, indeksi i produktivitetit industrial në Evropë ishte më i lartë se në vitet para Luftës së Dytë Botërore. Pra me paratë e dhëna nga SHBA, Kontinenti i Vjetër ishte në gjendje të pajisej me mjetet infrastrukturore dhe industriale të nevojshme për të sjellë bumin e ardhshëm ekonomik pa pasur nevojë për ndihmë nga Uashingtoni.

Ndërkohë në grupin e dytë, përfshihen shumë ekonomistë që mendojnë se Plani Marshall, favorizoi me të vërtetë rimëkëmbjen, por falë kostos së ulët të punës. Prandaj nuk pati rritje të të ardhurave dhe as ringjallje reale të konsumit.

Pavarësisht mendimeve të ndryshme, Plani Marshall mbetet padyshim një nga programet më të rëndësishme të investimeve dhe rimëkëmbjes ekonomike në histori. Aq sa ka hy edhe në zhargonin mediatik dhe atë politik. Kur ndodhemi përballë situatave emergjente është zakonshme ti drejtohemi kësaj klisheje të leksikut politik:“Tani na duhet një Plan Marshall.

I ngjashëm ishte edhe fondi i BE-së për rimëkëmbjen e ekonomive evropiane nga kriza e shkaktuar nga pandemia.

Por më shumë sesa paratë, për Evropën, marrja e afro 13 miliardë dollarëve në 3 vjet, nënkuptoi lidhjen politike me sferën e ndikimit të SHBA-së. Nga ai moment të dyja anët e Atlantikut ishin të përfshira në një kontekst të përbashkët politik, ideologjik dhe kulturor.

Me Planin Marshall, qeveria e Uashingtonit nuk eksportoi vetëm dollarë dhe mallra konsumi që dilnin nga fabrikat e saj, por edhe sistemin e saj ekonomik, social dhe kulturor. / “Il Giornale” – Bota.al

Lajmet

Basha mbyll seancën konstituive, asnjë deputetë serbë nuk merr votat për nënkryetar

Published

on

By

Kuvendi ka dështuar ta zgjedhë nënkryetarin nga komuniteti serb. Asnjëri prej deputetëve që u votua nuk ka marrë shumicën e mjaftueshme dhe rrjedhimisht Kuvendi nuk ka nënkryetarin nga ky komunitet.

Kryetari i Kuvendit të Kosovës, Dimal Basha, ka bërë të ditur se janë ezauruar të gjitha opsionet për zgjedhjen e nënkryetarit të pestë të Kuvendit nga komuniteti serb. Ai theksoi se seanca konstituive e Kuvendit konsiderohet e përmbyllur, ndërsa për hapat e mëtejmë do të vendoset në mbledhjen e ardhshme të Kryesisë së Kuvendit, që do të mbahet të hënën në orën 13:00.

“Janë ezauruar të gjitha opsionet për të zgjedhur nënkryetarin e pestë nga pakica serbe. Kjo seancë konsiderohet e përmbyllur. Se si të veprohet tutje si Kuvend do t’i konsultoj anëtarët e Kryesisë së Kuvendit, mbledhje kjo që do të mbahet të hënën në ora 13:00,” tha Basha.

Pavarësisht disa tentativave të përsëritura në seancat e kaluara, Kuvendi nuk ka arritur të zgjedhë nënkryetarin e mbetur, çka ka vonuar përmbylljen e procesit të konstituimit të plotë të tij. Vendimi për hapat e ardhshëm do të merret pas konsultimeve të brendshme institucionale që do të zhvillohen javën që vjen.

Continue Reading

Lajmet

Murati: Sot është dita vendimtare për konstituimin e Kuvendit të Kosovës

Published

on

By

Ministri në detyrë i Financave, Hekuran Murati, ka deklaruar se dita e sotme është vendimtare për përfundimin e procesit të konstituimit të Kuvendit të Kosovës. Ai ka theksuar se kanë mbetur edhe tre kandidatë të papërfunduar, me gjashtë tentativa të mundshme për zgjedhjen e nënkryetarit të pestë të Kuvendit, që duhet të vijë nga komuniteti jo-shumicë serb.

Në një deklaratë të drejtpërdrejtë, Murati ka qenë i prerë për sa i përket qëndrimit ndaj Listës Serbe, duke përjashtuar çdo mundësi për mbështetje ndaj saj.

“Po besoj që të gjithë e kemi kuptuar që sot është dita vendimtare sa i përket seancës konstituive, do të thotë kanë mbetur edhe tre kandidatë ende ta pa ezauruar me 6 tentativa të mundshme për t’u zgjedhur nënkryetari i 5 që duhet të vijë nga radhët e komunitet jo shumicë serb. Votë për Listën Serbe ne nuk kemi sepse marr parasysh edhe të kaluarën e tyre edhe faktin që ata nuk i njohin institucionet dhe Republikën e Kosovës si dhe përfshirjen e tyre në sulmin terrorist në Banjskë dhe që rrjedhimisht ata vazhdojnë që të jenë të dirigjuar nga kryeterroristi Milan Radoiçiq, Alternativa e vetme për me dalur nga ngërçi dhe për të konstituuar Kuvendin është deputeti Nenad Rashiq”, tha ai.

Continue Reading

Lajmet

Balje: Procesi për nënkryetarin e pestë kërkon vendim nga Gjykata Kushtetuese

Published

on

By

Deputetja e Kuvendit të Kosovës, Duda Balje, ka theksuar se procesi për zgjedhjen e nënkryetarit të pestë të Kuvendit, përfaqësues i komunitetit serb, nuk mund të vazhdojë pa një vendim të qartë nga Gjykata Kushtetuese. Ajo ka ngritur dyshime lidhur me ligjshmërinë e procedurës, duke e vënë në pikëpyetje nëse hedhja e shortit për këtë pozitë është në përputhje me Kushtetutën e Kosovës.

Në lidhje me qëndrimin e shefave të Misioneve të BE-së, të cilët refuzuan të zhvillojnë një takim me kryeministrin në detyrë, Albin Kurti, Balje u shpreh se ata kishin arsye të qarta për këtë veprim dhe se zhvillimet në këtë drejtim do të varen nga vlerësimet e misioneve ndërkombëtare.

Continue Reading

Lajmet

Krasniqi kritikon Kurtin për insistimin në Rashiqin si nënkryetar Kuvendi: Pse po kërkon krizë të re kushtetuese?

Published

on

By

Kryetari i PDK-së, Memli Krasniqi thotë se nuk e kupton insistimin e kryeministrit në detyrë, Albin Kurtit, për të zgjedhur Nenad Rashiqin nënkryetar të Kuvendit nga komuniteti serb.

Sipas Krasniqit, kjo përpjekje është në kundërshtim me Kushtetutën dhe përfaqëson një veprim të rrezikshëm politik që mund të çojë drejt një krize të re institucionale. Ai shtoi se, ndonëse Rashiqi është një figurë pozitive nga komuniteti serb, mënyra e zgjedhjes së tij është problematike.

“Prej ditës së parë kur ka filluar seanca konstituive më 15 prill, kërkesa jonë e vetme ka qenë që çdo veprim duhet me qenë në pajtim me Kushtetutën. Një votim i tillë, i ndarë, nuk është në pajtim me Kushtetutën. Ne nuk mundemi të bëhemi pjesë e lojërave politike, pavarësisht se Nenad Rashiq si person, si figurë politike, është jashtëzakonisht një figurë pozitive nga komuniteti serb, në rrethana të ndryshme do të ishte jashtëzakonisht i mirë. Albin Kurti një entuziazëm të tillë për me e zgjedh Rashiqin s’e ka pasur as për Albulena Haxhiun e as Dimal Bashën. Pse po insiston me e kriju edhe një lëndë në Gjykatën Kushtetuese, unë nuk po e kuptoj. A është qëllimi i tij me e vazhdu krizën, apo me e mbajt pozitën e kryeministrit në mënyrë uzurpatore”, tha tutje Krasniqi.

Krasniqi foli edhe rreth qortimit që Bashkimi Evropian ia ka bërë të enjten kryeministrit në detyrë, Albin Kurtit.

Krasniqi tha se është e dhimbshme se në çfarë niveli është sjellë Kosova.

“Është vazhdim i degradimit të raportove që dikur Kosova ka pasur me aletatët e saj”, tha Krasniqi.

Continue Reading

Të kërkuara