Lajmet

Shkencëtarët thonë se kanë zgjidhur misterin e mpiksjes së gjakut pas marrjes së AstraZeneca

Published

on

Shkencëtarët në Gjermani thonë se ata kanë sqaruar shkakun e shfaqjes së rrallë të mpiksjes së gjakut të lidhur me vaksinat e koronavirusit Oxford / AstraZeneca dhe Johnson and Johnson dhe besojnë se vaksinat mund të ndryshohen për të anashkaluar plotësisht një reagim të tillë, shkruan Financial Times.

Rolf Marshalek, një profesor në Universitetin Goethe në Frankfurt, i cili ka kryer hulumtime mbi këtë gjendje të rrallë që nga marsi, tha se kërkimi i tij tregoi se problemi ishte në vektorët adenoviralë që të dy vaksinat përdorin për të dhënë thumba të virusit Sars-Cov-2 në trup.

Mekanizmi i lindjes nënkupton që vaksinat dërgohen nga të ashtuquajturat proteina ‘biçikletë’ në bërthamën e qelizës, sesa në lëngun citosol të gjetur brenda qelizës në të cilën virusi normalisht prodhon proteina, thanë Marshalek dhe shkencëtarë të tjerë në një letër të botuar të mërkurën.

Kur ato hyjnë në bërthamën qelizore, pjesë të caktuara të proteinës thumb bashkohen ose ndahen, duke krijuar versione të mutuara, të cilat nuk mund të lidhen me membranën qelizore ku bëhet imunizimi i rëndësishëm. Proteinat pluskuese të mutuara ekskretohen në trup, gjë që shkakton mpiksjen e gjakut në afërsisht një në 100,000 njerëz, sipas teorisë së Marshalek.

Në të kundërt, vaksinat me bazë mARN, të tilla si ato të zhvilluara nga BioNTech / Pfizer dhe Moderna, shpërndajnë materialin gjenetik të proteinës thumb në lëngun qelizor dhe ajo kurrë nuk hyn në bërthamë.

“Kur gjenet e virusit gjenden në bërthamë, ato mund të krijojnë disa probleme,” tha Marshalek për Financial Times.

Një reagim i rrallë i mpiksjes së gjakut që ndërhyri në vaksinimin AstraZeneca dhe Johnson u raportua në 309 nga 33 milionë njerëz që morën vaksinën AstraZeneca në Britani të Madhe, duke shkaktuar 56 vdekje. Në Evropë, të paktën 142 njerëz kishin mpiksje gjaku nga 16 milionë të vaksinuar.

Si përgjigje, përdorimi i AstraZeneca është kufizuar ose ndërprerë në më shumë se dhjetëra vende. Johnson and Johnson filluan prezantimin e vaksinës së saj në Evropë me një paralajmërim në paketimin e saj në prill pas një vonese të shkurtër për shkak të frikës nga mpiksjet.

Por Marshalek beson se ekziston një ‘rrugëdalje’ e drejtpërdrejtë nëse ata që zhvillojnë vaksina ndryshojnë sekuencën e proteinës thumb për të parandaluar ndarjen e saj.

Proteina thumb në vaksinën Johnson and Johnson ishte tashmë më pak e prirë për ‘bashkim’ sesa proteina thumb në vaksinën AstraZeneca, duke e bërë reagimin më pak të shpeshtë, sipas Marshalek. Në SHBA, tetë nga 7.4 milionë marrës të vaksinës Johnson and Johnson raportojnë një reagim të rrallë.

“Johnson and Johnson tani po përpiqet të optimizojë vaksinën e saj,” tha ai.

Marshalek tha se laboratori i tij nuk kishte diskutuar ende gjetjet e tij me AstraZeneca.

“AstraZeneca nuk na ka kontaktuar akoma, kështu që ne nuk kemi biseduar me ta, por nëse ata flasin, ne mund t’u themi atyre se çfarë të bëjnë për të zhvilluar një vaksinë më të mirë,” tha ai.

Johnson and Johnson thotë:’ Ne mbështesim kërkimin dhe analizën e vazhdueshme të kësaj ngjarje të rrallë ndërsa punojmë me profesionistë mjekësorë dhe autoritete globale të shëndetit. Ne shpresojmë të rishikojmë dhe shkëmbejmë të dhënat tuaja sa më shpejt që ato të bëhen të disponueshme. “

Disa shkencëtarë kanë paralajmëruar se teoria e Marshalek është një nga të shumta dhe se dëshmitë e mëtejshme janë të nevojshme për të vërtetuar pretendimet e tij.

“Ende nuk ka prova për të treguar një lidhje shkakësore midis bashkimit të proteinave thumb dhe trombozës,” tha Johan Oldenburg, një profesor i mjekësisë së transfuzionit në Universitetin e Bonit.

“Kjo është ende një hipotezë për t’u provuar nga të dhënat eksperimentale“, sipas tij.

Marshalek tha se ai paraqiti gjetjet e laboratorit të tij në Institutin Paul-Erlick të qeverisë gjermane dhe organit këshillues të vendit për vaksinimin dhe imunizimin.

“Ata ishin të befasuar nga gjetjet tona, pasi që askush nuk po mendonte për problemin e bashkimit,” tha ai.

Lajmet

IKShPK: Vaksinat kundër gripit sezonal arrijnë më 21 tetor, vonesa shkaktohet nga ndryshimet globale

Published

on

By

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKShPK) ka njoftuar qytetarët se kontingjenti i vaksinave kundër gripit sezonal për sezonin 2026/2027 pritet të mbërrijë në Kosovë më 21 tetor 2026.

Sipas IKShPK-së, procesi ndërkombëtar i prodhimit të vaksinave për hemisferën veriore ka pësuar vonesa globale për shkak të ndryshimeve në përbërjen e shtameve të rekomanduara. Këto ndryshime ushtruan ndikim të drejtpërdrejtë në afatet e furnizimit si në nivel global ashtu edhe në vendet e rajonit, duke bërë që mbërritja e tyre në Kosovë të shtyhet për 21 ditë nga afati i parashikuar.

Instituti bëri me dije se po përcjell nga afër këtë proces dhe se me të pranuar kontingjentin do të njoftojë publikun për nisjen zyrtare të procesit të imunizimit.

“IKShPK po përcjell nga afër procesin e furnizimit dhe, pas pranimit të vaksinave, do të njoftojë qytetarët dhe institucionet shëndetësore për fillimin e vaksinimit kundër gripit sezonal. Qytetarët do të informohen në kohë për vendet dhe oraret e vaksinimit, pas përfundimit të procedurave të pranimit dhe shpërndarjes së vaksinave në institucionet shëndetësore”.

Me këtë rast, IKShPK u ka shprehur falënderim qytetarëve për mirëkuptimin dhe bashkëpunimin e treguar gjatë kësaj periudhe.

 

Continue Reading

Lajmet

Rusia kërcënon NATO-n me armë bërthamore për rajonin e Kaliningradit

Published

on

By

Rusia i ka dërguar një paralajmërim të ashpër NATO-s, duke bërë të ditur se është e gatshme të përdorë të gjithë arsenalin e saj ushtarak, përfshirë armët bërthamore, nëse aleanca perëndimore ndërmerr hapa për të izoluar apo shkëputur enklavën ruse të Kaliningradit.

Në një dokument konfidencial (“non-paper”) të dërguar NATO-s, të siguruar nga agjencia e lajmeve Reuters, Moska akuzon aleancën për një “kurs të rrezikshëm dhe të pamatur” që rrit rrezikun e një konflikti të drejtpërdrejtë ushtarak.

Në dokumentin diplomatik joformal, Moska bën të qartë se përgjigja ushtarake mund të përfshijë goditje të drejtpërdrejta brenda territorit të vendeve anëtare të NATO-s që nga fillimi i çdo përshkallëzimi:

“Rusia do të jetë gati të përdorë të gjithë arsenalin e forcave dhe kapaciteteve në dispozicion të saj, duke përfshirë armët bërthamore, për të mbrojtur territorin e saj nëse vendet e NATO-s ndërmarrin ndonjë përpjekje që synon izolimin e Rajonit të Kaliningradit nga pjesa tjetër e vendit.”

Dokumenti nëvizon gjithashtu mundësinë e “sulmeve ruse kundër qendrave të vendimmarrjes në shtetet anëtare të aleancës që nga fillimi i konfliktit.”

Përveç paralajmërimit konfidencial, ambasadat ruse në të paktën tre shtete evropiane kanë lëshuar deklarata publike gjatë tre ditëve të fundit. Ato akuzojnë NATO-n për nxitje të tensioneve përmes stërvitjeve ushtarake dhe skenarëve operativë që përfshijnë Kaliningradin — territorin e militarizuar rus që ndodhet gjeografikisht midis Polonisë dhe Lituanisë.

Nga ana tjetër, diplomatët rusë hodhën poshtë pretendimet e vendeve perëndimore se Moska përbën kërcënim apo se po përgatit sulm ndaj ndonjë anëtari të NATO-s, si dhe mohuan akuzat për udhëheqjen e një “lufte hibride” përmes sabotimeve në Evropë. Sidoqoftë, pala ruse nënjëzogoi se çdo cenim ndaj Kaliningradit do të përballet me “përgjigjen më të fortë të mundshme”.

 

Continue Reading

Lajmet

15 profesorë të UBT-së renditen të parët në Kosovë në Scholarly Index 2026

Published

on

By

UBT ka shënuar rezultate të rëndësishme në Scholarly Index Top1000 Scholar 2026, ku 15 profesorë të universitetit janë renditur në vendin e parë në Kosovë në të paktën një temë kërkimore.

Në mesin e tyre janë:

Alban Kuriqi, Hyrije Koraqi, Ridvan Peshkopia, Visar Krelani, Gazmend Temaj, Pajtim Bytyçi, Burhan Reshat Rexhepi, Milaim Berisha, Kujtim Lepaja, Demokrat Nuha, Xhevahire Millaku, Liridon Kryeziu, Alfred Marleku, Nuredin Lutfiu dhe Kristina Perkola.

Këto renditje mbulojnë fusha të ndryshme të kërkimit, përfshirë inxhinierinë, ujërat dhe mjedisin, biznesin, shkencat sociale, shkencat ushqimore, arsimin, gjuhësinë dhe fusha të tjera.

Në nivel ndërkombëtar, profesorët e UBT-së kanë arritur gjithashtu pozita të larta. Prof. Dr. Alban Kuriqi ka shënuar pozitën më të lartë globale në mesin e profesorëve të UBT-së të paraqitur në këto renditje, duke u renditur i 8-ti në botë në temën “Hydrology and Sediment Transport Processes” për periudhën 2021–2025.

Po ashtu, Kristina Perkola është renditur #71 në botë, ndërsa Burhan Reshat Rexhepi #81, në temat e tyre përkatëse.

Këto rezultate tregojnë një prani të fortë të profesorëve të UBT-së si në nivel kombëtar, ashtu edhe ndërkombëtar, dhe përforcojnë dukshmërinë e universitetit në kërkimin shkencor.

 

Continue Reading

Lajmet

UBT zhvillon sesion informues për Kualifikimin Profesional Zhvillues i Aplikacioneve me Integrimin e AI-së

Published

on

By

Në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së është mbajtur dje një sesion informues për Kualifikimin Profesional Zhvillues i Aplikacioneve me Integrimin e Inteligjencës Artificiale, ku studentë dhe të interesuar të tjerë u njohën nga afër me programin, mundësitë profesionale dhe infrastrukturën moderne që ofron UBT.

Studentët u mirëpritën nga Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, si dhe Drejtori i Departamentit për Edukim dhe Zhvillim Profesional në UBT, Prof. Dr. Besnik Skenderi, dhe Drejtori i Infrastrukturës, Murat Retkoceri, ku prezantuan programin dhe mundësitë që ai ofron, ndërsa pjesëmarrësit vizituan ambientet e laboratorëve dhe u njohën nga afër me pajisjet dhe teknologjitë moderne që do të përdoren gjatë ligjëratave, ushtrimeve dhe punës praktike.

Programi i mbështetur nga Regional Challenge Fund, synon zhvillimin e aftësive profesionale në fushën e zhvillimit të aplikacioneve, duke e integruar Inteligjencën Artificiale në procesin e të nxënit dhe praktikës profesionale. Kualifikimi Profesional Zhvillues i Aplikacioneve është e orientuar drejt përgatitjes së profesionistëve për role në industrinë e teknologjisë së informacionit dhe zhvillohet në katër semestra.

Përmes këtij programi, studentët do të kenë mundësi të zhvillojnë aftësi praktike në teknologji, programim dhe Inteligjencë Artificiale, krahas studimeve të tyre, në një mjedis të pajisur me infrastrukturë moderne dhe teknologji bashkëkohore.

Continue Reading

Të kërkuara