Lajmet

Shekullori Henry Kissinger: Leksionet e mëdha që ka lënë pas

Me mrekullitë e tij në fushën e diplomacisë, Kissinger la gjurmë në shekullin e XX-të.

Published

on

Nga Ahmed Charai

Më 27 maj, Henry Kissinger festoi ditëlindjen e 100-të. Një jetë shumë e gjatë dhe me pasoja të jashtëzakonshme në dy botë shumë konkurruese të diplomacisë dhe ideve. Pasi u largua nga Gjermania naziste, Kissingeri mbërriti në Shtetet e Bashkuara në vitin 1938 si një adoleshent i pasionuar pas librit, por pa ndonjë perspektivë të shpejtë në horizont.

Tridhjetë vjet më vonë, ai do të udhëhiqte politikën e jashtme të SHBA-së, fillimisht si këshilltar për sigurinë kombëtare, më pas si Sekretar Shtetit i 2 presidentëve, Richard M.Nixon dhe Gerald R. Ford.

Në vitin 1973, ai bashkëfitoi Çmimin Nobel për Paqe. Në katër vitet e tij si Sekretar i Shtetit, ai ndihmoi në dhënien fund të luftës më të diskutueshme të Amerikës, asaj të Vietnamit, e ndau Kinën nga Rusia dhe rishikoi kufijtë e disa shteteve-kombe. Librat e tij, të mbushur me kërkime të kujdesshme dhe argumente të përpunuara, vazhdojnë të jenë në krye të listës së më të shiturve dhe të tërheqin vëmendjen e liderëve dhe mendimtarëve anembanë botës. Edhe kur kanë kaluar disa dekada pas largimit nga detyra, ai vazhdon të konsultohet nga drejtorët ekzekutivë, kandidatët presidencialë apo analistët.

Qendra për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare, e kryesuar nga një burrë tjetër i madh, një patriot dhe një nga njerëzit më të ndritur të establishmentit amerikan, John Hamre, organizoi një pritje për nder të Kissinger për të festuar arritjet e tij të jashtëzakonshme. Hamre e filloi fjalimin e tij duke analizuar historinë e dekadave të fundit dhe gjurmën që la Kissinger në të.

Së pari, ishte Lufta e Vietnamit, një konflikt që kishte hyrë në një ngërç. Viti nisi me ofensivën e madhe të Tet-it nga forcat e Vietnamit të Veriut, të cilën Shtetet e Bashkuara e mposhtën duke pësuar edhe vetë humbje serioze. Ne shtator të atij viti, Viet Kongu pushoi së ekzistuari si një forcë e veçantë luftarake, por kjo nuk do të thoshte asnjë fitore për Shtetet e Bashkuara.

Sepse ushtria e Vietnamit të Veriut po bëhej një forcë gjithnjë e më vdekjeprurëse, me divizionet e saj të tankeve që ishin në zgjerim e sipër dhe me avionët sovjetikë dhe raketa anti-ajrore që ishin gjithnjë e më efektive. Për sa kohë që BRSS dhe Kina e mbështetën Veriun, Shtetet e Bashkuara nuk mund ta mposhtnin kurrë atë.

Ai ngërç ishte i dukshëm dhe e përçau Amerikën. Protestat, si kundër luftës po ashtu edhe pro-luftës e ndanë kombin. Në televizor, amerikanët panë rrënojat e djegura në Saigon dhe djegien e kartave në Seattle. Publiku ishte i lodhur nga lufta. Dhe ishte Kissinger ai që udhëhoqi bisedimet e paqes. Është e vërtetë, që Vietnami i Jugut kapitulloi në vitin 1975. Por, 2 vjet më parë, ushtria amerikane ishte në gjendje të realizonte një tërheqje të sigurt dhe mbi të gjitha me dinjitet.

Ndërkohë ne i detyrohemi Kissinger për politikën e famshme të frenimit të Bashkimit Sovjetik. Për herë të parë, Shtetet e Bashkuara dhe BRSS ranë dakord të ngadalësojnë ndjeshëm garën e armëve bërthamore. Për pasojë, disa konflikte rajonale u de-përshkallëzuan. Lufta bërthamore u shmang dhe u kursyen miliona jetë njerëzish në Azinë Juglindore, Afrikën Jugore dhe midis ishujve të Paqësorit, pra në çdo vend ku guerilët komunistë luftuan me shtetet pasuese të fuqive koloniale.

Për të forcuar pozicionin e Amerikës në Azi, administrata Nixon arriti një afrim diplomatik me Kinën kontinentale, nga e cila Shtetet e Bashkuara ishin distancuar që nga viti 1949, kur komunistët morën pushtetin. Për të vulosur marrëdhënien e re, Nixon zhvilloi një udhëtim spektakolar në Kinë në shkurt 1972.

Pas 6 tetorit 1973, zyrtarët izraelitë i telefonuan Kissinger për t’i thënë se po përballeshin me një pushtim. Forcat egjiptiane po sulmonin në Gadishullin e Sinait, ndërsa ushtria siriane ishte në veri të Izraelit. Sapo kishte nisur e ashtuquajtura Lufta e Katërt Arabo-Izraelite. Nixon e dërgoi Kissinger për të negociuar me Izraelin, Egjiptin dhe Sirinë, dhe ndodhi ajo që hyri në histori si “diplomacia e anijes kozmike”. Në fund pati një paqe të re dhe këtë herë të qëndrueshme. Ajo i shërbeu disa interesave të rëndësishme amerikane: ndaloi ciklin e pushtimeve, ndaloi embargon nga shtetet arabe eksportuese të naftës dhe krijoi terrenin për një traktat historik paqeje midis Izraelit dhe Egjiptit (Marrëveshja e Camp David e presidencës Carter).

Kissinger mund të jetë i vetmi fitues i çmimit Nobel për Paqe, që ka siguruar më shumë paqe pas fitimit të çmimit se sa më herët. Këto suksese e bëjnë atë një diplomat me një staturë historike. Intensiteti dhe shtrirja e këtyre nismave diplomatike dhe suksesi i tyre – në kuptimin që të gjitha prodhuan marrëveshje – nuk kanë asnjë paralele në historinë amerikane dhe ndoshta as në historinë e Izraelit.

Me mrekullitë e tij në fushën e diplomacisë, Kissinger la gjurmë në shekullin e XX-të. Ndërsa e pranon se profetët kanë “vizionin më të pasionuar”, Kissinger thotë se preferon më shumë shtetarët, pasi ata i njohin realitetet në terren dhe mund të shohin vlerë në përfitimet në rritje.

Mjerisht, klima politike aktuale nuk inkurajon shfaqjen e liderëve si Kissinger. Libri i tij kushtuar “udhëheqjes”, tregon rëndësinë që ka ndërtimi i konsensusit për çështjet kryesore. Një udhëheqës politik nuk mund të zhvillojë një vizion që i jep statusin e një burri shteti, duke postuar në Twitter apo Facebook.

Përkundrazi, siç shkruan Kissinger, udhëheqësit lindin nga studimi i kujdesshëm i historisë. Të gjitha demokracitë vuajnë nga e njëjta sëmundje: Një klasë politike e varfër intelektualisht, e cila është më e fiksuar pas sondazheve dhe rrjeteve sociale sesa nga një vizion për shoqëritë e tyre.

Por ky është një problem, të cilin duhet ta marrin në konsideratë edhe mendimtarët që mendojnë sot për nesër: Si mund të vazhdojë Amerika ta udhëheqë botën pa liderë që mund të kombinojnë teorinë e lartë dhe pragmatizmin e bazuar, siç bënte Kissinger?/“National Interest” – Bota.al

Bota

Shpërthejnë përleshjet në Sudanin e Jugut, 30 të vdekur

Published

on

Në Sudanin e Jugut, përleshjet e dhunshme kanë shpërthyer në komunitetin e Abiemnom, në veri të vendit, duke lënë të paktën 30 të vdekur. Trazirat nisën pas një vjedhjeje të bagëtive nga një grup të rinjsh të armatosur në distriktin Rueng. Pas kësaj, forcat e sigurisë intervenuan, por një ditë më vonë, të rinjtë u kthyen me përforcime dhe sulmuan komunitetin Abiemnom.

Qytetarët dhe forcat e sigurisë tentuan të mbronin qytetin, por u përballën me një numër më të madh forcash armiqësore. Disa nga viktimat ishin pjesë e grupit të rinjve të armatosur.

Konfliktet midis barinjve dhe fermerëve janë të zakonshme në Sudanin e Jugut, por përleshjet e fundit vijnë pas tensioneve politike të rritura në vend. Arrestimi i Zëvendës Presidentit, Riek Macar, nga forcat besnike të Presidentit Salva Kiir, ka rritur shqetësimet për mundësinë e një ripërtëritjeje të luftës civile, që ka shkatërruar vendin gati shtatë vjet më parë.

Continue Reading

Bota

Kryeministri i përkohshëm i Serbisë: Jemi shumë pranë formimit të qeverisë së re, nuk përjashtohet as mundësia e zgjedhjeve

Published

on

Millosh Vuçeviç, kryeministri i përkohshëm i Serbisë dhe lideri i Partisë Progresive Serbe (SNS), ka deklaruar se formimi i qeverisë së re është shumë afër, por ka ende mundësi që të thirren zgjedhje të reja. Në një intervistë për Prva TV, Vuçeviç tha se një kryeministër i ri do të mund të formonte një kabinet deri më 18 prill, por theksoi se ka një mundësi të vogël që, nëse nuk arrijnë një marrëveshje për formimin e kabinetit, mund të shpallen zgjedhje të reja.

Ai përmendi se procesi i formimit të kabinetit do të jetë i vështirë dhe kërkon hartimin e një prezantimi brenda shtatë deri në dhjetë ditë. Pas konsultimeve me presidentin serb, Aleksandar Vuçiç, Vuçeviç theksoi se koalicioni që mbështet SNS është i bindur se nuk është e nevojshme të mbahen zgjedhje të reja dhe se do të propozojnë dy kandidatë për postin e kryeministrit të emëruar.

Continue Reading

Lajmet

Protestë në Graçanicë lidhur me punësimin e personave të afërt me Listën Serbe

Published

on

Banorët e Graçanicës kanë protestuar për të dytën ditë radhazi përpara institucioneve shëndetësore që funksionojnë sipas sistemit të Serbisë, duke kërkuar anulimin e konkurseve dhe rishikimin e tyre. Ata janë të pakënaqur me “punësimet partiake dhe familjare”, kryesisht në pozitat e shpallura nga Ministria e Shëndetësisë së Serbisë në janar 2024. Protestuesit pretendojnë se shumë nga të punësuarit janë të afërt me Listën Serbe, partinë e mbështetur nga Beogradi, dhe se disa prej tyre nuk jetojnë në Kosovë.

Drejtues të institucioneve shëndetësore në komunat me shumicë serbe, si dhe anëtarë të Listës Serbe, janë akuzuar për favore partiake në proceset e punësimit. Kjo ka shkaktuar mospajtim mes banorëve, disa prej të cilëve kishin votuar për Partinë Progresive Serbe në Serbi dhe tani kërkojnë që shteti serb t’i mbrojë ata.

Në përgjigje, drejtoresha e Qendrës Shëndetësore në Graçanicë, Mirjana Dimitrijeviq, ka thënë se konkursi është hapur për 52 pozita dhe se janë pranuar vetëm 52 aplikantë nga 750 që kishin aplikuar. Ajo ka theksuar se ankesat mund të paraqiten gjatë periudhës të caktuar. Protestuesit kërkojnë publikimin e listave të emrave të punësuarve, raportin e komisionit që ka mbikëqyrur procesin e rekrutimit, dhe kërkojnë që konkursi të anulohet dhe të hapet një komision i ri dhe i pavarur.

Përveç kësaj, një pjesë e protestuesve kanë shprehur shqetësime mbi kërcënimet ndaj tyre dhe kanë paralajmëruar vazhdimin e protestave, duke kërkuar dorëheqjen e drejtuesve të institucioneve shëndetësore. Protestuesit janë gjithashtu të pakënaqur me ndihmën financiare që Serbia ka ofruar për të papunët, duke pretenduar se kjo mbështetje është përdorur për të favorizuar individë të lidhur me Listën Serbe.

Derisa autoritetet në Graçanicë dhe përfaqësues të Listës Serbe nuk kanë dhënë përgjigje për këto akuzat, protestat vazhdojnë, dhe qytetarët kërkojnë ndryshime të mëdha në mënyrën e menaxhimit të punësimeve dhe procesit të drejtësisë sociale./UBTNews/

Continue Reading

Lajmet

Gjatë vitit 2024 u ngritën 14 aktakuza ndaj 25 personave për krime lufte

Published

on

Gjatë vitit 2024, Prokuroria Speciale e Kosovës ngriti 14 aktakuza ndaj 25 personave për krime lufte, ndërsa më shumë se 30 aktakuza janë adresuar në periudhën 2023-2024, një shifër rekord deri tani. Ilir Morina, udhëheqës i departamentit për krime lufte, theksoi se janë ngritur gjithsej 26 aktakuza që presin shqyrtim, përfshirë aktakuza të trashëguara nga administrata ndërkombëtare e UNMIK-ut dhe EULEX-it. Sfidat e shumta përfshijnë mungesën e përkthyesve për dokumentet, një pengesë e madhe për proceset gjyqësore.

Amer Alija, përfaqësues i Fondit për të Drejtën Humanitare në Kosovë, raportoi se janë proceduar 34 lëndë kundër pjesëtarëve të forcave serbe, si dhe një lëndë ndaj dy pjesëtarëve të UÇK-së, duke përfshirë 14 aktakuza kundër 72 ushtarëve serbë. Për këtë, Zëvendësministri i Drejtësisë, Vigan Qorrolli, e vuri theksin në rëndësinë e drejtësisë për viktimat e krimeve të luftës dhe theksoi se Qeveria ka prioritizuar krijimin e një dokumenti strategjik për drejtësinë tranzicionale.

Përmirësimi i kapaciteteve profesionale dhe shtimi i stafit mbështetës janë thelbësore për trajtimin efikas të rasteve, siç u shpreh Kryetarja e Gjykatës Themelore të Prishtinës, Albina Shabani-Rama, e cila theksoi se gjykatat po punojnë me prioritet për këtë çështje, duke rritur përpjekjet për të menaxhuar rritjen e aktakuzave.

Në përgjithësi, proceset e drejtësisë për krimet e luftës vazhdojnë të përballen me shumë sfida, por njëkohësisht janë bërë hapa të rëndësishëm drejt një drejtësie të qëndrueshme dhe të gjithanshme për viktimat e krimeve të luftës në Kosovë.

Continue Reading

Të kërkuara