Lajmet

SHBA-ja e zgjeron praninë ushtarake në Lindjen e Mesme teksa armëpushimi me Iranin po lëkundet

Published

on

Derisa armëpushimi i saj me Iranin po dobësohet, Shtetet e Bashkuara po e zgjerojnë dukshëm praninë e tyre ushtarake në Lindjen e Mesme, duke i dhënë vetes mundësinë për ta përshkallëzuar konfliktin dymujor.

Ushtria amerikane e dërgoi më 24 prill në rajon aeroplanmbajtësen e tretë sulmuese, së bashku me mijëra trupa elitare.

Ky është grumbullimi më i madh ushtarak amerikan në rajon që nga pushtimi i Irakut në vitin 2003.

Armëpushimi, pasi hyri në fuqi më 8 prill, e ndali një luftë të kushtueshme që ka tronditur tregjet ndërkombëtare të energjisë dhe ka përmbysur ekonominë globale.

Por, Uashingtoni dhe Teherani e kanë akuzuar njëri-tjetrin për shkelje të armëpushimit, ndërsa përpjekjet për të arritur marrëveshje për përfundimin e luftës kanë ngecur.

Presidenti amerikan, Donald Trump, tha se Shtetet e Bashkuara e kanë përdorur ndërprerjen e luftimeve për t’u “rifurnizuar” dhe paralajmëroi se ushtria amerikane është “e gatshme për të vepruar”, nëse përpjekjet për paqe dështojnë.

Trump më parë ka kërcënuar se do ta shkatërrojë infrastrukturën civile të Iranit, nëse nuk arrihet një marrëveshje.

Ekspertët thonë se zgjerimi i pranisë ushtarake amerikane ka dy qëllime: t’i dërgojë mesazh politik Teheranit dhe t’i japë Trumpit mundësi për ta zgjeruar shkallën e veprimeve ushtarake kundër republikës islamike.

“Synimi është të rritet besueshmëria e kërcënimeve amerikane dhe, rrjedhimisht, ndikimi i saj në bisedime”, tha Farzan Sabet, ekspert për Iranin në Institutin e Studimeve të Avancuara në Gjenevë.

“Gjithashtu, synimi është që SHBA-ja të jetë e pozicionuar më mirë, nëse rifillojnë luftimet, për ta dobësuar më tej Iranin dhe për ta rihapur Ngushticën e Hormuzit”, tha ai.

Fushata e bombardimeve SHBA-Izrael, që nisi më 28 shkurt, e ka shkatërruar shumë ushtrinë iraniane, ka shfarosur një pjesë të madhe të udhëheqjes së Iranit dhe e ka rrënuar infrastrukturën jetike.

Megjithatë, Teherani ende beson se po e fiton luftën. Teokracia iraniane ka mbijetuar dhe ka fituar një kartë të re të fuqishme: kontrollin e Ngushticës së Hormuzit, rrugës jetike për furnizimin global me naftë dhe gaz.

Në përgjigje të mbylljes efektive të Ngushticës së Hormuzit nga Irani, Shtetet e Bashkuara kanë vendosur një bllokadë detare ndaj porteve dhe anijeve të këtij vendi që nga 13 prilli.

Derisa ky vendim e ka rritur trysninë mbi ekonominë tashmë të goditur të Iranit, bllokada ende nuk e ka detyruar Teheranin ta pranojë një marrëveshje paqeje sipas kushteve amerikane.

“Shqetësimi i madh”

Duke bartur mbi 5.000 trupa elitare, aeroplanmbajtësja USS George H.W. Bush i rrit ndjeshëm kapacitetet ushtarake amerikane në rajon. E aftë të mbështesë mbi 80 avionë, kjo aeroplanmbajtëse furnizohet nga reaktorë bërthamorë.

Ajo u bashkohet dy aeroplanmbajtëseve të tjera: USS Abraham Lincoln, e vendosur në Detin Arabik në jug të Iranit që nga fillimi i luftës, dhe USS Gerald R. Ford, anija më e fuqishme transportuese e marinës amerikane.

Përveç dërgimit të aeroplanmbajtëses së tretë në Lindjen e Mesme, ushtria amerikane ka zhvendosur edhe mijëra trupa shtesë në rajon në javët e fundit.

Mijëra marinsa, parashutistë dhe marinarë të tjerë pritet të mbërrijnë deri në fund të muajit.

Zyrtarët iranianë nuk kanë komentuar publikisht për zgjerimin e pranisë ushtarake amerikane. Por, ekspertët thonë se Teherani beson se Shtetet e Bashkuara po përgatiten për rifillimin e luftimeve.

“Regjimi iranian është shumë i shqetësuar me zhvendosjen e vazhdueshme ushtarake amerikane në rajon”, tha Farzin Nadimi, ekspert për mbrojtjen e Iranit në Institutin e Uashingtonit.

“Vetë fakti që iranianët u pajtuan për të zhvilluar bisedime me amerikanët, pavarësisht rritjes së pranisë ushtarake, tregon se sa të cenueshëm ndihen tani”, theksoi ai.

Ai shtoi se, megjithatë, Irani “po vazhdon të përgatitet për betejën e radhës dhe vështirë se do të befasohet” nëse Shtetet e Bashkuara e rifillojnë luftën.

Edhe Teherani ka lënë të kuptohet se mund të përdorë veprime ushtarake për t’i dhënë fund bllokadës detare amerikane, e cila ka ndërprerë eksportet jetike të Iranit.

Shtabi Qendror Khatam al-Anbiya, që shërben si komanda e përbashkët ushtarake e Iranit, më 25 prill paralajmëroi se do të përgjigjet nëse Shtetet e Bashkuara e vazhdojnë bllokadën.

Marina amerikane ka kapur një anije mallrash iraniane dhe një cisternë të dyshuar për kontrabandë nafte iraniane në javët e fundit.

Më 22 prill, Teherani u përgjigj duke qëlluar mbi tri anije dhe duke kapur dy prej tyre në Ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës zakonisht kalon 20 për qind e naftës botërore.

Frenimi i huthëve

Nëse luftimet shpërthejnë sërish, rebelët huthi në Jemen mund të përpiqen ta mbyllin Ngushticën Bab al-Mandab, një tjetër rrugë thelbësore detare në Lindjen e Mesme.

Bab al-Mandab, nëpër të cilën kalon rreth 6 për qind e naftës botërore e transportuar me anije, është një kalim i ngushtë për anijet që hyjnë ose dalin nga Deti i Kuq.

Bregdeti jemenas i kësaj ngushtice kontrollohet kryesisht nga rebelët huthi, organizata e mbështetur nga Irani, të cilën SHBA-ja e ka shpallur terroriste.

Në një deklaratë më 18 prill, huthët kërcënuan se do ta mbyllin ngushticën dhe i kërkuan Trumpit të ndalojë “të gjitha praktikat dhe politikat që pengojnë paqen”.

Nëse huthët e mbyllin këtë ngushticë, ekspertët thonë se tregjet globale të energjisë do të përjetojnë tronditje edhe më të mëdha. Grupi militant hyri në luftë muajin e kaluar kur lëshoi raketa drejt Izraelit.

Sipas ekspertëve, zhvendosja e USS George H.W. Bush synon të mos i lejojë huthët ta mbyllin këtë rrugë strategjike ujore.

“Me ardhjen e aeroplanmbajtësit të tretë, SHBA-ja synon ta sigurojë transportin global detar ndërsa ruan një forcë me dy aeroplanmbajtëse të gatshme për t’u përballur me Iranin nëse është e nevojshme”, tha Sascha Bruchmann, analist i çështjeve ushtarake dhe të sigurisë në Institutin Ndërkombëtar për Studime Strategjike në Londër.

Për të anashkaluar Ngushticën e Hormuzit, Arabia Saudite, eksportuesi më i madh i naftës në botë, ka ridrejtuar miliona fuçi nafte nga Gjiri Persik drejt Detit të Kuq përmes tubacionit të saj Lindje-Perëndim.

Emiratet e Bashkuara Arabe, një tjetër eksportues i madh, kanë transportuar naftë përmes portit të tyre Fujairah, i vendosur në Detin Arabik.

“USS George H.W. Bush duket e pozicionuar për të bërë të qartë se sulmet ndaj infrastrukturës së naftës në Arabinë Saudite perëndimore dhe mbyllja e Bab al-Mandab do të kenë pasoja”, shtoi Bruchmann./REL/

 

Continue Reading

Lajmet

KRU “Prishtina” zhvillon aksion për shkyçjen e konsumatorëve me borxhe në Lipjan

Published

on

Kompania Rajonale e Ujësjellësit “Prishtina” ka zhvilluar aksion për shkyçjen e konsumatorëve me borxhe të papaguara për shërbimet e ujësjellësit dhe kanalizimit në Lipjan.

Përmes një njoftimi, kompania ka bërë të ditur se aksioni synon trajtimin e borxheve të papaguara dhe përmbushjen e obligimeve financiare nga konsumatorët për shërbimet e ofruara.

KRU “Prishtina” ka bërë të ditur se do të vazhdojë të ndërmarrë masa ndaj konsumatorëve që nuk i paguajnë faturat e ujit dhe kanalizimit./A.K/

Continue Reading

Lajmet

KRU “Prishtina” nis aksion për shkyçjen e bizneseve me borxhe në Tophane

Published

on

Kompania Rajonale e Ujësjellësit “Prishtina” ka ndërmarrë aksion për shkyçjen e bizneseve me borxhe të papaguara në lagjen Tophane të Prishtinës.

Përmes një njoftimi, kompania ka bërë të ditur se aksioni synon trajtimin e borxheve të papaguara për shërbimet e ujësjellësit dhe kanalizimit.

KRU “Prishtina” ka njoftuar se do të vazhdojë aktivitetet për arkëtimin e borxheve dhe përmbushjen e obligimeve financiare nga konsumatorët./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Rama: Rrezikojmë t’i humbim Lojërat Mesdhetare 2030, ICMG ka paralajmëruar për vonesat

Published

on

Kryetari i Prishtinës, Përparim Rama, ka paralajmëruar se Kosova rrezikon të humbasë organizimin e Lojërave Mesdhetare “Prishtina 2030”, pasi Komiteti Ndërkombëtar i Lojërave Mesdhetare (ICMG) ka ngritur shqetësime për mospërmbushjen e detyrimeve financiare dhe vonesat në procesin përgatitor.

Në një konferencë për media, Rama tha se ICMG-ja, përmes një letre zyrtare të dërguar më 15 tetor, ka paralajmëruar për vonesat dhe mungesën e përmbushjes së detyrimeve. Ai theksoi se më 19 dhjetor 2026 do të shqyrtohet e ardhmja e organizimit të Lojërave Mesdhetare në Prishtinë.

“Dje, pra më 15 tetor, komiteti ndërkombëtar i lojërave mesdhetare ICMG ka dërguar një letër zyrtare përmes së cilës paralajmëron për vonesat dhe mospërmbushjen e detyrimeve që rrezikojnë organizimin e lojërave mesdhetare në Prishtinë. Kjo nuk është letra e parë; është vazhdimësi e paralajmërimeve që kanë nisur muaj më parë dhe që, fatkeqësisht, nuk kanë marrë përgjigjen e duhur nga qeveria. ICMG konstaton se letra 21 shtatorit ka mbetur pa përgjigje. Garancia bankare ose e sigurimit e kërkuar që nga janari nuk është dorëzuar dhe detyrimet financiare që është dashur të përmbushen në qershor nuk janë paguar. Për më tepër, afatet për funksionalizimin e strukturave organizative, përgatitjen e masterplanit, buxhetit dhe proceseve të tjera janë shkelur vazhdimisht”, tha Rama.

Ai akuzoi Qeverinë e Kosovës për mungesë koordinimi dhe mosreagim ndaj kërkesave të kryeqytetit për mbledhjen e bordit drejtues, duke thënë se kryeministri Albin Kurti, si kryesues i këtij bordi, ka përgjegjësi për thirrjen e mbledhjeve.

Sipas Ramës, pas mbledhjes së 14 gushtit nuk është thirrur asnjë mbledhje tjetër e bordit, pavarësisht kërkesave të përsëritura nga kryeqyteti.

“Më 30 shtator, duke parë seriozitetin e situatës, kryeqyteti ndërmori iniciativën për thirrjen e mbledhjes së jashtëzakonshme më 8 tetor. Sipas statusit, nga 13 anëtarët e bordit kërkoheshin të paktën pesë nënshkrime. Tre përfaqësuesit e kryeqytetit e nënshkruan kërkesën. Përfaqësuesit e qeverisë dhe të Komitetit Olimpik të Kosovës nuk iu përgjigjën ftesës për nënshkrim. Si rezultat, mbledhja nuk u mbajt”, tha ai.

Rama theksoi se Komuna e Prishtinës ka përmbushur një sërë angazhimesh, përfshirë miratimin e statusit të komitetit organizativ, regjistrimin e organizatës dhe propozimin e pesë porteve urbane, të cilat, sipas tij, janë miratuar nga ICMG-ja më 29 qershor.

Ai theksoi se kryeqyteti ka paraqitur edhe propozimet për lokacionet sportive në Kuvendin Komunal, ndërsa ka kërkuar që institucionet përgjegjëse të veprojnë me urgjencë për të shmangur rrezikimin e organizimit.

“Në anën tjetër, kryeqyteti ka përmbushur një sërë angazhimesh konkrete. Së bashku me Komitetin Olimpik të Kosovës, kemi miratuar statusin e komitetit organizativ më 8 qershor dhe kemi përfunduar procesin e regjistrimit të organizatës më 24 qershor. Kemi propozuar pesë porte urbane, të cilat janë miratuar nga ICMG-ja më 29 qershor. Po ashtu, kemi paraqitur për votim në Kuvendin e kryeqytetit propozimet për lokacionet sportive. Por sot, kemi një paralajmërim që nuk mundemi me e injoru. ICMG-ja ka vendosur afate të reja për përmbushjen e detyrimeve. Dhe më e rëndësishmja, më 19 dhjetor 2026 do të shqyrtohet e ardhmja e lojërave mesdhetare Prishtina 2030. Kjo do të thotë se nuk kemi kohë sot për vonesa, nuk kemi kohë për mungesë koordinimi, nuk kemi kohë për heshtje institucionale. Lojërat mesdhetare nuk janë projekt i vetëm një individi, apo i një partie, apo i një institucioni. Lojërat mesdhetare janë një angazhim ndërkombëtar i Republikës së Kosovës dhe një mundësi historike për zhvillimin e sportit, të infrastrukturës, ekonomisë dhe promovimit të vendit tonë”, tha Rama.

Kreu i Prishtinës ia atribuoi një pjesë të vonesave edhe kërkesës së kryeministrit Kurti për ndryshimin e emrit të ngjarjes nga “Prishtina 2030” në “Kosova 2030”, si dhe insistimit që kryeministri të jetë kryetar i bordit drejtues.

“Edhe ta bëj edhe një gjë shumë të qartë: dy vjet, dy vjet i kemi humbur sepse kryeministri Albin Kurti ka kërkuar që emri i lojërave mesdhetare të ndryshohet nga Prishtina 2030 në Kosova 2030. Natyrisht, kjo kërkesë nuk është aprovuar, sepse në të gjithë botën lojërat mesdhetare mbajnë emrin e qytetit. Absurditeti tjetër ka qenë kërkesa e tij, apo insistimi i tij, që kryeministri të jetë kryetar i bordit drejtues, një praktikë e paparë faktikisht askund tjetër. Pra, vetëm te ne kryeministri kërkon të jetë edhe kryetar i bordit drejtues i lojërave mesdhetare, derisa natyrisht ka shumë pak kohë, apo hiç kohë, sepse ka punë të tjera më të mëdha për t’u marrë”, tha Rama.

Ai kërkoi përgjegjësi nga institucionet përkatëse, duke ngritur shqetësimin se mungesa e përgjigjeve dhe e vendimmarrjes mund ta rrezikojë një mundësi të rëndësishme për Kosovën.

“Pse nuk janë përmbushur detyrimet financiare? Po them, po e përmend edhe një herë: kemi këtu letrën nga ICMG, e cila është dërgu dje, që e bën këtë pyetje të saktë. Pse nuk është dërguar garancia e kërkuar? Pse nuk janë thirrë mbledhjet e bordit drejtues, pra po them edhe kemi letrën tjetër që vetëm kryeqyteti e ka nënshkruar, deri sa të tjerët e kanë injoruar? Dhe kush do ta marrë përgjegjësinë nëse Kosova e humb këtë mundësi historike? Prishtina i ka përmbushur përgjegjësitë e saj, dhe vazhdimisht ka kërkuar me u mbledh bordi pa përgjigje, qeveria nuk e ka kthyer asnjë email, as te ne, as te komiteti ndërkombëtar, dhe jemi në rrezik të humbjeve të lojërave. Nuk jam këtu për me u ankuar. Po ngre alarm publik për alarmet që ka ngritur ICMG. Që për shkak të mospërgjigjeve, mosveprimit të qeverisë, mund t’i humbim lojërat mesdhetare. Edhe ta bëj edhe një gjë shumë të qartë: 2 vjet, 2 vjet i kemi humbur sepse kryeministri Albin Kurti ka kërkuar që emri i lojërave mesdhetare të ndryshohet nga Prishtina 2030 në Kosova 2030. Natyrisht, kjo kërkesë nuk është aprovuar, sepse të gjithë botën lojërat mesdhetare mbajnë emrin e qytetit. Absurditeti tjetër ka qenë kërkesa e tij, apo insistimi i tij, që kryeministri të jetë kryetar i bordit. Drejtues, një praktikë e paparë, faktikisht askund tjetër. Pra, vetëm te ne kryeministri kërkon të jetë edhe kryetar i bordit drejtues i lojërave mesdhetare, derisa natyrisht ka shumë pak kohë, apo hiç kohë, sepse ka punë të tjera më të mëdha për me u marrë”, tha ai./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Diplomacia në epokën e inteligjencës artificiale: Rektori Hajrizi folës në Akademinë Diplomatike për Diplomatë të Rinj

Published

on

By

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, ishte folës në edicionin e 12-të të Akademisë Diplomatike për Diplomatë të Rinj, ku në fokus ishte potenciali transformues i inteligjencës artificiale në marrëdhëniet ndërkombëtare dhe praktikën diplomatike.

Gjatë diskutimit, Rektori Hajrizi trajtoi mundësitë dhe sfidat që sjellin teknologjitë e reja për diplomacinë bashkëkohore, duke vënë në pah ndikimin e inteligjencës artificiale në zhvillimin e praktikave diplomatike dhe bashkëpunimin ndërkombëtar.

Diskutimi theksoi rëndësinë e inovacionit, përshtatshmërisë dhe qasjeve të përgjegjshme ndaj teknologjive të reja, në një kohë kur inteligjenca artificiale po krijon perspektiva të reja për të ardhmen e diplomacisë.

Pjesëmarrja në këtë akademi pasqyroi rëndësinë e ndërveprimit ndërmjet akademisë, teknologjisë dhe diplomacisë, si dhe të dialogut mbi mënyrat se si inovacioni mund të kontribuojë në zhvillimin e praktikave diplomatike në të ardhmen.

Continue Reading

Të kërkuara