E themeluar shumë kohë para Perandorisë Azteke, Biblioteka e Merton College në Oksford ka shërbyer ndër shekuj për figura të njohura, nga matematikanë të shekullit XIV deri te autori i “Lord of the Rings”, J.R.R. Tolkien. Në një intervistë ekskluzive për BBC, me rastin e 750-vjetorit të saj, bibliotekarja e institucionit shpjegon se çfarë e bën këtë vend kaq të veçantë.

Në Merton College të Oksfordit ruhet një arkë e lashtë. Në Mesjetë, për ta hapur atë, duhej të mblidheshin tre mbajtës çelësash, të cilët së bashku zbulonin thesarin brenda saj. Por ky thesar nuk përbëhej nga ari apo gurë të çmuar, por nga libra.

Ky nivel i lartë sigurie mund të duket i tepruar për dorëshkrime në pergamenë. Megjithatë, në një kohë para shpikjes së shtypshkronjës, librat përbënin një pasuri të madhe. Atyre u duheshin muaj të tërë për t’u përfunduar, pasi çdo tekst shkruhej me dorë me shumë kujdes. Për këtë arsye, ashtu si universitetet sot mbështeten në donacionet e ish-studentëve, edhe Merton College kërkonte që anëtarët e tij në shekullin XIII të dhuronin libra.

“Nuk ekziston një përkufizim i vetëm për një bibliotekë”, thekson profesorja Teresa Webber.

Fillimet e bibliotekës datojnë në vitin 1276, kur Kryepeshkopi i Canterbury-t nxori një dekret që e bënte të detyrueshëm dhurimin e librave. Që nga ajo kohë, biblioteka ka funksionuar pa ndërprerje. Për ta kuptuar më mirë këtë kohëzgjatje, mjafton të përmendet se Biblioteka e Merton-it ekzistonte para Perandorisë Azteke. Historia e saj e pandërprerë shtrihet nga periudha para Murtajës së Zezë deri përtej pandemisë Covid-19. Gjatë kësaj kohe, ajo është përdorur nga shumë figura të shquara, nga matematikanë të shekullit XIV deri te shkrimtari i njohur J.R.R. Tolkien.

Këtë muaj, biblioteka shënon 750-vjetorin e saj, një moment i rëndësishëm historik. Megjithatë, jetëgjatësia e saj e jashtëzakonshme është vlerësuar që në epokën viktoriane, kur shpesh cilësohej si biblioteka më e vjetër në Angli.

Në shekullin XX, shkrimtarë si Rudyard Kipling dhe John Buchan e përmendën atë në veprat e tyre historike, duke forcuar reputacionin e saj si një ndër bibliotekat më të lashta dhe më të respektuara. Me rritjen e njohjes kulturore për “Bibliotekën e famshme të Merton-it”, pretendimet për vjetërsinë e saj nisën të ekzagjeroheshin, aq sa disa entuziastë të Oksfordit e shpallën atë edhe si bibliotekën më të vjetër në botë.

Një seri filmash shumë të pritur pritet të mbërrijnë gjatë këtij muaji në kinema dhe në platformat online, duke sjellë rikthime ikonike dhe histori të reja nga Hollywood-i.

Ndër titujt më të spikatur veçohet “Animal Farm”, adaptimi më i ri i veprës së George Orwell, i realizuar këtë herë në formë animacioni me tone më satirike dhe me një kast të njohur aktorësh, përfshirë Seth Rogen, Glenn Close dhe Woody Harrelson, shkruan BBC, përcjell KultPlus. Një tjetër rikthim i madh është “The Devil Wears Prada 2”, ku Meryl Streep dhe Anne Hathaway rikthehen në rolet e tyre ikonike në botën e modës, dy dekada pas publikimit të filmit të parë.

Në universin e “Star Wars” vjen edhe filmi i ri “The Mandalorian and Grogu”, me Pedro Pascal dhe personazhin e dashur Baby Yoda, duke sjellë për herë të parë këtë histori në ekranin e madh që nga viti 2019. Mes premierave të tjera përfshihen komedia familjare “The Sheep Detectives”, drama muzikore “Two Pianos”, si dhe “Remarkably Bright Creatures”, një histori emocionale e rrëfyer nga perspektiva e një oktapodi.

Po ashtu, pritet edhe publikimi i filmit koncertal në 3D i Billie Eilish, i bashkëdrejtuar nga James Cameron, si dhe filmi horror “Backrooms”, i bazuar në fenomenin viral të internetit. Në listë përfshihen gjithashtu produksioni i ri i Boots Riley, “I Love Boosters”, si dhe drama “The Salt Path”, e cila ka nxitur debat që pas publikimit.

Ky muaj sjell një përzierje të pasur zhanresh, nga fantashkenca dhe animacioni, deri te drama dhe satira politike, duke premtuar një sezon të ngjeshur për adhuruesit e filmit.

Superylli i muzikës Billie Eilish dhe regjisori i njohur James Cameron kanë bashkuar forcat për një film të ri koncertal në 3D, i cili dokumenton performancat e saj në Manchester gjatë vitit të kaluar. Filmi është xhiruar gjatë katër netëve në arenën Co-op Live, në kuadër të turneut të saj më të madh deri më tani, “Hit Me Hard And Soft”.

Projekti sjell një përvojë intensive vizuale dhe emocionale, duke u kthyer në një “letër dashurie” për fansat e saj të përkushtuar. Në premierën në Londër, Eilish u shpreh se publiku në Manchester është ndër më të preferuarit e saj, ndërsa fansat e shumtë krijuan atmosferë të zjarrtë edhe në Leicester Square.

Ideja për filmin erdhi nga bashkëshortja e Cameron, përmes lidhjeve familjare dhe aktivizmit mjedisor. Filmi përdor teknologji të re me kamera të vogla 3D, duke sjellë pamje nga afër të artistes gjatë performancave dinamike.

Përveç Eilish, një rol të rëndësishëm në film kanë edhe fansat, të cilët tregojnë se si muzika e saj i ka bërë të ndihen të pranuar dhe të kuptuar. Vetë artistja thekson se dëshiron të jetë “artistja që do ta adhuronte si fanse”, duke ruajtur lidhjen e fortë me publikun e saj.

Një 21-vjeçar austriak ka dalë në gjyq në Wiener Neustadt, i akuzuar për planifikimin e një sulmi terrorist në koncertin e Taylor Swift në Vjenë në gusht 2024. Ai u arrestua pas një sinjalizimi nga CIA, vetëm një ditë para koncertit, duke çuar në anulimin e tre netëve të shitura plotësisht në stadiumin Ernst Happel, ku pritej të merrnin pjesë mbi 195 mijë fansa.

I akuzuari, së bashku me një tjetër 21-vjeçar, dyshohet për lidhje me Shtetin Islamik, përgatitje eksplozivësh dhe tentativa për sigurim armësh ilegale. Sipas prokurorëve, ai kishte marrë udhëzime online për ndërtimin e një bombe dhe kishte nisur planifikimin e sulmit që në korrik 2024. Të dy përballen me deri në 20 vjet burg, ndërsa gjyqi pritet të vazhdojë deri në fund të majit.