Lajmet

Sa gjatë mund të jetojë një person?

Shekulli XXI mund të thyejë rekorde.

Published

on

Numri i njerëzve që jetojnë mbi moshën 100 vjeç është në rritje prej dekadash, dhe sot këtë kufi e kanë kaluar janë gati gjysmë milioni njerëz në të gjithë botën. Megjithatë, ka shumë më pak njerëz që jetojnë në moshën 110 vjeçare ose edhe më gjatë.

Personi me moshë më të madhe Zhanë Kalme nga Franca ishte 122 vjeçe kur vdiq në vitin 1997. Aktualisht personi më i moshuar në botë është 118-vjeçarja Kane Tanaka nga Japonia. Sipas një studimi më të fundit nga Universiteti i Uashingtonit, një jetëgjatësi e tillë ekstreme ka të ngjarë të vazhdojë të rritet dalëngadalë deri në fund të këtij shekulli, dhe vlerësimet tregojnë se është e mundur një jetëgjatësi prej 125 apo edhe 130 vjetësh.

“Njerëzit janë të magjepsur nga ekstremet e njerëzimit, pavarësisht nëse ai shkon në Hënë, se sa shpejt vrapon dikush në Lojërat Olimpike, apo edhe sa gjatë mund të jetojë një njeri”- thotë autori kryesor i studimit Majkëll Pirs një doktorant në fushën e statistikave në këtë universitet.

Studimi i ri, i botuar në “Demographic Research”, përdor modelimin statistikor për të shqyrtuar ekstremet e jetës njerëzore. Me kërkimet e vazhdueshme mbi plakjen, perspektivat e zbulimeve të ardhshme mjekësore dhe shkencore, dhe numrin relativisht të vogël të njerëzve që kanë arritur vërtet moshën 110 vjeç ose më shumë, ekspertët kanë debatuar mbi kufijtë e mundshëm të asaj që referohen si mosha maksimale e raportuar e vdekjes.

Ndërsa disa shkencëtarë argumentojnë se sëmundjet dhe përkeqësimi i qelizave themelore çojnë në një kufi natyror të jetëgjatësisë së njeriut, të tjerët pohojnë se nuk ka një kufi, siç dëshmohet nga mbi 100 vjeçarët që po thyejnë rekorde.

Pirs dhe Adrian Rafteri, profesor i sociologjisë dhe i statistikave në Universitetin e Uashingtonit, përdorën një qasje tjetër. Ata shtruan pyetjen se cila mund të jetë jetëgjatësia më e gjatë individuale e njeriut në të gjithë botën deri në vitin 2100.

Duke përdorur statistikat Bayesian-e, një mjet i zakonshëm në statistikat moderne, studiuesit vlerësuan se rekordi botëror prej 122 vjetësh do të thyhet thuajse me siguri, me një gjasë të madhe që një njeri mund të jetojë diku midis 125 dhe 132 vjet.

Për të llogaritur probabilitetin e të jetuarit pas moshës 110 vjeç, Rafteri dhe Pirs iu drejtuan Bazës së të Dhënave Ndërkombëtare mbi Jetëgjatësinë, të krijuar nga Instituti Maks Plank për Kërkime Demografike. Kjo bazë të dhënash gjurmon personat mbi 100 vjeç nga 10 vende evropiane, plus Kanadaja, Japonia dhe Shtetet e Bashkuara.

Studiuesit vlerësuan se ka rreth 100 për qind probabilitet që rekordi aktual i moshës maksimale të raportuar, 122 vite e 164 ditë nga Zhanë Kalme të thyhet një ditë. Ndërkohë ka shumë mundësi që një person që jetojë më gjatë, për shembull 124 vjeç (99 për qind probabilitet) apo madje edhe 127 vjeç (68 për qind probabilitet).

Një jetëgjatësi edhe më e madhe është e mundur, por ka vetëm 13 për qind probabilitet që dikush të jetojë deri në moshën 130 vjeçare.“Është jashtëzakonisht e pamundur që dikush të jetojë deri në 135 vjeç brenda këtij shekulli”-thotë Rafteri.

Njerëzit që arrijnë një jetëgjatësi ekstreme janë ende mjaft të rrallë, saqë përfaqësojnë një popullatë të zgjedhur, shton ai. Edhe me rritjen e popullsisë dhe me përparimet e dukshme në aspektin e kujdesit shëndetësor, ekziston një rritje e madhe  e shkallës së vdekshmërisë pas një moshe të caktuar.

“Nuk ka rëndësi se sa vjeç janë. Pasi arrijnë moshën 110 vjeç, ata vdesin me të njëjtin ritëm. Ata kanë kaluar të gjitha gjërat e ndryshme që iu sjell jeta, siç janë për shembull sëmundjet. Dhe në fund vdesin për arsye që janë disi të pavarura nga ato që prekin më të rinjtë. Ky është një grup shumë i përzgjedhur i njerëzve me një fizik shumë të fortë”-thotë ai.

Continue Reading

Vendi

Zëri që mposhti heshtjen: Vasfije Krasniqi dritë mbi errësirën e krimeve serbe në Kuvend

Published

on

By

Mes lotëve dhe një heshtjeje që peshonte rëndë, salla e Kuvendit të Kosovës u pushtua nga dhimbja dhe guximi i Vasfije Krasniqit.

Në seancën solemne për nder të 14 Prillit, Ditës Memoriale të të Mbijetuarve të Dhunës Seksuale, Krasniqi ndau një dëshmi që preku thellë të pranishmit, duke e shndërruar foltoren në një tribunë të të vërtetës që nuk mund të heshtet më.

Nën dritën simbolike të qirinjve, ky fjalim shënoi një moment reflektimi mbi rrugëtimin drejt drejtësisë dhe thyerjes së stigmës.

Vasfije Krasniqi, e cila është bërë simbol i guximit mbarëkombëtar, hapi fjalimin e saj duke kujtuar se kjo datë nuk është thjesht një shënim në kalendar, por dita që i ndau jetën përgjithmonë. Ajo kërkoi që institucionet dhe shoqëria të jenë krahu i fortë i të gjithë atyre që ende vuajnë në heshtje.

“Sot qëndroj para jush si një e mbijetuar, por mbi të gjitha si një zë që nuk zgjodhi heshtjen kurrë. 14 prilli nuk është vetëm një datë për mua, është data që ndryshoi jetën time përgjithmonë. Sot ky Kuvend bëhet një vend i veçantë i kujtesës, një vend ku dhimbja nuk fshihet, por ndriçon.” tha Krasniqi.

Krasniqi theksoi se errësira që ka mbuluar këto viktima për dekada po largohet, duke u zëvendësuar me respekt dhe prani institucionale.

“Për shumë vite drita ka munguar në jetën e shumë të mbijetuarve; heshtja, stigma dhe mungesa e mbështetjes ka bërë që shumë histori të mbesin të heshtura. Çdo qiri që ndezëm sot është një mesazh i qartë që të mbijetuarat nuk janë vetëm – zëri ynë ka rëndësi dhe dinjiteti ynë duhet të mbrohet e të respektohet.” u shpreh nën emocione Vasfije Krasniqi.

U.D. Presidentja dhe Ministrja e Drejtësisë, Albulena Haxhiu, vuri në dukje se dhuna seksuale nuk ishte rastësi, por një mjet brutal lufte i planifikuar nga Serbia për të goditur bërthamën e shoqërisë kosovare.

“Në Kosovë ky mjet brutal u ushtrua nga aparati shtetëror serb dhe kjo dhunë kishte për qëllim poshtërimin, nënçmimin dhe lëkundjen e themeleve të shtetit tonë. Autorët e këtyre krimeve mbeten të lirë jashtë juridiksionit tonë dhe nën mbrojtjen e Serbisë, por përkushtimi ynë nuk do të mungojë as me vepra e as me përpjekje”, tha Haxhiu.

Kryeministri Albin Kurti u zotua se shteti nuk do të lejojë që harresa të mbulojë krimet e forcave okupuese, duke bërë thirrje që shoqëria të marrë mbi supe detyrën e thyerjes së heshtjes.

“Kjo ditë është thirrje për drejtësi. Heshtja dhe stigma që ende rëndojnë mbi mijëra viktima vazhdojnë të peshojnë, por kjo heshtje nuk duhet të jetë barrë juaja – është detyrë e jona që ta thyejmë këtë heshtje. Serbia vazhdon të shërbejë si strehë ndaj kriminelëve që kryen këto krime.”, u shpeh Kurti.

Kurti kritikoi ashpër edhe tentativat e fundit të Beogradit për falsifikimin e së vërtetës historike, duke rikonfirmuar se sakrifica e të mbijetuarve do të nderohet gjithmonë me krenari shtetërore.

Continue Reading

Vendi

Vazhdohet mandati i Petrit Ajetit në krye të AKI-së edhe për pesë vjet

Published

on

By

U.D. Presidentja, Albulena Haxhiu, dhe Kryeministri Albin Kurti, kanë nënshkruar sot vendimin për vazhdimin e mandatit të Petrit Ajetit si drejtor i Agjencisë së Kosovës për Inteligjencë (AKI).

Me këtë vendim, Ajeti do të udhëheqë institucionin kryesor të inteligjencës në vend edhe për një mandat tjetër pesëvjeçar.

Sipas njoftimit, ky vendim vjen si rezultat i besimit në profesionalizmin, integritetin dhe lidershipin e treguar nga Ajeti në mbrojtje të sigurisë kombëtare.

Gjatë takimit të përbashkët, krerët e shtetit e falënderuan drejtorin e AKI-së për punën dhe përkushtimin e treguar gjatë mandatit të kaluar, duke vlerësuar kontributin e tij në forcimin e institucioneve të sigurisë në Republikën e Kosovës.

Continue Reading

Vendi

Ferizaj: Sekuestrohen rreth 18 kg heroinë, arrestohen dy persona

Published

on

By

Një aksion i gjerë dhe i koordinuar ndërmjet Prokurorisë Speciale dhe Policisë së Kosovës, i koduar nën Task Forcën “White Star”, ka goditur një rrjet të trafikimit të lëndëve narkotike në rajonin e Ferizajt. Operacioni, i zhvilluar më 13 prill 2026, ka rezultuar me arrestimin e dy personave të tjerë të dyshuar, duke e çuar numrin total të të ndaluarve në katër.

Gjatë këtij operacioni, autoritetet kanë arritur të sekuestrojnë një sasi të konsiderueshme prej rreth 17.9 kg lëndë narkotike, e llojit heroinë. Sipas njoftimit zyrtar, personat e ndaluar me inicialet A.D., S.Sh., M.Sh. dhe M.B., dyshohen për përfshirje në disa vepra penale që ndërlidhen me trafikimin dhe shpërndarjen e drogës.

Ky aksion vlerësohet si një goditje e rëndësishme ndaj grupeve kriminale në vend, ndërkohë që Prokuroria Speciale po vazhdon hetimet për të zbardhur të gjitha rrethanat dhe bashkëpunëtorët e mundshëm në këtë rast.

Continue Reading

Lajmet

Hapet rruga për Byronë e Konfiskimit: Projektligji miratohet në lexim të parë

Published

on

By

Komisioni për Legjislacion ka miratuar në lexim të parë Projektligjin për Byronë për Konfiskimin dhe Sekuestrimin e Pasurisë së Pajustifikueshme, duke i hapur rrugë dërgimit të tij për votim në Kuvendin e Kosovës.

Gjatë kësaj mbledhjeje, Ministrja e Drejtësisë, Donika Gërvalla, e cilësoi këtë nismë si një mekanizëm kyç për forcimin e sundimit të ligjit, duke theksuar se përmes tij vendoset një standard i qartë ku nuk do të ketë tolerancë ndaj pasurisë së fituar në mënyrë të paligjshme.

Gërvalla sqaroi para anëtarëve të Komisionit se roli i Byrosë do të jetë mbledhja, verifikimi dhe analizimi i informacioneve mbi bazën e mospërputhjeve substanciale financiare, por pa pasur kompetencë për të marrë vendime përfundimtare.

Ajo specifikoi se “Byroja nuk konfiskon”, pasi vendimi final për konfiskimin e pasurisë do të mbetet gjithmonë në duart e gjykatave. Projektligji, sipas saj, garanton të gjitha të drejtat e palëve në procedurë, duke përfshirë qasjen në dokumentacion dhe mjetet juridike.

Në përfundim, ministrja u bëri thirrje deputetëve që ta mbështesin këtë projektligj, pasi ai shkon përtej mandateve qeveritare dhe partive politike. Ajo nënvizoi se ky ligj shërben si një garanci për qytetarët dhe reformën në drejtësi, duke siguruar që çdo pasuri e pajustifikueshme të rikthehet te shteti dhe qytetarët përmes mekanizmave kushtetues.

Continue Reading

Të kërkuara