Lajmet

Sa gjatë mund të jetojë një person?

Shekulli XXI mund të thyejë rekorde.

Published

on

Numri i njerëzve që jetojnë mbi moshën 100 vjeç është në rritje prej dekadash, dhe sot këtë kufi e kanë kaluar janë gati gjysmë milioni njerëz në të gjithë botën. Megjithatë, ka shumë më pak njerëz që jetojnë në moshën 110 vjeçare ose edhe më gjatë.

Personi me moshë më të madhe Zhanë Kalme nga Franca ishte 122 vjeçe kur vdiq në vitin 1997. Aktualisht personi më i moshuar në botë është 118-vjeçarja Kane Tanaka nga Japonia. Sipas një studimi më të fundit nga Universiteti i Uashingtonit, një jetëgjatësi e tillë ekstreme ka të ngjarë të vazhdojë të rritet dalëngadalë deri në fund të këtij shekulli, dhe vlerësimet tregojnë se është e mundur një jetëgjatësi prej 125 apo edhe 130 vjetësh.

“Njerëzit janë të magjepsur nga ekstremet e njerëzimit, pavarësisht nëse ai shkon në Hënë, se sa shpejt vrapon dikush në Lojërat Olimpike, apo edhe sa gjatë mund të jetojë një njeri”- thotë autori kryesor i studimit Majkëll Pirs një doktorant në fushën e statistikave në këtë universitet.

Studimi i ri, i botuar në “Demographic Research”, përdor modelimin statistikor për të shqyrtuar ekstremet e jetës njerëzore. Me kërkimet e vazhdueshme mbi plakjen, perspektivat e zbulimeve të ardhshme mjekësore dhe shkencore, dhe numrin relativisht të vogël të njerëzve që kanë arritur vërtet moshën 110 vjeç ose më shumë, ekspertët kanë debatuar mbi kufijtë e mundshëm të asaj që referohen si mosha maksimale e raportuar e vdekjes.

Ndërsa disa shkencëtarë argumentojnë se sëmundjet dhe përkeqësimi i qelizave themelore çojnë në një kufi natyror të jetëgjatësisë së njeriut, të tjerët pohojnë se nuk ka një kufi, siç dëshmohet nga mbi 100 vjeçarët që po thyejnë rekorde.

Pirs dhe Adrian Rafteri, profesor i sociologjisë dhe i statistikave në Universitetin e Uashingtonit, përdorën një qasje tjetër. Ata shtruan pyetjen se cila mund të jetë jetëgjatësia më e gjatë individuale e njeriut në të gjithë botën deri në vitin 2100.

Duke përdorur statistikat Bayesian-e, një mjet i zakonshëm në statistikat moderne, studiuesit vlerësuan se rekordi botëror prej 122 vjetësh do të thyhet thuajse me siguri, me një gjasë të madhe që një njeri mund të jetojë diku midis 125 dhe 132 vjet.

Për të llogaritur probabilitetin e të jetuarit pas moshës 110 vjeç, Rafteri dhe Pirs iu drejtuan Bazës së të Dhënave Ndërkombëtare mbi Jetëgjatësinë, të krijuar nga Instituti Maks Plank për Kërkime Demografike. Kjo bazë të dhënash gjurmon personat mbi 100 vjeç nga 10 vende evropiane, plus Kanadaja, Japonia dhe Shtetet e Bashkuara.

Studiuesit vlerësuan se ka rreth 100 për qind probabilitet që rekordi aktual i moshës maksimale të raportuar, 122 vite e 164 ditë nga Zhanë Kalme të thyhet një ditë. Ndërkohë ka shumë mundësi që një person që jetojë më gjatë, për shembull 124 vjeç (99 për qind probabilitet) apo madje edhe 127 vjeç (68 për qind probabilitet).

Një jetëgjatësi edhe më e madhe është e mundur, por ka vetëm 13 për qind probabilitet që dikush të jetojë deri në moshën 130 vjeçare.“Është jashtëzakonisht e pamundur që dikush të jetojë deri në 135 vjeç brenda këtij shekulli”-thotë Rafteri.

Njerëzit që arrijnë një jetëgjatësi ekstreme janë ende mjaft të rrallë, saqë përfaqësojnë një popullatë të zgjedhur, shton ai. Edhe me rritjen e popullsisë dhe me përparimet e dukshme në aspektin e kujdesit shëndetësor, ekziston një rritje e madhe  e shkallës së vdekshmërisë pas një moshe të caktuar.

“Nuk ka rëndësi se sa vjeç janë. Pasi arrijnë moshën 110 vjeç, ata vdesin me të njëjtin ritëm. Ata kanë kaluar të gjitha gjërat e ndryshme që iu sjell jeta, siç janë për shembull sëmundjet. Dhe në fund vdesin për arsye që janë disi të pavarura nga ato që prekin më të rinjtë. Ky është një grup shumë i përzgjedhur i njerëzve me një fizik shumë të fortë”-thotë ai.

Continue Reading

Lajmet

Koalicioni Vakat pas takimit me Kurtin thotë se janë të gatshëm të bashkëpunojnë për themelimin e qeverisë

Published

on

Rasim Demiri nga koalicioni Vakat ka shprehur gatishmërinë për të mbështetur kryeministrin në detyrë, Albin Kurti, në sigurimin e mandatit të tretë dhe formimin e qeverisë. Pas një takimi me Kurtin, Demiri tha se të dyja palët janë të gatshme të bashkëpunojnë për formimin e institucioneve dhe qeverisë së re të Kosovës. Ai theksoi rëndësinë e bisedimeve dhe bashkëpunimit për të realizuar këtë proces.

Gjatë takimit, Demiri diskutoi gjithashtu çështjen e Komunës së Reçanit, duke shprehur interesin e koalicionit Vakat për krijimin e kësaj komune. Ai theksoi se nëse krijohet komuna e Reçanit, ai do të ishte kandidat për kryetar të saj, duke theksuar se Vakati ka besimin e popullit dhe është i gatshëm të përfaqësojë interesat e komunitetit boshnjak.

Në lidhje me formimin e qeverisë, Demiri tha se disa kërkesa, të cilat më herët ishin paraqitur si kushte për koalicion, tani po trajtohen si kërkesa të thjeshta dhe se nuk mund të jenë kusht për formimin e qeverisë. Ai e cilësoi këtë si një përpjekje për manipulim me ndjenjat dhe kërkesat e popullit të atyre zonave./UBTNews/

Continue Reading

Lajmet

Rafuna: Tarifa e SHBA-së me shumë ndikim në Kosovë

Published

on

Kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Lulzim Rafuna, ka deklaruar se tarifa prej 10% e vendosur nga Shtetet e Bashkuara për produktet kosovare do të çojë në shtrenjtimin e këtyre produkteve në tregun amerikan, duke ulur kështu kërkesën për to. Rafuna bëri thirrje për veprime të shpejta nga institucionet e Kosovës, duke kërkuar pezullimin ose heqjen e kësaj tarife, për të minimizuar efektet negative në eksportet e Kosovës.

Rafuna theksoi gjithashtu se tarifa prej 20% që SHBA-ja ka vendosur ndaj mallrave nga Bashkimi Evropian mund të ndikojë indirekt edhe në tregun e Kosovës. Produktet që vijnë nga BE-ja, të cilat mund të përmbajnë komponentë të importuara nga SHBA, mund të shtrenjtohen, duke e rritur kështu çmimin e produkteve të prodhuara në Kosovë. Ky ndikim mund të krijojë një valë të re të shtrenjtimit të çmimeve në tregun e brendshëm.

Rafuna gjithashtu vuri në dukje rëndësinë e eliminimit të taksës doganore për produktet që vijnë nga SHBA-ja, duke sugjeruar se kjo mund të ndihmojë në tërheqjen e investitorëve të huaj. Ai theksoi se Kosova ka mundësi të përdorë politikat fiskale të favorshme për të mbështetur bizneset vendore dhe për të ruajtur konkurrencën në tregjet ndërkombëtare.

Continue Reading

Bota

Japonia reagon ndaj tarifave të SHBA-së: “Për të ardhur keq”

Published

on

Japonia ka reaguar ashpër ndaj vendosjes së tarifave të reja nga presidenti amerikan, Donald Trump, duke i cilësuar ato si “jashtëzakonisht për të ardhur keq”. Zëdhënësi i qeverisë japoneze, Yoshimasa Hayashi, theksoi se Japonia kishte shprehur shqetësimet e saj në lidhje me këto masa dhe kishte kërkuar që SHBA të mos merrte hapa të njëanshme, por megjithatë, Uashingtoni vazhdoi të vendosë tarifa të reja për importet e shumicës së vendeve, përfshirë Japoninë.

Zyrtarët japonezë shprehën shqetësimin e thellë lidhur me ndikimin e mundshëm të këtyre masave në marrëdhëniet tregtare ndërkombëtare dhe në stabilitetin ekonomik global. Sipas Hayashit, ky veprim i SHBA-së mund të jetë në kundërshtim me rregullat e Organizatës Botërore të Tregtisë (OBT) dhe marrëveshjen tregtare mes Japonisë dhe SHBA-së, gjë që rrit pasigurinë për tregtinë ndërkombëtare.

Kryeministri japonez, Shigeru Ishiba, urdhëroi ministrat e tij që të shqyrtojnë me kujdes efektet e mundshme të këtyre tarifave dhe ndikimin që mund të kenë ato në ekonominë e Japonisë. Pjesë e këtij shqetësimi janë tarifat e reja prej 10% për shumicën e importeve të SHBA-së dhe një ndëshkim më të lartë prej 24% për Japoninë, të cilat mund të rrisin tensionet tregtare dhe të dëmtojnë marrëdhëniet ekonomike midis dy vendeve.

Continue Reading

Bota

Meloni anulon angazhimet: Të përqendrohemi në veprimet pas tarifave të SHBA

Published

on

Kryeministrja e Italisë Giorgia Meloni ka anuluar angazhimet e saj të planifikuara, në mënyrë që të fokusohet në veprimet që do të ndërmerren pas vendosjes së tarifave të reja nga qeveria e Shteteve të Bashkuara.

Përqendrohuni në veprimet pas tarifave të SHBA”, kanë njoftuar nga kabineti i saj.

Meloni kishte planifikuar të merrte pjesë në inaugurimin e stacionit të Karabinierëve në Limbadi, në provincën e Vibo Valentia.

Continue Reading

Të kërkuara