Published
5 years agoon
By
Betim GashiNumri i njerëzve që jetojnë mbi moshën 100 vjeç është në rritje prej dekadash, dhe sot këtë kufi e kanë kaluar janë gati gjysmë milioni njerëz në të gjithë botën. Megjithatë, ka shumë më pak njerëz që jetojnë në moshën 110 vjeçare ose edhe më gjatë.
Personi me moshë më të madhe Zhanë Kalme nga Franca ishte 122 vjeçe kur vdiq në vitin 1997. Aktualisht personi më i moshuar në botë është 118-vjeçarja Kane Tanaka nga Japonia. Sipas një studimi më të fundit nga Universiteti i Uashingtonit, një jetëgjatësi e tillë ekstreme ka të ngjarë të vazhdojë të rritet dalëngadalë deri në fund të këtij shekulli, dhe vlerësimet tregojnë se është e mundur një jetëgjatësi prej 125 apo edhe 130 vjetësh.
“Njerëzit janë të magjepsur nga ekstremet e njerëzimit, pavarësisht nëse ai shkon në Hënë, se sa shpejt vrapon dikush në Lojërat Olimpike, apo edhe sa gjatë mund të jetojë një njeri”- thotë autori kryesor i studimit Majkëll Pirs një doktorant në fushën e statistikave në këtë universitet.
Studimi i ri, i botuar në “Demographic Research”, përdor modelimin statistikor për të shqyrtuar ekstremet e jetës njerëzore. Me kërkimet e vazhdueshme mbi plakjen, perspektivat e zbulimeve të ardhshme mjekësore dhe shkencore, dhe numrin relativisht të vogël të njerëzve që kanë arritur vërtet moshën 110 vjeç ose më shumë, ekspertët kanë debatuar mbi kufijtë e mundshëm të asaj që referohen si mosha maksimale e raportuar e vdekjes.
Ndërsa disa shkencëtarë argumentojnë se sëmundjet dhe përkeqësimi i qelizave themelore çojnë në një kufi natyror të jetëgjatësisë së njeriut, të tjerët pohojnë se nuk ka një kufi, siç dëshmohet nga mbi 100 vjeçarët që po thyejnë rekorde.
Pirs dhe Adrian Rafteri, profesor i sociologjisë dhe i statistikave në Universitetin e Uashingtonit, përdorën një qasje tjetër. Ata shtruan pyetjen se cila mund të jetë jetëgjatësia më e gjatë individuale e njeriut në të gjithë botën deri në vitin 2100.
Duke përdorur statistikat Bayesian-e, një mjet i zakonshëm në statistikat moderne, studiuesit vlerësuan se rekordi botëror prej 122 vjetësh do të thyhet thuajse me siguri, me një gjasë të madhe që një njeri mund të jetojë diku midis 125 dhe 132 vjet.
Për të llogaritur probabilitetin e të jetuarit pas moshës 110 vjeç, Rafteri dhe Pirs iu drejtuan Bazës së të Dhënave Ndërkombëtare mbi Jetëgjatësinë, të krijuar nga Instituti Maks Plank për Kërkime Demografike. Kjo bazë të dhënash gjurmon personat mbi 100 vjeç nga 10 vende evropiane, plus Kanadaja, Japonia dhe Shtetet e Bashkuara.
Studiuesit vlerësuan se ka rreth 100 për qind probabilitet që rekordi aktual i moshës maksimale të raportuar, 122 vite e 164 ditë nga Zhanë Kalme të thyhet një ditë. Ndërkohë ka shumë mundësi që një person që jetojë më gjatë, për shembull 124 vjeç (99 për qind probabilitet) apo madje edhe 127 vjeç (68 për qind probabilitet).
Një jetëgjatësi edhe më e madhe është e mundur, por ka vetëm 13 për qind probabilitet që dikush të jetojë deri në moshën 130 vjeçare.“Është jashtëzakonisht e pamundur që dikush të jetojë deri në 135 vjeç brenda këtij shekulli”-thotë Rafteri.
Njerëzit që arrijnë një jetëgjatësi ekstreme janë ende mjaft të rrallë, saqë përfaqësojnë një popullatë të zgjedhur, shton ai. Edhe me rritjen e popullsisë dhe me përparimet e dukshme në aspektin e kujdesit shëndetësor, ekziston një rritje e madhe e shkallës së vdekshmërisë pas një moshe të caktuar.
“Nuk ka rëndësi se sa vjeç janë. Pasi arrijnë moshën 110 vjeç, ata vdesin me të njëjtin ritëm. Ata kanë kaluar të gjitha gjërat e ndryshme që iu sjell jeta, siç janë për shembull sëmundjet. Dhe në fund vdesin për arsye që janë disi të pavarura nga ato që prekin më të rinjtë. Ky është një grup shumë i përzgjedhur i njerëzve me një fizik shumë të fortë”-thotë ai.
You may like
Vendi
Kurti falënderon kryeministrin finlandez, Orpo, për mbështetjen në Këshillin e Evropës
Published
8 hours agoon
May 4, 2026By
UBTNews
Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, ka takuar në Jerevan edhe homologun e tij nga Finlanda, Petteri Orpo.
Në qendër të bisedës ishte mbështetja e Finlandës për anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës dhe rrugëtimi drejt marrjes së statusit të vendit kandidat në Bashkimin Evropian.
Kurti vlerësoi lart ndihmën e Finlandës në luftimin e dezinformimit dhe veçoi modelin finlandez të “mbrojtjes gjithëpërfshirëse”, të cilin Qeveria e Kosovës tashmë e ka miratuar si koncept për organizimin e sigurisë shtetërore.
Lidhur me rëndësinë e luftimit të fushatave dezinformuese, gjatë takimit u diskutua edhe për mundësit e bashkpunimit në shumë fusha.
“Bashkëpunimi dhe ndihma e Finlandës në luftimin e dezinformimit është një element kyç për mbrojtjen e hapësirës demokratike dhe informimit publik të saktë”, shprehet Kurti.
Të dy udhëheqësit e mbyllën takimin duke riafirmuar gatishmërinë për thellimin e marrëdhënieve dypalëshe, veçanërisht në fushat që prekin sigurinë dhe stabilitetin rajonal.
Vendi
Mjekiqi: Vendimet politike në Kosovë nuk po e reflektojnë mjaftueshëm interesin publik
Published
8 hours agoon
May 4, 2026By
UBT News
Profesoresha e Shkencave Politike në UBT, Shqipe Mjekiqi, ka vlerësuar se vendimet politike në Kosovë shpesh nuk arrijnë të reflektojnë interesin më të mirë publik, duke theksuar ndikimin e cikleve të shpeshta zgjedhore në procesin e politikbërjes.
Në podcast-in “Inside Politics with Anisa”, ajo tha se zgjedhjet e shpeshta e pamundësojnë zhvillimin normal të politikave publike dhe e orientojnë fokusin e politikës drejt rezultateve afatshkurtra.
“Konsideroj që vendimet politike në Kosovë nuk kanë arritur ndoshta masën e duhur të reflektojnë gjithmonë interesin më të mirë publik sepse kemi parë kohëve të fundit cikle të shpeshta të zgjedhjeve. Zakonisht kur ka zgjedhje, atëherë kjo e pamundëson zhvillimin e një cikli normal të politikave publike dhe politikbërjes në përgjithësi. Në situata të tilla fokusi kryesor është në implementimin e politikave që sjellin përfitime afatshkurtra,” u shpreh Mjekiqi.
Ajo shtoi se në këto rrethana krijohen edhe marrëdhënie klienteliste ndërmjet përfaqësuesve politikë dhe qytetarëve, të cilat sipas saj nuk i kontribuojnë zhvillimit të shoqërisë.
“Ekziston një relacion shumë klientelistik ndërmjet përfaqësuesve dhe votuesve, pra shkëmbim kryesisht favoresh: unë ta jap votën, ti më përkrah në forma të ndryshme dhe privilegje të ndryshme dhe kjo nuk i kontribuon zhvillimit të shoqërisë,” tha ajo.
Mjekiqi theksoi se vendimmarrja politike do të duhej të largohej nga ciklet zgjedhore dhe marrëdhëniet klienteliste, duke u bazuar më shumë në evidencë dhe analiza të mirëfillta, me qëllim të krijimit të politikave më të qëndrueshme dhe afatgjata.
Vendi
Kurti dhe Plenković në Jerevan: Kroacia mbetet partner kyç i Kosovës drejt integrimit evropian
Published
9 hours agoon
May 4, 2026By
UBTNews
Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, ka zhvilluar një takim bilateral me Kryeministrin e Kroacisë, Andrej Plenković, gjatë punimeve të Samitit të Komunitetit Politik Evropian në Armeni.
Në qendër të bisedës ishin marrëdhëniet e shkëlqyera dypalëshe dhe mbështetja e palëkundur e Zagrebit zyrtar për anëtarësimin e Kosovës në strukturat euro-atlantike. Kurti vlerësoi miqësinë e sinqertë mes dy vendeve, ndërsa të dy liderët theksuan nevojën për një koordinim më të ngushtë politik përballë sfidave të sigurisë në Evropë.
Lidhur me rëndësinë e këtij partneriteti, në komunikatën e Zyrës së Kryeministrit thuhet se u diskutua për forcimin e aleancave dhe koordinimit politik ndërmjet shteteve që ndajnë vlera të përbashkëta demokratike.
“U theksua nevoja për forcimin e aleancave dhe koordinimit politik ndërmjet shteteve që ndajnë vlera të përbashkëta demokratike, në funksion të paqes, sigurisë dhe stabilitetit afatgjatë.”
Kryeministri në detyrë Kurti falënderoi homologun kroat edhe për rolin aktiv të Kroacisë në forcimin e subjektivitetit ndërkombëtar të Republikës së Kosovës.
Lajmet
MINT gjobit KEDS-in me 90 mijë euro për parregullsi me njehsorët elektrikë
Published
11 hours agoon
May 4, 2026By
UBTNews
Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë ka ndëshkuar KEDS-in me 18 gjoba në vlerë totale prej 90 mijë eurosh. Ky vendim erdhi pasi Inspektorati doli në përfundimin se 18 njehsorë elektrikë kishin afat vlefshmërie të skaduar.
Gjatë muajit prill, një komision i posaçëm ka shqyrtuar mbi 570 ankesa të qytetarëve për devijime në orë dhe datë të njehsorëve. Nga 54 njehsorë të testuar në laborator, 38 prej tyre rezultuan me devijime kohore, ndërsa raportet zyrtare do t’u dorëzohen organeve të drejtësisë për hetime të mëtejshme.
MINT ka kërkuar nga KESCO që të bëjë kompensimin e menjëhershëm të konsumatorëve të dëmtuar. Lidhur me këtë aksion, nga ministria kanë deklaruar se edhe në ditet në vijim do të vazhdojn me trjatimin e ankesave.
“MINT siguron qytetarët se edhe gjatë muajit maj do të vazhdojë me trajtimin e ankesave, verifikimin e njehsorëve dhe shqiptimin e gjobave bazuar në gjetjet përkatëse”, thuhet në njoftim.
Ministria inkurajon qytetarët që të vazhdojnë të denoncojnë parregullsitë në numrin e Viberit: 046 311 000, ose në adresën elektronike të tyre.
Kurti falënderon kryeministrin finlandez, Orpo, për mbështetjen në Këshillin e Evropës
Mjekiqi: Vendimet politike në Kosovë nuk po e reflektojnë mjaftueshëm interesin publik
Emily Blunt dhe Stanley Tucci nderohen me yje në Hollywood Walk of Fame
“Shqiponjat e Kastriotit” dominojnë në Spanjë
Kurti dhe Plenković në Jerevan: Kroacia mbetet partner kyç i Kosovës drejt integrimit evropian
SHBA kalon me sukses dy anije në Hormuz, pavarësisht pretendimeve të Iranit
MINT gjobit KEDS-in me 90 mijë euro për parregullsi me njehsorët elektrikë
Centcom demanton Iranin: Asnjë anije amerikane nuk është goditur në Hormuz
Rezultate të javës së 32-të në Superligën e Kosovës
Të kërkuara
-
Lajmet3 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet2 months agoKoordinatorja e projektit AKIL-EU në UBT, prof. Manjola Zaçellari, referon në University of Oxford
-
Lajmet2 months agoPërfundon seanca e sotme në Hagë për pengim të drejtësisë
-
Live3 months agoKryegjykatësi Smith III shpall mbylljen e çështjes gjyqësore
