Lajmet

Sa gjatë mund të jetojë një person?

Shekulli XXI mund të thyejë rekorde.

Published

on

Numri i njerëzve që jetojnë mbi moshën 100 vjeç është në rritje prej dekadash, dhe sot këtë kufi e kanë kaluar janë gati gjysmë milioni njerëz në të gjithë botën. Megjithatë, ka shumë më pak njerëz që jetojnë në moshën 110 vjeçare ose edhe më gjatë.

Personi me moshë më të madhe Zhanë Kalme nga Franca ishte 122 vjeçe kur vdiq në vitin 1997. Aktualisht personi më i moshuar në botë është 118-vjeçarja Kane Tanaka nga Japonia. Sipas një studimi më të fundit nga Universiteti i Uashingtonit, një jetëgjatësi e tillë ekstreme ka të ngjarë të vazhdojë të rritet dalëngadalë deri në fund të këtij shekulli, dhe vlerësimet tregojnë se është e mundur një jetëgjatësi prej 125 apo edhe 130 vjetësh.

“Njerëzit janë të magjepsur nga ekstremet e njerëzimit, pavarësisht nëse ai shkon në Hënë, se sa shpejt vrapon dikush në Lojërat Olimpike, apo edhe sa gjatë mund të jetojë një njeri”- thotë autori kryesor i studimit Majkëll Pirs një doktorant në fushën e statistikave në këtë universitet.

Studimi i ri, i botuar në “Demographic Research”, përdor modelimin statistikor për të shqyrtuar ekstremet e jetës njerëzore. Me kërkimet e vazhdueshme mbi plakjen, perspektivat e zbulimeve të ardhshme mjekësore dhe shkencore, dhe numrin relativisht të vogël të njerëzve që kanë arritur vërtet moshën 110 vjeç ose më shumë, ekspertët kanë debatuar mbi kufijtë e mundshëm të asaj që referohen si mosha maksimale e raportuar e vdekjes.

Ndërsa disa shkencëtarë argumentojnë se sëmundjet dhe përkeqësimi i qelizave themelore çojnë në një kufi natyror të jetëgjatësisë së njeriut, të tjerët pohojnë se nuk ka një kufi, siç dëshmohet nga mbi 100 vjeçarët që po thyejnë rekorde.

Pirs dhe Adrian Rafteri, profesor i sociologjisë dhe i statistikave në Universitetin e Uashingtonit, përdorën një qasje tjetër. Ata shtruan pyetjen se cila mund të jetë jetëgjatësia më e gjatë individuale e njeriut në të gjithë botën deri në vitin 2100.

Duke përdorur statistikat Bayesian-e, një mjet i zakonshëm në statistikat moderne, studiuesit vlerësuan se rekordi botëror prej 122 vjetësh do të thyhet thuajse me siguri, me një gjasë të madhe që një njeri mund të jetojë diku midis 125 dhe 132 vjet.

Për të llogaritur probabilitetin e të jetuarit pas moshës 110 vjeç, Rafteri dhe Pirs iu drejtuan Bazës së të Dhënave Ndërkombëtare mbi Jetëgjatësinë, të krijuar nga Instituti Maks Plank për Kërkime Demografike. Kjo bazë të dhënash gjurmon personat mbi 100 vjeç nga 10 vende evropiane, plus Kanadaja, Japonia dhe Shtetet e Bashkuara.

Studiuesit vlerësuan se ka rreth 100 për qind probabilitet që rekordi aktual i moshës maksimale të raportuar, 122 vite e 164 ditë nga Zhanë Kalme të thyhet një ditë. Ndërkohë ka shumë mundësi që një person që jetojë më gjatë, për shembull 124 vjeç (99 për qind probabilitet) apo madje edhe 127 vjeç (68 për qind probabilitet).

Një jetëgjatësi edhe më e madhe është e mundur, por ka vetëm 13 për qind probabilitet që dikush të jetojë deri në moshën 130 vjeçare.“Është jashtëzakonisht e pamundur që dikush të jetojë deri në 135 vjeç brenda këtij shekulli”-thotë Rafteri.

Njerëzit që arrijnë një jetëgjatësi ekstreme janë ende mjaft të rrallë, saqë përfaqësojnë një popullatë të zgjedhur, shton ai. Edhe me rritjen e popullsisë dhe me përparimet e dukshme në aspektin e kujdesit shëndetësor, ekziston një rritje e madhe  e shkallës së vdekshmërisë pas një moshe të caktuar.

“Nuk ka rëndësi se sa vjeç janë. Pasi arrijnë moshën 110 vjeç, ata vdesin me të njëjtin ritëm. Ata kanë kaluar të gjitha gjërat e ndryshme që iu sjell jeta, siç janë për shembull sëmundjet. Dhe në fund vdesin për arsye që janë disi të pavarura nga ato që prekin më të rinjtë. Ky është një grup shumë i përzgjedhur i njerëzve me një fizik shumë të fortë”-thotë ai.

Continue Reading

Lajmet

Kalon Projektligji për parandalimin e pastrimit të parave

Published

on

Kuvendi ka miratuar në shqyrtim të dytë Projektligjin për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Parandalimin e Pastrimit të Parave dhe Luftimin e Financimit të Terrorizmit.

Deputetët e Lëvizjes Vetëvendosje nuk kanë marrë pjesë në votimin për amandamentet e propozuara nga Lista Serbe për këtë projektligj./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 15 tetor 1993-1998

Published

on

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

 

 

 15 tetor 1993

 Policia serbe shtoi represionin në komunën e Pejës

 

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së së Pejës, njofton se gjatë javës së fundit në këtë komunë, keqtrajtimet dhe represioni policor serb ndaj popullatës shqiptare, po rritet gjithnjë e më tepër.

Pardje, policia serbe me pretekst të kërkimit të armëve, kërkoi në shtëpinë e tij në Dobërdol të Pejës, Din Kastratin, kryetar i Forumit Rinor të LDK-së së Pejës. Pasi që Dini nuk ishte në shtëpi, policët i lanë ftesën që të paraqitet për dje në organet e policisë në Pejë.

Merret vesh se Din Kastrati, shkoi në stacionin e policisë dhe aty u keqtrajtua fizikisht.

Ftesë për t’u lajmëruar në organet e policisë në Pejë, mori dje edhe Sadik Morina nga fshati Logjë i Pejës. Nga Sadiku, policia serbe kërkoi një pushkë dhe një revole. Pas deklarimit të tij se nuk disponon armë, policët e keqtrajtuan fizikisht.

Me pretekst të dorëzimit të armëve, policia serbe arrestoi në shtëpinë e tij edhe Kamber Bytyçin nga Poqesta e Pejës dhe e keqtrajtoi fizikisht.

Po ashtu pardje, në rrugën Poqestë-Dobërdol të Pejës, policët serbë rrahën Ukë dhe Malush Bytyçin nga fshati Poqestë, nga të cilët aty për aty kërkuan armë. Ukë Bytyçi u keqtrajtua për të pestën herë nga ana e policisë serbe, të cilit herën e fundit iu kërcënuan edhe të shpërngulet.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së së Pejës, gjithashtu njofton se nga fshati Poqestë u shpërngulën familjet e Rrahim dhe Mustafë Bytyçit, për shkak të represionit të vazhdueshëm të policisë serbe mbi to.

Në Dobërdol, një patrullë e policisë serbe, me pretekst të kërkimit të armëve, bastisi familjen e Brahim Novajt dhe kërkuan armë nga vëllai i tij, Mehmeti. Policët u sollën me vandalizëm, rrahën nënën e Brahimit dhe djalin e tij, Malushin. Gjatë bastisjes policia demoloi orenditë, dyshemetë dhe gjtihçka që gjetën në këtë familje. Merret vesh se pas torturave të vazhdueshme, Brahim Novaj dhe anëtarët e familjes së tij, u detyruan që ta braktisin shtëpinë.

 

 

15 tetor 1994

 

 

Në Mitrovicë inspektorët serbë plaçkitën dhe mbyllën disa firma private të shqiptarëve

 

Dje, inspektorët serbë, plaçkitën dhe mbyllën disa firma private shqiptare, njofton Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Mitrovicë.

Firmës “Holidaj”, pronar i së cilës është Eset Shaqiri, në emër të tatim-qarkullimit, inspektorët serbë ia konfiskuan mall në vlerë prej 3.150 markash gjermane dhe 1.000 dinarë.

Krundet e konfiskuara në këtë firmë u transportuan me dy kamionë dhe u dërguan në depot e ndërmarrjes “Lux” në Mitrovicë.

Ndërsa firmës “Xhafi”, pronar i së cilës është Shefqet Muharremi, iu plaçkit mall me vlerë prej 6.800 marka gjermane.

Agim Habibit, pronar i një dyqani tregtar në Mitrovicë, inspektorët ia kërkuan në emër të tatim-qarkullimit 4.140 DM dhe 1.380 dinarë kamatë. Pasi ai nuk mundi të paguante, iu mbyll dyqani.

Merret vesh se ka propozime që për shkak të plaçkitjeve të mëdha, pronarët e firmave dhe dyqaneve private t’i mbyllin lokalet e tyre.

 

 

15 tetor 1997

 

Aksion dhune e terrori i forcave policore serbe në Bardhaniq e Zhabel të Gjakovës

 

Një ekspeditë e madhe ndëshkimore e forcave policore serbe dje që nga orët e mëngjesit ushtroi dhunë e terror në fshatrat Bardhaniq dhe Zhabel, me pretekst të kërkimit të armëve dhe të gjoja përgjegjësve për një sulm në stacionin e policisë serbe ne Çollopek, rreth 7 km. larg këtyre dy fshatrave.

Banorët e Bardhaniqit dhe Zhabelit thanë se në aksionin e terrorit të forcave serbe kundër tyre merrnin pjesë mbi 100 policë të armatosur dhe të shoqëruar me autoblinda, autovetura e me helikopterë.

Aksioni kishte filluar herët në mëngjes me bllokimin e hyrje- daljeve nga fshtrat. Pastaj filloi operacioni i torturimit dhe i bastisjes së shtëpive e oborreve.

Policia serbe së pari aksionin e filloi në fshatin Bardhaniq, ku u bastisën 22 shtëpi. Gjatë bastisjeve të egra e brutale policët demoluan çdo gjë para vetes. Pastaj ata filluan në mënyrë barbare të rrahin dhe të maltretojnë të gjithë burrat e këtyre familjeve dhe në prani të grave e fëmijëve. Burrat i lidhën në pranga dy nga dy dhe i detyruan të shtriheshin përtokë. Pastaj policët filluan t’i rrahin në prani të grave e fëmijëve.

Njoftohet se lëndime të rënda kanë pësuar 8 veta, kurse 10 të tjerë kanë pësuar lëndime të lehta.

Policia serbe disa persona i ka marrë dhe i ka dërguar në stacionet e policisë në Deçan e në Pejë.

Një tmerr të vërtetë gjatë aksionit të djeshëm të forcave serbe e përjetuan banorët e fshatit Zhabel, ku u bastisën 33 familje. Madje në këtë fshat janë maltretuar edhe gratë e fëmijët që ishin dëshmitarë të skenave trishtuese. Lan Ibrahimin, 37 vjeçar, baba të 12 fëmijëve, policia e vuri pesë herë me kokë ose me duar në cung, duke iu kërcënuar në prani të fëmijëve se do t’ia prente kokën e duart. Në momentet e këitj tmerri fëmijët u dolën policëve përpara me vaj e bërtima, në përpjekje që të shpëtonin prindërit e të afërmit e tyre. Gjatë torturimit të Lanit, është keqtrajtuar edhe e shoqja e tij Ajmanja.

Mal Delinë, inxhinier të bujqësisë, policia e ka qëlluar në kokë me makinën e tij të shkrimit dhe pastaj e ka hedhur me dhunë lumë. Policia e ka detyruar atë të notojë, duke shtënë në drejtim të tij me revole. Një plumb i ka kaluar afër trupit.

Burim Ukajt, 27 vjeçar ia kanë thyer këmbët e duart. Ai gjendet në mjekim në Pejë.

Njoftohet se në këtë fshat janë torturuar rëndë 56 veta, kurse 18 të tjerë kanë lëndime më të lehta.

Banorët e këtyre dy fshatrave i thanë Komisionit për Informim të Degës së LDK-së në Gjakovë se policët kërkonin armë dhe pyetnin: “Kush ka shtënë me armë në stacionin e policisë në Çollopek?; ku i keni fshehur terroristët?; pse keni lindur kaq shumë fëmijë?”, e tjera.

Thuhet se policët që morën pjesë në këtë aksion nuk ishin nga stacioni i policisë serbe në Gjakovë, por nga stacioni në Pejë e në Deçan.

Ekspedita e forcave serbe u tërhoq nga fshati Zhabel pa gjetur armë e “terroristë”, por duke lënë pas vete vajin e fëmijëve e të shumë nënave, dhe banorët e këtyre fshatrave me lëndime të rënda trupore. Të lënduarve u ndihmoi mjeku i SHBH “Nëna Tereze” të Gjakovës, Pal Leka, kurse disa të lënduar janë dërguar për kurim në Gjakovë.

Dje pasdreke, fshatrat Bardhaniq dhe Zhabel i vizituan mr. Fatmir Sejdiu, sekretar i përgjithshëm i LDK-së dhe mr. Abdyl Ramaj, anëtar i Kryesisë, si edhe udhëheqja e Degës së LDK-së në Gjakovë.

Me qëllim që të njoftonin për përmasat e këtij aksioni të dhunës së politikës serbe dhe për situatën e tensionuar në Gjakovë e rrethinë, funksionarët e lartë të LDK-së – z. Sejdiu e Ramaj – u takuan sot në Zyrën Amerikane në Prishtinë me drejtorin e saj Riçard Hëkëbi.

Njoftohet se në Bardhaniq e Zhabel janë torturuar e keqtrajtuar: Elez Rexhepi, Malë Rexhepi, Mujë Rexhepi, Sadri Ismaili, Shkëlzen Berisha (mysafir), Feim Panxha, Fatlind Alia, Smajl Thaçi, Canë Delia, Qerim Ramadani (mysafir), Vesel Neziri, Naim Neziri, Mustafë Neziri, Hajdin Neziri, Fatmir Neziri, Fatmir Haxha (mysafir), Binak Maliqi, Ali Haziri, Rrustem Haziri, Ukë Haziri, Ramiz Haziri, Musa Delia, Ali Delia, Malë Delia, Rrustem Delia, Hasan Delia, Burim Ukaj, Ahmet Ukaj, Rremë Musaj (mysafir), Gëzim Rrahimaj, Talë Brahimaj, Aziz Brahimaj, Lanë Brahimaj (i maltretuar me 12 fëmijë dhe bashkëshorten), Fatime Qelija, Brahim Brahimaj, Bajram Brahimaj, Rasim Haziri (i sëmurë psikikisht), Mujë Haziri, Lush Marku, Hysen Ibrahimi, Xhevdet Alia (Gërgoc), Agron Plava (Cërmjan), Rasim Brahimi (Jabllanicë – është marrë në stacionin policor).

Në këtë listë nuk përfshihen personat që kanë “shpëtuar” me ndonjë shuplakë apo nga ndonjë goditje me shkop gome e druri.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së njofton se në sigurimin serb në Gjakovë sot është marrë Lanë Brahimi nga Zhabeli.

Ndonëse disa njoftime nga Gjakova shprehnin dje drojën se aksioni i forcave serbe kishte përfshirë edhe fshatin Jabllanicë, për fat kjo nuk kishte ndodhur.

Ndërsa nga Peja njoftohet se pas shpërthimit të pasqaruar në postkomandën e policisë serbe në Çallapek, policia serbe ka keqtrajtuar disa kalimtarë shqiptarë në këtë lokalitet. Ndër të keqtrajtuarit është edhe Vahid D. Kelmendi (19) nga Kosuriçi, i cili u keqtrajtua derisa po udhëtonte me traktorin e tij.

 

 

15 tetor 1998

 

Mitrovicë: Në Rashan, nga shpërthimi i një granate vdiqën dy të rinj shqiptarë

 

Pardje në vendin e quajtur “Livadhi i Rrudhanëve” në fshatin Rashan, të rinjët Rifat Faik Smakolli (18) dhe Driton Abit Smakolli (20), nga i njëjti fshat, hasën në një granatë të paeksploduar të armatës serbe dhe mbetën në vend, njofton KI i Degës së LDK-së në Mitrovicë.

Njoftohet se kufomat e këtyre dy të rinjëve u varrosën në vendlindjen e tyre në Rashan.

 

 Foto: Peja

 

 

Continue Reading

Lajmet

“Netflix” synon të ulë kostot, shkurton rreth 1000 vende pune

Published

on

Gjiganti i transmetimit të filmave dhe serialeve, Netflix, planifikon të shkurtojë rreth 6 për qind të vendeve të punës, në një kohë kur po përballet me ngadalësimin e rritjes së biznesit, raporton revista “Variety”.

Lajmi u bë i ditur nga bashkëdrejtuesit ekzekutivë të kompanisë, Greg Peters dhe Ted Sarandos.

Në fund të vitit të kaluar, Netflix kishte rreth 16 mijë punonjës, çka do të thotë se shkurtimet mund të prekin afërsisht 1.000 vende pune. Sipas raportimeve, masat do të përfshijnë disa sektorë, mes tyre burimet njerëzore, shërbimet ligjore dhe teknologjinë.

Disa javë më parë, Sarandos kishte pranuar se kompania po rritej më ngadalë sesa do të dëshironte.

Megjithatë, Netflix vazhdon të jetë një nga platformat kryesore globale të transmetimit. Sipas të dhënave të kompanisë, në fund të vitit 2025 shërbimi kishte më shumë se 325 milionë familje abonente.

Ndërkohë, gara në industrinë e transmetimit po intensifikohet. Pasi oferta e Netflix për të blerë aktivitetet e prodhimit të filmave dhe serialeve të Warner Bros u tejkalua nga Skydance, kjo e fundit synon të bashkojë platformën Paramount+ me HBO Max, duke krijuar një konkurrent më të fuqishëm në treg.

Pavarësisht shkurtimeve të planifikuara, drejtuesit e Netflix kanë theksuar se kompania do të vazhdojë të investojë në fushat me potencial të lartë rritjeje. Rezultatet e ardhshme financiare tremujore pritet të japin më shumë detaje për ecurinë e biznesit./A.K/

Continue Reading

Lajmet

“I Believe the Portrait Saved Me”, vlerësim për filmin e Alban Mujës në DOKUBAKU 2026

Published

on

Filmi dokumentar “I Believe the Portrait Saved Me” (Mua besoj se portreti më shpëtoi), me regji të artistit kosovar Alban Muja, është nderuar me përmendje të veçantë nga çmimi iHuman Award në edicionin e dhjetë jubilar të festivalit DOKUBAKU 2026, në kategorinë DOKUSHORT për dokumentarin më të mirë të shkurtër ndërkombëtar.

Juria vlerësoi mënyrën se si rrëfimi i filmit kalon nga hutimi fillestar drejt një përjetimi të thellë emocional, duke zbuluar gradualisht kuptimet e një klase të pazakontë. Filmi trajton fuqinë e artit dhe mënyrën se si portretizimi e krijimi artistik shndërrohen në instinkt mbijetese përballë barbarisë së luftës.

Sipas vlerësimit të jurisë, fotografia e filmit shmang romantizimin e luftës dhe, përmes kompozimit të kujdesshëm të kuadrove dhe trajtimit të ngjyrave, përcjell peshën e saj dramatike. Juria veçoi edhe aftësinë e regjisorit për të përmbledhur një përmbajtje kaq të thellë dhe një ndikim të fuqishëm vizual në vetëm dhjetë minuta, duke e vlerësuar filmin me përmendje të veçantë.

Ky vlerësim përbën një tjetër prezantim të krijimtarisë së Alban Mujës në skenën ndërkombëtare të filmit dokumentar./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara