Ekskluzive: Thirrje për ‘veprime urgjente’ pasi studimi zbulon gjithashtu pabarazi të theksuara etnike dhe socio-ekonomike në vdekshmërinë dhe lidhjen e gjakut të fëmijëve

Një në 14 fëmijë që vdiqën në Angli në një periudhë katërvjeçare kishin prindër që ishin të afërm të ngushtë, sipas shifrave “të zymta” të zbuluara nga studimi i parë i këtij lloji.

Shifrat, të publikuara nga Baza e të Dhënave Kombëtare të Vdekshmërisë së Fëmijëve (NCMD), me bazë në Universitetin e Bristolit, analizuan të gjitha 13,045 vdekjet e fëmijëve në Angli midis viteve 2019 dhe 2023. Nga këto, 926 (7%) u gjetën të ishin fëmijë të lindur nga prindër me gjak të lidhur, që do të thotë se nëna dhe babai janë të afërm të ngushtë gjaku, siç janë kushërinjtë e parë.

Edhe pse numri i saktë i fëmijëve me prindër me gjak të lidhur në të gjithë Anglinë është i paqartë, të dhënat tregojnë qartë mbipërfaqësimin e tyre brenda statistikave të vdekshmërisë dhe kërkojnë “veprim urgjent”, sipas studiuesve.

Vlerësimi më i madh gjeografik i lidhjes së gjakut aktualisht i disponueshëm është nga një studim i madh që ndjek jetën e 13,000 foshnjave të lindura në Bradford. Studimi zbuloi se një në gjashtë prej këtyre fëmijëve kishin prindër që ishin kushërinj të parë, shumica e të cilëve vijnë nga komuniteti pakistanez i qytetit.

“Kjo është analiza e parë e këtij lloji në nivel global që shqyrton vdekjet e fëmijëve të lidhura me lidhjen e gjakut në të gjithë vendin dhe gjatë një numri vitesh”, tha Prof. Karen Luyt, drejtoreshë e NCMD-së dhe autore kryesore e studimit. “Grupi i të dhënave i NCMD-së është unik: është në kohë, i plotë dhe gjithëpërfshirës, ​​dhe na jep një pasqyrë më të qartë se kurrë më parë të ndikimit të lidhjes së gjakut në vdekshmërinë e fëmijëve.”

Ajo shtoi: “Shtatë për qind e vdekjeve të fëmijëve gjatë kësaj periudhe ishin fëmijë të lindur nga prindër me lidhje gjaku. Këta fëmijë mund të kenë vdekur nga çdo shkak, por të dhënat na tregojnë shumë qartë se ata janë të mbipërfaqësuar në statistikat e vdekshmërisë. Nevojitet urgjentisht veprim për të përmirësuar rezultatet për këtë grup”.

Raporti zbuloi gjithashtu pabarazi të theksuara etnike dhe socioekonomike në vdekshmërinë dhe lidhjen e gjakut të fëmijëve. Nga fëmijët e vdekur me prindër të afërm të ngushtë, katër në pesë (79%) ishin me prejardhje etnike aziatike, me etninë më të zakonshme pakistaneze, zbuloi hulumtimi.

Për më tepër, pothuajse një e treta (30%) e fëmijëve me prejardhje aziatike që vdiqën kishin prindër të afërm të ngushtë, krahasuar me vetëm 5% të fëmijëve me prejardhje të zezë dhe 1% me prejardhje të bardhë ose të përzier.

Nga fëmijët e vdekur, prindërit e të cilëve ishin të afërm të ngushtë, më shumë se gjysma (52%) jetonin në zonat më të varfra të Anglisë, krahasuar me vetëm 5% që jetonin në zonat më pak të varfra.

Studimet e mëparshme kanë treguar se fëmijët e lindur nga prindër të afërm të ngushtë kanë një gjasë më të madhe për të përjetuar rezultate më të këqija shëndetësore në një sërë masash. Për shembull, fëmijët e lindur nga këta prindër kanë dy herë më shumë gjasa të lindin me një anomali kongjenitale, si dhe të kenë një rrezik në rritje për të përjetuar probleme me zhvillimin e të folurit dhe gjuhës.

Sipas hulumtimit, më shumë se një e katërta (27%) e të gjitha vdekjeve të fëmijëve që ndodhin brenda kësaj periudhe ishin të lidhura me anomali kromozomale, gjenetike dhe kongjenitale. Nga fëmijët e lindur nga prindër që ishin të afërm të ngushtë, pothuajse tre në pesë (59%) e këtyre vdekjeve ishin për shkak të anomalive kromozomale, gjenetike dhe kongjenitale. Nga këto vdekje të fëmijëve për shkak të faktorëve gjenetikë, pothuajse 17% kanë lindur nga prindër që ishin të afërm të ngushtë.

Një zëdhënës i NHS tha: “Ky raport ofron prova të mëtejshme të qarta mbi rrezikun në rritje të gjendjeve gjenetike dhe sëmundjeve serioze që mbart prindër të lidhur ngushtë dhe nxjerr në pah një numër shqetësues vdekjesh në zona më të largëta”.

“Me qindra fëmijë që humbasin jetën vitet e fundit, NHS po drejton një projekt pilot të vogël i cili do të testojë nëse infermierët me trajnim të specializuar në këto ndërlikime mund të parandalojnë vdekjen e foshnjave të cenueshme, të synuara në zonat ku martesa midis të afërmve të ngushtë është e përhapur”.

Në mbledhjen e parë të kabinetit të ri qeveritar, Kryeministri Albin Kurti ka kërkuar angazhim të menjëhershëm, duke e kthyer takimin ceremonial në një mbledhje pune.

Ai theksoi se përvoja e fituar dhe përgatitja e kabinetit janë garanci se “ky kabinet i ka të gjitha parakushtet që të jetë më i suksesshmi në historinë e re të Kosovës”.

Fokus i veçantë iu dha zhbllokimit të fondeve ndërkombëtare që kishin mbetur peng i shpërndarjes së Kuvendit.

Kurti vuri në dukje rëndësinë e votimit të planit të rritjes nga BE-ja prej 882.6 milionë eurosh dhe marrëveshjeve me Bankën Botërore, duke deklaruar: “Me votën tuaj sot po i japim vendit një mundësi tjetër për t’i ratifikuar këto marrëveshje”.

Në përfundim të mbledhjes, kabineti miratoi pa asnjë kundërshtim projektligjin për buxhetin e vitit 2026, i cili kap vlerën rekord prej mbi 4 miliardë eurosh.

Kurti e përmbylli këtë pikë duke konfirmuar riprocedimin e menjëhershëm të këtij projektligji drejt Kuvendit për miratim final.

Qeveria Kurti 3 u votua më 11.02.2026. Për kanë votuar 66 deputetë për, 49 kundër dhe asnjë abstenim.

Në Gjykatën Speciale në Hagë, mbrojtja e Kadri Veselit ka argumentuar se Zyra e Prokurorit të Specializuar po tenton të përdorë zhvillimet e pasluftës për të mbuluar mungesën e provave gjatë periudhës së luftës.

Avokati Rodney Dixon ka sqaruar para trupit gjykues se dëshmitë që lidhen me Shërbimin Informativ të Kosovës (SHIK) i përkasin një periudhe shumë më të vonshme se ajo e pretenduar në aktakuzë.

Gjatë fjalës së tij, Dixon deklaroi se: “Dëshmia e Veselit, së cilës ata i referohen, ka të bëjë me SHIK-un pas luftës, ku ai përshkruan zhvillimet në periudhën pasluftës në gjysmën e dytë të vitit ’99 dhe pastaj në vitin 2000 deri në zhbërjen e strukturës së SHIK-ut në vitin 2008. Veseli shprehet se kapacitetet e SHIK-ut si strukturë në fillim ishin të kufizuara sa i përket numrit dhe trajnimeve, dhe vetëm më vonë, në gjysmën e dytë të vitit 2000, kishin filluar një bazë të strukturës që funksiononte në mënyrën e duhur sa i përket operacioneve.”

Më tej, mbrojtja u ndal edhe te dëshmitë e bashkëluftëtarëve të tij, duke specifikuar se asokohe nuk kishte trajnime të mirëfillta të inteligjencës.

Avokati përmendi se: “Për këtë dha dëshmi edhe Jakup Krasniqi, se ai ishte rekrutuar në verën e vitit 2000 dhe në dëshminë e tij ai tha se kur bëri trajnimin e parë nga miqtë ndërkombëtarë, ishte trajnimi i parë që kishte të bëjë me shërbimet e zbulimit.” Në mbyllje të argumentit të tij, Dixon akuzoi ZPS-në për mungesë faktesh konkrete për periudhën e konfliktit, duke theksuar se: “Pra, e gjitha kjo është pas lufte dhe ajo çfarë bëri ZPS-ja është se kaloi në periudhën e pasluftës, sepse nuk kanë asgjë gjatë luftës.”

Mbrojtja e Veselit kërkon hetim të thellë për dokumentet e Beogradit

Avokati i Kadri Veselit, Rodney Dixon, ka ngritur shqetësime serioze lidhur me provat që dorëzohen nga autoritetet serbe në procesin gjyqësor në Dhomat e Specializuara.

Ai ka kërkuar që çdo material që vjen nga Beogradi t’i nënshtrohet një analize të rreptë për të vërtetuar origjinën dhe vërtetësinë e tij, duke insistuar se Prokuroria ka detyrim të verifikojë çdo detaj përpara se t’i paraqesë ato si prova.

“Duhet kushtuar rëndësi e veçantë dokumenteve që u janë dhënë autoriteteve e sigurisht që do t’i cekim shënimet dhe dokumentet; duhet trajtuar po ashtu edhe autenticiteti, zinxhiri i ruajtjes e të tjerë. Dhe, sipas Dhomës së Apelit, është shumë e rëndësishme që të shikohen me shumë imtësi provat që janë dhënë nga autoritetet e Beogradit lidhur me përgjimet dhe dokumentet e tjera, dhe kjo është një gjë që duhet ta bëjë realisht prokuroria. Është tjetër gjë t’i japësh të gjitha dokumentet në grup pa vënë në diskutim asnjë prej tyre, por është tjetër gjë të shohësh me hollësi se çfarë origjine kanë këto dokumente dhe çfarë autenticiteti; kjo si punë duhet të bëhet absolutisht me shumë hollësi.”, tha avokati i Veselit

Dixon: ZPS po përdor dokumente pa vërtetësi nga frika e dëshmitarëve

Gjatë seancës gjyqësore në Hagë, avokati i Kadri Veselit, Rodney Dixon, ka hedhur akuza të rënda ndaj Zyrës së Prokurorit të Specializuar (ZPS), duke e cilësuar qasjen e tyre për nxjerrjen e provave si tërësisht jo logjike.

Dixon argumentoi se prokuroria po tenton të fusë dokumente si prova pa i ballafaquar dëshmitarët me to, pasi sipas tij, prokurorët janë të pasigurt për atë që mund të thuhet në sallë.

“Sigurisht kur je i frikësuar se çfarë mund të thotë dëshmitari, është më e sigurt që të kërkosh pranimin e provave jo gojore,” u shpreh ai, duke kujtuar se shumë dëshmitarë kanë deklaruar se nuk dinë asgjë për dokumentet që u janë treguar.

Avokati theksoi se ZPS-ja ka për detyrë të vërtetojë autenticitetin e çdo materiali, por në vend të kësaj po tenton të shmangë lidhjen direkte midis dëshmisë dhe dokumentit.

Sipas Dixon, prokuroria po aplikon standarde të dyfishta, duke kundërshtuar dokumentet e mbrojtjes kur nuk i volit, ndërsa insiston në vërtetësinë e dokumenteve të veta pa asnjë bazë solide: “ZPS-ja e ka për detyrë të tregojë që këto janë dokumente autentike në qoftë se duan të mbështeten në vërtetësinë e përmbajtjes së tyre.”

Mbrojtja e Veselit nis fjalët përfundimtare

Pas përfundimit të mbrojtjes së Hashim Thaçit, procesi gjyqësor në Gjykatën Speciale ka vazhduar me paraqitjen e fjalëve përfundimtare nga ekipi mbrojtës i ish-kryetarit të Kuvendit të Kosovës, Kadri Veseli.

Para trupit gjykues, Veseli po përfaqësohet nga avokati i tij, Rodney Dixon, i cili po shpalos argumentet përmbyllëse kundër akuzave të Prokurorisë.

Ky proces po zhvillohet në një moment kyç, pasi vetëm një ditë më parë ekipi mbrojtës i ish-presidentit Hashim Thaçi mbylli zyrtarisht fjalën e tij përfundimtare.

Të dy udhëheqësit, së bashku me Rexhep Selimin dhe Jakup Krasniqin, po gjykohen për pretendimet mbi krime lufte dhe krime kundër njerëzimit.

Pas përfundimit të fjalëve përmbyllëse nga të gjitha ekipet e mbrojtjes, trupi gjykues do të tërhiqet për të shqyrtuar provat përpara shpalljes së aktgjykimit.

Shefja e Politikës së Jashtme të Bashkimit Evropian, Kaja Kallas ka përshëndetur formimin e Qeverisë së re të Kosovës, pas më shumë se një viti bllokade politike.

Përmes një reagimi në rrjetin “X”, ajo e cilësoi si lajm inkurajues krijimin e institucioneve të reja dhe uroi kryeministrin Albin Kurti për marrjen e detyrës.

“Pas më shumë se një viti ngërçi politik, formimi i qeverisë së re të Kosovës është lajm inkurajues. Urime Albin Kurti!”, thuhet në reagim e Kallasit.

Ajo theksoi se tani është thelbësore që qeveria të veprojë shpejt në zbatimin e reformave, duke nënvizuar se kjo është mënyra më e shpejtë për të zhbllokuar mbështetjen e BE-së me vlerë qindra miliona euro dhe për të avancuar në rrugën drejt integrimit evropian.

Sipas saj, ky zhvillim krijon një momentum të ri për avancimin e marrëdhënieve mes BE-së dhe Kosovës, si dhe për dialogun ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit. Shefja e diplomacisë evropiane ka shprehur gjithashtu gatishmërinë për të organizuar së shpejti një takim të nivelit të lartë në kuadër të dialogut

Kuvendi i Kosovës ka votuar Qeverinë e re të Kosovës, dje më 11.02.2026, në krye me Albin Kurtin. Pro qeverisë votuan 66 deputetë, 49 votuan kundër, ndërsa nuk pati asnjë abstenim.

Me këtë votim, Kuvendi zgjodhi zyrtarisht Qeverinë e re të Kosovës, e cila do të udhëhiqet nga kryeministri Albin Kurti.