Në humbje, i pamposhtur; në fitore, i papërmbajtshëm.” Përmes këtij vlerësimi, Winston Churchill zbërtheu gjenialitetin acarues të Marshallit Bernard Montgomery, trurit pas fitores së famshme të nëntorit 1942 në Betejën e Dytë të El Alameinit.

E konsideruar si pikë kthese në Luftën e Dytë Botërore, kjo betejë në Afrikën e Veriut frymëzoi një tjetër thënie të njohur të Churchillit: “Tani, ky nuk është fundi. Nuk është as fillimi i fundit. Por është, ndoshta, fundi i fillimit.”

Deri në kohën e vdekjes së gjeneralit më 24 mars 1976, në moshën 88-vjeçare, Lordi Montgomery i Alameinit kishte shijuar një pensionim të gjatë dhe herë pas here kontrovers.

Një karakter i vështirë që nuk ngurronte të nxisnin trazira, ai në kujtimet e tij e kishte anashkaluar Gjeneralin Dwight D. Eisenhower, ish-komandantin e tij suprem dhe presidentin e ardhshëm të SHBA-së, me një arrogancë tipike: “Djalë i mirë. Por jo ushtar.” Në një moment vetëdijeje, ai dikur bëri shaka duke thënë se puna e tij ishte luftimi – qoftë kundër gjermanëve apo dikujt tjetër që dëshironte përballje.

Kur Montgomery mbërriti në Egjipt në korrik të vitit 1942 si kreu i ri i Ushtrisë së Tetë Britanike, Aleatët ishin në vështirësi në disa fronte. Në Paqësor, japonezët kishin dobësuar fuqinë britanike dhe amerikane duke marrë Hong Kongun dhe Singaporin, ndërsa në Atlantik, nëndetëset gjermane kërcënonin ta gjunjëzonin Britaninë përmes urisë.

Në Egjipt, ushtria gjermane dukej se do të pushtonte Kajron, ashtu siç kishte bërë me pjesën më të madhe të Evropës. Pasi kishin ardhur në Afrikën e Veriut një vit më parë për të mbrojtur aleatët italianë në Libi, gjermanët synonin një çmim më të madh. Ata kishin dërguar Marshallin Erwin Rommel, një nga gjeneralët e tyre më të mirë, për të shkatërruar ushtrinë britanike dhe për të marrë Egjiptin e Lindjen e Mesme, bashkë me furnizimet me naftë që ishin jetike për luftën e Britanisë. Rommel ishte aq efektiv si komandant i “Afrika Korps”, forcës elitare gjermane, saqë mori nofkën “Dhelpra e Shkretëtirës”.

Në vitin 1968, Montgomery u intervistua nga Cliff Michelmore i BBC-së në të njëjtin mjet lëvizës (karavan) që kishte përdorur në shkretëtirën egjiptiane gjatë planifikimit për të mposhtur rivalin e tij të përbetuar.

Për ta ndihmuar të vizualizonte hapat e tij, Montgomery mbante një fotografi të Rommelit të varur në murin e selisë së tij lëvizëse. Ai tregonte se e shikonte atë foto duke pyetur veten se çfarë njeriu ishte ai dhe si do të reagonte nëse ai do të ndërmerrte një veprim të caktuar. E

dhe pse shumë njerëz e konsideronin të çmendur për këtë metodë, Montgomery e konsideronte këtë si një kompliment. Para mbërritjes së tij, Rommel kishte një reputacion të frikshëm mes britanikëve, të cilët e shihnin si gjeni ushtarak; madje edhe Churchilli e kishte vlerësuar publikisht në Parlament si një kundërshtar guximtar dhe gjeneral të madh.

Sipas historianit Niall Barr, ky imazh i Rommelit i ndihmonte britanikët të arsyetonin dështimet e tyre në shkretëtirë. Megjithatë, Montgomery e shihte Rommelin ndryshe, si një komandant të vijës së parë që e shijonte qëndrimin me trupat, por që sipas tij nuk e kuptonte rëndësinë e administratës dhe logjistikës, elemente që Montgomery i konsideronte vendimtare për fitoren në luftë.

Gjatë katër ditëve të Panairit të Librit në Leipzig, stenda ka mirëpritur një numër të madh bashkatdhetarësh nga qytete të ndryshme dhe të largëta të Gjermanisë.

Njëkohësisht, ajo ka tërhequr edhe vëmendjen e publikut gjerman, i cili ka shfaqur interes të veçantë për t’u njohur më nga afër me Bibliotekën Kombëtare dhe autorët përfaqësues.

Në Teatrin Kombëtar të Kosovës do të shfaqet premiera e dramës “Bidermani dhe Zjarrvënësit”, një nga veprat më të njohura të autorit Max Frisch. Premiera do të mbahet më 27 mars 2026, me fillim nga ora 20:00.

Shfaqja vjen nën regjinë e Agon Myftarit, i cili sjell një interpretim bashkëkohor të kësaj vepre klasike, duke trajtuar tema të rëndësishme sociale dhe njerëzore që mbeten aktuale edhe sot.

Në këtë projekt marrin pjesë aktorët: Kushtrim Qerimi, Arta Selimi, Shkëlzen Veseli, Semira Latifi, Albina Krasniqi, Edlir Gashi, Ylber Bardhi, Lum Veseli, Donika Rushiti, Lis Maliqi dhe Erdonis Gashi.

Për realizimin artistik janë angazhuar Memli Kelmendi si kompozitor, Zoga Çeta Çitaku si dramaturge, Nicola Minssen si skenografe dhe Samka Ferri si kostumografe.

Ekipi plotësohet nga asistentja e regjisë Diellza Dedushi, inspicientja Nazmije Krasniqi, si dhe përgjegjësit për ndriçimin dhe tonin, Bujar Bekteshi dhe Arben Aliu.

Komuniteti shqiptar në New York po përgatitet për një ngjarje të veçantë kulturore që premton të bashkojë traditën, artin dhe shpirtin komunitar. Panairi “Gjergj Kastrioti Skënderbeu” do të mbahet më 3 maj 2026 në Bronx, duke sjellë një atmosferë festive me muzikë, valle dhe shije autentike shqiptare.

Ky aktivitet synon të nderojë figurën historike të heroit kombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbeu, duke e lidhur trashëgiminë e tij me identitetin dhe kulturën shqiptare në diasporë. Vizitorët do të kenë mundësi të shijojnë performanca live nga artistë shqiptarë, valle tradicionale, si dhe gatime tipike që pasqyrojnë pasurinë e kuzhinës shqiptare.

Panairi pritet të tërheqë familje, të rinj dhe dashamirës të kulturës, duke krijuar një hapësirë ku brezat lidhen përmes historisë dhe traditës. Organizatorët theksojnë rëndësinë e ruajtjes së identitetit kulturor dhe promovimit të vlerave shqiptare në një qytet multikulturor si New York.

Ky event është më shumë se një festë, është një rikujtim i rrënjëve, një bashkim komunitar dhe një mundësi për të ndarë kulturën shqiptare me botën.