Lajmet

Ri-konfigurimi veriatlantik, përshpejtimi i Kosovës drejt NATO-s

Qeveria e Kosovës duhet të veproj që të arrijë sa më shumë marrëveshje dypalëshe me vendet anëtare të NATO-s

Published

on

(Qasje strategjike transatlantike të anëtarësimit të Kosovës në NATO. Skenari supranacional i përshpejtimit. Kronologji strukturore e orientimeve të Kosovës drejt anëtarësimit EuroAtlantik – NATO)

Shkruan: Prof. Dr. Bahri Gashi 

Konteksti i zhvillimeve të fundit në Europën Lindore, me situatë dramatike të agresionit ushtarak të Rusisë ndaj Ukrainës së pavarur dhe sovrane, ka shtuar domosdoshmërinë, që ambientet e shteteve për mbrojtje dhe siguri të rrisin nevojën për kapacitete të reja të mbrojtjes kolektive. 

Rruga e partneritetit strategjik në procesin e integrimeve euroatlantike, është e lidhur ngusht me aftësitë tonë politike dhe ushtarake për të lëvizur akterët transatlantik, përfaqësuesit amerikan dhe miqëve të tjerë brenda NATO-s dhe BE -së në përpjekjet tona, duke i adresuar sfidat aktuale të sigurisë në rajon, sidomos lufta në Ukraninë, dhe tendenca e afektimit rus në përhapjen e konfliktit në Ballkanin Perëndimor. 

Institucionet qeverisëse, duhet shfrytëzuar maksimalisht brishtësinë e situatës, në përshpejtimin e rrugëtimit tonë si shtet në strukturat euroatlantike drejt NATO-së. BE dhe NATO kanë kohë që kanë rënë dakord për një qasje të bashkërenduar mbi sigurinë dhe stabilitetin në Ballkanin Perëndimor. Partneriteti në mes BE-së dhe NATO-s ka qenë kyç për t’i dhënë fund konfliktit dhe stabilizuar rajonin tonë të trazuar nga lufta dy dekada më parë.

Kronologji strukturore e orientimeve të deritanishme të Kosovës drejt anëtarësimit në NATO-s nga këndvështrimi i dy skenarëve paraprak 

Anëtarësimi i Kosovës në strukturat euro-atlantike, me theks të veçantë në NATO, u bë prioritet për institucionet e Kosovës tek në vitin 2014 kur u përfundua Rishikimi Strategjik i Sektorit të Sigurisë. Ky diskurs politik në Kosovë, filloj të rritej në mënyrë të vazhdueshme për të adresuar nevojën e anëtarësimit të vendit në strukturat euro-atlantike, duke përfshirë edhe NATO-n. 

Me formimin e Ushtrisë së Kosovës, përmes miratimit të tri ligjeve për transformimin e Forcës së Sigurisë së Kosovës, nga një forcë për ndërhyrje emergjente në një forcë ushtarake, anëtarësimi i Kosovës në NATO, tani theksohet të jetë ndër prioritetet kryesore në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë. 

Institucionet e Kosovës kanë aspirata për anëtarësim në Aleancën Veriore-Atlantike (NATO), njëkohësisht ky synim do të vazhdojë të trajtohet me seriozitetin më të madh. Njëkojësisht, bashkëpunimi, transparenca, koordinimi me mekanizmat e NATO-s në Kosovë, ndihmon vazhdimisht në arritjen dhe forcimin e standardeve demokratike. 

Shikuar nga pikëpamja institucionale, praktikisht aspiratat e Kosovës për t’u bërë pjesë në NATO janë paraparë në të gjitha dokumentet strategjike kombëtare dhe legjislacionin e sektorit të sigurisë. Vizioni për anëtarësimin në NATO është përmendur qartë në pothuajse çdo dokument krahas integrimit në BE. 

Në këtë kontekst, diskursi politik i trajton integrimet Euro-Atlantike si një nga synimet kryesore në planin afat-mesme dhe afat-gjatë. 

NATO – ja,  ka gjithashtu atë, që ajo e quan Plani i Veprimit për Anëtarësim. Ky Plan i ndihmon anëtarët të cilët aspirojnë të përgatiten për anëtarësim dhe që i përmbushin kërkesat kryesore, duke u ofruar atyre këshilla praktike dhe ndihmën përkatëse. 

Nga e kaluara, në Kosovë janë treguar disa skenarë, sa i përket modaliteteve të anëtarësimit të Kosovës në NATO, sipas një raporti të Qendrës Kosovare për Studime të Sigurisë, aso kohe parashiheshin dy skenarë.

Skenari i parë përfshin pjesën nga dialogu Kosovë-NATO e deri tek anëtarësimi i plotë i Kosovës në këtë organizatë. Ky skenarë është i ndarë në dy faza:

Faza e parë përfshin Ministrinë e Punëve të Jashtme e cila duhet apo obligohet që të dorëzojë Dokumentin e Prezantimit për Kosovën në NATO. Pas dorëzimit të këtij dokumenti, pritet hapja e dialogut zyrtar Kosovë-NATO, sipas së cilës pritet që të sigurohet: Vlerësimin e misionit të KFOR-it; Zhvillimi i kapaciteteve të plota të Forcave të Armatosura të Kosovës e cila do të qonte deri tek marrja e plotë e përgjegjësive nga misioni i KFOR-it, dhe në këtë mënyrë do të vazhdonte të sigurohej një ambient i qetë dhe i sigurt në vend; 

Do të sigurohej që demarkacioni i kufirit me Serbinë të bëhej me ndërmjetësimin e BE-së dhe NATO-s.Më pastaj në kuadër të fazës së parë, NATO-ja do të duhej të vendoste rreth dy çështjeve, e që janë: 

Shkrirja e Ekipit Ndërlidhës dhe Këshilldhënës të NATO-s në Zyre Ndërlidhëse të NATO-s në Kosovë e cila do të mbështeste Forcat e Armatosura të Kosovës dhe e cila do të përgatiste Kosovën për anëtarësim të plotë në NATO; 

Emërimi i Përfaqësuesit Special të NATO-s në Kosovë i cili do të përfaqësonte NATO dhe do të koordinonte dialogun ndërmjet Kosovës dhe NATO-s.Pas përmbylljes me sukses të fazës së parë, do të kalohej në fazën e dytë ky do të synohej të arrihej marrëveshja dypalëshe në mes të Kosovës dhe NATO-s. 

Pas përfundit të dialogut që u përmend tek faza e parë, marrëveshja e synuar për t’u arritur tek faza e dytë do të siguronte: Vendosjen e raporteve kontraktuale në mes Kosovës dhe NATO-s; Hapjen e procesit të anëtarësimit me të drejta të plota në NATO; NATO t’i hap rrugë Kosovës për anëtarësim në Partneritet për Paqe dhe pastaj në NATO;

Vendet që nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës, u kërkohej të mos ta bllokojnë anëtarësimin e Kosovës në NATO; por tani atyre do t’iu kërkohet  me presion nevoja për njohje. Një pjesëmarrje e Forcave të Armatosura të Kosovës në operacionet dhe misionet ndërkombëtare të përbashkët me NATO-n.

Edhe skenari i dytë përfshinte bashkëpunimin dypalësh me vendet e NATO-s. Fillimisht parashihet që të bëhet fuqizimi dhe rritja e bashkëpunimit me vendet anëtare të NATO-s. Kjo synohet të bëhet në disa forma, si: 

– Qeveria e Kosovës duhet të veproj që të arrijë sa më shumë marrëveshje dypalëshe me vendet anëtare të NATO-s; 

– Qeveria e Kosovës në planin rajonal duhet të arrijë marrëveshje me Shqipërinë dhe Kroacinë në mënyrë që të përfitojë nga këto vende si shembuj për integrim në Partneritetin për Paqe dhe në NATO;

– Qeveria e Kosovës duhet të shikojë dhe analizojë planin për anëtarësim në NATO të Malit të Zi dhe Maqedonisë së Veriut; 

Nëpërmjet fuqizimit të bashkëpunimit me vendet e NATO-s, dhe arritjes së marrëveshjeve me këto shtete, sikurse përqendrimi duhet të jetë tek programet e trajnimit dhe ushtrimeve të përbashkëta të Forcave të Armatësura të Kosovës me forcat e armatosura të vendeve përkatëse të NATO-s;  Po ashtu, vendet mike të Kosovës mund të ndihmojë në ngritjen e kapaciteteve të Forcave të Armatosura të Kosovës sipas standardeve të kërkuara nga NATO; 

Pos kësaj, rrugë tjetër që duhet të ndjekë Kosova apo institucionet kosovare, është fillimi i zbatimit të kushteve që kërkohen nga NATO për anëtarësim. Kjo sjellë përfitime për Kosovën sepse kur të vije koha për dorëzim të kërkesës zyrtare për anëtarësim në Partneritet për Paqe dhe NATO, ne veçse jemi gati; thuhej raport.

Po ashtu, zbatimin e këtyre kushteve mund ta përcjellin dhe ndihmojnë në implementim shtetet mike të Kosovës. Tani publikisht pro anëtarisimit të Kosovës në NATO janë vendet në rajon si Turqia e Kroacia.

Pas fuqizimit të bashkëpunimit me vendet anëtare të NATO-s, duhet të vazhdohet me përpjekjet diplomatike, e që mund të zhvillohet në drejtime:

Qeveria e Kosovës duhet që sa më shpejtë të rritë numrin e atasheve ushtarakë në vendet mike të Kosovës; Aty thuhet se Kosova, duhet të ketë rritje të stafit diplomatik të Kosovës në vendet e NATO-s;

Ambasadat e Kosovës në bashkëpunim të afërt me vendet e NATO-s, duhet të synojnë të ndikojnë tek vendet që nuk na kanë njohur, e që janë shtete anëtare të NATO-s, që të zbusin qëndrimet e tyre karshi pavarësisë së Kosovës. 

Skenari i tretë i adresimit përmes përshpejtimit të anëtarësimit të Kosovës në NATO 

Përveq dy skenarëve të mëparshëm strukturor, të rrugëtimit të Kosovës drejt NATO-s, tani ekziston edhe skenari i tretë, i pakapërcyeshëm i përshpejtimit me veprime konkrete politike e diplomatike, që duhet ndjekur dhe konkretisht çfarë duhet bërë tani? 

Roli kyç në këtë proces është pasnjë mëdyshje, madje ështê strategjike e humane, lëvizja nga Shtëpia e Bardhë dhe presidenti Joe Biden.

Pa humbur kohë, të ndodh fuqizimi i mekanizmave shtetëror dhe shfrytëzimi i vizitave të larta bilaterale Kosovë – ShBA,  organizimi i një kampanie lobuese të mirëanalizuar, mirëfinacuar dhe mirëmenaxhuar, përmes ShBA-ve, shteteve mike dhe personaliteteve me ndikim në këtë proces. Fjala vjen me angazhimin e  ish-gjeneralëve të NATO-s, sikurse z.Wesley Clark, që kanë karrierë politike e ushtarake të kohës dhe ndikim, diplomat e ushtarak brenda shteteve anëtare të NATO-s, duke argumetuar për domosdoshmërinë e një ambienti gjeostrategjik të ri karrshi sfidave të sigurisë në rajon, duke përmbyllë objektivat sgrategjike të Kosovës me anëtarësim të përshpejtuar në NATO. 

Kosova duhet të vazhdoj në detyrat e saja në procesin e anëtarësimit në organizata të tjera ndërkombëtare të sigurisë përmes fuqizimit dhe;

– Rritjen e rolit të faktorizimit determinues në procesin e përshpejtuar drejt anëtarësimit në NATO.

– Rritjen e unifikimit të brendshëm dhe faktorit ndërkombëtar në raportet e dialogut me Serbinë.

– Rritjen e rolit të agjensive të sigurisë në ngritjen e kapaciteteve ndërinstitucionale.

– Rritjen e vëmendshmërisë në ruajtejn e sovranitetit në Veri, aspketi i menaxhimit të operacioneve policore në Veri.

– Rritjen e krijimit të klimës politike në ofrimin e sigurisë me kuadro profesionale .

– Rritja e performancës për të përmbyllë Rishikimin e Sektorit Strategjik të Sektorit të Sigurisë, dhe 

– Rritja e kapaciteteve të reja ligjore në sektorin e sigurisë dhe mbrojtjes për të përmbyllë arkitekturën e sigurisë, ende të papërfunduar. 

Si përfundim, FSK -Ushtria e Kosovës me mandat të ri ushtarak, e rreshtuar përkrah NATO-s, duke qenë e përgatitur ushtarakisht, determinon nevojën e anëtarësimit të Kosovës në NATO për ruajtjen e sigurisë,  integritetit, sovranitetit dhe sigurinë kolektive, në ndërveprim me NATO-në. 

Avancimi i procedurave të përshpejtuara për pranim në NATO, konsiston në përfshirjen sa më të shpejtë të Kosovës në programin e para anëtarësimit në NATO- s, në Partneritetin për Paqe, anëtarësimin në Kartën e Adriatikut A5, fuqizimin e pranisë së Kosovës në mekanizmat ndërkombëtarë të sigurisë dhe intensifikimin dhe përmbushjen e detyrimeve me aleatët strategjikë.

Zgjerimi i perimetrit të zonës Veri -Atlantike të Aleancës së NATO-s, duke e përfshi Kosovën në NATO, është kontribut gjeostrategjik për ruajtjen e paqes në rajonin tonë të brisht duke mbyllur përfundimisht ambiciet armiqësore, duke ofruar mbrojtje të sigurtë kolektive të shteteve anëtare, si dhe pjesëmarrje si kontribut për sigurinë në partneritet të përbashkët në misione paqëruajtëse me dhe përkrah NATO-s.

Shënim:

(Autori është doktor shkence, ligjërues dhe njohës i Politikave të Sigurisë)

Continue Reading

lajme

UBT dhe Universiteti “Fan S. Noli” nga Korça diskutojnë projekte të përbashkëta në fushën e inovacionit dhe inteligjencës artificiale

Published

on

By

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, mirëpriti në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik një delegacion nga Universiteti “Fan S. Noli” në Korçë, të kryesuar nga Rektori Prof. Dr. Lorenc Ekonomi, së bashku me stafin Dr. Aida Mosko, Prof. As. Dr. Lorena Zeqo dhe Marie Dojçe.

Gjatë vizitës, delegacioni pati mundësinë të njihej nga afër me infrastrukturën moderne të UBT-së, laboratorët inovativë, hapësirat teknologjike dhe projektet zhvillimore që realizohen në kuadër të Parkut Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik.

Në takimin ndërmjet përfaqësuesve të dy institucioneve u diskutua për avancimin e bashkëpunimit akademik dhe institucional, zhvillimin e projekteve të përbashkëta shkencore dhe kërkimore, si dhe krijimin e mundësive të reja për studentët dhe stafin akademik.

Fokus i veçantë iu kushtua inovacionit në arsim, inteligjencës artificiale, programeve ndërkombëtare, shkëmbimeve akademike dhe ndërlidhjes së studimeve me tregun e punës dhe industrinë.

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, vlerësoi rëndësinë e bashkëpunimit ndëruniversitar, duke theksuar se partneritete të tilla kontribuojnë drejtpërdrejt në ngritjen e cilësisë në arsim, shkencë dhe teknologji, si dhe në krijimin e urave të reja të bashkëpunimit ndërmjet institucioneve të Kosovës dhe Shqipërisë.

Gjithashtu, delegacioni mori pjesë edhe në Konferencën për Lidership, ku Rektori i Universitetit “Fan S. Noli”, Prof. Dr. Lorenc Ekonomi, theksoi:

“UBT është pararojë jo vetëm në trojet shqiptare, por edhe në botë. Korça është një qytet me traditë në arsim dhe vendi ku u hap shkolla e parë shqipe. Ne do të vazhdojmë të angazhohemi së bashku për të zhvilluar më tej projektet tona të përbashkëta, sidomos në fushën e inteligjencës artificiale”, tha Ekonomi.

Continue Reading

lajme

United Hospital fuqizon kujdesin për shëndetin e gruas – Shërbime moderne gjinekologjike me përkushtim profesional

Published

on

By

Shëndeti i gruas dhe i nënës mbetet një nga shtyllat kryesore të një shoqërie të shëndetshme, ndërsa kujdesi profesional gjinekologjik është vendimtar për parandalimin, diagnostikimin dhe trajtimin në kohë të shumë problemeve shëndetësore. Duke u mbështetur në standardet bashkëkohore të mjekësisë, United Hospital vazhdon të ofrojë shërbime të avancuara në fushën e gjinekologjisë dhe obstetrikës, duke garantuar siguri, profesionalizëm dhe përkujdesje të personalizuar për çdo paciente.

Nën vizionin strategjik të Prof. Dr. Edmond Hajrizit, United Hospital ka ndërtuar një model bashkëkohor të ofrimit të shërbimeve shëndetësore, ku teknologjia, digjitalizimi dhe inovacioni janë shndërruar në shtyllat kryesore të transformimit klinik. Integrimi i sistemeve inteligjente, pajisjeve diagnostikuese të gjeneratës së fundit dhe proceseve të digjitalizuara ka ngritur standardet e cilësisë, sigurisë dhe efikasitetit në trajtimin e pacientëve.

Ky vizion modern ka prodhuar rezultate të prekshme edhe në fushën e gjinekologjisë dhe obstetrikës, duke mundësuar diagnostikim më të hershëm, monitorim më të saktë të shtatzënisë, planifikim optimal të ndërhyrjeve kirurgjikale dhe kujdes multidisiplinar sipas standardeve më të avancuara ndërkombëtare.

Në këtë mënyrë, United Hospital po afirmohet si një qendër moderne e ekselencës mjekësore, ku inovacioni teknologjik vihet në funksion të mbrojtjes së shëndetit të gruas dhe përmirësimit të vazhdueshëm të cilësisë së kujdesit shëndetësor.

Në kuadër të këtij angazhimi, Dr. Flora Belegu-Spahija, Specialiste në Gjinekologji dhe Obstetri, ofron një gamë të plotë shërbimesh për shëndetin riprodhues të grave, duke përfshirë kontrollet rutinë gjinekologjike, diagnostikimin e hershëm të sëmundjeve, ndjekjen profesionale të shtatzënisë, si dhe trajtimin e rasteve që kërkojnë ndërhyrje kirurgjikale.

Në United Hospital, çdo paciente trajtohet sipas nevojave të saj specifike, ndërsa çdo procedurë planifikohet me kujdes maksimal dhe realizohet në bashkëpunim të ngushtë me ekipin e anesteziologjisë dhe specialistëve të tjerë, duke garantuar standarde të larta të sigurisë dhe cilësisë.

Investimi në teknologji moderne, përvoja profesionale e stafit mjekësor dhe qasja humane ndaj pacientes e kanë bërë United Hospital një adresë të besueshme për gratë që kërkojnë kujdes shëndetësor cilësor në çdo fazë të jetës së tyre.

Për vizitë ose konsultë, pacientet mund të rezervojnë termin në numrat 038 60 70 70 dhe 046 60 70 70, në objektin e United Hospital, në aksin Prishtinë–Ferizaj, Km 7, ku shëndeti i gruas trajtohet me profesionalizëm, dinjitet dhe teknologji të avancuar./rajonipress/

Continue Reading

Botë

UBT uron 4 Korrikun – Ditën e Pavarësisë dhe 250-vjetorin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës

Published

on

By

4 Korriku i vitit 1776 shënon një nga momentet më të rëndësishme në historinë moderne – shpalljen e Pavarësisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Në 250-vjetorin e këtij akti historik, bota rikujton dhe feston vlerat universale të lirisë, demokracisë, barazisë dhe drejtësisë, mbi të cilat u ndërtua shteti amerikan dhe që vazhdojnë të frymëzojnë kombe e shoqëri anembanë globit.

Në këtë ditë të veçantë, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, ka uruar popullin amerikan për Ditën e Pavarësisë, duke theksuar rëndësinë e miqësisë së qëndrueshme dhe partneritetit të fortë ndërmjet popullit shqiptar dhe atij amerikan.

“Sot, në këtë jubile historik të 250-vjetorit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, ne shprehim mirënjohjen dhe respektin tonë për një vend që është simbol i lirisë, demokracisë dhe mbështetjes së vazhdueshme për popullin e Kosovës. Miqësia ndërmjet shqiptarëve dhe amerikanëve është e veçantë, e sinqertë dhe e ndërtuar mbi vlera të përbashkëta që forcohen brez pas brezi”, është shprehur Rektori Hajrizi.

UBT, si institucion lider në arsimin e lartë dhe inovacionin në Kosovë, vazhdon të ndërtojë dhe fuqizojë partneritetet me institucionet akademike dhe organizatat amerikane, duke krijuar ura bashkëpunimi në fushën e arsimit, teknologjisë, inovacionit dhe zhvillimit profesional.

Në kuadër të shënimit të 250-vjetorit të SHBA-së, UBT organizoi forumin ndërkombëtar “Nga Çlirimi te Lidershipi: Edukimi i Gjeneratës së Ardhshme përmes Partneritetit Kosovë–SHBA”, në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së, si pjesë e projektit “America Inspires Freedom – The Kosovo Story”, program zyrtar ndërkombëtar për këtë jubile historik.

Si Partneri Kryesor Akademik i kësaj nisme në Kosovë, UBT bëri bashkë diplomatë, akademikë, ekspertë amerikanë, përfaqësues institucionalë, profesorë dhe studentë, për të diskutuar mbi partneritetin strategjik Kosovë–SHBA, rolin e arsimit në ndërtimin e lidershipit demokratik dhe rëndësinë e bashkëpunimit akademik në forcimin e vlerave të lirisë dhe demokracisë.

Me këtë rast, UBT nderoi edhe personalitete amerikane për kontributin e tyre të jashtëzakonshëm ndaj Kosovës dhe partneritetit transatlantik.

Continue Reading

Lajmet

Konferenca për Lidership në UBT: Ministrja Kusari-Lila, Rektori Hajrizi dhe ekspertët diskutojnë për qeverisjen e inovacionit dhe sfidat e inteligjencës artificiale në Kosovë

Published

on

By

Në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së u zhvillua paneli i dytë i Konferencës Ndërkombëtare të Lidershipit me temë qendrore: “Qeverisja e Inovacionit: Lidershipi në Epokën e Inteligjencës Artificiale”.

Ky takim mblodhi përfaqësues institucionalë, drejtues akademikë dhe ekspertë për të diskutuar mbi rrugëtimin e përbashkët të teknologjisë, politikave publike, arsimit të lartë dhe zhvillimit ekonomik. Përmes analizave të detajuara, panelistët shpjeguan sfidat dhe mundësitë që sjell inteligjenca artificiale (IA) në integrimin e sistemeve të ndryshme në Kosovë.

Ministrja e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit, Mimoza Kusari-Lila, vuri në dukje se inovacioni dhe teknologjia kanë ecur shumë më shpejt se rregullimet ligjore, duke krijuar një hendek të madh që kërkon adresim të menjëhershëm përmes politikave publike. Ajo theksoi se për herë të parë dikasteri i saj ka marrë portofolin e inovacionit, duke synuar ndërlidhjen më të mirë të institucioneve me sektorin privat.

“Ne jemi në mesin e konceptualizimit dhe ndërlidhjes së funksionimit të inteligjencës artificiale, inovacionit, politikave publike dhe aplikimit e inkurajimit të sektorit privat për përdorimin e tyre. Kam ndjerë se për herë të parë e kemi një sektor ku hendeku ndërmjet politikave publike dhe sektorit privat është më i madhi ndonjëherë, sepse inovacioni, teknologjia informative dhe çdo gjë që lidhet me konceptin e zbulimeve dhe kreativitetit ka ecur shumë më shpejt, pa qenë domosdoshmërisht e rregulluar”, u shpreh Kusari-Lila.

Në rrafshin akademik, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, u ndal tek impakti që ka përhapja e shpejtë e dijes kognitive globale mbi universitetet.

Sipas tij, kjo periudhë transformimi nuk rrezikon ekzistencën e institucioneve arsimore, por shërben si një momentum për të reflektuar mbi rolin e tyre të ri, që duhet të jetë ai i një nxitësi dhe koordinuesi kryesor në ekosistemin inovativ.

“Impakti i inteligjencës artificiale apo i një dije të përgjithshme kognitive globale, e cila tashmë është e qasshme, shtron në pikëpyetje proceset e mëparshme klasike dhe tradicionale të formatit sesi institucionet kanë jetuar. Pozicioni i universiteteve është duke u shtruar në pikëpyetje, jo në kuptimin negativ, por si një momentum për të reflektuar dhe për t’u transformuar në të ardhmen. Nuk është në pyetje ekzistenca e universitetit, por roli dhe formati i tij që të ketë sa më shumë impakt”, theskoi Hajrizi.

Nga këndvështrimi i zhvillimit të bizneseve, Dekani i Fakultetit të Menaxhimit, Biznesit dhe Ekonomi, Muhamet Gërvalla, shpjegoi se si globalizimi dhe IA po thyejnë barrierat gjeografike. Ai theksoi se epoka e re kërkon që kompanitë të ndryshojnë mendësi, duke lëvizur nga fokusi i thjeshtë tek burimet e veta të brendshme, drejt krijimit të shërbimeve të personalizuara dhe kuptimit digjital të klientit.

“Inteligjenca artificiale është një nga mundësitë e arta të cilat duhet t’i shfrytëzojnë bizneset, në mënyrë që ato fillimisht të udhëhiqen në aspektin e mendësisë, duke filluar prej krijimit apo përcaktimit të strategjisë së tyre biznesore e pastaj në atë operacional. Sot ka ndryshuar qasja, nuk është e mjaftueshme ajo formë e vjetër e operimit. Bizneset duhet të transformohen në atë kuptim që të njohin interesat e klientëve dhe të krijojnë një personalizim virtual të individit”, sipas Gërvalles.

Ndërkaq, sfidat praktike të mungesës së të dhënave të integruara në Kosovë u adresuan nga Besnik Qehaja, Dekan i Shkencave Kompjuterike dhe Inxhinierisë në UBT. Ai mori si shembull sistemin shëndetësor, ku vuri në dukje se pa pasur platforma që mbledhin dhe gjenerojnë informata të plota, është mjaft e vështirë të krijohen modele për vendimmarrje të bazuara në inteligjencën artificiale, duke prekur këtu edhe aspektet etike të sigurisë.

“Mungesa e informatave për shkak të sistemeve që nuk janë të integruara na bën pak më të disfavorshëm në të gjitha aspektet, duke përfshirë edhe etikën, por edhe në aspektin e vendimmarrjes. Për momentin, pa pasur të dhëna të gjeneruara, nuk mundemi t’i ideojmë ose t’i krijojmë modelet për vendimmarrje duke u mbështetur në inteligjencën artificiale. Megjithatë, sistemet janë në implementim e sipër dhe falë inteligjencës artificiale ato do të implementohen më shpejt”, u shpreh Qehaja.

Diskutimet e këtij paneli nxorën në pah se sekreti i suksesit në këtë epokë të re qëndron te ndërthurja e shpejtësisë së teknologjisë me ruajtjen e aspektit human dhe ndërtimin e platformave digjitale të sigurta.

 

Continue Reading

Të kërkuara