Lajmet

REL: Maqedonasit në “turizëm farmaceutik” në Kosovë dhe në Serbi për barna më të lira

Published

on

“Deri në Han të Elezit për barna…”, është fjalia që e dëgjojnë rojtarët kufitarë në pikën kufitare të Bllacës mes Maqedonisë së Veriut dhe Kosovës, sidomos gjatë fundjavave, kur pyesin shtetas maqedonas se ku po shkojnë në shtetin fqinj.

Hani i Elezit është qyteti i parë në anën e Kosovës, vetëm pesë apo gjashtë kilometra larg kufirit maqedonas dhe është destinacion i shpeshtë për qytetarët maqedonas për barna më të lira, sipas dëshmive që disa qytetarë kanë ndarë me Radion Evropa e Lirë (REL).

Të tjerë udhëtojnë 35-40 kilometra deri në Ferizaj, për të bërë pazar dhe blerë barna njëkohësisht.

Nga ana tjetër, përmes pikës kufitare Tabanoc në kufirin me Serbinë, destinacioni për barna është qyteti i Vranjës.

Shteti nuk ka shifra zyrtare se sa maqedonas blejnë barna në shtete të tjera, cilat janë terapitë e tyre mujore dhe sa para “derdhen” nga shteti mbi këtë bazë.

Por, qytetarët dëshmojnë se praktika është e shpeshtë dhe se destinacionet kryesore janë Kosova dhe Serbia.

Bëhet fjalë për barna për zemrën, për trombozë, astmë, për të tilla që në Maqedoninë e Veriut ose nuk janë në listën pozitive dhe Fondi për Sigurim Shëndetësor (FSSH) nuk i subvencionon, ose janë të shtrenjta ose thjesht nuk gjenden nëpër farmaci. Pra, edhe pse barin e përshkruan mjeku, pacienti duhet ta blejë privatisht.

“Për barna shkoj më shpesh sesa do të doja. Dhe, kur më thonë sa kushton në muaj, më vjen të qaj. Në Serbi është më lirë”, thotë Millan S., 48 vjeç nga Shkupi, i cili është në terapi për shkak të sëmundjes kardiovaskulare.

Pacientë, farmacistë nëpër farmaci maqedonase dhe mjekë konfirmojnë se “turizmi farmaceutik” po bëhet përditshmëri për shumë qytetarë maqedonas.

I njëjti bar – dallim i dyfishtë në çmim

“Ksarelto” prej 15 miligramësh është barna që 60-vjeçari nga Shkupi, Dragan M., duhet ta pijë çdo ditë pas operacionit në këmbë për shkak të trombozës venoze. Përdoret për trajtim dhe parandalim të mpiksjes së gjakut.

Por, Dragan thotë se, megjithëse barin ia ka përshkruar mjeku, mund ta blejë vetëm privatisht sepse nuk është në listën pozitive të barnave. Çmimi në farmaci është 2.907 dinarë për një kuti (rreth 47 euro).

Me të njëjtat para, në Kosovë do të blinte 2.5 kuti të së njëjtit ilaç. Atje i ka blerë për 20 euro, përkatësisht nga 1.200 dinarë secilin.

Çmimi i "Xarelto" në Kosovë (majtas) dhe në Maqedoninë e Veriut (djathtas)
Çmimi i “Xarelto” në Kosovë (majtas) dhe në Maqedoninë e Veriut (djathtas)

Por, verifikimi i REL-it në farmaci në Kosovë tregoi se i njëjti ilaç mund të gjendet edhe për 13.58 euro për kuti.

“Herën e fundit mora katër kuti, m’i sollën nga Prishtina dhe më kushtuan rreth 5.000 dinarë [rreth 81 euro]. Në farmacitë tona, me të njëjtat para mund të merrja vetëm dy kuti”, thotë Dragani për REL.

Në Serbi, “ksarelto” prej 15 mg kushton nga 2.227 deri në 2.382 dinarë, varësisht nga farmacia. Pra, edhe në të dy shtetet fqinje është më lirë se në Maqedoninë e Veriut.

Marinës V. nga Shkupi, ndërkaq, mjeku i ka përshkruar “salofalk 500”, barna për kolit, sëmundje inflamatore e zorrëve. Duhet ta pijë gjithë jetën sepse terapia e mban inflamacionin nën kontroll. Ilaçi mbulohet nga FSSH, por në tri vjetët e fundit, furnizimi është problem i rregullt.

“Shpesh ka mungesa dhe rregullisht [disa herë në vit] kërkoj nga dikush nga Serbia të më sjellë sasi. E marr pa recetë. Për çudi, te ne është më lirë se në Serbi, por ka mungesa. Kot është në listën pozitive kur nuk gjendet”, thotë Marina për REL.

Në farmaci serbe, “salofalk 500” kushton nga 1.080 deri rreth 1.340 dinarë.

Pensionistja Dragica B. përdor sprej për inhalim “spiolorespimat” – terapi mirëmbajtjeje për pacientë me COPD. E blen privatisht, në farmaci në Ferizaj, për rreth 1.500 dinarë. Në Maqedoninë e Veriut është rreth 2.600 dinarë.

Llogaritja e Entit të Statistikave, e bërë për Radion Evropa e Lirë (REL), tregon se pjesëmarrja e shpenzimit për barna në shpenzimet totale vjetore të jetesës ka variuar në mënyrë të parëndësishme në katër vjetët e fundit.

Pra, shpenzimi për barna i një familjeje për vitin 2025 është rritur për 2.65 për qind krahasuar me vitin 2024, që është më pak krahasuar me rritjet e tri vjetëve paraprake.

Treg i vogël, kosto importi, norma të ndryshme tatimore

Por, ajo që shifrat nuk e tregojnë, e dëshmojnë mjekët dhe punonjësit në farmaci, të cilët janë kontakti i parë me pacientët që blejnë barna.

Një mjek nga një ordinancë internistike në Tetovë na tha se edhe nga pacientët e tij shpesh dëgjon se ilaçin që ua përshkruan, e blejnë në Kosovë.

“Jemi të vetëdijshëm se barnat që japim janë të shtrenjta, siç është ‘ksarelto’. Të tjerat madje nuk gjenden gjithmonë, e megjithatë i përshkruajmë, për shembull ‘entresto’ për dështim të zemrës. Ne i japim pacientit atë që është më e mira për të, ndërsa nga do ta sigurojë, është vendimi i tij. Por po, dëgjojmë nga pacientë se, nëse një bar këtu kushton 50 euro, në Kosovë mund të kushtojë 20 euro”, tha mjeku që kërkoi të mbetet anonim.

Vesna Stavrova, kryetare e Odës Farmaceutike të Maqedonisë, thotë se problemi me çmimet e larta është barrë serioze për qytetarët që çdo ditë vijnë në farmaci dhe reagojnë lidhur me çmimet më të larta të preparateve të caktuara.

“Kur ilaçi nuk është në listën pozitive, qytetarët e paguajnë me çmim tregu që shpesh është më i lartë sesa në vendet fqinje. Arsyeja është se jemi treg i vogël që e zvogëlon fuqinë negociuese të shtetit me gjigantët e mëdhenj farmaceutikë dhe për të gjitha barnat që importohen, kostot e importit si transporti, dogana dhe marzhat e rrisin çmimin”, thotë Stavrova për REL.

Ajo thotë se shpesh ndodh që i njëjti bar të jetë më i lirë në shtetet fqinje edhe për shkak të normave të ndryshme tatimore.

Mungesa e barnave të caktuara në tregun farmaceutik, sipas Stavrovës, vjen ndoshta nga mungesa e substancës aktive për prodhim, nga rritja e kostove doganore për barnat e importuara, ose nga pengesa administrative dhe tenderuese.

Ndonjëherë, prodhuesi nuk ka interes komercial të regjistrojë barna të caktuara në Maqedoninë e Veriut ose t’i mbajë në shitje vazhdimisht.

Si përcaktohen çmimet e barnave?

Politikën e çmimeve të barnave e përcakton Ministria e Shëndetësisë, mbi bazën e metodologjisë për formimin e çmimeve të barnave. Për disponueshmërinë e barnave është kompetente Agjencia për Barna dhe Pajisje Mjekësore (MALMED).

Ministria përcakton nivelin maksimal të çmimit të çdo ilaçi në tregtinë me shumicë, përmes analizës krahasuese të çmimit të ilaçeve në pesë vende referente nga rajoni – Sllovenia, Kroacia, Serbia, Bullgaria dhe Greqia.

Mesatarja e dy vendeve që në analizë tregojnë se kanë çmimin mesatar më të ulët për atë bar nga të gjithë prodhuesit e pranishëm në tregun e atij vendi, përcaktohet si çmimi maksimal në Maqedoninë e Veriut.

Ndërkohë, për farmaci është e përcaktuar një marzhë fikse. Ajo është 20 për qind, 25 për qind ose 28 për qind, maksimalisht deri në 1.200 dinarë, varësisht nga lartësia e çmimit me shumicë të çdo brane.

Farmacitë nuk i përcaktojnë marzhat e barnave.

Barnat që mbulohen nga shteti kanë çmime të njëjta në të gjitha farmacitë.

Nga Ministria thonë se nuk janë rritur çmimet, as për barnat që mbulohen nga FSSH, as për ato që qytetarët i blejnë privatisht.

Por, shtojnë se “Maqedonia është vend me treg të vogël dhe ndodh që kompanitë të furnizojnë të njëjtin bar me çmim të ndryshëm në vende të ndryshme, varësisht nga sasitë vjetore të nevojshme, numri i pacientëve, kushtet që dikton tregu, por edhe mënyra e pagesës”.

Farmacistët në Beograd me të cilët bisedoi REL zyrtarisht nuk duan të flasin për praktikën e maqedonasve që blejnë barna në Serbi. Por, tashmë ka tekste gazetareske se për të njëjtën arsye, në Serbi vijnë edhe shtetas të Bosnje e Hercegovinës.

Arsyeja kryesore mund të jetë se Serbia është treg më i madh, marzhat dhe tatimi mbi vlerën e shtuar (TVSH) janë më të ulëta, për shkak të së cilave barnat shpesh janë 30 deri në 50 për qind më të lira se në vendet përreth.

Si treg më i madh, Serbia ka edhe distributorë të mëdhenj që mundësojnë çmime më të ulëta, ndërsa shteti në raste të caktuara subvencionon çmimet e disa barnave bazë.

Pritet zgjerim i ri i listës pozitive

Lista pozitive e barnave për herë të fundit u zgjerua në shtator 2024, dhe kjo pas dhjetë vjetësh nga përditësimi i fundit i listës në vitin 2014 kur u pasurua vetëm me një bar të ri.

SashoKlekovski, drejtor i FSSH-së, paralajmëroi se në vitin 2026 tri herë do të zgjerohet lista pozitive e barnave – me fokus në barna për sëmundje kardiovaskulare, të cilat janë shkak për rreth 60 për qind të vdekjeve në vend.

Një prej tyre është pikërisht “ksarelto”, që maqedonasit e blejnë në Kosovë dyfish më lirë sesa tek ne. Nga Ministria e Shëndetësisë thonë se ky bar është një nga prioritetet për t’u vendosur në listën pozitive të barnave në vitin 2026. Por, vendimin përfundimtar duhet ta marrë bordi drejtues i FSSH-së.

Vendimi, megjithatë, varet “nga mjetet e disponueshme të destinuara për barna të reja në listën pozitive farmaceutike, në mënyrë që për të siguruarit të sigurohet bar i disponueshëm me kompensim të përcaktuar nga shteti, ndërsa pacienti të ketë të drejtë zgjedhjeje të barit”, thonë nga Ministria e Shëndetësisë.

Edhe nga FSSH thonë se ky bar është objekt i procedurës sipas rregullave të parashikuara dhe pritet të shqyrtohet për përfshirje, nëse plotësohen kushtet dhe procedura përfundon.

“Fondi, si financues i shërbimeve shëndetësore, mbështet fuqishëm masa dhe reforma për disponueshmëri më të madhe të barnave me çmime të drejta dhe kosto më të ulëta për pacientët”, thuhet në përgjigjen e Fondit për REL.

Barrë e madhe për familjet

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) në një raport të publikuar në vitin 2022, me titull “Sistemet shëndetësore në veprim: Maqedonia e Veriut”, ka theksuar se në Maqedoninë e Veriut vazhdojnë të ketë kosto të larta për kujdesin shëndetësor, kryesisht për shkak të pagesave private për barna.

“Ekziston një varësi e madhe nga pagesat nga xhepi, që përbënin 40.4% të shpenzimeve totale për shëndetësi në vitin 2019, një nga përqindjet më të larta në Evropën Juglindore. Si pasojë, shpenzimet katastrofike për shëndetësi mbeten problem, veçanërisht për familjet më të varfra, dhe në masë të madhe nxiten nga pagesat nga xhepi për barna ambulatore”, thuhet në raport.

raportin e fundit të Komisionit Evropian për progresin e Maqedonisë së Veriut, thuhet se shpenzimet për kujdes shëndetësor që njerëzit i paguajnë vetë janë 41.7 për qind e shpenzimeve totale të lidhura me shëndetësinë, gjë që paraqet pengesë për qasje të barabartë në kujdesin shëndetësor. Theksohet gjithashtu se “janë planifikuar më shumë mjete buxhetore dhe barna të reja për trajtimin e sëmundjeve të rralla, por ato mbeten të mjaftueshme vetëm për rreth një të tretën e pacientëve të regjistruar”./Radio Evropa e Lirë/

Continue Reading

lajme

Shtatzënia kërkon kujdes të bazuar në shkencë – United Hospital sjell ekspertizën e Dr. Sebajdin Gjinit për shëndetin e gruas

Published

on

By

Me teknologji moderne, staf të specializuar dhe përkushtim ndaj çdo pacienteje, United Hospital po ndërton një model të kujdesit shëndetësor ku profesionalizmi, diagnostikimi i hershëm dhe komunikimi i bazuar në shkencë janë çelësi për një shtatzëni të sigurt dhe një jetë më të shëndetshme për çdo grua.

Në një kohë kur informacionet për shtatzëninë shpesh përzihen mes këshillave popullore dhe miteve të trashëguara ndër breza, United Hospital vazhdon të promovojë një qasje moderne, të bazuar në evidencë shkencore dhe standarde bashkëkohore të kujdesit shëndetësor për gruan.

Nën kujdesin profesional të Dr. Sebajdin Gjinit, specialist i Gjinekologjisë dhe Obstetrikës, pacientet përfitojnë një shërbim të integruar që mbulon të gjitha fazat e shëndetit riprodhues nga kontrollet parandaluese dhe diagnostikimi i hershëm, deri te ndjekja e shtatzënisë, trajtimet gjinekologjike dhe ndërhyrjet kirurgjikale minimalisht invazive.

Nëpërmjet këshillimit profesional, Dr. Gjini ndihmon gratë të dallojnë faktet mjekësore nga besimet e pabazuara. Ai thekson se gjatë shtatzënisë nuk është e nevojshme “të hahet për dy”, por të ushqehet me cilësi; aktiviteti fizik i moderuar është i dobishëm për shumicën e grave shtatzëna; forma e barkut nuk përcakton gjininë e foshnjës; përdorimi i bojërave moderne për flokë është zakonisht i sigurt pas konsultimit me mjekun, ndërsa konsumimi i moderuar i kafesë mund të lejohet sipas rekomandimeve individuale.

United Hospital

Përveç ndjekjes së shtatzënisë dhe udhëheqjes profesionale të lindjes, United Hospital ofron një gamë të gjerë shërbimesh gjinekologjike, përfshirë PAP-testin, ultrasonografinë, diagnostikimin e sëmundjeve gjinekologjike, trajtimin e infertilitetit, planifikimin familjar, si dhe procedura të avancuara si laparoskopia dhe histeroskopia për trajtimin e miomave, kisteve dhe endometriozës.

Me teknologji moderne, staf të specializuar dhe përkushtim ndaj çdo pacienteje, United Hospital po ndërton një model të kujdesit shëndetësor ku profesionalizmi, diagnostikimi i hershëm dhe komunikimi i bazuar në shkencë janë çelësi për një shtatzëni të sigurt dhe një jetë më të shëndetshme për çdo grua.

Në këtë institucion, shëndeti i gruas nuk trajtohet vetëm si një shërbim mjekësor, por si një mision i vazhdueshëm për të garantuar siguri, mirëqenie dhe cilësi jete në çdo etapë të saj./rajonipress/

Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 19 korrik 1993-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

 Foto: Enver Maloku

 19 korrik 1993

Ndjekje e shqiptarëve nga fshatrat e Leposaviqit

Policia serbe, filloi një aksion dhune e presioni mbi shqiptarët e tri fshatrave etnike shqiptare: Bistricë e Shalës, Koshtovë e Vllahisë dhe Çabër të komunës së Leposaviqit.

Më 15 korrik, 100 policë serbë rrethuan fshatrat Koshtovë e Vllahisë dhe Bistricë e Shalës në orën 03 të mëngjesit. Deri në orën 13,00 policia bastisi 53 shtëpi (22 shtëpi në Bistricë e 31 në Koshtovë). Bastisjet u bënë nën pretekst të kërkimit të armëve dhe nën akuzë se gjoja dikush nga këto dy fshatra e ka vrarë një gjuetar serb, që ishte gjetur i vdekur në shkurt të vitit 1992.

Ndërsa sot u bastisën edhe pesë familje shqiptare në fshatin Çabër.

Komisioni i Degës së LDK-së për Informim, njofton se gjatë ekspeditës më 15 korrik, shumë persona janë lënduar rëndë nga rrahjet. Disa prej tyre kanë kërkuar ndihmën mjekësore në Mitrovicë, e shumë të tjerë po shërohen në shtëpitë e tyre. Njoftohet se janë rrahur së paku këta persona: Zeqir Hetemi, Beshir Hetemi, Nazif Musliu, Hamit, Bahri e Basri Imeri, Hajriz Aliu, Ukshin Hajdari, Behxhet e Agron Hetemi, Eset Zahiti, Halit, Sami, Abit, Afrim e Ilmi Imeri, Zenel e Rushit Aliu, Driton Hetemi, Shefki Musliu, Hamide Mustafa dhe Nezir Aliu, të gjithë nga Bistrica e Shalës, ndërsa në Koshtovë të Vllahisë u rrahën: Hasan Hasani, Islam Asllani, Avdi e Bekë Bekteshi, Bashki Fetahu, Behram Asllani, Ahmet Musa, Shukrie Asllani, Hasan e Rrustem Bekteshi, Sokol Fetahu, Naim Murseli, Zahir e Hazir Bekteshi, Ukshin Fetahu dhe Rifat Hasani.

Gjatë bastisjeve, policët u thanë shqiptarëve: “Ikni në Shqipëri, ose do t’u vrasim të gjithëve”!

Fshatrat shqiptare: Koshtovë e Vllahisë, Bistricë e Shalës dhe Çabër, bëjnë pjesë në komunën e Leposaviqit, ku shumica e popullsisë është serbe, mirëpo fshatrat nga drejtimi i Mitrovicës lidhen me fshatra shqiptare.

Përpos aksioneve të policisë serbe, patrullimit nëpër fshatra, të kontrollit të rreptë nëpër rrugët që shpiejnë në këto fshatra, njoftohet se në fshatin Komenicë që banohet me serbë dhe që gjendet përballë fshatit Koshtovë e Vllahisë, grupe serbësh po mblidhen e po lëvizin në drejtim të Koshtovës, duke shtënë me armë.

Nga fshati Çabër, njoftohet se shumë fshatarë i kanë larguar fëmijët, gratë e pleqt nga fshati, nga frika se mund të pasojnë aksione të forcave serbe kundër shqiptarëve.

 

19 korrik 1994

Nesër fillon një proces i ri i montuar politik në Prishtinë

Për nesër në orën dhjetë serbët e istaluar në Gjykatën e Qarkut në Prishtinë kanë paralajmëruar fillimin e një procesi të ri politik kundër:

Fehmi Lestranit (1973) nga fshati Baicë e Gllogovcit, Shkëlzen Bajramit (1973) nga Korretica e Ulët e Gllogovcit, Nexhmedin Sadriut (1963) nga Davidoci i Shtimjes, Luan Hetës (1971) nga Varoshi i Ferizajit, Beqir Mulecit (1956) nga Tërsteniku i Gllogovcit, Hysni Francës (1972) nga Tërsteniku i Gllogocvcit dhe Bajram Gallopenit (1972) nga Dobërçani i Lipjanit.

Këta persona janë arrestuar gjatë shkurtit, marsit dhe prillit të këtij viti, nën akuzën e rrejshme se gjoja kanë stërvitur ushtarakisht në një kazermë ushtarake të Shqipërisë.

Njëri prej mbrojtësve, Fazli Balaj, tha se këta persona, shumica prej tyre të rinj, akuzohen rrejshëm se:”Gjatë gjysmës së dytë të vitit 1992 dhe gjatë vitit 1993, në Republikën e Shqipërisë, bashk me persona të tjerë kanë përgatitur dhe ndërmarrë veprime me qëllim të ushtrimit që me përdorimin e forcës të shkëpusin krahinën e Kosovës dhe pjesë të tjera të territorit të RF të Jugosllavisë të banuara me shqiptarë dhe të formojnë shtet të veçantë ose që ato t’ia bashkojnë Shqipërisë… ashtu që me iniciativën dhe në organizimin e qeverisë ilegale të Republikës së Kosovës, të kreysuar nga Bujar Bukoshi. pastaj nga Ali Aliu, Mehmet Kraja dhe Zymber Berisha – përfaqësues në Përfaqësinë e Republikës së Kosovës në Tiranë, kanë marrë pjesë në ushtrime për kundërspiunazh në Laç, kanë bërë ushtrime shumëmuajshe nën udhëheqjen e oficerëve të Shqipërisë në kazermën Labinot Fushë afër Elbasanit…prandaj kanë bërë veprën penale rrezikimi i tërësisë territoriale, nga neni 116, paragrafi 1 që ndëshkohet sipas nenit 138 të LP të Jugosllavisë”.

Pra, siç shihet kjo është një akuzë e stërpërsëritur e serbëve të instaluar në prokuroritë e gjykatat e Kosovës.

Mbrojtësit e këtyre shtatë të akuzuarëve gjatë muajve të kaluar kanë njoftuar opinionin për torturat që i kanë bërë inspektorët e sigurimit serb ndaj këtyre shqiptarëve, me qëllim të nxjerrjes prej tyre të deklaratave të rrejshme që do të provonin aktakuzën e parapërgatitur.

Mbrojtësit dhe anëtarët e familjeve të të arrestuarëve kanë njoftuar shumë herë deri më tash se këta të rinj ishin gjendur në Shqipëri duke ikur nga fati i luftës në ish-republikat jugosllave, ose duke ikur nga rekrutimi në ushtrinë serbe, e edhe në rrugë për në vendet e perëndimit për të siguruar kafshatën e bukës.

Pas bredhjeve nëpër Shqipëri, disa prej tyre ishin strehuar përkohësisht në kamp, ndërsa më vonë u kthyen në Kosovë, pasi nuk mundën të udhëtonin nëpër vendet e perëndimit.

Pas kthimit në Kosovë, ata u arrestuan dhe u torturuan një kohë të gjatë.

 

19 korrik 1995

Agjencitë e huaja rreth procesit të montuar politik kundër 72 ish-policëve të Kosovës

Shqiptimit të dënimeve në procesin e montuar politik kundër 72 ish-policëve shqiptarë të Kosovës, rëndësi të veçantë i kushtuan edhe agjencitë e huaja të lajmeve.

Kështu, agjencia gjermane DPA, lidhur me këtë proces të montuar politik, në raportin e saj thekson: “Të hënën, gjykata serbe dënoi 72 ish-policë shqiptarë me 230 vjet burg. Të dënuarit janë akuzuar për përpjekje të formimit të Ministrisë së Punëve të Brendshme në Kosovën e sunduar nga serbët”. DPA më tej thekson se “me rrënimin e autonomisë së Kosovës nga ana e Millosheviqit, Beogradi në Kosovë sundon me ligje të jashtëzakonshme dhe me forca të shtuara policore e ushtarake.

Ndërkaq, agjencia amerikane e lajmeve, lidhur me procesin e montuar politik dhe dënimin e 72 ish-policëve njofton se “në vitin 1991 u larguan nga puna 3.500 policë shqiptarë dhe se ndaj shqiptarëve po udhëhiqet një politikë e ndjekjes dhe represionit të përditshëm”.

Agjencia franceze AFP, në raportin e saj lidhur me gjykimin e ish-policëve shqiptarë, thekson se “11 policët që janë arratisur, gjyqi serb i dënoi me burg në mungesë”. Duke iu referuar të dhënave të KMDLNJ-së, AFP shton se gjatë pesë vjetëve të fundit, nga gjyqet serbe janë dënuar qindra shqiptarë nën akuzën për veprimtari seperatiste dhe në këtë mënyrë qeveria serbe që nga viti 1989, është duke shtypur lëvizjen për pavarësi të Kosovës”, përfundon AFP raportin e saj.

Rëndësi të veçantë këtij procesi të montuar politik i kushtoi edhe agjencia angleze “Rojter”, e cila në raportin e saj thekson se “ish-policët shqiptarë kanë formuar organizatën e tyre sindikale, por nuk kanë formuar kurrfarë njësiti policor, ndërsa ish-policët shqiptarë u janë nënshtruar torturave gjatë procesit të hetimeve”.

 

 

 

 

19 korrik 1997

Ambasada Amerikane i quan jobindëse faktet në gjykimin e Prishtinës

Ambasada amerikane në Beograd lëshoi dje këtë kumtesë për shtyp, në të cilën thuhet: “Ambasada amerikane ka përcjellur gjykimin e grupit të 15 shqiptarëve të Kosovës të akuzuar për aksionet terroriste, i cili përfundoi më 11 korrik në Prishitnë. Gjatë këtij gjykimi u vunë re shumë parregullsi: duket se gjykata serbe nuk respektoi procedurën e saj gjyqësore, faktet nuk ishin bindëse, të akuzuarve iu pamundësua të kenë kontakte me avokatët. Neve më së shumti na shqetëson thënia se në fazat që i paraprinë gjykimit, të akuzuarit përjetuan torturë dhe se këto thënie gjyqi nuk i shqyrtoi me kujdes.

Qeverinë amerikane edhe më tutje e shqetëson problemi i terrorizimit, si dhe kërcënimi që ai e paraqet për zgjidhjen e çështjes së Kosovës. Pajitmi në Kosovë mund të arrihet vetëm në bazë të respektimit të plotë të të drejtave të njeriut. Standardet e gyjqit janë pjesë e këtyre të drejtave dhe ne i bëjmë thirrje pushtetit serb që t’i respektojë deri në maksimum standardet e të drejtave të njeriut, në mënyrë që të cysë procesin e pajtimit – thuhet në kumtesën e Ambasadës amerikane në Beograd.

 

 

19 korrik 1998

Përpjekje për atentat kundër përgjegjësit të Qendrës për Informim të Kosovës

Mbrëmë në orën 21:00 u bë një tentim atentati kundër shefit të Qendrës për Informim të Kosovës (QIK), Enver Malokut. Atentatori, pa thënë asnjë fjalë, shtiu me revole dhe shkrehu një plumb në drejtim të z. Maloku derisa ky po hynte në banesën e tij në Kodër të Diellit në Prishtinë, mirëpo për fat të mirë, plumbi nuk e qëlloi.

  1. Maloku tha se derisa po ecte drejt hyrjes së banesës kishte parë tek po zbrisnin shkallëve të korridorit nga katet e epërme dy persona, njëri prej të cilëve tentoi të bënte atentat. Kur arriti në hyrje të banesës, atentatori shtiu me revole në drejtim të z. Maloku, i cili po zbriste shkallëve drejt banesës së vet që gjendet në pozicion përdhes të ndërtesës. Z. Maloku tha se atentatori shtiu me armën e maskuar në një thes apo qese ngjyrë të bardhë.

Mirëpo, edhepse distanca ishte vetëm dy metra, për fat të mirë plumbi huqi cakun, pasi qëlloi grilën e hekurt të parmakut të shkallëve.

Atentatori u bë gati të shtinte edhe një herë, por reagimi me fjalë i z. Maloku, rrethanat që instiktivisht mund t’i jenë dukur atentatorit të disfavorshme për të vazhduar me krimin, apo diç krejt e tretë e pashpjegueshme, mund të kenë bërë që atentatori të largohet nga blloku i banesave dhe të ikën në drejtim të panjohur.

  1. Maloku tha se në vendin ku u tentua të bëhej atentati, u gjet gëzhoja e plumbit 7,65 mm. Një gjurmë e plumbit ka mbetur në shufrën e parmakut dhe në murin e betontë të shkallëve.
  2. Maloku tha se atentatori kishte trup mesatar. Në pjesën e epërme kishte të veshur një bluzë të gjerë ngjyrë të mbyllur. Në kokë kishte një kapelë.

Krisma e revoles u dëgjua në banesë dhe në ndërtesat përreth, duke shkaktuar shqetësim në mesin e banorëve.

Në këtë pjesë të Bregut të Diellit janë kryer deri më tash disa krime serbe, duke përfshirë edhe vrasjen kriminale të studentit Armend Daci. Duket se atentatori kishte planifikuar ta kryente krimin në hyrje të banesës me qëllim të tmerrimit të familjes Maloku dhe rrethinës.

Një dëshmitar tha se kishte parë më herët së paku dy persona që e mbanin nën vëzhgim dhe nën kontroll pjesën përreth banesës ku u tentua të bëhej atentati. Njëri prej tyre ishte serb.

 

Dy rë vrarë në Budakovë të Suharekës

Mbrëmë dhe parmbrëmë forcat serbe granatuan fshatrat Budakovë e Krushicë të Suharekës.

KI i Degës së LDK-së në Suharekë njofton se parmbrëmë, gjatë granatimit të fshatit Budakovë, rreth orës 23 u vra vajza 12- vjeçe Raza Reshat Palushi, e cila u qëllua në oborrin e shtëpisë së saj.

Ndërsa mbrëmë, forcat serbe granatuan fshatin Krushicë dhe lagjet e Hoxhëve dhe të Buzhalëve në Budakovë, me ç’rast u vra Bujar Jahir Buzhala (19).

Sot që nga orët e paradites ka të shtëna të shumta nga snajperistët serbë.

 

Dihet për tre shqiptarë të vrarë në Rahovec

Në Rahovec janë vrarë së paku tre qytetarë shqiptarë, njofton KI i Degës së LDK-së në Malishevë, duke cituar burime të sigurta nga Rahoveci.

Është vrarë Ibrahim Cena, i cili edhe është varrosur, dhe dy qytetarë të tjerë emrat e të cilëve nuk dihen.

 

Në fshatin Vërshec është vrarë djali 17 vjeçar i Habib Vuniqit

Për shkak të bllokimit të plotë të fshatit Vërshevc të Lipjanit nga forca të mëdha të ushtrisë dhe policisë serbe në edicionin e tretë të QIK-ut duke u mbështetur në një dëshmitar të asaj ane kemi publikuar se dje nga granatimet serbe është vrarë një djalosh 16 vjeçar i familjes Dulahu dhe është plagosur babai i tij.

Mirëpo, në një informacion tjetër që morëm më vonë nga Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Lipjan nuk verifikohej lajmi se është vrarë ndonjë anëtar i familjes Dulahu, por megjithatë thuhej se nga granatimet e forcave serbe është dëmtuar rëndë shitorja e Muharrem Dulahut.

Në të vërtetë Komisioni për Informim i kësaj dege njofton se nga granatimet e djeshme në fshatin Vërshec është vrarë djali 17 vjeçar i Habib Vuniqit dhe dyshohet të jetë plagosur rëndë edhe një vajzë. Po ky njoftim mbështetet në dëshmitë e disa banorëve të Vërshecit të cilët kanë arritur të depërtojnë disi në Lipjan, ndonëse edhe ata nuk kanë mundur t’i thonë emrat e plotë të të vrarit dhe të vajzës së plagosur.

 

 

 

Continue Reading

lajme

United Hospital apelon: Mos e neglizhoni rënien e pashpjegueshme në peshë – diagnostikimi i hershëm mund të shpëtojë jetë

Published

on

By

Prishtinë – Shëndeti nuk matet vetëm me mungesën e dhimbjes, por edhe me aftësinë për të njohur në kohë sinjalet që organizmi dërgon. Një nga këto sinjale, që shpesh neglizhohet, është rënia e pashpjegueshme në peshë – një simptomë që mund të fshehë probleme serioze shëndetësore dhe që kërkon vlerësim të menjëhershëm nga specialistët.

Rënia e pashpjegueshme në peshë: Pse nuk duhet ta neglizhoni asnjëherë? Humbja e peshës trupore pa ndryshime në regjimin ushqimor apo pa rritje të aktivitetit fizik mund të perceptohet si një zhvillim pozitiv.

Megjithatë, nga këndvështrimi mjekësor, një ndryshim i tillë mund të përfaqësojë një sinjal të rëndësishëm biologjik, që kërkon vlerësim të kujdesshëm klinik. Në shumë raste, rënia e pashpjegueshme në peshë është një nga simptomat e para të çrregullimeve metabolike, sëmundjeve kronike ose patologjive serioze, ndaj nuk duhet nënvlerësuar apo lënë pa u ekzaminuar nga specialistët.

Me një qasje profesionale dhe të orientuar drejt parandalimit, United Hospital vazhdon të promovojë kulturën e diagnostikimit të hershëm, duke sensibilizuar qytetarët që të mos injorojnë ndryshimet e papritura në organizëm. Përmes këshillave të gastroenterologëve të tij, spitali thekson se humbja e konsiderueshme e peshës pa dietë apo aktivitet fizik, sidomos te personat mbi moshën 50-vjeçare, mund të jetë një shenjë alarmuese që kërkon ekzaminime të specializuara.

Sipas ekspertëve, situata bëhet edhe më serioze kur rënia në peshë shoqërohet me dhimbje barku, shqetësime pas ushqimit, fryrje të vazhdueshme apo simptoma të tjera të traktit gastrointestinal. Këto mund të jenë tregues të sëmundjeve që, nëse zbulohen në fazat e hershme, kanë mundësi shumë më të mëdha trajtimi dhe shërimi.

Në këtë drejtim, United Hospital vë në pah rëndësinë e kontrolleve të rregullta dhe konsultave me gastroenterologun, duke e konsideruar diagnostikimin e hershëm si një nga armët më të fuqishme në luftën kundër sëmundjeve të traktit tretës, përfshirë edhe ato malinje.

Përmes teknologjisë moderne diagnostikuese, stafit të specializuar dhe përkushtimit ndaj pacientit, United Hospital vazhdon të jetë një adresë e besueshme për kujdes shëndetësor cilësor në Kosovë. Mesazhi i specialistëve është i qartë: mos prisni që simptomat të përkeqësohen. Një kontroll në kohën e duhur mund të bëjë dallimin mes një trajtimi të suksesshëm dhe një sëmundjeje të zbuluar me vonesë.

Në mjekësi, çdo ditë ka rëndësi. Kujdesi për shëndetin fillon me ndërgjegjësimin, ndërsa vendimi për t’u kontrolluar në kohë është investimi më i vlefshëm që secili mund të bëjë për jetën e vet./rajonipress/

Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 18 korrik 1993-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

 Foto: Luftë nëpër rrugë – Rahoveci sot

 18 korrik 1994

Një grup serbësh rrahën më 14 korrik së paku 15 shqiptarë në Fushë të Kosovës 

Kryesia e Nëndegës së LDK-së në Fushë Kosovë njoftoi sot se më 14 korrik, pak pas orës 20;15 disa persona civilë serbë, pa kurrëfarë shkasi rrahën sëpaku 15 shqiptarë që po shetisnin në atë kohë.

Njoftohet se rrahja zgjati rreth 30 min. ndërsa ajo u organizua dhe u ekzekutua nga disa policë serbë që në ato momente ishin pa uniformë.

Njëri prej të rrahurve, i riu Rrahim Tërholli (1975) nga Fushë Kosova i dërgua në spital, por mjekët serbë nuk i dhanë ndihmë.

Nëndega e LDK-së në Fushë të Kosovës ka identifikuar deri më tash këta të rrahur: Ramadan Blakçori (1976), Rrahim Tërholli (1975), Ismet Pireva (1973), Afrim Ismaili (1973), Ahmet Zogiani (1951), Feride Zogiani (1956), Zojë Osmani (1973), Feti Osmani (1954), Drita Osmani (1969), Zija Selimi (1975), Rabije Osmani (1958), Ismet Avdiu (1955), Nazmie Avdiu (1932), Fatmir Avdiu (1971), Hamdi Lahu (1969), që të gjithë nga Fushë Kosova.

Dy orë më vonë policia serbe doli në vendin ku u rrahën shqiptarët dhe nisi fushatën e arrestimeve të të gjithë atyre që njëherë ishin rrahur nga policët e civilët serbë.

Afrim Ismajli dhe Ismet Pireva u mbajtën në polici deri në orën 03:00. Policia u tha atyre se shqiptarët e rrahur kishin dalur në rrugë gjojë për të kremtuar mbajtjen e suksesshme të Kuvendit II zgjedhor të LDK-së. Ata treguan se gjatë marrjes në pyetje ishin ofenduar nga policët serbë.

Dëshmitarët thonë se Nazmije Avdiu (1932), derisa po qëndronte para shtëpisë së saj, u rrah nga njëfarë Milovanoviqi i mbathur me çizme ushtarake.

Sipas disa dëshmitarëve, si akterë kryesor në këtë rahje ishin Dragan Radulloviq, Pera Millovanoviq – polic me rroba civile, Dragan Llakusheviq, Marko kovaqeviq – i punësuar në postën e Fushë Kosovës, Radulle Radojqiq, e tjerë.

Vlen të përkujtohet në fund se jo shumë larg vendit ku u rrahën këta shqiptarë, po mbahej Kuvendi II zgjedhor i LDK-së.

 

 

 

18 korrik 1995

Dhuna e përditshme në Kosovë

Gllogoc: – Më 17 korrik, sipas thirrjes së policisë u paraqit Rifat Bilalli, arsimtar nga Tërsteniku i Gllogocit. Gjatë kohës sa ai u mbajt në polici, u pyet rreth aktivitetit të tij politik në LDK. Njoftohet se ai është keqtrajtuar fizikisht në stacionin e policisë në Gllogoc, ndërsa u lirua me porosinë e policisë se do të thirret sërish.

Vushtrri: – Më 1 korrik, policia me pretekst të kërkimit të armëve, ishte në shtëpinë e Niman Sadikut (61) në rr. “Sh.Galica” në Vushtrri

Skënderaj: – Më 7 korrik, policia serbe e postkomandës së Runikut, me pretekst të kërkimit të armëve mori në shtëpinë e tyre Musli dhe Shaban Latifin nga Kllodernica e Skënderajt. Ata janë keqtrajtuar rëndë dhe janë urdhëruar që të paraqiten sërish në polici më 10 korrik.

Më 16 korrik, polcia serbe ishte në fshatin Brojë dhe nga disa fshatarë kërkoi që t’ua tregojnë shtëpinë e Hashim Thaçit mësimdhënës i historisë. Njoftohet se policia njërin nga fshatarët e keqtrajtoi fizikisht pse nuk diti t’ua tregojë shtëpinë e tij, ndërsa bëhet me dije se Hashim Thaçi tash një kohë jeton në Perëndim.

Më 11 korrik, tre policë serbë, në autobusin që qarkullonte në relacionin Skënderaj-Banjë, morën Naser Zekajn (1969). Ai me pretekst të kërkimit të armës u dërgua në postkomandën e policisë në Runik ku u mbajt rreth 3 orë dhe u keqtrajtua rëndë. Ai është urdhëruar që edhe sot të paraqitet në polici. Njoftohet se Naser Zekaj ka pësuar lëndime trupore.

Prizren: – Komisioni për Informim i Nëndegës së LDK-së në Dushanovë, njofton se policia serbe me pretekst të kërkimit të armëve nga 14 korriku bastisi dhjetë familje shqiptare.

Më 15 korrik, policia bastisi shëpitë e Azem e Skënder Çollakut, Rexhep Ndrecajt dhe Latif Morinës, ndërsa në pyetje për të njëjtin pretekst u mor Faik Çollaku, Ramiz Bytyçi dhe Bahti Hoxha. Po këtë ditë në shtëpinë e tij u mor edhe Mehdi Balaj nga Prizreni. Atij iu la thirrja që të paraqitet sërish sot në polici.

Ndërkaq dje në organet e policisë është keqtrajtuar rëndë Osman Hodaj nga Gjonaj i Prizrenit. Ai është marrë në orët e mbrëmjes me të njejtin pretekst, ndërsa ende nuk është liruar.

 

 18 korrik 1997

Policia serbe pengon korrje-shirjet në Panorc të Malishevës

Pardje, në fshatin Panorc, njëfar Ceroviçi, zëvendëskomandant i policisë serbe në Rahovec, iu kërcënua autokombajnerit Sheremet Ibrahimi, që t’i ndërprejë korrje-shirjet, pasi ai nuk ka marrë lejen nga organet e instaluara serbe në Rahovec, njofton KI i Degës së LDK-së në Malishevë.

Ibrahimi u urdhërua që të paraqitet sot në stacionin e policisë serbe në Rahovec.

 

18 korrik 1998

Mbrëmë dhe sot luftë nëpër rrugët e Rahovecit

Dje në orën 17:30, forcat serbe provokuan një konflikt masiv në qytetin e Rahovecit. Në këtë kohë është gjetur një kufomë e paidentifikuar te vendi i quajtur Rrasat, në hyrje të Rahovecit te udhëkryqi për në Malishevë. Një patrullë e policisë, duke shkuar në drejtim të vendit ku ishte parë kufoma, provokoi njerëzit duke shtënë me armë. Krismat e armëve dhe shkëmbimi i zjarrit është përhapur në krejt qytetin dhe ka zgjatur deri në orën 23:00. Mbrëmë në orën 21:00 është ndërprerë rryma elektrike.

Banorët e Rahovecit i thanë QIK-ut se sot në mëngjes përsëri ka të shtëna të shumta me armë në pjesë të ndryshme të qytetit, ndërsa njerëzit janë strehuar nëpër bodrume.

Dëshmitarët e përshkruajnë gjendjen në këtë qytet si gjendje lufte nëpër rrugë. Deri më tash nuk ka të dhëna për të vrarë e të plagosur.

Komuna e Rahovecit ka rreth 60. 000 banorë, ndërsa 92% e popullsisë janë shqiptarë. Vetë qyteti ka 20 000 banorë. Shqiptarët përbëjnë mbi 80% të popullsisë së tij.

 

 

Në Zym të Opojës u vra Hashim Ejupi

Gjatë sulmit të mbrëmshëm serb mbi fshatin Zym të Opojës u vra i riu Hashim Halit Ejupi (19) nga ky fshat.

Ai u qëllua për vdekje nga forcat ushtarake serbe, derisa po qëndronte në ballkonin e shtëpisë së tij, rreth orës 22. 30.

KI i Degës së LDK-së në Dragash njofton se gjatë sulmit që zgjati rreth dy orë me predha u qëlluan dhe u dëmtuan shumë shtëpi.

Pas sulmit, gjatë orëve të natës, banorët e fshatit Zym u larguan nga shtëpitë e tyre dhe u vendosën në fshatra të tjera.

Fsahati vazhdon të mbahet në rrethim të plotë nga forcat serbe, të cilat janë vendosur edhe në varreza, ku kanë hapur llogore.

Për këtë shkak, tash për tash nuk dihet ku e kur do të bëhet varrimi i djaloshit të vrarë.

Në tërë rrethin e Opojës, ku ditëve të fundit janë stacionuar forca të mëdha policoro-ushtarake, është mjaft e rëndë.

 

Gjendje dramatike në kufirin Shqipëri – Kosovë, së paku 30 shqiptarë u plagosën nga granatat serbe që ranë në territorin e Shqipërisë

Ministria e punëve të brendshme e Shqipërisë ka njoftuar se prej orës 02 pas mesnatës deri sot në mesditë disa granata të shkrepura nga forcat serbe kanë rënë në territorin e Shqipërisë, duke plagosur 19 vetë. Në njoftim nuk saktësohet se a bëhet fjalë për refugjatë nga Kosova. Të plagosurit janë bartur me helikopter në Tiranë.

Ndërsa Përfaqësia e Republikës së Kosovës në Tiranë, duke iu referuar burimeve të spitalit në Bajram Curr, tha se janë plagosur së paku 30 shqiptarë. Disa njoftime, të peverifikuara, flasin për një numër edhe më të madh të të plagosurve.

 

 

Continue Reading

Të kërkuara