Lajmet

REL: Kosova kryeson rajonin me përqindjen e të rinjve në burgje. Pse?

Published

on

Më shumë se çdo i treti i burgosur në Kosovë është nën moshën 30-vjeçare.

Të dhënat, të publikuara në fund të prillit në kuadër të Indeksit të Pjesëmarrjes së Rinisë, tregojnë se Kosova ka përqindjen më të lartë të të rinjve në shërbimin korrektues në të gjithë rajonin.

Një vit më herët, Kosova ishte e dyta, pas Shqipërisë.

Për Ferid Murselin nga organizata Demokracia për Zvhillim (D4D) – që grumbulloi të dhënat zyrtare për Kosovën për këtë raport – këto shifra nuk tregojnë vetëm për sistemin penal.

“Në vendin tonë, çdo ditë themi që ‘ky vend ka rini’, ‘rinia është e ardhmja’, por në fakt kjo tregon saktë se ku qëndron rinia, qoftë në dimensionin politik, social ose ekonomik”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

 

“Burgjet po reflektojnë një problem më të thellë social”

Përveç shkallës së lartë të të rinjve në burgje, Kosova renditet dobët edhe në tregues të tjerë që lidhen me jetën e të rinjve.

Rreth 35 për qind e të rinjve në Kosovë janë jashtë arsimit, punës dhe trajnimeve – niveli më i lartë në rajon.

Kosova ka, po ashtu, shkallën më të ulët të pjesëmarrjes së të rinjve në fuqinë punëtore.

“Është një numër shumë i lartë”, thotë Murseli. “Nëse ke papunësi të madhe, atëherë ka gjasa më të mëdha që të rinjtë të jenë të përfshirë në faktorë negativë”.

Ai argumenton se institucionet duhet të investojnë më shumë në reforma arsimore, orientim në karrierë, shkolla profesionale dhe aktivitete komunitare për të rinjtë.

“Duhet të ketë më shumë qendra rinore funksionale, aktivitete sportive, kulturore dhe artistike, në mënyrë që të rinjve t’u ofrohen alternativa pozitive”, thotë Murseli.

Edhe sociologia Donika Gashi nga Instituti Musine Kokalari e sheh këtë statistikë si pasojë të faktorëve më të thellë socialë.

“Kjo shifër nuk mund të lexohet thjesht si çështje kriminaliteti, por si simptomë e pasigurisë ekonomike, dështimit arsimor dhe margjinalizimit social”, thotë ajo për Radion Evropa e Lirë.

Të rinj në Qendrën Korrektuese për të Mitur në Lipjan, duke luajtur futboll, në tetor të vitit 2022.

Sipas saj, shumë të rinj hyjnë në konflikt me ligjin pasi nuk arrijnë të gjejnë punë të qëndrueshme, mbështetje psikologjike ose shërbime komunitare.

“Nëse një i ri nuk është në punë, nuk është në arsim dhe nuk sheh rrugë për përparim, sistemi e takon shumë vonë, kur ai tashmë ka hyrë në konflikt me ligjin”, thotë Gashi.

 

“Të rinjtë trajtohen si numra”

Radio Evropa e Lirë ka pyetur Ministrinë e Drejtësisë nëse ka ndonjë plan për ta trajtuar këtë fenomen, por, deri në publikimin e këtij artikulli, nuk ka marrë përgjigje.

Ngjashëm, as Shërbimi Korrektues i Kosovës nuk i ka dhënë REL-it leje për vizitë në Qendrën Korrektuese për të Mitur, që ndodhet në Lipjan.

Gjatë një vizite para disa viteve, dy të rinj kishin treguar për jetën e tyre brenda mureve të këtij institucioni, në izolim.

Të dy mezi prisnin lirimin dhe kthimin në shoqëri, por psikologia Fjolla Ibrahimi kishte lënë të kuptohet se ai kthim mund të mos jetë shumë mikpritës.

“Sfidat kryesore që hasin ish të burgosurit në riintegrim, janë mospërputhshmëria me personat e tjerë në rrethin ku ata do të jetojnë, gjetja e një pune permanente, e cila sjell të ardhura, shëndeti i tyre mendor pas daljes nga burgu, si dhe paragjykimi, i cili vjen nga të tjerët”, kishte thënë Ibrahimi për Radion Evropa e Lirë.

Efektet negative që sjell izolimi i të rinjve në një kohë të rëndësishme për zhvillimin e tyre, si në adoleshencë, bëjnë që organizata amerikane Juvenile Law Center të kërkojë zhdukjen e institucioneve të tilla për të mitur.

Qendra Korrektuese për të Mitur në Lipjan, tetor 2022.

Kate Burdick, avokate në këtë organizatë, thotë për Radion Evropa e Lirë se izolimi, kontrolli i vazhdueshëm dhe shkëputja nga mbështetja familjare ndikojnë drejtpërdrejt në zhvillimin emocional të të rinjve.

“Po flasim për fëmijë dhe të rinj, truri i të cilëve ende është në zhvillim. Kjo është një periudhë kur ata kanë nevojë për mbështetje, jo për trauma shtesë”, thotë Burdick.

Sipas saj, edhe në institucionet ku nuk ka dhunë fizike, vetë ndarja nga familja dhe komuniteti është problematike.

“Ata trajtohen si numra dhe shkëputen nga njerëzit që përbëjnë identitetin dhe mbështetjen e tyre”, thotë Burdick. “Pyetjet që dëgjojmë më shpesh janë: ‘Si mund të flas më shumë me nënën time?’ ose ‘Si mund të mos e humbas ditëlindjen e motrës?’”.

Qendra Korrektuese për të Mitur në Lipjan, tetor 2022.

Sipas saj, alternativa më efektive janë programet komunitare, mentorimi, terapia dhe drejtësia restauruese.

“Kërkimet tregojnë se alternativat ndaj burgimit janë më efektive në uljen e recidivizmit sesa izolimi i të rinjve në institucione”, thotë Burdick.

Kosova nuk mban statistika për shkallën e recidivizmit në vend.

 

Sistemi më shumë ndëshkues sesa parandalues?

Sipas Donika Gashit, në letër, Kosova ka politika parandaluese. Por, në realitet, thotë ajo, sistemi vazhdon të funksionojë ndryshe.

“Kjo do të thotë se institucionet aktivizohen pasi dëmi ka ndodhur: policia, prokuroria, gjykata dhe më pas sistemi korrektues”, thotë ajo.

Parandalimi i vërtetë, sipas Gashit, duhet të ndodhë shumë më herët: në shkolla, familje, qendra për punë sociale dhe shërbime të shëndetit mendor.

“Duhet të kalojmë nga logjika ‘ta dënojmë’ te logjika ‘ta ndërpresim ciklin’”, thotë Gashi.

Ajo argumenton se për veprat më pak të rënda, sidomos për kryesit për herë të parë, duhet të përdoren më shumë masa alternative, si puna në dobi të komunitetit, trajtimi i varësive dhe kthimi në arsim.

“Drejtësia nuk përfundon me shqiptimin e dënimit, por me sigurimin që personi të mos e përsërisë më të njëjtën vepër”, thotë ajo.

Gashi thotë se një nga problemet kryesore mbetet mungesa e mbështetjes pas lirimit. Sipas saj, rehabilitimi nuk duhet të kufizohet në trajnime brenda burgut.

“Duhet të ketë lidhje reale me tregun e punës, mentorim dhe mbështetje psikologjike”, sipas saj.

Ajo paralajmëron se, në të kundërtën, burgu rrezikon të forcojë “identitetin kriminal” të të rinjve.

 

“Parandalimi është më i lirë se burgimi”

Për ekspertët, investimi në arsim, punësim dhe shërbime komunitare shihet si mënyra më efektive për të ulur recidivizmin.

Edhe Burdick argumenton se resurset financiare mund të përdoren më mirë jashtë institucioneve të mbyllura.

“Është shumë më efektive dhe më pak e kushtueshme që mbështetja t’u ofrohet të rinjve në komunitet sesa në burg”, thotë ajo.

Për Murselin, shifrat duhet të shërbejnë si alarm për institucionet. Ai paralajmëron se, pa politika afatgjate dhe investime serioze në rininë, problemet mund të thellohen.

“Nëse vazhdojmë kështu, do të kemi probleme edhe më të mëdha në të ardhmen”, përfundon Murseli. /REL/

 

Continue Reading

lajme

UBT fuqizon gjeneratën e re të sipërmarrësve përmes Akademisë Verore për Ndërmarrësi dhe Inovacion

Published

on

By

Me aktivitete interaktive, diskutime frymëzuese dhe sesione praktike, Akademia Verore për Ndërmarrësi dhe Inovacion, e organizuar nga Fakulteti i Menaxhmentit, Biznesit dhe Ekonomisë në kuadër të Global UBT Fest 2026, po vijon me sukses, duke krijuar një platformë të veçantë për zhvillimin e ideve të reja, aftësive sipërmarrëse dhe bashkëpunimit ndërmjet akademisë dhe industrisë.

Duke bashkuar studentë, akademikë dhe profesionistë të sektorit privat, kjo akademi verore po ofron një ambient dinamik të të mësuarit, ku njohuritë teorike ndërthuren me përvojat praktike dhe shembujt konkretë nga bota e biznesit.

Gjatë sesionit të udhëhequr nga Prof. Gonxhe Beqiri, pjesëmarrësit u njohën me temën “Marketingu dhe krijimi i vlerës për klientët e synuar”, ku u trajtuan konceptet themelore të marketingut të orientuar drejt konsumatorit. Përmes punës në grupe, analizimit të rasteve praktike dhe prezantimeve, studentët identifikuan segmente të synuara të tregut, analizuan nevojat e konsumatorëve dhe zhvilluan propozime vlere (Value Proposition) për ide të ndryshme biznesi, duke fuqizuar aftësitë e tyre në hartimin e strategjive efektive të marketingut.

Në kuadër të programit, Prof. Ermira Shehu prezantoi konceptin e ndërmarrësisë sociale si një model bashkëkohor biznesi që ndërthur qëndrueshmërinë financiare me ndikimin pozitiv në shoqëri. Përmes shembujve nga Evropa, Amerika dhe Kosova, pjesëmarrësit u njohën me mënyrën se si ndërmarrjet sociale adresojnë sfida të ndryshme përmes inovacionit, partneriteteve strategjike dhe përdorimit të teknologjisë.

Një fokus i veçantë iu kushtua edhe modeleve të financimit të ndërmarrjeve sociale, ndërsa diskutimet me studentët u përqendruan në identifikimin e komponentëve socialë, ekonomikë dhe mjedisorë që mund të integrohen në modelet e tyre të ardhshme të biznesit.

Pjesë e rëndësishme e akademisë ishte edhe prezantimi i Znj. Zana Lipoveci Kastrati, Menaxhere e Burimeve Njerëzore në Elkos Group, e cila ndau me studentët përvojën e zhvillimit të kësaj kompanie, një prej historive më të suksesshme të ndërmarrësisë në Kosovë. Ajo foli për rëndësinë e vizionit strategjik, inovacionit dhe ndërtimit të një kulture organizative që mbështet kreativitetin dhe zhvillimin e vazhdueshëm.

Gjatë këtij sesioni, studentët u njohën me sfidat dhe mundësitë që sjell transformimi digjital, zhvillimi i produkteve inovative dhe përshtatja e bizneseve me kërkesat e ekonomisë moderne. Diskutimet aktive dhe shkëmbimi i ideve krijuan një hapësirë të vlefshme për reflektim mbi rolin e ndërmarrësisë në zhvillimin ekonomik.

Po ashtu, studentët patën mundësinë të ndjekin një ligjëratë nga z. Detjon Axhami nga kompania Frutex, i cili prezantoi rrugëtimin e kompanisë nga një prodhues vendor deri në një markë të suksesshme në tregjet ndërkombëtare, veçanërisht ato evropiane.

Gjatë prezantimit u trajtuan tema si sfidat e eksportit, përmbushja e standardeve ndërkombëtare, kërkesat ligjore të tregjeve të huaja dhe strategjitë që kanë ndihmuar Frutex të rrisë konkurrueshmërinë në nivel global. Përmes këtij sesioni, studentët fituan një perspektivë praktike mbi procesin e internacionalizimit të bizneseve dhe faktorët që ndikojnë në krijimin e kompanive të suksesshme.

Akademia Verore për Ndërmarrësi dhe Inovacion në UBT po vazhdon të ofrojë një përvojë gjithëpërfshirëse për studentët, duke i pajisur ata me njohuri, aftësi praktike dhe frymëzim për të zhvilluar ide të reja dhe për t’u përgatitur për sfidat e tregut bashkëkohor të punës dhe biznesit.

Continue Reading

Aktualitet

Akademia Verore e Inxhinierisë së Energjisë në UBT trajtoi teknologjitë dhe sfidat e energjisë së qëndrueshme

Published

on

By

Në kuadër të Global UBT Fest 2026, Fakulteti i Inxhinierisë së Energjisë në UBT organizoi me sukses Akademinë Verore me temën “Sfidat e Tranzicionit të Energjisë së Qëndrueshme”, duke mbledhur studentë, ekspertë dhe profesionistë të sektorit të energjisë për të diskutuar zhvillimet më të fundit në këtë fushë.

E zhvilluar nga 6 deri më 10 korrik në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së në Lipjan dhe në ITP Prizren, Akademia Verore u fokusua në sfidat dhe mundësitë që sjell tranzicioni energjetik, duke kombinuar njohuritë teorike me përvojat praktike dhe rastet konkrete nga industria.

Programi pesëditor trajtoi tema aktuale që lidhen me operimin e sistemeve të shpërndarjes së energjisë elektrike, efiçiencën e energjisë, ndërtesat inteligjente (Smart Buildings), sistemet e menaxhimit të ndërtesave (Building Management Systems – BMS), si dhe zhvillimin e hidrocentraleve dhe ndikimin e tyre në prodhimin e energjisë së ripërtëritshme.

Në ditën e parë, MSc. Alush Mexhuani, Drejtor i Sistemit të Operimit të Shpërndarjes, ligjëroi mbi temën “Operimi i Sistemit të Shpërndarjes së Energjisë Elektrike”, duke prezantuar funksionimin dhe sfidat e rrjetit modern të shpërndarjes së energjisë.

Në ditën e dytë, ekspertja për efiçiencë të energjisë, MSc. Nafije Gashi, trajtoi temën “Memoria kolektive dhe trashëgimia kulturore si sfidë në zbatimin e masave të efiçiencës së energjisë në mjedise urbane”, duke theksuar rëndësinë e balancimit ndërmjet ruajtjes së trashëgimisë kulturore dhe zbatimit të standardeve moderne të efiçiencës.

Aktivitetet vazhduan në ditën e tretë me ligjëratën e MSc. Luljeta Hoxha Osmani, e cila prezantoi temën “Sfidat mjedisore gjatë zbatimit të masave të efiçiencës së energjisë – trajtimi i mbetjeve”, duke diskutuar ndikimin mjedisor të proceseve të tranzicionit energjetik dhe rëndësinë e menaxhimit të qëndrueshëm të mbetjeve.

Në ditën e katërt, eksperti i kompanisë Schneider Electric, MSc. Vasil Kosta, mbajti ligjëratën “Ndërtesat e mençura të së ardhmes”, ku prezantoi teknologjitë më të avancuara për automatizimin dhe menaxhimin inteligjent të ndërtesave, me fokus në rritjen e efiçiencës dhe kursimin e energjisë.

Akademia Verore u përmbyll në Innovation and Training Park (ITP) Prizren, ku eksperti i hidrocentraleve MSc. Arianit Halimi ligjëroi mbi temën “Hidrocentralet në Komunën e Dragashit”, duke prezantuar potencialin e energjisë hidrike dhe rolin e saj në zhvillimin e qëndrueshëm të sektorit energjetik në Kosovë.

Përmes ligjëratave, diskutimeve dhe shkëmbimit të përvojave me ekspertë të industrisë, Akademia Verore e Fakultetit të Inxhinierisë së Energjisë dëshmoi edhe një herë angazhimin e UBT-së për të ofruar një arsimim të orientuar drejt praktikës dhe inovacionit, duke përgatitur profesionistët e ardhshëm për sfidat e tranzicionit energjetik dhe zhvillimit të qëndrueshëm.

Continue Reading

Vendi

BE emëron Dirk Schubel si Përfaqësues të ri Special për Kosovën

Published

on

Bashkimi Evropian ka emëruar diplomatin gjerman Dirk Schubel si Përfaqësuesin e ri Special të BE-së për Kosovën. Vendimi është miratuar nga Këshilli i Bashkimit Evropian, ndërsa Schubel do ta marrë detyrën më 1 shtator 2026, me një mandat fillestar dyvjeçar, duke pasuar në këtë pozitë Aivo Oravin.

Mandati i Përfaqësuesit Special të BE-së për Kosovën është i përqendruar në promovimin e një Kosove të qëndrueshme, demokratike dhe shumetnike, si dhe në mbështetjen e perspektivës evropiane të vendit përmes komunikimit publik dhe angazhimit me qytetarët.

Ndër detyrat kryesore të tij do të jenë monitorimi i progresit në prioritetet politike, ekonomike dhe të sigurisë, forcimi i të drejtave të njeriut, sundimit të ligjit dhe mbrojtja e komuniteteve pakicë. Ai do të punojë gjithashtu për koordinimin politik të Bashkimit Evropian, me synim një prani më të bashkërenduar dhe më të dukshme të BE-së në Kosovë.

Schubel është diplomat me përvojë të gjatë në Shërbimin Evropian për Veprim të Jashtëm (EEAS), Komisionin Evropian dhe Ministrinë e Punëve të Jashtme të Gjermanisë. Aktualisht ai shërben si shef i Divizionit për Rusinë në EEAS.

Më herët, ai ka qenë i Dërguar Special i BE-së për Partneritetin Lindor (2022–2024), shef i Delegacionit të BE-së në Bjellorusi (2019–2022) dhe shef i Delegacionit të BE-së në Moldavi (2009–2013), ku ka kontribuar në avancimin e angazhimit të Bashkimit Evropian në fqinjësinë lindore.

Mandati i tij përfshin edhe ofrimin e udhëzimeve politike për Misionin e Bashkimit Evropian për Sundimin e Ligjit në Kosovë (EULEX), si dhe mbështetjen e dialogut ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit, me synim forcimin e stabilitetit rajonal dhe marrëdhënieve të mira fqinjësore.

Përfaqësuesit Specialë të Bashkimit Evropian promovojnë politikat dhe interesat e BE-së në rajone dhe çështje me rëndësi strategjike, duke mbështetur reformat, stabilitetin dhe sundimin e ligjit. Aktualisht, 11 Përfaqësues Specialë të BE-së mbështesin punën e Përfaqësueses së Lartë të BE-së për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë, Kaja Kallas./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Rreth 70 persona kërkuan ndihmë në Klinikën Infektive pas dyshimeve për helmim nga ushqimi

Published

on

Klinika Infektive e Qendrës Klinike Universitare të Kosovës (QKUK) ka njoftuar se që nga 10 korriku ka pranuar pacientë me simptoma të dyshuara të helmimit nga ushqimi.

Sipas njoftimit, pacientët janë paraqitur me ethe, temperaturë, dhimbje barku, të vjella dhe diarre, simptoma që janë shfaqur disa orë pas konsumimit të ushqimit.

Nga 10 deri më 13 korrik 2026, rreth 70 persona kanë kërkuar ndihmë mjekësore në Klinikën Infektive, ndërsa 22 prej tyre janë hospitalizuar për trajtim të mëtejshëm.

“Të gjitha rastet e hospitalizuara janë raportuar në Inspektoratin Shëndetësor, Institutin Kombëtar të Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKShPK) dhe janë regjistruar në Sistemin e Mbikëqyrjes së Sëmundjeve Ngjitëse. Pacientët janë nën mbikëqyrje të vazhdueshme mjekësore dhe po marrin trajtimin e nevojshëm, në përputhje me gjendjen e tyre klinike”, thuhet në njoftimin e Klinikës Infektive.

Rasti vjen pas raportimeve për dyshime se disa persona janë helmuar pasi kanë konsumuar sandviçë në një nga pikat e rrjetit “Sach Pizza” në Prishtinë.

Lidhur me rastin, Prokuroria Themelore në Prishtinë ka konfirmuar se ka pranuar informacionet për helmimin e disa personave dhe se prokurori i shtetit ka nisur veprimet e nevojshme hetimore.

Edhe Policia e Kosovës ka bërë të ditur se, në koordinim me Prokurorin e Shtetit dhe institucionet përkatëse, ka ndërmarrë veprimet e nevojshme për zbardhjen e rastit./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara