Lajmet

Rebusi i gazit në Evropë

Nga Daniel Gros

Published

4 years ago

on

Brenda disa muajsh, Bashkimi Evropian e ka reduktuar aq shumë varësinë e tij nga nafta ruse, saqë tani është gati të vendosë një embargo ndaj saj. Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula Von der Leyen, ka njoftuar planin e ndalimit të importeve të naftës së papërpunuar ruse në pjesën më të madhe të BE-së brenda 6 muajve të ardhshëm, dhe të produkteve të naftës së rafinuar deri në fund të këtij viti.

Por për të pasur një ndikim domethënës në buxhetin e Rusisë, Evropa duhet gjithashtu që t’i japë fund varësisë së saj nga gazi rus. Dhe kjo do të jetë shumë më e vështirë për t’u arritur. Evropa ka arritur ta reduktojë shpejt nevojën e saj për naftë ruse për disa arsye.

Nafta mund të dërgohet lehtësisht me cisterna, dhe jo vetëm përmes tubacioneve. Po ashtu, është relativisht e lehtë të gjesh furnizime të reja në tregun botëror. Por problemi është se është gjithashtu relativisht e lehtë të gjesh mjaftueshëm blerës të rinj – dhe Rusia ka mjaft të tillë – për të kompensuar një pjesë të madhe të humbjeve nga një embargo e BE-së.

Me gazin ndryshon puna. Evropa ka nevojë për gaz natyror për të siguruar ngrohjen e qytetarëve në dimër, dhe për ta përdorur atë si një lëndë ushqyese për industrinë kimike më të madhe në botë, e cila përbën një pjesë të konsiderueshme të eksporteve të BE-së. Dhe disa veçori të tregut të gazit natyror, do ta bëjnë shumë më të vështirë dhe më të kushtueshëm gjetjen e alternativave ndaj furnizimeve ruse, sesa për naftën.

Së pari, për shkak se shumica e prodhuesve të gazit natyror operojnë me kontrata afatgjata me blerësit, jashtë Rusisë ka pak kapacitete prodhuese. Ndërsa ka disa tregje, ku mund të blihen apo shiten sasi të kufizuara gazi, qëllimi i tyre është ta rishpërndajnë ofertën ose kërkesën ekzistuese nëpër rajone, sipas nevojës, dhe jo të ofrojnë furnizim shtesë.

Ministrat evropianë të energjisë, kanë vizituar prodhues të ndryshëm globalë të gazit, me shpresën e bindjes së tyre për të rritur prodhimin. Dhe prodhuesit kryesorë të gazit, janë të lumtur që ta bëjnë këtë. Por ata paralajmërojnë se do të duhen deri 4 vite për të zbatuar projektet e reja, dhe këto kanë leverdi vetëm nëse klienti është i gatshëm të nënshkruajë një kontratë 20-vjeçare.

Në një periudhë afatshkurtër, kjo do të thotë se furnizimi me gaz natyror është afër garantimit. Pra, mënyra e vetme për të kompensuar mungesën e gazit rus, është përmes një kombinimi të kursimeve të energjisë dhe rritjes së importeve. Por Evropa do të përballet me një sfidë tjetër.

Gazi natyror është i kushtueshëm për t’u transportuar, dhe i vështirë për t’u ruajtur. Gazi natyror i lëngshëm (LNG), që mund të transportohet, ofron alternativën kryesore ndaj gazit rus që transportohet përmes tubacioneve, megjithëse krijon sfidat e veta.

Pasi gazi lëngëzohet dhe ngarkohet në një cisternë speciale, disa mijëra km udhëtim shtesë, nuk bëjnë ndonjë diferencë të madhe. Është kjo arsyeja kryesore, pse tregjet aziatike dhe ato evropiane të LNG-së janë të integruara, dhe çmimet në të dyja kontinentet janë afër njëri-tjetrit.

Çmimet e gazit arritën nivele shumë të larta që në vjeshtën e vitit kaluar, pra disa muaj përpara se Rusia të pushtonte Ukrainën. Kjo për shkak të rritjes së kërkesë nga rimëkëmbja e fortë ekonomike në Azi.

Para se të niste lufta në Ukrainë, Evropa importonte pothuajse po aq LNG sa gaz përmes  tubacioneve tokësore. Por në rast se Evropa dëshiron t’i japë fund varësisë së saj nga gazi rus, ajo duhet të rrisë në nivele të jashtëzakonshme importet e LNG-së.

Kjo do të jetë e kushtueshme, pasi nënkupton devijimin drejt Evropës të dërgesave të SHBA-së të drejtuara fillimisht për në Azi. Fatmirësisht, kjo gjë do të jetë teknikisht e mundur për shkak të një asimetrie të madhe në tregtinë e LNG-së:kërkon shumë më tepër kohë ndërtimi i impianteve të lëngëzimit të gazit, sesa diversifikimi i furnizimeve me gazin natyror.

Kur mbërrin gazi LNG, vendet importuese duhet ta ngrohin atë në cisterna. Specialistët e energjisë e theksojnë shpesh faktin, se shumë vende nuk kanë mjaftueshëm objekte magazinimi të LNG-së për të rritur importet. Por një opsion janë terminalet lundruese të LNG-së.

Dhe vende si Gjermania, Franca dhe Italia po përfitojnë tashmë prej tyre. Këto objekte fleksibël të gazifikimit, së bashku me një rrjet të dendur tubacionesh që lidhin shumicën e furnitorëve të BE-së, ofrojnë njëfarë mbrojtjeje ndaj përpjekjeve të Rusisë për të zgjedhur vende të veçanta.

Evropa ka treguar tashmë solidaritet mbi këtë çështje. Kur gjiganti energjetik rus “Gazprom” ndaloi ditët e fundit dërgesat e gazit në Poloni dhe Bullgari, tubacionet nga Gjermania dhe Greqia siguruan që të dyja vendet të merrnin sasinë për të cilën kishin nevojë.

Çështja është nëse Evropa do të tregojë të njëjtën vendosmëri, kur nën presion të jenë të gjitha vendet. Nga ana tjetër objektet e magazinimit të LNG-së, janë shumë më të vështira për t’u arritur dhe kërkojnë shumë më shumë kohë për t’u ndërtuar, pasi kërkojnë frigoriferë gjigantë që e ftohin gazin në -160 °Celsius.

Kjo ka dy pasoja të rëndësishme në aspektin politik. Disa shpresojnë se Shtetet e Bashkuara mund të ofrojnë LNG-në shumë të nevojshme për Evropën. Por SHBA-ja i ka aktualisht me kapacitet të plotë impiantet e saj ekzistuese të lëngëzimit të gazit, dhe do të duheshin disa vite për të ndërtuar impiante të reja.

Për sa kohë që kapaciteti i eksportit i SHBA-së është i kufizuar, ri-orientimi i dërgesave amerikane të gazit nga Azia në Evropë, nuk do të bëjë asgjë për të reduktuar kërkesën e tepërt në tregun e kombinuar BE-Azi për LNG. Për SHBA-në kjo sjell avantazhin, se çmimet vendase të gazit natyror kanë mbetur shumë më të ulëta se në Evropë ose Azi.

Ndërkohë sfida e ndërtimit të impianteve të lëngëzimit të gazit, rrit ndjeshëm kostot për Rusinë, e cila do të përpiqet të eksportojë gjetiu gazin që Evropa nuk po e blen më. Për disa vite, Rusia nuk do të ishte në gjendje të shiste 140 miliardë metra kub gaz natyror, që më parë shkonin çdo vit në Evropë.

Nëse Evropa është e gatshme të paguajë koston e importeve të shtrenjta të LNG-së, kjo mund ta dëmtojë shumë rëndë aftësinë e Rusisë për të fituar valutë të fortë, nëpërmjet eksporteve të gazit. Prandaj ajo do t’i shkaktonte një dëm real buxhetit të luftës së Vladimir Putinit.

Shënim: Daniel Gros, anëtar bordi në Qendrën për Studimet e Politikave Evropiane./“Project Syndicate” – Bota.al

Related Topics:
Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 26 shtator 1993-1998

Published

5 hours ago

on

September 26, 2026

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

 

 

26 shtator 1994

 

Mbrëmje protestuese kundër procesit të montuar kundër Ukshin Hotit

 

Mbrëmë në Shoqatën e Shkrimtarëve të Kosovës u mbajt mbrëmja e tretë protestuese kundër burgosjes së mr. Ukshin Hotit, mësimdhënës në UP dhe kryetar i Partisë së Unitetit Kombëtar (UNIKOMB).

Në mbrëmjen e tretë folën akademik Rexhep Qosja, dr. Agim Vinca, Idriz Kakrruki, Zeqir Gërvalla, Hydajet Hyseni, Gani Xhafolli, Milaim Kadriu, Qerim Pllana, Bajram Kosumi, Milaim Berisha, Halil Koliqi, dr. Haki Kosumi e Rexhep Avdullahu.

Akademik Rexhep Qosja tha mes tjerash se të dënuarit e djeshëm e të sotëm shqiptarë, regjimi serb nuk i dënoi pse janë anëtarë të kësaj a asaj partie, pse kanë këtë apo atë ideologji, por Serbia i ka burgosur dhe vazhdon t’i burgosë e t’i dënojë ata pse janë shqiptarë, pse janë atdhetarë.

Ndërsa në Prizren nesër fillon procesi i montuar politik kundër Ukshin Hotit. Ai akuzohet “për vepër penale të cenimit të tërësisë territoriale të Jugosllavisë”.

Mr. Ukshin Hoti u arrestua më 17 maj të këtij viti dhe prej atëherë ai gjendet në paraburgim.

Ukshin Hoti ka qenë në shënjestër të policisë prej vitit 1981, kur në një proces po ashtu të montuar politik u dënua me disa vite burg.

Ndërsa vitin e kaluar ai është torturuar egërsisht në Gllogovc për çka janë njoftuar dhe kanë protestuar institucione ndërkombëtare humanitare.

 

 

 

26 shtator 1995

 

Senati Amerikan miratoi 6 milionë dollarë ndihmë për Kosovën

 

Senati i Shteteve të Bashkuara të Amerikës miratoi të enjten e kaluar një projektligj për ndihmë vendeve të huaja që kap 12.3 miliardë dollarë.

Së paku 6 milionë dollarë ndihmë humanitare i dedikohet Kosovës, thuhet në një njoftim të Ruder Finit nga Uashingtoni.

Udhëheqësi i shumicës në Senat, Robert Doull, paraqiti një amendament në kuadër të pjesës për Ndihmë Ndërkombëtare për Vendet e Prekura nga Katastrofa që vë mënjanë 40 milionë dollarë për ndihmë urgjente në ish-Jugosllavi, prej të cilëve “jo më pak se 6 milionë dollarë do të jenë në dispozicion vetëm për ndihmë humanitare Kosovës”.

Projektligji tashti duhet të shkojë në procedurë të harmonizimit me një version të miratuar nga Dhoma e Përfaqësueseve të Kongresit Amerikan.

 

 

26 shtator 1997

 

Mbi 100 persona të keqtrajtuar në Mitrovicë

 

Policia serbe ndërhyri mbrëmë brutalisht në shëtitoren e Mitrovicës, ku ishin tubuar rreth 2000 studentë e qytetarë, në shenjë përkrahjeje për manifestimet e studentëve të Prishtinës.

Dhjetëra grupe policësh me nga 10 deri 15 policësh ndërhynë në disa vende, duke ndaluar, legjitimuar, keqtrajtuar dhe arrestuar së paku 100 qytetarë.

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Mitrovicë njofton se janë marrë në polici mbi 100 vetë. Ata janë mbajtur në stacion prej orës 19 deri rreth orës 22:00 dhe janë keqtrajtuar brutalisht.

Në mesin e më se 100 personave të keqtrajtuar janë edhe Ismail Loshi, Osman Rama, profesor dhe kryetar i LDK-së dega në Zubin Potok, Muharrem Avdiu, anëtar i kryesisë së UNIKOMB-it dega në Mitrovicë, Gëzim Mustafa student i FXM në Mitrovicë e Bashkim Beka, profesor i Shkollës së Lartë Teknike në Mitrovicë.

Janë legjitimuar: Muhamet Hajrizi, prof. i SHLT Mitrovicë, Jakup Ceraja, poet, Osman Rama, profesor, Sabi Idrizi anëtar i kryesisë së LDK-së dega në Mitrovicë, Brikenë Ceraja, nxënëse dhe Arbër Berisha, student në Prishtinë, Zymer Zeqiri, drejtor i shkollës fillore në Qabër të Zubinpotokut, Ismet Berani, inxhinier, Adem Beqiri, kryetar i nëndegës së LDK-së “Qendra”, Gazmend Rama, Ilir Morina, student të FXM në Mitrovicë, Ali Ahmeti, arsimtar, Dr. Ali Topalli dhe Sabri Sadiku, profesorë të FXM në Mitrovicë.

Numri i të keqtrajtuarve fizikisht, i të arrestuarve dhe i të legjitimuarve arrin numrin mbi 200.

Sipas deklaratave të të arrestuarve numri i të cilëve është mbi 100, në polici derisa qëndronin në korridor ishin të detyruar të rrinin me fytyrë nga muri me duar të lidhura mbrapa. Ata thirreshin një nga një nëpër zyre dhe i detyronin të shkruajnë nga një deklaratë.

Burimet nga Mitrovica flasin për një gjendje shumë të rëndë e të tensionuar pas ndërhyrjes brutale të forcave serbe.

 

 

26 shtator 1998

 

Njoftime edhe për 68 të vrarë në fshatrat rreth Qyqavicës

 

Burimet e informimit në Vushtri, Mitrovicë, Gllogoc e Skënderaj njoftojnë për së paku 68 të vrarë gjatë sulmeve të fundit, kryesisht më 24 shtator, në Galicë (10), Oshlan (4), Zhilivodë (13), Beqiq (20), Lubovec (3), Prekaz (5), Klinë e Epërme (1), Dashefc (4) dhe Shtuticë (8).

 

 

Sot, në fshatrat rrëzë Qyqavicës, u varrosën edhe 23 shqiptarë të vrarë e të masakruar nga forcat serbe

 

Sot, në fshatrat që shtrihen rrëzë Qyqavicës u varrosën edhe 23 kufoma të shqiptarëve të vrarë dhe të masakruar nga forcat e ushtrisë dhe të policisë serbe, njofton KI i Degës së LDK-së në Vushtrri.

Njoftohet se nga forcat serbe janë vrarë e masakruar këta shqiptarë: Shasivar Isa Ademi (51) nga Galica, Fatmir Shasivar Ademi (17) nga Galica, Burim Ramadan Ademi (17) nga Galica, Gani Fazli Ademi (16) nga Galica, Bajram Bejtullah Sahiti (33) nga Galica, Agim Selim Ademi (28) nga Galica, Hetem Rizah Halili (45) nga Galica, Bujar Hetem Halili (16) nga Galica, Bekim Miftar Halili (22) nga Galica, Nazmi Veli Halili (25) nga Galica, Nexhat Kadri Halili (17) nga Galica, Sejdi Kabashi (22) nga Polaci, Haradin Islam Lahu (43) nga Galica, Enver Kastrati (40) nga Polluzha, Hasime Shabani (50) nga Galica, Mexhid Hamit Bislimi (33) nga Prekazi i Epërm, Xhavit Haradin Bislimi (40) nga Prekazi i Epërm, Driton Shaban Brahimi (22) nga Prekazi i Epërm, Kadri Miftar Mehmeti (22) nga Prekazi i Epërm, Adem Lushtaku (?) nga Prekazi i Epërm, Enver Halit Ferati (42) nga Lubaveci, Muhamet Rrahman Idrizi (53) nga Beqiqi dhe Feriz Rrustem Shala (43) nga Ujmiri.

I njëjti burim bën të ditur se sot pas shumë përpjekjeve, Kryesia e Degës së Lidhjes Demokratike të Kosovës në Vushtrri ka arritur të depërtojë në disa fshatra të Qyqavicës dhe nga vendi i ngjarjes dëshmon se kufomat janë masakruar nga forcat serbe, por ka edhe raste kur ato janë ekzekutuar.

Të përkujtojmë se vetëm në fshatin Galicë, sot janë varrosur 14 kufoma. Të 23 shqiptarët e varrosur sot, 13 kufoma tjera që janë vrarë nga 17 shtatori i këtij viti dhe pesë të tjera ende të paidentifikuara arrijnë shifrën në 41 shqiptarë të vrarë.

Kryesia e Degës së LDK-së në Vushtrri thekson se në fshatrat shqiptare që shtrihen rrëzë bjeshkës së Qyqavicës ka edhe shqiptarë të tjerë të vrarë e të plagosur, ndërsa fshatrat Dubofc, Beqiq dhe një pjesë e Galicës janë djegur deri në themel.

 

 

 

 

 

 

Continue Reading

Lajmet

United Hospital – kujdes shëndetësor 24/7, me teknologji moderne dhe qasje të integruar ndaj pacientit

Published

22 hours ago

on

September 25, 2026

By

Shëndeti kërkon kujdes të vazhdueshëm, diagnostikim të saktë dhe trajtim të koordinuar. United Hospital ofron shërbime shëndetësore 24 orë në ditë, 7 ditë në javë, duke integruar diagnostikën, emergjencën, trajtimin specialistik, kirurgjinë dhe kujdesin intensiv në një strukturë të vetme.

Me fokus në sigurinë e pacientit, precizitetin diagnostik dhe kujdesin multidisiplinar, spitali ofron shërbime nga disa fusha të mjekësisë, duke u mundësuar pacientëve qasje në kujdes profesional për nevoja të ndryshme shëndetësore.

Në fushën e diagnostikës, Radiologjia dhe CT-ja janë pjesë e infrastrukturës teknologjike të spitalit, ndërsa sipas institucionit, pajisjet mundësojnë ekzaminime me deri në 40% më pak ekspozim ndaj rrezatimit, në krahasim me teknologjitë përkatëse tradicionale, në varësi të ekzaminimit dhe protokollit të përdorur.

Shërbimet specialistike përfshijnë Kardiologjinë, Hematologjinë, Nefrologjinë, Gastroenterologjinë dhe Pulmologjinë, duke ofruar qasje të dedikuar për diagnostikimin dhe menaxhimin e një game të gjerë të problemeve shëndetësore.

Në kuadër të shërbimeve kirurgjikale, United Hospital mbulon disa profile, përfshirë Kirurgjinë e Përgjithshme, Kardio-kirurgjinë, Ortopedinë, Kirurgjinë Vaskulare, Pediatrike, Gjinekologjinë, Urologjinë, ORL-në, Kirurgjinë Maksilofaciale dhe Torakale.

Një fokus i veçantë i kushtohet edhe kujdesit për fëmijët. Neonatologjia dhe Pediatria ofrojnë shërbime të dedikuara për pacientët më të vegjël, ndërsa Laboratori, Emergjenca, Radiologjia dhe Kujdesi Intensiv janë të disponueshme gjatë gjithë kohës.

Me një qasje që synon të lidhë diagnostikimin, trajtimin dhe kujdesin e vazhdueshëm, United Hospital e pozicionon veten si një qendër ku pacientët mund të marrin shërbime të integruara shëndetësore në çdo kohë./rajonipress/

📍 M2 Prishtinë–Ferizaj, Km 7, Prishtinë, Kosovë

📞 038 60 70 70 / 046 60 70 70

Continue Reading

Lajmet

Kuvendi voton të hënën deklaratën për Specialen, në rend dite edhe zgjedhja e nënkryetarit

Published

24 hours ago

on

September 25, 2026

By

Kuvendi i Republikës së Kosovës do të mbajë të hënën, më 28 shtator, seancë plenare, e cila do të nisë në orën 11:00.

Sipas rendit të ditës, deputetët do të shqyrtojnë disa çështje, përfshirë miratimin e një deklarate lidhur me aktgjykimin e Dhomave të Specializuara të Kosovës të 16 shtatorit 2026.

Në rendin e ditës janë përfshirë këto pika:

Miratimi i procesverbaleve nga seancat e mëparshme.

Betimi i deputetëve.

Miratimi i Deklaratës lidhur me Aktgjykimin e Dhomave të Specializuara të Kosovës, të datës 16 shtator 2026.

Zgjedhja e nënkryetarit të Kuvendit të Republikës së Kosovës nga Grupi Parlamentar i Partisë Demokratike të Kosovës (PDK).

Formimi i komisioneve parlamentare./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Përmbyllet gara ushtarake “Ujku Garues 2026”: Regjimenti i Dytë i Këmbësorisë fiton vendin e parë

Published

1 day ago

on

September 25, 2026

By

Në kazermën “Ushtarët e NATO-s” në Istog është përmbyllur gara tradicionale “Ujku Garues 2026”, e organizuar nga Komanda e Forcave Tokësore (KFT), ku morën pjesë 20 ekipe nga njësitet e ndryshme të Forcës së Sigurisë së Kosovës.

Vendi i parë në këtë garë ushtarake i takoi Regjimentit të Dytë të Këmbësorisë (K2B2), vendi i dytë u fitua nga Policia Ushtarake e FSK-së, ndërsa vendin e tretë e zuri Regjimenti i Dytë i Këmbësorisë (K2MB).

Gara “Ujku Garues”, e cila mbahet që nga viti 2015 si rezultat i bashkëpunimit mes nënoficerëve të FSK-së dhe kontingjentit slloven, testoi pjesëmarrësit në disiplina të rënda taktike e fizike. Pjesë e sfidave ishin vrapimi, kalimi i poligonit taktik, shtyrja e autoblindës HMMWV, bartja e municionit dhe e të lënduarve, si dhe qitja me armë e hedhja e granatës.

Aktiviteti u shqua për profesionalizëm të lartë, përgatitje intensive fizike dhe shpirt garues mes ekipeve të FSK-së.

 

Continue Reading

Të kërkuara