Lajmet
Pyjet më misterioze në planet ndodhen nën ujë
Published
3 years agoon
By
Betim GashiNga Benji Jones
Disa kilometra në perëndim të San Diegos në ShBA, ndodhet një bregu i oqeanit që ndryshon shumë nga sipërfaqja. Uji është i ftohtë dhe ngjyrë blu. Ka disa alga deti jeshile që shkojnë deri në sipërfaqe. Por nëse zhytesh poshtë dallgëve, të shfaqet një mbretëri krejtësisht tjetër.
Poshtë gjendet një pyll shumë i bukur. Ai përbëhet jo nga pemët, por nga fijet e leshterikëve gjigantë, një specie algash që mund të rriten më shumë se një godinë 10-katëshe. Të lidhura me fundin e oqeanit, fijet e leshterikëve lëvizin ngadalë sipas rrymave. Tufat e peshqve, fokave dhe gjallesave të tjera ujore, kalojnë nëpër to si zogjtë nëpër kurorën e dendur të njëpylli mbi Tokë.
“Të zhytesh në një pyll të tillë nënujor, është si të futesh në një katedrale. Është thjesht diçka e mahnitshme”, thotë Xharret Birnes, ekolog detar në Universitetin e Masaçusets në Boston. Drita që hyn nga sipërfaqja filtron përmes leshterikëve, si të jenë xhama shumëngjyrëshe, i eksploron këtu pyje të veçantë prej më shumë se 20 vjetësh. Planeti ynë ka një sërë pyjesh të mëdhenj. Për shembull Amazonën apo pyjet borealë të Kanadasë dhe Rusisë.
Këto ekosisteme të famshme, përmbajnë jo vetëm një diversitet të jashtëzakonshëm kafshështë egra, por ruajnë sasi të mëdha karboni, që në të kundërt mund të ngrohnin akoma mëshumë planetin tonë. Nuk është e tepruar të thuhet se ekzistenca jonë varet prej tyre. Por po aq të rëndësishëm janë edhe pyjet e deteve.
Të ndodhura në ujërat e ftohta të afro 1/4 e brigjeve të botës, pyjet e leshterikëve janë baza mbështetëse e shumë ekosistemeve detare. Ato mbështesin peshkimin bregdetar, duke ndihmuar në ruajtjen e industrisë së ushqimeve të detit. Po ashtu thithin sasi të mëdha të ndotjes dhe ndihmojnë në kapjen e gazeve që ngrohin planetin.
Një studim i fundit, i vlerësoi këto përfitime në masën 500 miliardë dollarë në vit në mbarë botën. Por me gjithë vlerën e tyre të madhe, shkencëtarët dinë çuditërisht pak për pyjet e leshterikëve. Të paplota janë edhe të dhënat se si reagojnë ato ndaj ndryshimeve klimatike dhe kërcënimeve të tjera, si përhapja e specieve jo-vendase.
Gjithsesi ajo që dinë biologët, sugjeron se shumë prej këtyre pyjeve janë në telashe. Njëstudim i botuar së fundmi nga Kombet e Bashkuara, tregon se pyjet e leshterikëve kanë rënë në nivel global, dhe ndryshimi i klimës do ta përkeqësojë situatën. Pyjet e leshterikëve kanë shumë të përbashkëta me homologët e tyre në tokë.
Ato formojnë struktura tredimensionale, që u ofrojnë shtëpi shumë specieve. Ato kanëkurorën e gjetheve, trungun e butë dhe rrënjët. Por kanë edhe disa dallime kryesore. Për shembull, leshterikët nuk janë një bimë, por një lloj alge, një grup organizmash ujorë në një ambient krejtësisht të ndryshëm.
Po ashtu ato rriten shumë më shpejt sesa pemët – deri në gjysmë metri në ditë – në varësi të specieve. Disa lloje leshterikësh, si leshterikët gjigantë që janë të zakonshëm në brigjet e San Diegos, arrijnë në sipërfaqe për të formuar një kurorë. Këto pyje janë shumë të përhapura, duke mbuluar një sipërfaqe të oqeanit deri 5 herë më të madhe se ajo e të gjithë shkëmbinjve koralorë.
Ato mbështesin një diversitet mahnitës. Kështu, pjesa e tyre e ngjashme me rrënjët ofron strehë për peshqit e vegjël. Një studim zbuloi se një kërcell i vetëm leshteriku në Norvegji mbështeti afërsisht 80.000 organizma në 70 lloje të ndryshme. Mbi 1000 lloje bimësh dhe kafshësh gjenden në disa pyje leshterikësh në Kaliforni.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme për njerëzit që konsumojnë rregullisht ushqim deti. Njëstudim ka zbuluar se 1 hektar pylli i tillë kontribuon mesatarisht me rreth 30.000 dollarë në vit për industrinë e peshkimit. Por përfitimet nuk ndalen këtu.
Ndërsa rriten, pyjet e leshterikëve, ashtu si ato në tokë, thithin shumë ndotje, duke përfshirë rrjedhjen e plehrave nga toka bujqësore dhe karbonin (shumica e të cilit hyn në oqean nga atmosfera). Kësisoj, ato po ndihmojnë në kompensimin e një pjese të madhe të emetimeve tona ndotëse që ndikojnë në ngrohjen globale.
Një studim i botuar në “Natyre”, vlerësoi se këto habitate sekuestrojnë të paktën 4.9 megaton karbon nga atmosfera çdo vit. Madje leshterikët largojnë më shumë karbon se sa ekosistemet e tjera. Por a janë në rrezik këto pyje? Përgjigja e thjeshtë është po.
Analiza më e fundit globale, e bazuar në të dhënat e vitit 2012, zbuloi se pyjet globale të leshterikëve po bien mesatarisht me një normë prej rreth 1.8 për qind në vit. Një nga arsyet kryesore është ndryshimi i klimës, që po i bën oqeanet më të ngrohta.
Ujërat e ngrohta kanë tendencën të bartin më pak lëndë ushqyese, gjë që e bën më të vështirë rritjen e pyjeve të tillë. Një arsye tjetër ka të bëjë me peshkimin e tepruar dhe pakësimin
e grabitqarëve detarë. Kur rrjetat e peshkimit kapin grabitqarët si iriqi, këta shumohen dhe kositin pyjet e leshterikëve. Lajmi i mirë është se nëse zhduken disa nga këto kërcënime, pyjet e leshterikëve mund të rikthehen me shpejtësi siç ishin më parë.
Marrë me shkurtime nga “Vox” – Bota.al
Vendi
Mes ëndrrës dhe historisë, Kosova kërkon Botërorin sonte
Published
6 minutes agoon
March 31, 2026By
UBTNews
Kombëtarja e Kosovës është vetëm një hap larg historisë. Sonte në mbrëmje, “Dardanët” përballen me Turqinë në finalen e madhe të “play-off”-it, në një duel që përcakton gjithçka.
Ndeshja zhvillohet në stadiumin Fadil Vokrri Stadium, me fillim nga ora 20:45, aty ku pritet një atmosferë elektrizuese nga tifozët vendas.
Pas një rruge të vështirë deri në finale, Kosova hyn në këtë përballje me besim dhe motiv të lartë, duke synuar suksesin më të madh në historinë e futbollit të saj. Në anën tjetër, Turqia vjen si një kundërshtar i fortë dhe me përvojë, që kërkon të ndalë ëndrrën kosovare.
Kjo sfidë nuk është vetëm një ndeshje, është një moment që mund të përcaktojë një epokë për futbollin e Kosovës. Një fitore do të thoshte hyrje në histori dhe realizim i një ëndrre të madhe për të gjithë tifozët.
Të gjitha sytë sonte janë në Prishtinë.
Foto:Associated Press
Vendi
Rektori Edmond Hajrizi dekorohet me Medaljen Presidenciale
Published
10 hours agoon
March 30, 2026By
ubtnews
Në ceremoninë solemne të ndarjes së dekoratave, Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani, i ka ndarë Medaljen Presidenciale Prof. Dr. Edmond Hajrizi, Themelues dhe Rektor i UBT-së, për kontributin e tij të jashtëzakonshëm në inovacion, ndërmarrësi dhe zhvillim.
Në fjalën e saj, Presidentja Vjosa Osmani theksoi se individët që kanë lënë gjurmë të pashlyeshme në rrugën e lirisë dhe pavarësisë së Kosovës përbëjnë shtyllat kryesore të zhvillimit të vendit.
“Atdheu nuk është vetëm vendi ku lindim, por një thirrje që na ndjek gjatë gjithë jetës. Republika e Kosovës është rrjedhë e përpjekjeve të brezave për ta mbajtur gjallë dhe për ta bërë atë më të fortë”, u shpreh ajo.
Rektori Hajrizi, ndër vite, ka kontribuar në ndërtimin e ekosistemit të inovacionit, ndërmarrësisë, edukimit dhe shkencës në Kosovë, duke e vendosur Kosovën në nivele të larta në Evropë dhe në botë.



Lajmet
Veteranët e UÇK-së protestuan para Kuvendit lidhur me përmbajtjen e ekspozitës
Published
18 hours agoon
March 30, 2026By
UBTNews
Një grup qytetarësh dhe përfaqësues të organizatave të dala nga lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës janë mbledhur sot në një protestë para ndërtesës së Kuvendit të Kosovës. Shkak për këtë grumbullim u bë kundërshtimi i ekspozitës “Masakrat në Kosovë 1998-1999”, si shkak i përmbajtjes të pasaktë të te dhënave.
Gjatë zhvillimit të protestës, pati një tentativë të pjesëmarrësve për të hyrë në hapësirat e brendshme të oborrit të Kuvendit, gjë që solli edhe praninë e forcave të rendit në hyrjen kryesore. Situata u përcoll me kërkesën e protestuesve për llogaridhënie rreth burimit të informacioneve të shfaqura në këtë ekspozitë.
Xhavit Jashari, nga Shoqata e Familjeve të Dëshmorëve të UÇK-së, shprehu shqetësimin e tij se të dhënat e prezantuara nuk përkojnë me realitetin e luftës dhe ngriti dyshime se ato mund të jenë ndikuar nga burime të jashtme jozyrtare. Ai theksoi se veprime të tilla prekin ndjeshmërinë e familjeve të dëshmorëve dhe integritetin e luftës së UÇK-së.
Gjithashtu, z. Jashari vlerësoi veprimin e fundit të Komunës së Prishtinës për largimin e eksponateve, duke argumentuar se duhet pasur kujdes i shtuar që narrativat e luftës të mos barazohen në dëm të palës çlirimtare. Sipas tij, mbrojtja e saktësisë historike mbetet prioriteti kryesor i këtyre organizatave.
Foto:ekonomiaonline
Lajmet
DITARI: Çfarë lajmesh kemi lexuar në çdo 30 mars, në vitet nëntëdhjetë
Published
22 hours agoon
March 30, 2026By
UBTNews
30 mars 1993
Lajmet kryesore:
Safet Zhulali në Bruksel;
Policia financiare serbe mbyll lokalet e shqiptarëve;
Sami Repishti rreth përvjetorit të parë të demokracisë në Shqipëri;
Ushtrime të ushtrisë serbe në Padalishtë dhe Çitak;
Në Vushtrri u bastisën dy familje;
Austria bllokon kontot private të “jugosllavëve”;
Në Prishtinë u paraburgosën katër doganierë;
Revista “Fjala” botoi tetë tituj;
Drojë nga lufta serbe në Kosovë;
Gazeta serbe akuzon Misionin e KSBE-së në Kosovë;
Mllef i opinionit sportivo-politik të Serbisë;
Arkani apelon për themelimin e qendrave të forta serbe në Kosovë.
“Newsweek” paralajmëron bombardimin amerikan të pozicioneve ushtarake serbe
Sipas revistës amerikane “Newsweek” SHBA-të janë përgatitur për të bombarduar caqet ushtarake të serbëve të Bosnjës, njofton “Suddeusche Zeitung” dhe “Die Ëelt”. Në këtë mënyrë amerikanët dëshirojnë t’i detyrojnë serbët të pranojnë planin e Vensit dhe Ouenit. “Neësëeek” lajmëron se presidenti Klinton e ka njoftuar Ministrin e Mbrojtjes që të përshpejtoj hartimin e planit për bombardimin e pozicioneve të njësive të partizanëve serb. Njoftohet se shefi i Shtabit Gjeneral i Ushtrisë Amerikane, Col Poëell lidhur me këtë aksion javën e kaluar ka biseduar edhe me ministrin e Punëve të Jashtme të Anglisë, Dagllas Herdin. Herd ka kërkuar që në një rast të këtillë duhet paraprakisht të tërhiqen forcat e OKB-së nga Bosnja. Sipas “Die Ëelt”, presidenti Klinton kërkesën për bombardimin e njësive serbe e arsyeton me faktin se kështu do t’i detyronte serbët t’i ndalin pushtimet dhe të pranojnë planin paqësor.
30 mars 1994
Lajmet kryesore:
BBC dhe “Zëri i Amerikës” për vizitën e Berishës në Angli;
Për shkollat në Kosovë 4 prilli – ditë pushimi;
Marrëveshja tregtare Shqipëri-Austri;
Hydajet Hyseni: “Bujku” ruajti ekuilibrin;
Komiteti për Kosovën në Itali kërkon rihapjen e institucioneve dhe të shkollave shqipe në Kosovë;
Një delegacion i Parelamentit Evropian bisedon në Beograd edhe për Kosovën;
Në Dragash socialistët serbë po formojnë policinë e vet;
U arrit marrëveshja për vendosjen e paqes në Krainë të Kroacisë;
Në turneun e shahut “Kosova ’94” – Ademi mundi F.Bujupin;
U shty gjykimi i dr.Zekeria Canës;
Serbët protestuan kundër shitjes së pronave shqiptarëve.
Represioni i policisë serbe në Kosovë
Gjilan: – Më 26 mars rreth orës 7, nën pretekst të kërkimit të armëve, policia serbe arrestoi Agim Elezin dhe Afrim Salihun nga Livoçi i Poshtëm i Gjilanit. Afrimi dha një revole, kurse nga Agimi policia kërkonte një automatik dhe një revole, të cilat ai thotë se nuk i ka. Agim Elezi u rrah brutalisht në stacionin e policisë në Gjilan. Ai është liruar me kusht që të paraqitet sërish në polici.
Në Haxhaj, pardje rreth orës 15, policia serbe, nën pretekst të kërkimit të armëve, mori vëllezërit Nexhip, Imri dhe Metush Zeqirin. Nexhipi u dërgua në stacionin e policisë në Gjilan, ndërsa Imriu e Metushi u liruan, por Metushit i urdhëruan që të paraqitet sërish në stacionin e policisë në Gjilan.
Në Livoç të Epërm, pardje rreth orës 10, policia serbe kërkoi Nazmi Kurteshin. Ai nuk gjendej në shtëpi dhe policët atë e takuan në rrugë dhe e sollën në shtëpi tek i cili u gjet një pushkë dhe një revole. Nazmiun e dërguan në stacionin e policisë në Gjilan dhe u mbajt deri në mbrëmje. Atij iu dha urdhëri për t’u paraqitur sërish në polici.
Më vonë polica serbe bastisi edhe familjet e vëllezërve të Nazmiut, Bahti e Avdi Kurteshit, të cilët në stacionin e policisë në Gjilan janë rrahur brutalisht.
Në Kmetovc dje rreth orës 10, nën pretekst të kërkimit të armëve, u arrestua Muharrem Latifi, anëtar i kryesisë së Aktivit të të LDK-së. Muharremi është ish i burgosur i ndërgjegjës.
U arrestua edhe Abdylqerim Latifi, i cili u dërgua në stacionin e policisë në Gjilan.
Ramadan Azemi, kryetar i Nëndegës së LDK-së nga Kishnapola u arrestua dje rreth orës 12, në vendin e punës. Bashkë me Ramadan Azemin policia shkoi në Sllakovc të Epërm dhe arrestoi Berat Ramabajën, anëtar i Kryesisë së Nëndegës dhe pasi bastisi familjet e tyre, i dërgoi në stacionin e policisë në Gjilan.
Shkaku i arrestimit të këtyre dy aktivistëve tash për tash nuk dihet.
Mitrovicë: – Dje, rreth orës 9 të mëngjesit, policia serbe shkoi në ambulancat popullore “Sami Beqiri” dhe “Nënë Tereza” në Mitrovicë, mori në pyetje Musa Ademin, kurse në polici e dërgoi dr. Adem Nurën dhe kryeteknikun Fazli Ahmetin. Njoftohet se policia serbe plaçkiti një sasi të konsiderueshme medikamentesh dhe 1.200 marka gjermane në ambulancën “Sami Beiqiri”.
Dr.Adem Nura po mbahet ende në arrest.
Podujevë: – Dje rreth orës 7 të mëngjesit, policia serbe bastisi familjen e Behram Blakçorit në Podujevë, ku gjeti një revole.
Më 24 mars rreth orës 16, një ekspeditë e policisë serbe bastisi familjen e Hamit Rrmokut në Batllavë të Podujevës. Policët disa herë po e kërkojnë Gani Rrmokun në vend të vëllait të tij Nexhmi Rrmokut për ta dërguar në ushtrinë serbe.
Njoftohet se Hamit Rrmoku u rrah brutalisht.
Prizren: – Parmbrëmë rreth orës 18, policia serbe bastisi familjen e Halit Qenajt në Romajë të Prizrenit. Policia në fillim kërkonte Vehbi Romajën, kurse më vonë gjatë bastisjes kërkoi edhe tri revole.
Bëhet me dije se gjatë bastisjes policia në këtë familje thyejti e demoloi shumë orendi.
Pejë: – Pardje, rreth orës 12, policia serbe e Ozdrimit, nën pretekst të kërkimit të armëve bastisi familjet e Bajram Rexhajt dhe të Ismail Elezajt në Jabllanicë të Vogël të Pejës. Gjatë bastisjes, policët u sollën me vandalizëm duke thyer e demoluar shumë orendi. Bëhet me dije se policia serbe në oborrin e tij rrahu brutalisht Bajram Rexhajn, si dhe ia vranë një qen. Pas bastisjes, policia urdhëroi Bajram Rexhajn dhe Ismail Elezajn që të paraqiten në stacionin e policisë, si dhe t’i dorëzojnë nga dy revole dhe nga një automatik, me të cilat armë personat e lartëshënuar nuk disponojnë.
Ndërkaq, në stacionin e policisë në Qallapek, nën pretekst të dorëzimit të armëve u ftuan Niman Loshi e Florim Malushaj nga Kotradiqi dhe Qazim Berisha nga Qallapeku. Personat e lartëshënuar ishin në polici dhe deklaruan se nuk disponojnë me kurrfarë arme. Ata sërish u ftuan që të paraqiten në të njëjtin stacion për dje, kurse Qazim Berisha u urdhërua që të lajmërohet në SPB të Pejës.
Vushtrri: – Dje rreth orës 6, policia serbe nën pretekst të kërkimit të armëve, bastisi familjen e Hamdi Begut në Shilovicë të Vushtrrisë. Gjatë bastisjes, policët thyen e demoluan shumë orendi, kurse Hamdiun e rrahën deri në alivanosje. Pas bastisjes, ashtu të rrahur rëndë, policët e dërguan Hamdi Begun në stacionin e policisë në Vushtrri, ndaj të cilit vazhduan të sillen sërish me rrahje brutale, ndërkaq kundër tij u përdori edhe kaska elektrike.
Dje, tre policë serbe së bashku me komandantin famëkeq, Vuçina Janiqijeviç, bastisën familjet e Daut A.Maxhunit, Dalip Maxhunit dhe atë të Ismail R.Maxhunit në fshatin Maxhunaj të Vushtrrisë.
Viti: – Pardje rreth orës 8, policia serbe mori në shtëpinë etij Ajet Shabiun nga fshati Gjylekar i Vitisë, i cili në stacionin e policisë në Viti u mbajt rreth dy orë. Ajet Shabiu dorëzoi një revole.
30 mars 1995
Lajmet kryesore:
Demonstratë madhështore e shqiptarëve në Uashington në përkrahje të pavarësisë së Kosovës;
Kryesia e Lidhjes Demokratike të Malit të Zi mbështet demonstratat e shqiptarëve;
Në Grejkoc të Suharekës gjendja vazhdon të jetë e tensionuar;
Në Prishtinë dy persona të maskuar bastisën familjen e Ibrahim Rrahmanit;
Një civil serb sulmoi gazetarin Gani Kosumi;
Policia sërish ndërhyri në gjimnazin “Muharrem Bekteshi” në Vushtrri;
Në Podujevë Nasuf Krasniqit iu mor banesa;
Katër marinarë malazez në arrest për shkak se deshën të “kontrabandojnë” tre shqiptarë nga Kosova;
Mot i ftohtë dhe me borë në Kosovë.
30 mars 1998
Edicioni i parë (Ora 11:30):
Himë Haradinaj u varros mbrëmë
Prishtinë, 30 mars (QIK)
Varrimi i Himë Rasim Haradinajt (17), nga Gllogjani i Deçanit, u bë mbrëmë.
Ndonëse qe njoftuar se varrimi i tij do të bëhet sot në orën 14, Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Deçan njofton se u varrimin e Himës e bëri mbrëmë familja e tij.
Siç dihet, trupi i pajetë i Himë Haradinajt, që u vra më 24 mars gjatë sulmit serb mbi Gllogjan, u gjet dje në malet e fshatit Shaptej, në afërsi të liqenit akumulues të Radoniqit.
Parakalime të forcave ushtarake në Gjinoc në Suharekës
Edicioni i dytë (Ora 15:00):
Dr. Zejnullah Rrahmani: Për arsimin në Skënderaj nuk ka arritur asnjë metelik;
Fillon mësimi në dy shkollat e mesme të Gllogocit;
Dëshmi për Kosovën në Universitetin Kolumbia të Nju Jorkut;
Oto Habsburg: Serbët i bazojnë kërkesat në betejën e humbur të Kosovës;
Geremek: Frikë nga lufta në Kosovë;
Këshilli i Ministrave të Unionit Evropian sot debaton për Kosovën;
Zyrtarët e Malit të Zi rreth çështjes së Kosovës;
Mitrovicë: Ndërhyrje e policisë në lagjen Tavnik;
Forca policoro-ushtarake shkuan drejt Dubovcit të Vushtrrisë;
Bajram Gërguri (12) u lëndua nga shpërthimi i një lënde të panjohur eksplozive;
Lëvizje të policisë në relacionin Skënderaj-Mitrovicë;
Kërkohet Mihrije F. Jashari me dy vajzat e saj;
Kadare: Shqiptarët duhet ndarë nga serbët;
Dje në Malishevë u varros profesor Sokol Kryeziu;
Një ekspeditë policore keqtrajtoi disa qytetarë në Malishevë.
Edicioni i tretë (Ora 19:00):
Forcat serbe fusin frikë e panikë në mesin e popullsisë së fshatit Dubovc;
Ekspeditë e policisë serbe në lagjen Tavnik të Mitrovicës;
Forca ushtarake serbe u stacionuan në Grykën e Shalës të Lipjanit;
Vazhdon aksioni Ulqini për Kosovën.
Foto: Gllogjani
Mes ëndrrës dhe historisë, Kosova kërkon Botërorin sonte
Filmi shqiptar “Burri i shtëpisë” vlerësohet me çmim special në Festivalin e Barit
Filharmonia e Kosovës drejt debutimit në Berlin, mbahen provat e përbashkëta me korin gjerman
Rektori Edmond Hajrizi dekorohet me Medaljen Presidenciale
Veteranët e UÇK-së protestuan para Kuvendit lidhur me përmbajtjen e ekspozitës
Shtohen linjat e autobusëve për ndeshjen Kosovë – Turqi
Bakteret e lashta të shpellave dhe sekreti i rezistencës ndaj antibiotikëve
Përmbyllet programi GENESIS, mbështetje për të rinjtë në animacion në Kosovë
Premierë e suksesshme në Ditën Botërore të Teatrit: “Bidermani dhe Zjarrvënësit” në Teatrin Kombëtar të Kosovës
Të kërkuara
-
Lajmet1 month agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet3 months agoStudentët e UBT-së vizitojnë agjencinë Base Agency për të mësuar mbi marketingun dhe inovacionin
-
Lajmet2 months agoStudentët e UBT-së në vizitë studimore në Presidencën e Republikës së Kosovës
-
Lajmet3 months agoProfesori i UBT-së, Kujtim Thaçi publikon artikull shkencor në revistën prestigjioze Frontiers in Immunology
