Shëndeti

Pse rrudhen gishtërinjtë tuaj pasi të qëndroni nën ujë për një kohë?

Published

on

Gishtërinjtë e njeriut nuk rrudhen pse ‘thithin’ ujë. Lëkura është e atillë që mund ta largojë sasinë më të madhe të ujit me të cilin ‘ka kontakt’ nga jashtë. Nëse gishtat tuaj do të absorbonin sasi të konsiderueshme të ujit pas qëndrimit tuaj në pishinë ose banjë për disa minuta, atëherë ata do të fryheshin në forma të rrumbullakta, çka realisht është e kundërta me rrudhjen e tyre. Rrudhja në të vërtetë shkaktohet nga pakësimi i lëngut brenda majave të gishtave tuaj.

Si mund të shpjegohet lidhshmëria me pakësimin e lëngut të brendshëm pas ekspozimit të lëkurës ndaj ndonjë lëngu të jashtëm? Shikuar nga perspektiva fizike, ky efekt duket paradoksal. Përgjigja për këtë pyetje është më shumë një përgjigje aktive biologjike, sesa ndonjë efekt fizik pasiv.

Për qindra vite shkencëtarët e kanë ditur se dëmtimi i nervave të dorës mund të rezultojë në mosrrudhje të gishtërinjëve edhe pas ‘qëndrimit’ të tyrë nën ujë për një kohë të gjatë. Rrudhja e gishtërinjëve kontrollohet nga sistemi nervor. Sinjalet nervore bëjnë që enët e gjakut në majat e gishtave të ngushtohen, duke zvogëluar sasinë e lëngut në majat e tyre. Ashtu siç rrudhet rrushi pas tharjes, ashtu edhe pakësimi i lëngjeve në majat e gishtërinjëve bën që ata të rrudhen.  

Duke qenë se rrudhja e gishtërinjëve është një përgjigje aktive neurologjike, ka të ngjarë që evolucioni ‘ka vendosur’ për këtë duke qenë se kjo përgjigje i jep një lloj përparësie të mbijetesës. Por si mund të ndihmojnë rrudhat në mbijetesë? Kjo pyetje është parashtruar prej kohësh dhe ende nuk është gjetur ndonjë gjë përfundimtare. Sidoqoftë, hulumtimi i bërë në 2011 duket se lë të kuptohet një përgjigje. Siç është raportuar në revistën Brains, Behavior and Evolution nga Mark Changizi dhe bashkëpunëtorët e tij, janë gjetur prova se rrudhat e majave të gishtave janë formuar për të ‘lejuar’ kapjen e gjërave me gishtërinjë të largur.

Ata citojnë: “Ne e kemi vërtetuar se morfologjia e lekurës është e atillë që ka veti të kullimit që ia mundësojnë ‘largimin’ efikas të ujit nga sipërfaqja e lagur… Rrudhat e shkaktuar nga lagështia, në fakt, mund të jenë dukshëm më superior sesa “rrudhat” në pjesën e pasme të këpucëve që i mbathni për të mos rrëshqitur kur moti është i lagësht dhe me reshje.”

Një njeri me gishtërinjë të rrudhur si rezultat i kontaktit me ndonjë lëng të jashtëm mund të ‘trajtojë’ në mënyrë më të mirë mjetet dhe armët në shi, si dhe të marrë ushqim nga lumenjtë dhe përrenjtë. Në këtë mënyrë, rrudhosja e gishtërinjve si rezultat i kontaktit me ujë mund të ketë siguruar një avantazh të konsiderueshëm të mbijetesës së paraardhësve tuaj.

Hulumtimi shtesë i kryer në vitin 2013 nga Kyriacos Kareklas dhe bashkëpunëtorët e tij, siç raportohet në Biology Letters, zbuloi se pjesëmarrësit ishin në gjendje të bartnin mermer të lagur dhe pesha peshkimi shumë më shpejt nëse kishin rrudha (të shkaktuara nga lagështia) në gishta. Prandaj treguan se rrudhat e gishtave me të vërtetë përmirësojnë aftësinë e një njeriu për të kapur dhe manipuluar me gjëra të lagura. Ndërsa nevojiten ende më shumë kërkime për të konfirmuar këto rezultate, këto studime sugjerojnë që hipoteza e përmirësuar e kapjes është një shpjegim i arsyeshëm për rrudhjen e gishtërinjëve që shkaktohet nga lagështia.

Shëndeti

Kujdes me përdorimin e aspirinës

Published

on

Personat e moshuar që gëzojnë shëndet të mirë nuk duhet të përdorin aspirinë në baza ditore, ka treguar një studim i realizuar në SHBA dhe Australi.

Deri më tani shumë studime kane treguar se ky ilaç sjellë përfitime të mëdha, veçanërisht në parandalimin e sulmeve në zemër.

Megjithatë, testimi i zhvilluar së fundmi ka treguar se aspirina nuk sjellë përfitime tek personat e shëndoshë mbi moshën 70 vjeçare, si dhe rritë rrezikun për gjakderdhje potencialisht fatale.

Ekspertët i kanë quajtur këto rezultate si tejet të rëndësishme dhe të nevojshme për t’i pasur parasysh para se të vendosni për përdorimin e aspirinës.

Continue Reading

Shëndeti

Si të identifikoni simptomat e ftohjes dhe alergjisë?

Published

on

Në periudhën e pranverës, shumë njerëz përballen me simptoma si teshtitja, hundët e bllokuara dhe lodhja. Kjo ngre dilema se a është një ftohje e zakonshme apo një alergji?

Kur niveli i polenit rritet, dallimi mes këtyre gjendjeve mund të duket i paqartë, por është e rëndësishme të kuptohet saktë çfarë po përjetoni, pasi trajtimi i duhur varet nga diagnoza e saktë.

Chun Tang, një mjek specialist, ka shpjeguar disa dallime kyçe që mund të ndihmojnë në identifikimin e këtyre dy gjendjeve, të cilat, ndonëse ngjajnë, kanë origjinë të ndryshme, raporton Independent.

Ftohja shkaktohet nga një virus, rinovirusi, që përhapet përmes kollës, teshtitjes a kontaktit me sipërfaqe të kontaminuara, alergjia është një reaksion i trupit ndaj substancave të pranishme në ajër, si poleni, pluhuri i barit ose qimet e kafshëve.

Edhe pse simptomat mund të jenë të ngjashme, shkaku është i ndryshëm. Ftohja është ngjitëse e shkaktohet nga një infeksion viral, alergjia është një reagim i tepruar i sistemit imunitar ndaj substancave që nuk janë të dëmshme për shumicën e njerëzve.

Të dyja gjendjet shkaktojnë teshtitje, hundë të bllokuar e ndjenjë lodhjeje, por alergjia ka disa simptoma që nuk i shoqërojnë ftohjen.

“Alergjia ka më shumë gjasa të shkaktojë kruarje në sy, fyt dhe hundë, si dhe mund të shoqërohet me lotim të syve, për shkak të reagimit alergjik ndaj substancave të caktuara në ajër”, shpjegon Tang.

Ftohja shpesh shoqërohet me dhimbje të fytit, kollë dhe ndonjëherë temperaturë të lartë – simptoma që zakonisht nuk janë të pranishme tek alergjitë. Një tjetër aspekt që ndihmon në dallimin e tyre është shpejtësia e shfaqjes së simptomave. Në rastin e alergjisë, simptomat shfaqen papritur dhe me intensitet të lartë, veçanërisht gjatë periudhave kur poleni është i përhapur në ajër.

Ndërsa ftohja ka fillim më gradual, me simptoma që përkeqësohen brenda disa ditësh, duke nisur me hundë të rrjedhshme dhe duke u rënduar më vonë. Një dallim tjetër është kohëzgjatja e simptomave. Ftohja zakonisht zgjat nga një deri në dy javë, derisa trupi ta luftojë virusin. Ndërsa alergjia mund të zgjasë për javë ose muaj të tërë, sidomos gjatë periudhave me nivele të larta të polenit, si pranvera dhe vera.

Për ata që jetojnë në zona me shumë polen, kjo mund të jetë periudhë e vështirë e simptomat mund të vazhdojnë derisa poleni të bjerë.

A është e mundur të keni të dyja në të njëjtën kohë? Përgjigja është po. Nëse dikush vuan nga alergjia ndaj polenit e njëkohësisht prekët nga ftohja, simptomat përkeqësohen. Trupi, i cili lufton një reaksion alergjik, përballet dhe me infeksion viral, duke çuar në lodhje më të madhe dhe simptoma më të forta, si teshtitje më të shpeshta, kollë dhe hundë të bllokuara.

Në rast dyshimi, është e këshillueshme të bëni teste alergjie, që konfirmojnë nëse vuani nga ndonjë alergji dhe cilët janë shkaktarët e saj.

Sa i përket ftohjes, nuk ekziston një test specifik, por mjeku mund ta diagnostikojë bazuar në simptomat tuaja.

Për trajtimin, ftohja kërkon pushim, hidratim të mirë dhe ilaçe për lehtësimin e simptomave, ndërsa alergjia trajtohet më së miri me antihistaminë, sprej për hundën dhe shmangien e alergjenëve, si poleni dhe qimet e kafshëve.

Nëse simptomat janë të forta dhe të papërballueshme, është e udhës të konsultoheni me një mjek. /UBT News/

Continue Reading

Shëndeti

Çfarë ndodh me trupin kur konsumojmë kafe esëll në mëngjes?

Published

on

Të zgjoheni në mëngjes dhe të rrëmbeni me shpejtësi kafen tuaj nuk është zgjidhja më e mirë.

Lumi i kafesë mund të përdoret si bionaftë, dhe në të ardhmen e afërt, tymi i makinës do të vijë erën e një filxhani kapuçino Por, kafja, me të cilën nis ditën një pjesë e mirë e njerëzve mund të mos jetë mënyra më e mirë për të filluar ditën tuaj.

Mjekët besojnë se koha më e mirë për të shijuar kafen  është mëngjes i vonë, midis orës 9:30 dhe 11:30 paradite.

Bright Side tregon efektet që mund të ketë kafeina në trupin tonë  kur e pimë me stomak bosh.

Ndiheni më të fjetur – Kafeja është zgjim, por pirja e saj sapo të dilni nga shtrati ka efekt të kundërt. Kafeina dyfishon nivelet e hormoneve të stresit çon në probleme me gjumin. Nëse e filloni ditën me kafe, ndiheni të përgjumur pas një periudhe të shkurtër kohe. Kjo ndodh se trupi prodhon insulinë për të kompensuar sheqerin, nivelet e glukozës në gjak të bien, që rezulton në mungesë energjie dhe ankthi.

Trupi mund të humbasë mineralet më shpejt – Pirja e kafes ju bën të humbni vitamina e minerale. Mund të sabotojë thithjen e hekurit, magnezit e vitaminave B që janë jetike për sistemin nervor. Shumë kafeinë nxjerrë kalcium nga kockat tuaja, duke i bërë të dobëta.

Mund të krijojë probleme me stomakun – Kafeja aktivizon sistemin nervor, i cili ndikon në zorrën e trashë e shkaktom diarre. Shumë pëlqejnë të shtojnë qumësht ose krem ​​në filxhan e për rrjedhojë kenë vështirësi në tretjen e laktozës, kjo shkakton shqetësime në stomak.

Mund të çojë në shtim të peshës – Edhe pse kafeja e zezë mund të ju ndihmojë të digjni dhjamin, ajo prish modelet e shëndetshme të gjumit. Kur nuk flini mjaftueshëm, keni tendencë të ndjeheni më të uritur dhe të keni më shumë dëshira për ushiqme të ëmbla. Shumë lloje kafesh, si pijet me kafe të përzjera me ëmbëlsues, janë të mbushura me sheqer dhe kalori duke u bërë shkak për shtim në peshë.

Mund të përkeqësojë ankthin – Kur zgjoheni në mëngjes, nivelet e hormoneve të stresit janë të larta. Për shkak se kafeina është një stimulues, ajo i jep trupit një efekt nervoz e madje mund të shtojë ankthin për disa njerëz.

Mund të thajë lëkurën – Për shkak se kafeja ju bën të përdorni tualetin shpesh, dehidraton trupin. Kur dehidroheni, është vështirë që toksinat të dalin nga trupi përmes lëkurës. Kjo, e than lëkurën, e bën më të prekshme ndaj problemeve, si rrudhat e parakohshme.

 Mund të rrisë nivelin e sheqerit në gjak – Filxhani juaj i kafesë në mëngjes e bën më të vështirë për qelizat për të rregulluar sheqerin në gjak, i cili çon në sëmundje të ndryshme. Sheqeri i lartë në gjak, çon në shtim në peshë e madje rrit rrezikun e infeksioneve të lëkurës. /UBT News/

Continue Reading

Shëndeti

Kur është koha e duhur për të përdorur vajin e peshkut

Published

on

Marrja e suplementëve të acideve yndyrore omega-3 është e dobishme për shëndetin e organizmit. Përfitimi i të gjitha vlerave është në varësi edhe të kohës se kur këto suplementë duhen marrë.

Me kohën nuk nënkuptojmë një orë të caktuar të ditës por rëndësinë e vakteve ushqimore në përthithjen më të mirë të këtyre acideve.

Yndyrnat e marra gjatë një vakti ndihmojnë në përthithjen sa më të mirë të suplementëve nga sistemi, përthithja e acideve yndyrore nga vaji i peshkut është tre herë më e lartë kur këto suplementë merren gjatë një vakti të mirë.

Gatë marrjes së tyre duhet të keni parasysh rekomandimet e mëposhtme:

Përfitimet e marrjes së Omega-3 në mëngjes – Mëngjesi është periudha më e mirë për organizmin e disa individëve, nëse keni një rutinë të caktuar, në të mund të përfshini edhe marrjen e suplementëve të omega-3. Nëse në fillim të ditës, hani ushqim të pasur me vezë, avokado dhe lëngje perimesh dhe frutash, atëherë në mëngjes organizmi do të përthithë më mirë acidet yndyrore.

Nëse ju në mëngjes hani vetëm fruta, acidet yndyrore është më mirë të mos i merrni në mëngjes.

Përfitimet e marrjes së suplementëve në drekë – Nëse vakti i drekës përbëhet nga mishi, peshku apo arrorët, kjo është periudha e duhur për acidet yndyrore. Për më tepër, në mbrëmje mund të ndiheni më të qetë dhe të vëmendshëm.

Suplementët e lëngshëm apo kapsula

Nëse nuk ju pëlqejnë suplementët e ngurtë, mund të zgjidhni të lëngshëm, që kanë pak yndyrë në përmbajtjen e tyre.

Një këshillë të fundit:

Përzgjedhja e kohës së marrjes së suplementëve ka rol të rëndësishëm në marrjen e përfitimeve, nëse merrni medikamente tjera në mbrëmje, atëherë në këtë kohë mund të merrni edhe vajin e peshkut.

Zgjidhni formatin që ju përshtatet e jini të rregullt në marrjen e suplementëve, shpesh keni dëgjuar që vaji i peshkut nuk rekomandohet të merret gjatë muajve të ngrohtë. Studimet tregojnë se kjo është e pavërtetë, e mbetur nga koha kur vaji i peshkut nuk ruhej në freski.

Vaji nëse nuk ruhet siç duhet oksidohet, nëse ruhet në frigorifer, rekomandohet të merret gjatë muajve të ngrohtë. Mbase në sasi pak më të reduktuara. Gjatë verës është e rekomandueshme të konsumohet edhe më shumë peshk, pasi organizmi e pranon dhe e përvetëson më mirë. /UBT News/

Continue Reading

Të kërkuara