Lajmet
Pse përvojat afër vdekjes janë reale dhe nuk janë ëndrra?
Krahasuar me procesin e ëndërrimit, si janë përvojat afër vdekjes?
Published
3 years agoon
By
Betim GashiNga Gabriele Lagana
A është vdekja fundi i gjithçkaje apo ka një jetë përtej jetës tokësore? Njerëzit e të gjitha moshave ia kanë bërë vetes këtë pyetje të paktën një herë gjatë ekzistencës së tyre. Për këtënuk ka ende një përgjigje përfundimtare. Dhe ndoshta nuk do të ketë kurrë. Shkenca nuk ka siguri për atë që ndodh kur pushon së rrahuri zemra jonë.
Megjithatë në dekadat e fundit, disa studiues kanë nisur të studiojnë një fenomen që ndodh kur dikush është afër vdekjes: Near Death Experiences, NDE (Përvoja pranë vdekjes). Këto janë dukuri të përshkruara nga njerëz që kanë rifituar funksionet vitale pas një periudhe tëkaluar në koma ose pasi janë shpallur klinikisht të vdekur.
Libri i mjekut dhe shkrimtarit amerikan Rejmond Mudi “Jeta përtej jetës”, botuar për herë tëparë në vitin 1975, u bazua tek dhjetëra dëshmi mbi këto përvoja. Që atëherë, shumë mjekë të tjerë i kanë kushtuar një pjesë të kohës së tyre studimit të NDE-ve, duke dhënë kontribute interesante.
Ndër figurat më të famshme në këtë fushë, sa për të përmendur vetëm disa, spikasin Pim Van Lomel, Sam Parnia (që drejton projektin AËARE, me studimin më të gjerë të kryer ndonjëherë që përfshin 25 spitale në mbarë botën), Brus Grejzën dhe italiani Enriko Fako.
Në një intervistë për ”Il Giornale”, Fako, ekspert në anesteziologji dhe reanimacion dhestudiues në departamentin e Neuroshkencave të Universitetit të Padovës, thotë se përkundër skepticizmit të disa njerëzve këto përvoja janë reale.
A janë përvojat afër vdekjes dukuri sporadike apo ngjarje të shpeshta?
NDE-të janë ngjarje relativisht të shpeshta, të cilat ndodhin gjatë gjendjeve shëndetësore kritike që shoqërohen me humbje të vetëdijes.
A mund të na thoni përqindjen?
Në studime të ndryshme, thuhet se kjo ndodh në 5 dhe 18 për qind të rasteve tek pacientët qëpësojnë arrest kardiak.
Si mund të përkufizohet një NDE?
Ato janë përvoja subjektive intensive dhe të thella me një aspekt transhendental, që ndodhin në gjendje shëndetësore kritike, të shoqëruara me humbje të vetëdijes (si arresti kardiak, trauma në kokë, gjendje shoku etj) dhe që karakterizohen nga perceptimi i qartë i të qenit në një dimension të ndryshëm nga i zakonshmi i jetës tokësore, nga braktisja e trupit fizik dhe shkuarja përtej kufijve të vetvetes dhe dimensionit hapësinor-kohor të botës së zakonshme fizike.
A mund të jenë përvojat afër vdekjes forma deliri, ndryshime organike kalimtare të trurit apo edhe anoksi?
Interpretimet shkencore të propozuara deri më tani, janë të natyrës mekaniko-reduksioniste dhe kanë hipotetizuar se ato e kanë origjinën nga çrregullimi cerebral i prodhuar nga goditja në tru. Megjithatë janë hipoteza pa ndonjë konfirmim. Madje disa prej tyre, mund të hidhen poshtë në bazë të fakteve të tjera të njohura që i bëjnë ato të pamundura.
A ka vetëm elementë të përbashkët në NDE-të apo edhe të tjera subjektive?
NDE-të janë mjaft komplekse dhe përfshijnë elemente individuale dhe elemente të përbashkëta. Aspektet themelore të përvojave janë universale dhe mund të gjenden në të gjitha kulturat. Po ashtu ka gjithashtu tregues të saj në letërsinë e të gjitha kohërave, nga Homeri te Platoni, tek Dikensi, deri tek Libri i të Vdekurve i tibetianëve.
Krahasuar me procesin e ëndërrimit, si janë përvojat afër vdekjes?
Ëndrrat kanë një gjuhë shumë të ndryshme, që karakterizohet nga mbivendosja e shumë elementeve të ndryshme, të cilët e bëjnë të vështirë ose të pamundur kuptimin e menjëhershëm. Ato ishin objekt i një pune të gjatë interpretuese të Sigmund Frojdit.
Pse nuk raportojnë që të gjithë se kanë përjetuar një NDE?
Për dy arsye thelbësore. Së pari, jo të gjithë i përjetojnë ato. Së dyti, duke qenë përvoja të një aspekti transhendental dhe me një përmasë mistike, ato vendosen jashtë asaj që pranohet në mënyrë konvencionale nga pikëpamja e sotme mbizotëruese. Ndaj ekziston një rrezik i madh që ato të keqkuptohen, dhe kushdo që i ka përjetuar të konsiderohet si vizionar apo që vuan nga një problem mendor pas insultit cerebral.
Për shembull skeptikët argumentojnë thonë se vizioni i dritës që shihet në një NDE,është në fakt ai që shihet në dhomën e spitalit. Është e mundur?
Është vetëm një hipotezë pa asnjë konfirmim. Drita e perceptuar në NDE, ka karakteristika shumë të ndryshme nga ato të dritës artificiale, dhe është vetëm një element i vetëm i një përvoje shumë më të pasur dhe më komplekse. Në rastin më të mirë mund të jetë një lloj shkas i kësaj përvoje, e cila ka një natyrë dhe implikime shumë më të gjera.
A janë NDE-të vetëm pozitive apo ka raporte për përvoja negative?
Ka përvoja negative, edhe pse në një përqindje më të vogël të rasteve. Ndonjëherë pjesa negative është një element i përvojave që përfshijnë elemente negative dhe pozitive. Në raste të tjera ajo që përjetohet është skenari pozitiv NDE, por i përjetuar në mënyrë negative. Ose një situatë që është në vetvete neutrale (p.sh të qenit në një gjendje boshllëku apo errësirë), por e përjetuar si shumë stresuese. Shumë më rrallë raportohen përvoja të skenarëve shqetësues (ka nga ata që i përkufizojnë si “djallëzore”).
Kush është i prirur të ketë përvoja negative afër vdekjes?
Nuk është ende e qartë nëse dhe cilët njerëz mund të jenë në gjendje të favorizojnë përvojat negative./“Il Giornale” – Bota.al
Vendi
Dështon zgjedhja e presidentit, vendi shkon në zgjedhje të parakohshme
Published
51 minutes agoon
April 29, 2026By
UBTNews
Qytetarët e Kosovës pritet t’u drejtohen sërish kutive të votimit, për herë të pestë brenda 16 muajve të fundit, nëse përfshihen edhe dy rundet e zgjedhjeve lokale.
Të martën, në ditën e fundit të afatit kushtetues, partitë e përfaqësuara në Kuvend nuk arritën të zgjedhin presidentin. Si pasojë, bazuar në aktgjykimin e fundit të Gjykatës Kushtetuese, vendi do të shkojë në zgjedhje të parakohshme, të cilat duhet të mbahen brenda 45 ditëve.
Gjatë së martës u bënë katër tentativa për zgjedhjen e presidentit. Përpjekja e parë nisi në orën 10:00 si vazhdim i seancës së një dite më parë, ndërsa seancat vijuan në orët 14:30, 19:30 dhe në fund në 23:00. Megjithatë, në asnjërën prej tyre nuk u sigurua kuorumi i nevojshëm për të proceduar me votim.
Deputetët e koalicionit qeverisës, të udhëhequr nga Lëvizja Vetëvendosje, ishin të pranishëm në sallë, ndryshe nga ata të opozitës. Këta të fundit kishin paralajmëruar paraprakisht se nuk do të merrnin pjesë në votim pa një marrëveshje politike.
Kandidate për presidente ishin Feride Rushiti dhe Hatixhe Hoxha, të propozuara nga Lëvizja Vetëvendosje pas tërheqjes, të hënën në mbrëmje, të Glauk Konjufcës dhe Fatmire Mulhaxha-Kollçakut. Ndryshe nga seanca e së hënës, kur pati votim për zgjedhjen e pasardhësit të Vjosa Osmanit, gjatë katër tentativave të së martës nuk u zhvillua fare proces votimi.
Në seancën e fundit, kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, u bëri thirrje deputetëve të opozitës të rikthehen në sallë dhe të marrin pjesë në votim.
“Po presim nëse deputetët e opozitës do të vijnë dhe do të heqin dorë nga barrikadimet. Kjo është arsyeja pse vazhdimisht kam bërë thirrje që ata të jenë këtu. Këto janë minutat e fundit të kësaj legjislature dhe kjo rrugë e nisur mbarë nuk meritonte të ndërpritej”, tha Haxhiu.
Gjatë kohës së pritjes nga deputetët e shumicës, fjalën e mori ministri në detyrë i Financave, Hekuran Murati. Ai u bëri thirrje qytetarëve që në zgjedhjet e ardhshme të mos votojnë partitë opozitare, duke i akuzuar ato për bojkotim të Kuvendit dhe sabotim të shtetit.
“Kur këta përfaqësues të opozitës të kërkojnë vota, qytetarët duhet të pyesin veten pse t’i votojnë. Ata janë zgjedhur nga populli, por në këtë rast nuk po e përfaqësojnë atë”, deklaroi Murati.
Ai gjithashtu paralajmëroi për humbjet financiare që mund të sjellin zgjedhjet e reja.
“Përveç rreth 10 milionë eurove që kushton organizimi i zgjedhjeve, vendi rrezikon të humbasë edhe dhjetëra milionë të tjera. Kosova pritet të përfitojë 882 milionë euro nga Plani i Rritjes i BE-së, por kjo kërkon miratimin e reformave. Pa Kuvend funksional, kjo nuk është e mundur”, shtoi ai.
Pas tij, para deputetëve foli edhe kryeministri Albin Kurti, i cili u shpreh se në zgjedhjet e ardhshme partia e tij do të rrisë mbështetjen.
“Ata e dinë që zgjedhjet nuk janë zgjidhje. Nuk duan përgjegjësi e as pushtet, por synojnë që këtë të mos e kemi as ne. Megjithatë, vendimin e merr populli i Kosovës, i cili vazhdimisht na ka mbështetur për realizimin e zotimeve dhe përmirësimin e gjendjes socio-ekonomike dhe të sigurisë. Pas një qeverisjeje pesëvjeçare, mbështetja për ne është rritur dhe kështu do të vazhdojë”, tha Kurti.
Pas përfundimit të seancës, Kurti mbajti një konferencë për media së bashku me kandidaten për presidente, Feride Rushiti.
“E ndërmora këtë hap vetëm që vendi të dalë nga ngërçi politik. Udhëtimi im do të vazhdojë me organizatën joqeveritare që përfaqësoj”, deklaroi Rushiti.
Lajmet
PDK: Përpjekjet për zgjedhjen e presidentit në mënyrë jokushtetuese janë shqetësuese
Published
11 hours agoon
April 28, 2026By
UBTNews
Shefi i Grupit Parlamentar të Partisë Demokratike të Kosovës, Arian Tahiri, ka deklaruar se përpjekjet për vazhdimin e procesit të zgjedhjes së presidentit në mënyrë jokushtetuese janë shqetësuese për opozitën, përfshirë edhe PDK-në, si dhe për përfaqësues të shoqërisë civile.
Sipas tij, zgjedhja e presidentit është çështje me interes të përgjithshëm dhe nuk është dashur të trajtohet në mënyrë të njëanshme.
“Tendenca që kemi parë për të vazhduar zgjedhjen e presidentit në mënyrë jokushtetuese ka qenë shqetësuese jo vetëm për ne si PDK, por edhe për të gjitha subjektet opozitare, përfaqësuesit e shoqërisë civile dhe qytetarët”, deklaroi Tahiri.
Ai theksoi se opozita ka pasur një qasje konstruktive gjatë gjithë procesit, duke filluar nga konstituimi i institucioneve deri te votimi i marrëveshjeve ndërkombëtare.
“Nuk kemi dashur të jemi sonte në konferencë për këtë temë, por kjo ka qenë një situatë e imponuar, për të cilën kemi alarmuar vazhdimisht”, shtoi ai.
Vendi
Berisha: Bashkimi i opozitës do të zgjidhte krizën politike
Published
11 hours agoon
April 28, 2026By
UBTNews
Shefi i Grupit Parlamentar të AAK-së, Besnik Tahiri, ka deklaruar në një konferencë për media se partia e tij nuk do të bëhet pjesë e, siç e quajti ai, një procesi që po dëmton rendin kushtetues dhe po shndërrohet në një spektakël politik që ka zgjatur tash e katër muaj.
Sipas Tahirit, ky proces nuk përfaqëson një procedurë të mirëfilltë demokratike për zgjedhjen e presidentit, por një përpjekje për manipulim të opinionit publik. Ai theksoi se AAK-ja nuk do të marrë pjesë në atë që e cilësoi si “komplot ndaj shtetit”, në asnjë rrethanë.
Ndërkohë, deputeti i AAK-së, Bekë Berisha, u shpreh se nëse partia e tij do të kishte një rol më të madh në këtë proces, çështja do të mund të zgjidhej brenda një kohe shumë të shkurtër.
Berisha gjithashtu theksoi se bashkimi i opozitës do të ishte çelësi për tejkalimin e situatës aktuale. Sipas tij, kryeministri Albin Kurti po kontribuon në përçarje, ndërsa shtoi se ndalimi i kësaj përçarjeje do t’i hapte rrugë zhvillimit dhe përparimit të vendit.
Lajmet
Kurti fton LDK-në të propozojë kandidat, ofron mbështetje me nënshkrime; Hoxha gati të tërhiqet
Published
12 hours agoon
April 28, 2026By
UBTNews
Kryeministri Albin Kurti ka deklaruar se janë të gatshëm t’i japin LDK-së edhe 15 nënshkrime për cilindo kandidat që kjo parti propozon. Ai bëri të ditur se ka zhvilluar bisedë edhe me Hatixhe Hoxhën, e cila ka shprehur gatishmëri të tërhiqet nga kandidatura nëse LDK-ja del me një emër të saj.
Sipas Kurtit, kjo do të mundësonte një garë mes një kandidateje nga shoqëria civile, Feride Rushiti, dhe një kandidati apo kandidateje të LDK-së.
“Kam biseduar me Hatixhe Hoxhën. Ajo është pajtuar të tërhiqet nëse LDK-ja i siguron 15 nënshkrime për kandidaten e saj. LVV-ja do t’i shtojë edhe 15 nënshkrime, duke krijuar kështu mundësinë për një përballje mes një kandidati të shoqërisë civile dhe një kandidati të LDK-së. Sonte mund ta zgjedhim presidentin/en e Kosovës. Unë jam në zyrën e LVV-së pranë Kuvendit, ku LDK-ja mund t’i dorëzojë nënshkrimet. Edhe nëse kanë vetëm 13 apo 14, ne i plotësojmë. Nuk kemi asnjë pengesë për cilindo kandidat që propozon LDK-ja”, ka thënë Kurti.
Dështon zgjedhja e presidentit, vendi shkon në zgjedhje të parakohshme
PDK: Përpjekjet për zgjedhjen e presidentit në mënyrë jokushtetuese janë shqetësuese
Berisha: Bashkimi i opozitës do të zgjidhte krizën politike
Lushaku-Sadriu: Propozimi i Kurtit synon ta çojë kandidaten e VV-së në presidencë
Kurti fton LDK-në të propozojë kandidat, ofron mbështetje me nënshkrime; Hoxha gati të tërhiqet
Tentimi i fundit për zgjedhjen e Presidentit sonte në orën 23:00
PDK mbledh Kryesinë: Zgjedhja e njëanshme e presidentit po rrezikon rendin kushtetues
Kurti i kërkon listën e nënshkrimeve LDK-së: “Silleni emrin e kandidatit dhe Kosova bëhet me president sonte”
UBT shënon Ditën Botërore të Sigurisë dhe Shëndetit në Punë: Kërkohet vetëdijesim dhe zbatim i standardeve evropiane
Të kërkuara
-
Lajmet2 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet2 months agoKoordinatorja e projektit AKIL-EU në UBT, prof. Manjola Zaçellari, referon në University of Oxford
-
Lajmet2 months agoPërfundon seanca e sotme në Hagë për pengim të drejtësisë
-
Live2 months agoKryegjykatësi Smith III shpall mbylljen e çështjes gjyqësore
