Ilustrimi në ngjyrë të errët i një fetusi në mitër u bë viral dhjetorin e vitit të kaluar, teksa shumë njerëz komentuan në mediat sociale se ishte hera e parë që kishin parë një ilustrim të tillë të një fetusi me lëkurë të errët ose një gruaje shtatzënë.
E gjithë vëmendja e madhe e zuri në befasi Chidiebere Ibe, student i vitit të parë në mjekësi që e realizoi këtë imazh. Ai e përshkroi këtë “si një nga vizatimet e tij të shumta përmes së cilave ai avokon për diversitet në ilustrimet mjekësore”.
Ky imazh ngjalli debatin rreth mungesës së prezantimit të këtyre ilustrimeve – që kryesisht gjenden në libra shkollorë dhe artikuj shkencorë për të treguar patologjitë dhe procedurat mjekësore.
Ibe, 25-vjeçar, që është drejtor kreativ në në Shoqatën e Neurokirurgëve të Ardhshëm afrikanë, tani është ftuar të botojë disa nga ilustrimet e tij në edicionin e dytë të një manuali të krijuar për të treguar se si shfaqen një sërë kushtesh në lëkurën e errët.
“Mind the Gap: A clinical handbook of signs and symptoms in Black and Brown Skin”, u publikua për herë të parë në vitin 2020. Bashkëautori Malone Mukwende, një student i Mjekësisë në Londër, shkroi përmes emailit që: “Puna e tij… nxjerr në dritë disa nga paragjykimet që ekzistojnë në mjekësi për të cilat mund të mos jemi të vetëdijshëm. Përfaqësimi në kujdesin shëndetësor është i domosdoshëm për të siguruar që ne të mos lejojmë që paragjykimet të kultivohen në kokën tonë”.
Ibe diplomoi në degën e kimisë në Nigeri, kurse tani po studion për mjekësi në Ukrainë. Këto ilustrime mjekësore i filloi në vitin 2020. Ai tashmë ka krijuar imazhe që përshkruajnë anatominë dhe një sërë kushtesh, të tilla si sëmundjet e lëkurës vitiligo, plagët e ftohta, infeksionet në gjoks dhe lëndimet kurrizore, të gjitha te njerëzit me ngjyrë.
Sipas tij, mungesa e ilustrimeve rreth kushteve të lëkurës te njerëzit me ngjyrë, e vështirëson punën për studentët e mjekësisë që t’i diagnostifikojnë ato. Mukwende shpreson se bashkërisht ata mund të krijojnë “një projekt për botën” përsa i përket asaj se si duhet të duken librat e ndryshëm mjekësorë dhe se “Mind the Gap” do të njihet si “libër shkollor për përfaqësimin e një sërë tonesh të lëkurës”.
Një “hendek i madh” në prezantim
Jenna Lester, profesoreshë në Departamentin e Dermatologjisë në Universitetin e Kalifornisë, San Francisko, i përshkruan ilustrimet e tij “të jashtëzakonshme”.
Lester thotë se e kuptoi se kishte një “hendek të madh” rreth këtij përfaqësimi në dermatologji kur ishte studente, dhe një pedagoge iu tregoi në klasë se si një gjendje e caktuar do të dukej ndryshe në lëkurën e errët, por jo edhe se si do të shfaqej. Lester thotë se “është e lumtur” se njerëzit “aktualisht po i përgjigjen dhe po e njohin si problem madhor dhe po ndërmarrin veprime për ta ndryshuar atë”.
COVID-19 vuri në pah pabarazitë e kujdesit shëndetësor
Në disa vende perëndimore, njerëzit me ngjyrë janë prekur në mënyrë disproporcionale nga pandemia COVID-19. Hulumtimi nga CDC zbuloi se grupet e pakicave racore dhe etnike kanë pasur norma më të larta të shtrimit në spital dhe kujdesit urgjent për COVID-19 sesa të bardhët në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Lester thotë se “COVID-19 ka nxjerrë në pah shumë çështje të pabarazive, dhe kjo na ka bërë të mendojmë për pabarazitë dhe të gjitha mënyrat që ato shfaqen, përfshirë në dermatologji”.
Lester ishte bashkëautor i një punimi që u botua në British Journal of Dermatology në maj të vitit 2020, ku mes tjerash u tha se në artikujt shkencorë kryesisht shfaqen imazhe klinike të pacientëve të bardhë dhe jo atyre me ngjyrë.
Ibe planifikon të bëhet neurokirurg pediatrik dhe po punon gjithashtu për një libër shkollor për defektet e lindjes te fëmijët, i cili do të ilustrohet me imazhe kryesisht te lëkurës më të errët./UBTNews
Studentët e programit të Inxhinierisë së Energjisë në UBT po vazhdojnë të dëshmojnë përkushtimin e tyre drejt përgatitjes profesionale përmes aktiviteteve praktike në terren, duke realizuar një vizitë studimore në Termocentralin Kosova B – një nga asetet më të rëndësishme energjetike në vend.
E udhëhequr nga profesorët Armend Ymeri, Vehebi Sofiu, Sami Gashi dhe Nexhmi Krasniqi, kjo vizitë u mundësoi studentëve të ndërlidhin njohuritë teorike të fituara në auditor me proceset reale të prodhimit dhe menaxhimit të energjisë elektrike.
Gjatë qëndrimit në termocentral, studentët u pritën nga Drejtori Ekzekutiv, Jonuz Saraçi, i cili prezantoi kapacitetet gjeneruese, funksionimin e blloqeve prodhuese dhe sfidat aktuale të sektorit energjetik, duke ofruar një pasqyrë të qartë mbi rëndësinë strategjike të këtij sektori për zhvillimin e vendit.
Një ndër pikat kyçe të vizitës ishte turi teknik i udhëhequr nga Inxhinieri Kryesor, Enver Shabani, përmes të cilit studentët patën mundësinë të shohin nga afër funksionimin e sistemeve të avancuara si SCADA, rrjeti i tensionit 6.3 kV, sistemet DC dhe mbrojtjet rele – elemente thelbësore për operimin e sigurt dhe efikas të impianteve energjetike moderne.
Vizita u pasurua edhe me inspektimin e transformatorëve energjetikë me kapacitet 400 MVA dhe sektorit të turbinave, ku studentët u njohën me procesin e kogjenerimit dhe rolin e tij në furnizimin me ngrohje për qytetin e Prishtinës përmes Termokos-it.
Këto aktivitete dëshmojnë qasjen praktike dhe të orientuar drejt industrisë që ofron programi i Inxhinierisë së Energjisë në UBT, duke përgatitur studentët për tregun e punës përmes përvojave reale dhe bashkëpunimeve me institucionet kyçe të sektorit.
UBT vazhdon të mbetet një nga institucionet lider në zhvillimin e profesionistëve të së ardhmes në fushën e energjisë, duke krijuar ura të forta lidhëse ndërmjet akademisë dhe industrisë.
Komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, ka paralajmëruar me shkrim gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor se rrezikojnë që deri në mesin e këtij viti të humbasin kolektivisht mbi 700 milionë euro nga Plani i Rritjes, për shkak të moszbatimit të reformave, mëson Radio Evropa e Lirë (REL) nga burime në Komisionin Evropian (KE).
Sipas informacioneve jozyrtare, komisionarja Kos e ka dërguar këtë letër më 17 prill në të gjitha kryeqytetet e rajonit.
Burimet e REL-it kanë konfirmuar se me këtë letër, komisionarja Kos u ka kërkuar të gjithëve vendeve të përshpejtojnë reformat e parashikuara në Planin e Rritjes, në mënyrë që të shfrytëzojnë plotësisht potencialin e kësaj pakoje financiare.
Në fakt, mjetet financiare nga Plani i Rritjes janë të kufizuara në kohë. Për çdo hap reformues është paraparë një afat përfundimtar për zbatim dhe është ndarë një shumë e caktuar parash.
KE-ja ka paraparë edhe të ashtuquajturën “periudhë grejs”, e cila mundëson shtyrjen e zbatimit për një periudhë të caktuar kohore. Për hapat që duhej të përmbusheshin në mesin e vitit 2025, afati përfundimtar skadon më 30 qershor të këtij viti, ndërsa për hapat që duhej të realizoheshin në fund të vitit 2024, ky afat përfundon gjatë vitit 2026.
“Nëse nuk përmbushen, partnerët rrezikojnë të humbasin kolektivisht mbi 700 milionë euro”, konfirmoi për REL një zyrtar i KE-së.
Ndryshe, këstin e parë ose disa mjete nga Plani i Rritjes i kanë marrë pesë shtete të rajonit, me përjashtim të Bosnjë e Hercegovinës, e cila është vonuar me miratimin e agjendës reformuese.
Fundi i qershorit të këtij viti përbën momentin kur secili vend hyn në të ashtuquajturin moment të humbjes së përhershme, nëse nuk i përmbush reformat e dakorduara më herët.
Sipas burimeve në Bruksel, humbjet e mundshme sipas shteteve, në rast se nuk ndërmerren të gjitha reformat, janë si vijon:
Kosova: 68.8 milionë euro
Shqipëria: 67.7 milionë euro
Bosnja dhe Hercegovina: 373.9 milionë euro
Mali i Zi: 15.1 milionë euro
Maqedonia e Veriut: 49.2 milionë euro
Serbia: ndërmjet 108.7 dhe 135.9 milionë euro
Bazuar në shumën maksimale, në total mund të humben 710.6 milionë euro, që përfaqëson 11.84 për qind të financimit të përgjithshëm nga Plani i Rritjes.
Pakoja e BE-së për Ballkanin Perëndimor – për periudhën 2024-2027 – është në vlerë të 6 miliardë eurove. Nëse analizohen ndarjet buxhetore, Kosovës i takojnë rreth 882 milionë euro – 253 milionë si grante dhe 629 milionë euro në formë të kredisë – që do të thotë se përfiton më së shumti fonde në rajon për kokë banori.
Më 16 prill, Kosova mori 61.8 milionë euro parafinancim, pasi vendi dorëzoi dokumentet e nevojshme në KE dhe ratifikoi marrëveshjet e lidhura me këtë plan.
Ky plan, ndër të tjera, synon të dyfishojë ekonomitë e këtyre vendeve gjatë dhjetë viteve të ardhshme./REL/
Gjykata Themelore në Prishtinë ka caktuar të premten e 24 prillit si datën për shpalljen e aktgjykimit ndaj tre të akuzuarve për sulmin terrorist në Banjskë: Dushan Maksimoviq, Blagoje Spasojeviq dhe Vladimir Toliq. Gjatë seancës së sotme, ku u dha fjala përfundimtare, të akuzuarit mohuan akuzat për terrorizëm, ndërsa Prokuroria ka kërkuar burgim të përjetshëm për ta.
I akuzuari Vladimir Toliq deklaroi para trupit gjykues se nuk ishte i armatosur në momentin e arrestimit dhe kërkoi që të mos dënohet për veprime që nuk i ka kryer.
“S’kërkoj gjë tjetër përveç asaj që e thotë ligji: që të gjykohem në bazë të provave. Flini të qetë sepse këto duar nuk janë me gjak, as nuk kanë plagosur e as vrarë askënd”, u shpreh Toliq.
Avokati i tij, Milosh Deleviq, insistoi se Toliq mund të akuzohet vetëm për “kryengritje të armatosur” dhe jo për terrorizëm, duke thënë se klienti i tij ishte “vrima e fundit e kavallit” në këtë ngjarje.
Blagoje Spasojeviq shprehu keqardhje për pjesëmarrjen në ngjarjet e Banjskës, por mohoi kategorikisht se është terrorist. Ai pretendoi se ka shkrepur vetëm dy plumba në drejtim të një reflektori të manastirit dhe jo ndaj policisë.
“Jam fajtor që atë ditë isha në fshatin Banjskë dhe ky ishte gabimi më i madh në jetën time, por veten nuk mund ta quaj terrorist meqë askënd s’e kam vrarë e as lënduar”, deklaroi Spasojeviq.
Mbrojtja e tij kritikiu aktakuzën, duke pretenduar se emri i Spasojeviqit përmendet vetëm tri herë në 121 faqe dhe se nuk është specifikuar roli i tij individual, por është përfshirë në veprime kolektive.
Përderisa Maksimoviq ka kërkuar të jetë prezent në shpalljen e aktgjykimit me shpresën për lirim, dy të akuzuarit e tjerë kanë deklaruar se nuk duan të marrin pjesë.
Ky proces gjyqësor po zhvillohet ndaj tre personave që u kapën në vendngjarje, ndërsa 39 të tjerë nga ky grup (gjithsej 42 të akuzuar) ndodhen në arrati. Javën e kaluar, autoritetet arrestuan edhe një person tjetër, Stefan Raduloviq, si të dyshuar për pjesëmarrje në sulmin e shtatorit 2023, ku mbeti i vrarë rreshteri i Policisë së Kosovës, Afrim Bunjaku.
Ushtruesja e detyrës së Presidentes, Albulena Haxhiu, ka autorizuar sot dërgimin e pjesëtarëve të Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) në operacionin ndërkombëtar paqeruajtës në Gaza. Ky vendim vjen fill pas miratimit në Kuvendin e Kosovës dhe shënon një hap historik për profilizimin e shtetit si kontribuues i sigurisë globale.
Në njoftimin e saj, Haxhiu theksoi se ky mision pasqyron rritjen e përgjegjësisë së Kosovës në arenën ndërkombëtare.
“Ky vendim pasqyron një Kosovë që e kupton sigurinë si detyrim ndaj qytetarëve të saj dhe si përgjegjësi ndaj paqes dhe rendit ndërkombëtar. Nga një vend që dikur kishte nevojë për mbështetjen e të tjerëve, Kosova sot merr përgjegjësi dhe jep kontribut në skenën ndërkombëtare”, deklaroi ajo.
Trupat e FSK-së do të shërbejnë si pjesë e Forcës Ndërkombëtare Stabilizuese, duke u rreshtuar krah partnerëve strategjikë në një nga zonat më të ndjeshme të globit. Sipas udhëheqëses së shtetit, ky angazhim dëshmon pjekurinë e institucioneve të sigurisë.
“Forca e Sigurisë së Kosovës është një institucion i ndërtuar me profesionalizëm dhe standarde të larta, e gatshme të shërbejë krah partnerëve tanë strategjikë. Pjesëmarrja në misione të tilla dëshmon pjekurinë shtetërore të Republikës sonë”, u bë e ditur në njoftim.
Ky mision në Gaza pason angazhimet e mëparshme të FSK-së në misione të ngjashme jashtë vendit, duke forcuar pozitën e Kosovës si një partnere e besueshme për paqen dhe stabilitetin ndërkombëtar.