Lajmet

Pse janë në rritje sëmundjet që mund të transmetohen nga kafshët tek njeriu?

Disa sëmundje përfundojnë duke u bërë veçanërisht njerëzore, si Covid-19.

Published

on

Nga Covid-19 tek lija e majmunëve, Mersi, Ebola, gripi i shpendëve, Zika dhe HIV, sëmundjet e transmetuara nga kafshët tek njerëzit janë shumëfishuar vitet e fundit, duke rritur frikën për pandemi të reja.

Çfarë është një zoo-nozë?
Kjo është një sëmundje ose infeksion që transmetohet nga kafshët vertebrore te njerëzit dhe anasjelltas. Patogjenët e përfshirë mund të jenë baktere, viruse ose parazitë.

Këto sëmundje transmetohen ose drejtpërdrejt gjatë kontaktit midis një kafshe dhe një njeriu, ose indirekt nëpërmjet ushqimit ose nëpërmjet një vektori të tillë si një insekt, merimangë ose marimangat.

Disa sëmundje përfundojnë duke u bërë veçanërisht njerëzore, si Covid-19.

Sipas Organizatës Botërore për Shëndetin e Kafshëve, 60 për qind e sëmundjeve infektive njerëzore janë të tilla.

Cilat lloje të sëmundjeve përfshijnë?
Termi “zoonoza” përfshin një shumëllojshmëri të gjerë sëmundjesh.

Disa ndikojnë në sistemin tretës, si salmoneloza, të tjera në sistemin e frymëmarrjes, si gripi i shpendëve dhe i derrit, si dhe Covid, ose sistemin nervor në rastin e tërbimit.

Ashpërsia e këtyre sëmundjeve ndryshon shumë në varësi të sëmundjes dhe virulencës së patogjenit, por edhe të personit të infektuar, i cili mund të ketë një ndjeshmëri të veçantë ndaj patogjenit.

Cilat kafshë janë të përfshira?
Lakuriqët e natës veprojnë si një rezervuar për shumë viruse që prekin njerëzit.

Disa janë njohur për një kohë të gjatë, siç është virusi i tërbimit, por shumë janë shfaqur në dekadat e fundit, si Ebola, koronavirusi SARS, Sars-CoV-2 (i cili shkakton Covid-19) ose virusi Nipah, i cili u shfaq në Azi në 1998.

Gjitarët e tjerë, si bagëtia, derrat, qentë, dhelprat, devetë dhe brejtësit, gjithashtu luajnë shpesh rolin e pritësit të ndërmjetëm.

Të gjithë viruset përgjegjës për pandemitë e mëdha të gripit kishin origjinë shpendësh, direkt ose indirekt.

Së fundi, insektet si rriqrat janë vektorë të shumë sëmundjeve virale që prekin njerëzit.

Pse është rritur frekuenca e këtyre sëmundjeve?
Duke u shfaqur mijëra vjet më parë, këto sëmundje janë shumëzuar gjatë 20 ose 30 viteve të fundit.

Rritja e udhëtimeve ndërkombëtare i ka lejuar ato të përhapen më shpejt.

Duke zënë zona gjithnjë e më të mëdha të planetit, njerëzit kontribuojnë gjithashtu në prishjen e ekosistemit dhe promovimin e transmetimit të viruseve.

Bujqësia industriale rrit rrezikun e përhapjes së patogjenëve midis kafshëve.

Tregtia e kafshëve të egra gjithashtu rrit ekspozimin e njeriut ndaj mikrobeve që mund të bartin.

Shpyllëzimi rrit rrezikun e kontaktit midis kafshëve të egra, kafshëve shtëpiake dhe popullatave njerëzore.

A duhet të kemi frikë nga një pandemi tjetër?
Ndryshimet klimatike do të shtyjnë shumë kafshë të largohen nga ekosistemet e tyre për toka më të jetueshme, paralajmëroi një studim i publikuar nga revista shkencore Nature në vitin 2022.

Duke u përzier më shumë, speciet do të transmetojnë më shumë viruset e tyre, gjë që do të nxisë shfaqjen e sëmundjeve të reja potencialisht të transmetueshme te njerëzit.

“Pa strategji parandaluese, pandemitë do të shfaqen më shpesh, do të përhapen më shpejt, do të vrasin më shumë njerëz dhe do të ndikojnë në ekonominë globale me ndikim më shkatërrues se kurrë më parë”, paralajmëroi Grupi i Ekspertëve të OKB-së për Biodiversitetin në tetor 2020.

Sipas vlerësimeve të publikuara në revistën Science në vitin 2018, ka 1.7 milionë viruse të panjohura te gjitarët dhe zogjtë, 540,000 deri në 850,000 prej tyre me kapacitet për të infektuar njerëzit./UBTNews/

Lajmet

Sot 30 vjet u hap Zyra Amerikane në Kosovë

Published

on

Si sot, para 30 vitesh, më 5 qershor 1996, u hap Zyra Amerikane në Kosovë në praninë e shumë qytetarëve të gëzuar shqiptarë, me pjesëmarrje nga zyrtarë të lartë amerikanë. Presidenti Ibrahim Rugova ishte aty për ta ngritur flamurin amerikan në përfaqësinë e SHBA-ve në Prishtinë.

Kjo ka qenë ngjarje e madhe për Kosovën.

Nën udhëheqjen e Presidentit Rugova, në rrugën e vet të lirisë, të pavarësisë dhe të demokracisë, Kosova ishte ankoruar me Perëndimin. “Ditë historike për Kosovën” e ka quajtur Rugova vendosjen e pranisë amerikane në Kosovë.

Në ceremoninë e hapjes së Zyrës Amerikanë morën pjesë John Kornblum, ndihmës sekretar amerikan i shtetit, Kongresmeni Eliot Engel, Presidenti i atëhershëm i Kosovës, Dr. Ibrahim Rugova, diplomatë të tjerë amerikanë dhe zyrtarë vendor.

Hapja e Zyrës përbën një nga momentet më të rëndësishme në historinë moderne të Kosovës dhe në zhvillimin e marrëdhënieve shqiptaro‑amerikane. Kjo zyrë ishte përfaqësia e parë zyrtare amerikane në Kosovë dhe shënoi një hap të rëndësishëm diplomatik disa vite para fillimit të luftës.

Ajo u hap në një kohë kur Kosova ndodhej nën një regjim të ashpër politik dhe administrativ, ndërsa kërkesa për pavarësi dhe përkrahje ndërkombëtare ishte në rritje. Hapja e kësaj zyre u pa si një sinjal i qartë i interesimit të Shteteve të Bashkuara për situatën në Kosovë dhe si një mbështetje morale për popullin shqiptar.

Zyra Amerikane në Prishtinë  shërbeu si kanal komunikimi ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe institucioneve politike e shoqërore në Kosovë, duke ndihmuar në ndërkombëtarizimin e çështjes së Kosovës.

Pas luftës së vitit 1999, kjo zyrë mori një rol edhe më të madh, duke shërbyer si misioni kryesor diplomatik i SHBA‑së në Kosovë deri në shpalljen e pavarësisë më 2008, kur u shndërrua zyrtarisht në Ambasadën e Shteteve të Bashkuara në Prishtinë.

Foto: Ridvan Slivova

 

Continue Reading

Lajmet

Haxhiu: E ardhmja e Kosovës është në Bashkimin Evropian

Published

on

Ushtruesja e detyrës së presidentes së Kosovës, Albulena Haxhiu, ka theksuar rëndësinë e përfshirjes së Kosovës në proceset evropiane dhe ka kërkuar trajtim të barabartë në rrugën drejt Bashkimit Evropian.

Në deklarimin e saj para mediave, ajo theksoi se e ardhmja e rajonit është brenda Bashkimit Evropian. Pjesëmarrjen e Kosovës në këtë samit Haxhiu e quajti shumë të rëndësishme.

“Siç e dini, sot do të diskutojmë tema të rëndësishme që lidhen me sigurinë dhe zgjerimin e BE-së. Duhet të theksoj se e ardhmja jonë është në Bashkimin Evropian. Bashkimi Evropian i bashkuar dhe më i gjerë është përgjigjja më e fortë ndaj atyre që duan të krijojnë paqëndrueshmëri në Evropë”, u shpreh ajo.

Haxhiu ka thënë se Kosova ka bërë reforma të rëndësishme dhe se po punon për të ardhmen evropiane, duke qenë plotësisht në përputhje me forumin e BE-së dhe politikën e sigurisë.

“Nga ky samit presim diskutime të frytshme nga të gjithë përfaqësuesit dhe rezultate pozitive. Kjo është arsyeja pse Kosova meriton pyetësorin, statusin e kandidatit dhe hapjen e negociatave. Duhet të theksoj se integrimi në BE nuk është vetëm një proces teknik. Ka të bëjë me prosperitetin, ka të bëjë me paqen, demokracinë dhe dinjitetin për Evropën dhe për popullin tonë”, ka thënë Haxhiu.

Continue Reading

Lajmet

Mbi 100 prokurorë do të mbikëqyrin zgjedhjet e 7 qershorit

Published

on

Zyra e Kryeprokurorit të Shtetit ka njoftuar se mbi 100 prokurorë dhe zyrtarë të sistemit prokurorial do të angazhohen për mbikëqyrjen e zgjedhjeve të parakohshme të 7 qershorit, me qëllim garantimin e integritetit të procesit zgjedhor në të gjithë vendin.

Sipas njoftimit, Prokurori i Shtetit ka ndërmarrë të gjitha përgatitjet e nevojshme për mbrojtjen e votës së lirë të qytetarëve dhe për sigurimin e një procesi zgjedhor të rregullt dhe transparent.

“Prokurori i Shtetit ka bërë të gjitha përgatitjet e nevojshme për të realizuar mbrojtjen e votës së lirë të qytetarëve, duke garantuar integritetin e procesit zgjedhor”, thuhet në njoftim.

Njëkohësisht, Prokurori i Shtetit u ka bërë thirrje qytetarëve, subjekteve politike dhe organizatave që të raportojnë çdo rast të dyshuar për keqpërdorim apo manipulim të votës.

“Ftojmë qytetarët dhe të gjitha palët e përfshira që të denoncojnë çdo rast për të cilin kanë dyshime se po keqpërdoret ose manipulohet vota në çfarëdo mënyre”, theksohet në njoftim.

Continue Reading

Lajmet

Aktori i Hollywood-it James Handy vdes në moshën 81-vjeçare pas sulmit me thikë

Published

on

Aktori veteran i Hollywood-it, James Handy, ka vdekur në moshën 81-vjeçare pasi u sulmua me thikë për vdekje në shtëpinë e tij në Tarzana të Los Angelesit, ka raportuar The Guardian.

Sipas Policisë së Los Angelesit (LAPD), Handy është gjetur pa ndjenja në oborrin e shtëpisë së tij me plagë të shumta në kraharor.

Për rastin është arrestuar 44-vjeçari Michael Gledhill, djali i partneres së aktorit, i cili jetonte në të njëjtën shtëpi me nënën e tij dhe viktimën. Ai po hetohet për vrasje.

Sipas autoriteteve, personi që kishte telefonuar në numrin emergjent 911 ka deklaruar: “Unë jam biri i njeriut, sapo e vrava njeriun e mëkatit”. Ndërkohë, i dyshuari më vonë u ka thënë policëve: “Jam personi që po kërkoni”, kur ata mbërritën në vendngjarje.

Policia ka bërë të ditur se i dyshuari banonte në këtë adresë së bashku me nënën e tij, e cila ishte partnerja e viktimës.

James Handy ka lindur në New York dhe ka ndërtuar një karrierë që ka zgjatur pothuajse pesë dekada. Ai është bërë i njohur për role në filma si “Jumanji”, “Logan” dhe “Top Gun: Maverick”, si dhe në seriale të njohura si “Law & Order”, “NCIS: Los Angeles” dhe “Criminal Minds”.

Karrierën e nisi në vitin 1977 me serialin “Ryan’s Hope”, ndërsa paraqitja e tij e fundit në film ishte në vitin 2022 me “Top Gun: Maverick”.

Autoritetet amerikane kanë bërë të ditur se hetimet për motivin e ngjarjes vazhdojnë.

Continue Reading

Të kërkuara