Kulturë

Pjesëmarrja e Ismail Qemalit në Kongresin e Xhonturqve

Published

on

Më 4 shkurt të vitit 1902, Ismail Qemali, një nga figurat më të shquara të Lëvizjes Kombëtare Shqiptare, mori pjesë në Kongresin e Parë Xhonturk, që u mbajt në Paris. Ai, me një thirrje të fuqishme dhe të qartë për shoqërinë turke dhe për të ardhmen e kombit shqiptar, paraqiti devizën e tij të njohur: “As me turqit e vjetër dhe as me turqit e ri, por të punojmë për vatanin”. Ky angazhim i Qemalit tregonte qartë përkushtimin e tij për lirinë dhe të drejtat e popullit shqiptar, duke qenë i vetëdijshëm për rolin e tij të pazëvendësueshëm në luftën për Pavarësinë e Shqipërisë.

Në këtë kongres, të organizuar nga princët Sabahedin dhe Lutfullah, përveç Ismail Qemalit si përfaqësues i shqiptarëve, morën pjesë edhe figura të tjera të njohura të Lëvizjes Kombëtare Shqiptare, si Dervish Hima, Ibrahim Temo dhe Jashar Erebara. Të gjithë ata, në mënyrë të veçantë, u angazhuan për përhapjen e idealeve të lirisë dhe të barazisë për kombësitë jo turke brenda Perandorisë Osmane.

Kongresi i Xhonturqve, i cili synonte rivendosjen e Kushtetutës së vitit 1876, shërbeu si një moment kyç në formimin e një lëvizjeje politike që, përveç forcimit të pushtetit të shtetit turk, kishte si objektiv njohjen e të drejtave të popujve të tjerë të Perandorisë Osmane, përfshirë shqiptarët, arabo-pashallarët dhe të tjerë. Në këtë periudhë të pasluftës, Lëvizja Xhonturke kishte si qëllim jo vetëm forcimin e centralizimit të pushtetit, por edhe mbështetje për zhvillimin e arsimit dhe gjuhës amtare për kombësitë e ndryshme të Perandorisë.

Ndërkohë, brenda radhëve të Xhonturqve, filluan të shfaqen dy mendime diametralisht të kundërta. Njëra rrjedhje mendimi mbështeste nacionalizmin turk dhe centralizimin e pushtetit në duar të një shteti të fortë, ndërsa tjetra mbante qëndrimin otomanist, një ideologji që favorizonte bashkimin dhe tolerancën ndërmjet grupeve etnike dhe fetare brenda Perandorisë Osmane.

Ismail Qemali, si një mendje e kthjellët dhe një politikan i mençur, u dallua për qëndrimin e tij të prerë kundër politikës nacionaliste të Xhonturqve. Ai, pa pasur asnjë ngurrim, e kundërshtoi çdo formë të nacionalizmit turk që mund të kërcënonte ekzistencën e popullit shqiptar dhe të shumë grupeve të tjera etnike brenda Perandorisë. Për Qemalin, rreziku ishte i dyfishtë: jo vetëm se po e kërcënonte kombet që jetonin nën Perandorinë Osmane, por po dëmtonte edhe vetë unitetin e kombit turk, që sapo ishte rimëkëmbur falë revolucionit të Mustafa Qemal Ataturkut.

Angazhimi i Qemalit në këtë kongres është një dëshmi e qëndrueshmërisë së tij në mbrojtjen e interesave kombëtare shqiptare. Ai nuk mund të pajtohej me politikën që nënvleftësonte pluralizmin dhe që cenonte të drejtat e shqiptarëve për t’u organizuar dhe për të arritur lirinë e tyre. Edhe pse Ismail Qemali ishte pjesëmarrës në një ngjarje të madhe historike, ai gjithmonë mbajti qëndrimin se politika që mund të shpëtonte popujt e ndryshëm të Perandorisë nuk ishte ajo që predikonin Xhonturqit, por ajo që do të mundësonte një të ardhme të ndritur për kombet që jetonin atje, përfshirë shqiptarët.

Në këtë mënyrë, pjesëmarrja e Ismail Qemalit në Kongresin e Xhonturqve e pasuron historinë e Lëvizjes Kombëtare Shqiptare dhe e bën të qartë angazhimin e tij për një Shqipëri të pavarur, të lirë dhe të drejtë për të gjithë qytetarët e saj./UBTNews/

Continue Reading

Kulturë

5 libra shqiptarë që nuk duhet t’i humbisni këtë pranverë

Published

on

By

Pranvera ka ardhur me aromë të librave të rinj dhe klasikëve që nuk humbasin kurrë vlerën e tyre. Për lexuesit shqiptarë që duan të eksplorojnë histori, emocione dhe kulturë, këto pesë vepra janë zgjedhja perfekte për muajin e parë të pranverës.

“Gjenerali i Ushtrisë së Vdekur” -Ismail Kadare
Një kryevepër që përshkruan pushtetin dhe luftën në mënyrë alegorike dhe universale.

“Komisari Memo” – Dritëro Agolli

Një roman i mbushur me humor, ironik dhe reflektues mbi jetën në Shqipërinë e viteve të kaluara.

“Lulet e ftohta” – Fatos Kongoli

Një portret i thellë i izolimit dhe sfidave të individit në një shoqëri të shtypur.

“Netë shqiptare” – Mitrush Kuteli

Tregime të shkurtër që japin pamje autentike të zakoneve dhe jetës shqiptare.

“Hasta La Vista” – Petro Marko

Një roman aventurash dhe luftë që tregon shqiptarët në kontekste ndërkombëtare.

Këto pesë libra janë një mundësi e shkëlqyer për të rifreskuar bibliotekën tuaj dhe për të eksploruar kulturën shqiptare nga perspektiva e autorëve më të njohur. Mos i lini pa lexuar këtë pranverë!

Continue Reading

Kulturë

Kadare dhe kryevepra që përfaqëson Shqipërinë në botë

Published

on

By

Në hartën e letërsisë shqiptare, disa emra dallojnë si drita udhërrëfyese për kulturën dhe historinë tonë. Ndër këta, Ismail Kadare është padyshim figura që ka vendosur standardin më të lartë. Vepra e tij “Gjenerali i Ushtrisë së Vdekur” nuk është thjesht një roman historik, është një pasqyrë e thellë e pushtetit, luftës dhe ekzistencës njerëzore. Ky libër i kapërceu kufijtë e kohës dhe vendit, duke sjellë zërin e Shqipërisë përtej maleve dhe lumenjve të saj, dhe duke e vendosur letërsinë shqiptare në skenën ndërkombëtare. Për çdo lexues që kërkon të kuptojë shpirtin e shqiptarëve dhe kompleksitetin e historisë së tyre, ky roman mbetet një pikënisje e domosdoshme.

Gjenerali i ushtrisë së vdekur është një roman, autori i të cilit është Ismail Kadare. Romani zhvillohet rreth një gjenerali italian, i cili është dërguar në Shqipëri për të gjetur eshtrat e ushtarëve të rënë italian gjatë kohës të pushtimit të Shqipërisë. Detyra kryesore e gjeneralit është kërkimi dhe gjetja e eshtrave të një koloneli, i cili u zhduk pa gjurmë në një fshat të vogël shqiptar.

Rrethanat e zhdukjes të kolonelit e ndërlikojnë shumë situatën. Pas shumë mundimeve të kota, eshtrat a kolonelit nuk u gjetën.Gjenerali hedh ato eshtra ne humnere dhe nga ai moment prish raportet me priftin. Si përfundim gjenerali është i mundur në detyrën e tij, dhe në një moment dobësie vendos të maskojë eshtrat e pagjetura të kolonelit me eshtrat e një të panjohuri.

Continue Reading

Kulturë

‘Butësia kontrollon fortësinë’, ekspozita që sjell në art disiplinën e vajzave të xhudos

Published

on

Të premtën, në ambientet e Bibliotekës Kombëtare e Kosovës, u hap ekspozita “Butësia kontrollon fortësinë”, një projekt artistik i realizuar nga artistet vizuale Anais Horn dhe Verena Walzl, nën kurimin e Blerta Hoçia. E vendosur në hollin e ekspozitave të bibliotekës, ekspozita ofron një reflektim të ndjeshëm mbi raportin mes butësisë dhe forcës, duke përdorur gjuhën e artit bashkëkohor për të eksploruar tema si identiteti, disiplinë dhe fuqia e brendshme.

Holli kryesor i bibliotekës është transformuar përmes një instalacioni vizual ku fotografi të mëdha, të printuara në materiale transparente, varen lirisht dhe shfaqin vajza të reja që praktikojnë xhudo, sport ky që është bërë një simbol i njohur i suksesit sportiv të Kosovës në vitet e fundit.

Instalacioni vazhdon në dyshemenë e sallës, ku disa monitorë shfaqin video të ushtrimeve të përditshme të vajzave gjatë stërvitjeve. Këto pamje dokumentojnë disiplinën, përkushtimin dhe ritmin e vazhdueshëm të përgatitjes fizike, duke afruar publikun me procesin e padukshëm pas forcës që shfaqet gjatë garës.

Një element i veçantë i ekspozitës është një pasqyrë e gdhendur me fjalët dhe shprehjet që vajzat përdorin gjatë stërvitjeve, duke krijuar një përvojë që ndërthuret me imazhin dhe energjinë e aktivitetit sportiv.

Përmes fotografisë, videos dhe instalacionit, ekspozita nxjerr në pah kontrastin dhe harmoninë mes butësisë dhe forcës, duke treguar se si këto vajza ndërtojnë një formë të veçantë fuqie -një forcë që buron nga disiplinë, kontroll i trupit dhe përkushtim i përditshëm – dhe sfidon stereotipet tradicionale mbi feminitetin dhe fuqinë fizike.

Foto:Flonja Haxhaj

Continue Reading

Kulturë

Reprizat e “Gërrdia” në Teatrin Kombëtar të Kosovës

Published

on

Shfaqja fituese e konkursit të dramës origjinale shqipe “Katarina Josipi” 2023, “Gërrdia”, rikthehet me reprizat e saj më 16 dhe 17 mars 2026, duke filluar në ora 20:00, në Teatrin Kombëtar të Kosovës.

Autori dhe regjisori është Astrit Kabashi, ndërsa rolet interpretohen nga Bujar Ahmeti, Maylinda Kosumovic dhe Rebeka Qena.

Vëmendje: Gjatë shfaqjes do të ketë krisma armësh.

Continue Reading

Të kërkuara