Lajmet

Pesë nga idetë më të çuditshme për të luftuar ndryshimet klimatike

Ja cilat janë disa nga idetë më befasuese, që kanë propozuar shkencëtarët për të ndalur ndryshimin e klimës.

Published

on

Kur flitet për luftën ndaj ndryshimeve të klimës, sa më shumë ide të ketë, aq më mirë është, të paktën në parim. Ndërsa këto zgjidhje kreative mund të duken në fillim të nxituara, nëse do të kishte ndonjëherë një kohë për të mirëpritur ide kreative dhe madje të çmendura, ajo është pikërisht tani. Ja cilat janë disa nga idetë më befasuese, që kanë propozuar shkencëtarët për të ndalur ndryshimin e klimës.

1. Pemët mekanike

Çfarë mund të bëhet nuk ka pemë të vërteta? Të mbjellim pemë artificiale. Profesori i inxhinierisë Klaus Lakner, ka shpikur një pemë mekanike, e cila është projektuar e enkas qëtë kapë karbonin. Sipas Universitetit Shtetëror të Arizonës, pema do të jetë 10 metra e lartë, e projektuar për të kapur karbonin që ndodhet në ajër. Pema e parë, e cila ndodhet në kampusine Universitetit të Arizonës, do të kapë 91 kg karbon në ditë. Lakner shpreson të përmirësojë teknologjinë në mënyrë që “fermat e pemëve” të mund të kapin deri në 1000 ton karbon në ditë.

2. Ndërtimi i mureve nënujore për të bllokuar zhvendosjen e akullnajave drejt zonave më të ngrohta

Kur uji i ngrohtë i oqeanit përplaset me akullnajat, i shkrin ato me një shpejtësi alarmante.Kjo është arsyeja pse disa shkencëtarë kanë sugjeruar ndërtimin e mureve nënujore për të mbrojtur akullnajat nga ky ujë gjithnjë e më i ngrohtë. Madhësia e murit do të varet nga madhësia e akullnajës.  

Për shembull, akullnaja e Grenlandës do të kërkonte një mur 4.8 km të gjatë dhe 159 metra të lartë. “Ne besojmë se kjo metodë mund të vonojë shkrirjen e akullit tokësor të Groenlandës dhe Antarktidës, duke blerë kohë shumë të vyer për të trajtuar ngrohjen globale”- shkruajnë autorët e studimit të kryer në vitin 2018.

3. Zbehja e rrezeve të Diellit

Studiuesit në Universitetin e Harvardit, propozojnë idenë e zbehjes së rrezeve të Diellit me karbonat kalciumi. Sipas një studimi të gushtit 2018 të botuar në revistën “Nature”, aerosoletdo të imitonin efektet e hijes së shkaktuar nga shpërthimi i vullkaneve. Dihet që pas shpërthimeve të mëdha vullkanike si El Chichón dhe Malit Pinatubo, Toka përjetoi një periudhë ftohjeje për shkak të sasisë së reduktuar të dritës së diellit.  

4. Spërkatja me grimca xhami e akullit në Arktik

Një projekt me bazë në Kaliforni përmban një ide inovative:të spërkasë me një shtresë të hollë mikrosferash prej xhami (HGM) akullin në Arktik për të rritur aftësinë e tij për të reflektuar rrezatimin e diellit. Mendohet se kjo shtresë e hollë qelqi do të mbronte akullin më të ri, që është shumë i ndjeshëm ndaj shkrirjes, derisa të shndërrohej në një “akull shumëvjeçar shumë reflektues”.

5. Një bojë ftohëse ultra e bardhë

Studiuesit në Universitetin Pardju, kanë dalë me një ide të çmendur për të luftuar ndryshimin e klimës:të lyhet gjithçka me të bardhë. Bojë e tyre e re ultra e bardhë, është më shumë se 98 për qind reflektuese, gjë që e lejon atë të ulë temperaturën e sipërfaqeve të nxehta për periudha më të gjata kohore.

Shkencëtarët pretendojnë se lyerja e 1000 metra katrorë të një sipërfaqeje me këtë bojë mund të ketë një fuqi ftohëse prej 10 kilovatësh. Sipas  Forumit Ekonomik Botëror, në qytetet që po nxehen me ritme alarmante, kjo bojë mund të ndihmojë që temperatura të ulet disi, të paktën për njëfarë kohe./Bota.al

Lajmet

Konfirmohet rasti i parë me linë e deleve në Kosovë: Ndalohen tregjet dhe lëvizja e bagëtive në Ferizaj e Gjilan

Published

on

By

Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë (AUV) ka njoftuar zyrtarisht se pas analizave laboratorike është konfirmuar rasti i parë i sëmundjes virale “Lija e Deleve dhe Dhive” (Sheep Pox/Goat Pox) në një fermë në fshatin Sazli të Ferizajt.

Menjëherë pas këtij konfirmimi, këtë të mërkurë, Ministria e Bujqësisë ka vendosur masa të rrepta kontrolli që prekin kryesisht regjionin e Ferizajt dhe atë të Gjilanit.

Sipas vendimit të AUV-së, ndalohet plotësisht lëvizja e deleve dhe dhive nga fermat, tregtimi i tyre në tregje, si dhe shitblerja, ndërsa të gjithë menaxherët e tregjeve janë urdhëruar të pezullojnë punën për kafshët e imta.

Fermat ku është konfirmuar prezenca e virusit janë vendosur në karantinë të plotë, duke ndaluar çdo hyrje-dalje, ndërkohë që fermerët janë të obliguar të raportojnë çdo ndryshim të gjendjes shëndetësore të kafshëve në numrin pa pagesë 0800 500 95.

Masat parashikojnë gjithashtu që komunat të përcaktojnë lokacione specifike për groposjen e kafshëve të ngordhura, ndërsa lëvizja lejohet vetëm nga fermat e lira direkt drejt thertoreve të licencuara me pëlqim paraprak të inspektorit.

Megjithëse lija e dhenve është një sëmundje shumë ngjitëse për kafshët dhe shkakton temperatura të larta e plagë në lëkurë, autoritetet qetësojnë qytetarët duke theksuar se kjo sëmundje nuk është zoonotike, që do të thotë se nuk paraqet asnjë rrezik për njerëzit. Policia e Kosovës dhe inspektorët komunalë do të asistojnë në mbikëqyrjen e zbatimit të këtyre masave urgjente në terren.

Continue Reading

Lajmet

Kosova nikoqire e vendeve të NATO-s: Nis gara ndërkombëtare “Ushtari më i mirë 2026”

Published

on

By

Në Kazermën “Skënderbeu” në Ferizaj, Forca e Sigurisë së Kosovës ka nisur realizimin e garës ndërkombëtare “Ushtari më i mirë 2026”. Ky aktivitet ka bërë bashkë ekipet ushtarake nga vendet anëtare të NATO-s dhe shtetet partnere, duke e shndërruar Kosovën në një qendër të testimit të shkathtësive elitare ushtarake.

Në këtë garë sfiduese po marrin pjesë përfaqësues nga Ajova (ShBA), Corps V (ShBA), Italia, Kroacia, Maqedonia e Veriut, Mbretëria e Bashkuar, Shqipëria, si dhe nikoqirja, Kosova. Pjesëmarrësit do të testohen në disiplina të rrepta që sfidojnë përgatitjen e tyre fizike dhe aftësitë taktike ushtarake në terren.

Sipas njoftimit të FSK-së, ky organizim synon jo vetëm matjen e kapaciteteve individuale të ushtarëve, por edhe forcimin e bashkëpunimit dhe ndërveprueshmërisë ndërmjet ushtrive partnere. Gara “Ushtari më i mirë” tashmë është shndërruar në një traditë që dëshmon rritjen profesionale të FSK-së dhe gatishmërinë e saj për të bashkëpunuar me standardet më të larta të NATO-s.

 

 

 

Continue Reading

Lajmet

Konjufca: Fushata e dezinformimit nga Rusia dhe Serbia po tenton ta cenojë shtetësinë e Kosovës

Published

on

By

Në konferencën “Demokracitë rezistente në epokën e informacionit”, të organizuar nga Ambasada e Finlandës në Prishtinë, u kërkua një angazhim gjithëpërfshirës për të luftuar fushatat e dezinformimit që kërcënojnë stabilitetin e Kosovës.

Zëvendëskryeministri Glauk Konjufca potencoi se Kosova është cak i sulmeve të qëllimshme nga jashtë, duke deklaruar se: “Po vazhdojmë të ballafaqohemi me fushata të dezinformimit që vijnë kryesisht nga Rusia dhe Serbia, të cilat përpiqen të cenojnë shtetësinë tonë dhe keqësojnë realitetin”. Ai shtoi se këto përpjekje synojnë dobësimin e institucioneve dhe çorientimin e debatit publik.

Nga ana tjetër, ambasadorja e Finlandës, Eevamari Laaksonen, vuri theksin te rëndësia e mendimit kritik dhe edukimit medial si mjetet kryesore për mbrojtjen e demokracisë.

“Demokracitë tona janë reziliente jo pse e kufizojnë informacionin, por sepse qytetarët janë të aftë të bëjnë dallimin mes informacionit dhe dezinformatës”, tha ajo, duke e cilësuar edukimin medial si një investim afatgjatë që shpaguhet.

Rreziqet e teknologjisë së re u adresuan nga eksperti i komunikimit, Markku Mantila, i cili paralajmëroi se zhvillimi i Inteligjencës Artificiale do ta vështirësojë edhe më shumë betejën për të vërtetën.

“Nuk do të bëhet më e lehtë nga ana jonë kur Inteligjenca Artificiale të zhvillohet më tutje. Do të jetë më e lehtë të gënjehet para audiencave”, u shpreh ai, duke vënë në dukje se interneti dhe mediat sociale janë shndërruar në mjete të fuqishme për përhapjen e shpejtë të dezinformatave në duart e grupeve të caktuara.

Foto: Kosova Press

 

Continue Reading

Lajmet

Shoqëria civile alarmon për “kapje” të RTK-së dhe KPM-së nga pushteti

Published

on

By

Organizatat AGK, Lëvizja FOL, IKD dhe aktivistja Flutura Kusari, përmes një konference për media, kanë kërkuar pezullimin e menjëhershëm të procesit për përzgjedhjen e anëtarëve të bordeve të RTK-së dhe KPM-së, duke e cilësuar atë si jotransparent dhe manipulues.

Kreu i AGK-së, Xhemajl Rexha, kritikoi ashpër nxitimin e partisë në pushtet duke kërkuar pezullimin e këtij procesi.

“Njëri nga kandidatët është ftuar mbrëmë në orën 21:24 për intervistën sot… kjo është një praktikë që nuk duhet ndjekur. AGK kërkon që ky proces të pezullohet derisa të sigurohet një proces fer”, sipas Rexhes.

Mexhide Demolli nga Lëvizja FOL denoncoi ndryshimin e metodologjisë dhe pabarazinë në intervistim.

“Komisioni ka ndryshuar metodologjinë pa asnjë arsyetim, duke favorizuar hapur disa kandidatë… Kandidatët nuk do të jenë të barabartë pasi do të ketë pyetje të ndryshme, gjë që nuk ka ndodhur në të kaluarën”, tha Demolli.

Juristja e mediave, Flutura Kusari, e cilësoi procesin si “tallje me demokracinë”:

“Ta ftosh një person rreth orës 22:00 të natës për t’u paraqitur nesër në mëngjes në intervistë është jo serioze… Ne jemi këtu për ta dokumentuar këtë kapje dhe për të ftuar Vetëvendosjen të reflektojë”, tha ajo.

Ndërkaq, Gzim Shala nga IKD kujtoi se këto ndërhyrje po e dëmtojnë imazhin ndërkombëtar të Kosovës:

“Për shkak të tentativave të vazhdueshme për ndërhyrje në këto institucione, Kosova është ranguar poshtë e më poshtë në indekset ndërkombëtare”, u shpreh Shala.

Sipas shoqërisë civile, mungesa e profesionistëve në këto gara vjen si pasojë e humbjes së besimit se Lëvizja Vetëvendosje do të zhvillojë procese të bazuara në meritokraci. /Ekonomia online/

 

 

Continue Reading

Të kërkuara