Lajmet

Pesë nga idetë më të çuditshme për të luftuar ndryshimet klimatike

Ja cilat janë disa nga idetë më befasuese, që kanë propozuar shkencëtarët për të ndalur ndryshimin e klimës.

Published

on

Kur flitet për luftën ndaj ndryshimeve të klimës, sa më shumë ide të ketë, aq më mirë është, të paktën në parim. Ndërsa këto zgjidhje kreative mund të duken në fillim të nxituara, nëse do të kishte ndonjëherë një kohë për të mirëpritur ide kreative dhe madje të çmendura, ajo është pikërisht tani. Ja cilat janë disa nga idetë më befasuese, që kanë propozuar shkencëtarët për të ndalur ndryshimin e klimës.

1. Pemët mekanike

Çfarë mund të bëhet nuk ka pemë të vërteta? Të mbjellim pemë artificiale. Profesori i inxhinierisë Klaus Lakner, ka shpikur një pemë mekanike, e cila është projektuar e enkas qëtë kapë karbonin. Sipas Universitetit Shtetëror të Arizonës, pema do të jetë 10 metra e lartë, e projektuar për të kapur karbonin që ndodhet në ajër. Pema e parë, e cila ndodhet në kampusine Universitetit të Arizonës, do të kapë 91 kg karbon në ditë. Lakner shpreson të përmirësojë teknologjinë në mënyrë që “fermat e pemëve” të mund të kapin deri në 1000 ton karbon në ditë.

2. Ndërtimi i mureve nënujore për të bllokuar zhvendosjen e akullnajave drejt zonave më të ngrohta

Kur uji i ngrohtë i oqeanit përplaset me akullnajat, i shkrin ato me një shpejtësi alarmante.Kjo është arsyeja pse disa shkencëtarë kanë sugjeruar ndërtimin e mureve nënujore për të mbrojtur akullnajat nga ky ujë gjithnjë e më i ngrohtë. Madhësia e murit do të varet nga madhësia e akullnajës.  

Për shembull, akullnaja e Grenlandës do të kërkonte një mur 4.8 km të gjatë dhe 159 metra të lartë. “Ne besojmë se kjo metodë mund të vonojë shkrirjen e akullit tokësor të Groenlandës dhe Antarktidës, duke blerë kohë shumë të vyer për të trajtuar ngrohjen globale”- shkruajnë autorët e studimit të kryer në vitin 2018.

3. Zbehja e rrezeve të Diellit

Studiuesit në Universitetin e Harvardit, propozojnë idenë e zbehjes së rrezeve të Diellit me karbonat kalciumi. Sipas një studimi të gushtit 2018 të botuar në revistën “Nature”, aerosoletdo të imitonin efektet e hijes së shkaktuar nga shpërthimi i vullkaneve. Dihet që pas shpërthimeve të mëdha vullkanike si El Chichón dhe Malit Pinatubo, Toka përjetoi një periudhë ftohjeje për shkak të sasisë së reduktuar të dritës së diellit.  

4. Spërkatja me grimca xhami e akullit në Arktik

Një projekt me bazë në Kaliforni përmban një ide inovative:të spërkasë me një shtresë të hollë mikrosferash prej xhami (HGM) akullin në Arktik për të rritur aftësinë e tij për të reflektuar rrezatimin e diellit. Mendohet se kjo shtresë e hollë qelqi do të mbronte akullin më të ri, që është shumë i ndjeshëm ndaj shkrirjes, derisa të shndërrohej në një “akull shumëvjeçar shumë reflektues”.

5. Një bojë ftohëse ultra e bardhë

Studiuesit në Universitetin Pardju, kanë dalë me një ide të çmendur për të luftuar ndryshimin e klimës:të lyhet gjithçka me të bardhë. Bojë e tyre e re ultra e bardhë, është më shumë se 98 për qind reflektuese, gjë që e lejon atë të ulë temperaturën e sipërfaqeve të nxehta për periudha më të gjata kohore.

Shkencëtarët pretendojnë se lyerja e 1000 metra katrorë të një sipërfaqeje me këtë bojë mund të ketë një fuqi ftohëse prej 10 kilovatësh. Sipas  Forumit Ekonomik Botëror, në qytetet që po nxehen me ritme alarmante, kjo bojë mund të ndihmojë që temperatura të ulet disi, të paktën për njëfarë kohe./Bota.al

Lajmet

Filharmonia e Kosovës sjell përvojë muzikore për fëmijë në Prishtinë me “Pjetri dhe Ujku”

Published

on

Filharmonia e Kosovës ka organizuar një aktivitet të veçantë për fëmijët në Atelienë e Pallatit të Rinisë dhe Sportit në Prishtinë, në kuadër të programit “Arti në shkolla”.

Kuinteti Frymor i Filharmonisë solli veprën e njohur “Pjetri dhe Ujku” nga Sergei Prokofiev, duke i afruar nxënësit e shkollave fillore me botën e instrumenteve muzikore. Në këtë interpretim, çdo instrument u shndërrua në një personazh të veçantë, duke e bërë rrëfimin më të gjallë, të kuptueshëm dhe atraktiv për publikun e ri.

Në këtë performancë morën pjesë Zanë Abazi (flaut), Xhovana Marku (obo), Shkumbin Bajraktari (klarinetë), Meriton Ferizi (fagot), Ilir Kodhima (korno), si dhe Anda Gjini në rolin e tregimtares. Ata krijuan një atmosferë interaktive, ku fëmijët reaguan me kuriozitet, buzëqeshje dhe pjesëmarrje të vazhdueshme.

Filharmonia njofton se nesër do të mbahet koncerti i radhës me titull “DIALOG – Njohje me instrumentin e trombonit”, me trombonistin Betim Krasniqi dhe pianistin Misbah Kaçamaku.

Continue Reading

Lajmet

Fazıl Say dhe Filharmonia e Kosovës sjellin mbrëmje të madhe muzikore më 10 qershor në Prishtinë

Published

on

Filharmonia e Kosovës ka njoftuar koncertin e radhës në bashkëpunim me Chopin Piano Fest, duke sjellë para publikut pianistin dhe kompozitorin e njohur turk, Fazıl Say.

Koncerti do të mbahet më 10 qershor 2026, nga ora 19:30, në Klan Arena, nën dirigjimin e Aurélien Azan Zielinski.

Mbrëmja do të hapet me interpretimin e veprës “Mother Earth”, të kompozuar nga vetë Fazıl Say. Në pjesën e dytë të programit, Filharmonia e Kosovës do të interpretojë Simfoninë Nr. 5 të kompozitorit rus Dmitri Shostakovich, një prej veprave më të njohura të repertorit simfonik botëror.

Ky koncert pritet të jetë ndër ngjarjet më të rëndësishme muzikore të sezonit, duke bashkuar në një skenë artistë të njohur ndërkombëtarisht dhe Orkestrën e Filharmonisë së Kosovës në një program që ndërthur muzikën bashkëkohore me kryeveprat e muzikës klasike.

Continue Reading

Lajmet

Një javë para Kupës së Botës 2026, vazhdojnë paqartësitë rreth shitjes së biletave

Published

on

Me vetëm një javë deri në fillimin e Kupës së Botës 2026, tregu i biletave vazhdon të ngjallë debat dhe pikëpyetje, ndërsa mijëra bileta mbeten ende të disponueshme pavarësisht deklaratave të FIFA-s se turneu është “plotësisht i shitur”.

Presidenti i FIFA-s, Gianni Infantino, kishte deklaruar në shkurt se të gjitha ndeshjet ishin shitur, duke theksuar se vetëm një numër i kufizuar biletash mbahej për shitje në momentet e fundit.

Megjithatë, raportimet e fundit të BBC Sport tregojnë se për një numër të madh ndeshjesh, veçanërisht ato me kombëtare më pak të njohura, ende ka mijëra bileta të pashitura. Sipas platformës analitike TicketData, në një moment të fundit ishin në dispozicion rreth 74 mijë bileta për 86 nga gjithsej 104 ndeshje të turneut.

Vetëm pak ditë më vonë, ky numër ra ndjeshëm, duke nxitur dyshime dhe diskutime rreth lëvizjeve në tregun e biletave.

Një tjetër çështje që ka ngritur shqetësime lidhet me transparencën dhe çmimet e biletave. Autoritetet në Shtetet e Bashkuara, përfshirë prokurorët e New Yorkut dhe New Jerseyt, kanë nisur hetime ndaj FIFA-s për dyshime mbi rritjen artificiale të çmimeve, mashtrimin e tifozëve dhe mungesën e transparencës në procesin e shitjes.

Sipas raportimeve, disa tifozë që kishin blerë bileta në kategori më të shtrenjta kanë përfunduar me ulëse që konsiderohen me vlerë më të ulët, shpesh më larg fushës sesa ishte premtuar gjatë blerjes.

Ndërsa afrohet dita e nisjes së turneut më të madh të futbollit në botë, çështja e biletave mbetet një nga temat më të diskutuara mes tifozëve dhe organizatorëve.

Continue Reading

Lajmet

Malsor Gjonbalaj rikthehet te FC Prishtina, emërohet udhëheqës i Këshillit Profesional

Published

on

FC Prishtina ka njoftuar se ka arritur marrëveshje me Prof. Malsor Gjonbalajn, i cili është emëruar udhëheqës i Këshillit Profesional të klubit.

Sipas njoftimit të klubit, Gjonbalaj, krahas angazhimit të tij akademik, prej vitesh ka dhënë kontribut të rëndësishëm në futbollin kosovar. FC Prishtina vlerëson se përvoja dhe kualifikimet e tij akademike, shkencore dhe profesionale përfaqësojnë një vlerë të shtuar për strukturat drejtuese të klubit.

Në rolin e ri, ai do të ketë përgjegjësi në hartimin e planeve zhvillimore të klubit, me fokus të veçantë në avancimin e Akademisë së të Rinjve, si pjesë e strategjisë afatgjatë të bardhekaltërve.

Klubi ka shprehur bindjen se angazhimi dhe vizioni i Gjonbalajt do të ndikojnë në forcimin e mëtejshëm të FC Prishtinës dhe në realizimin e objektivave sportive në të ardhmen.

Gjonbalaj është një emër i njohur për tifozët prishtinas, pasi ka veshur fanellën e FC Prishtinës për disa sezone në periudha të ndryshme, duke u dalluar për paraqitjet në repartin ofensiv dhe numrin e madh të golave të shënuar.

“Mirë se u ktheve në familjen bardhekaltër, Prof. Gjonbalaj!”, thuhet në fund të komunikatës së FC Prishtinës.

Continue Reading

Të kërkuara