Lajmet

Pesë nga idetë më të çuditshme për të luftuar ndryshimet klimatike

Ja cilat janë disa nga idetë më befasuese, që kanë propozuar shkencëtarët për të ndalur ndryshimin e klimës.

Published

on

Kur flitet për luftën ndaj ndryshimeve të klimës, sa më shumë ide të ketë, aq më mirë është, të paktën në parim. Ndërsa këto zgjidhje kreative mund të duken në fillim të nxituara, nëse do të kishte ndonjëherë një kohë për të mirëpritur ide kreative dhe madje të çmendura, ajo është pikërisht tani. Ja cilat janë disa nga idetë më befasuese, që kanë propozuar shkencëtarët për të ndalur ndryshimin e klimës.

1. Pemët mekanike

Çfarë mund të bëhet nuk ka pemë të vërteta? Të mbjellim pemë artificiale. Profesori i inxhinierisë Klaus Lakner, ka shpikur një pemë mekanike, e cila është projektuar e enkas qëtë kapë karbonin. Sipas Universitetit Shtetëror të Arizonës, pema do të jetë 10 metra e lartë, e projektuar për të kapur karbonin që ndodhet në ajër. Pema e parë, e cila ndodhet në kampusine Universitetit të Arizonës, do të kapë 91 kg karbon në ditë. Lakner shpreson të përmirësojë teknologjinë në mënyrë që “fermat e pemëve” të mund të kapin deri në 1000 ton karbon në ditë.

2. Ndërtimi i mureve nënujore për të bllokuar zhvendosjen e akullnajave drejt zonave më të ngrohta

Kur uji i ngrohtë i oqeanit përplaset me akullnajat, i shkrin ato me një shpejtësi alarmante.Kjo është arsyeja pse disa shkencëtarë kanë sugjeruar ndërtimin e mureve nënujore për të mbrojtur akullnajat nga ky ujë gjithnjë e më i ngrohtë. Madhësia e murit do të varet nga madhësia e akullnajës.  

Për shembull, akullnaja e Grenlandës do të kërkonte një mur 4.8 km të gjatë dhe 159 metra të lartë. “Ne besojmë se kjo metodë mund të vonojë shkrirjen e akullit tokësor të Groenlandës dhe Antarktidës, duke blerë kohë shumë të vyer për të trajtuar ngrohjen globale”- shkruajnë autorët e studimit të kryer në vitin 2018.

3. Zbehja e rrezeve të Diellit

Studiuesit në Universitetin e Harvardit, propozojnë idenë e zbehjes së rrezeve të Diellit me karbonat kalciumi. Sipas një studimi të gushtit 2018 të botuar në revistën “Nature”, aerosoletdo të imitonin efektet e hijes së shkaktuar nga shpërthimi i vullkaneve. Dihet që pas shpërthimeve të mëdha vullkanike si El Chichón dhe Malit Pinatubo, Toka përjetoi një periudhë ftohjeje për shkak të sasisë së reduktuar të dritës së diellit.  

4. Spërkatja me grimca xhami e akullit në Arktik

Një projekt me bazë në Kaliforni përmban një ide inovative:të spërkasë me një shtresë të hollë mikrosferash prej xhami (HGM) akullin në Arktik për të rritur aftësinë e tij për të reflektuar rrezatimin e diellit. Mendohet se kjo shtresë e hollë qelqi do të mbronte akullin më të ri, që është shumë i ndjeshëm ndaj shkrirjes, derisa të shndërrohej në një “akull shumëvjeçar shumë reflektues”.

5. Një bojë ftohëse ultra e bardhë

Studiuesit në Universitetin Pardju, kanë dalë me një ide të çmendur për të luftuar ndryshimin e klimës:të lyhet gjithçka me të bardhë. Bojë e tyre e re ultra e bardhë, është më shumë se 98 për qind reflektuese, gjë që e lejon atë të ulë temperaturën e sipërfaqeve të nxehta për periudha më të gjata kohore.

Shkencëtarët pretendojnë se lyerja e 1000 metra katrorë të një sipërfaqeje me këtë bojë mund të ketë një fuqi ftohëse prej 10 kilovatësh. Sipas  Forumit Ekonomik Botëror, në qytetet që po nxehen me ritme alarmante, kjo bojë mund të ndihmojë që temperatura të ulet disi, të paktën për njëfarë kohe./Bota.al

Opinione

Gjuha angleze – ura që lidh të rinjtë me botën dhe të ardhmen

Published

on

By

Shkruan: Dr. Sc. Eglantina Bilalli

Çdo vit, më 23 prill, shënohet Dita e Gjuhës Angleze, një datë simbolike e zgjedhur nga United Nations. Kjo ditë përkon me lindjen dhe vdekjen e William Shakespeare, një nga figurat më të shquara të letërsisë botërore dhe një kontribuues i jashtëzakonshëm në zhvillimin e gjuhës angleze

Gjuha angleze ka fituar një rol shumë të rëndësishëm në botën e sotme. Ajo nuk është thjesht një mjet komunikimi, por një urë që lidh njerëz, kultura dhe mundësi nga vende të ndryshme të botës. Pikërisht për këtë arsye, rëndësia e saj historike, kulturore dhe globale vazhdon të theksohet gjithnjë e më shumë, duke nxitur njëkohësisht edhe shumëgjuhësinë, dialogun ndërkulturor dhe përdorimin e barabartë të gjuhëve në nivel ndërkombëtar.

Çdo vit, më 23 prill, shënohet Dita e Gjuhës Angleze, një datë simbolike e zgjedhur nga United Nations. Kjo ditë përkon me lindjen dhe vdekjen e William Shakespeare, një nga figurat më të shquara të letërsisë botërore dhe një kontribuues i jashtëzakonshëm në zhvillimin e gjuhës angleze.

Përmes kësaj përzgjedhjeje, synohet të theksohet rëndësia historike, kulturore dhe globale e anglishtes, si dhe të promovohet shumëgjuhësia, dialogu ndërkulturor dhe përdorimi i barabartë i gjuhëve zyrtare në nivel ndërkombëtar.

Sot, anglishtja është bërë pothuajse gjuha kryesore e teknologjisë, shkencës, biznesit dhe komunikimit global. Shumica e informacioneve në internet, artikujve shkencorë dhe kurseve online janë të disponueshme në këtë gjuhë. Për të rinjtë, kjo do të thotë më shumë mundësi për të mësuar, për t’u zhvilluar profesionalisht dhe për të fituar aftësi që kërkohen gjithnjë e më shumë në tregun e punës.

Edhe në aspektin e punësimit, njohja e anglishtes është një avantazh i madh, e shpeshherë edhe një domosdoshmëri. Në fusha si teknologjia e informacionit, turizmi, marketingu digjital, shërbimi ndaj klientit apo puna në organizata ndërkombëtare, aftësia për të komunikuar në
anglisht rrit ndjeshëm mundësitë për punësim dhe përparim në karrierë. Sidomos sot, kur puna në distancë po zë gjithnjë e më shumë vend, kjo gjuhë u jep të rinjve mundësinë të punojnë për kompani të huaja edhe pa u larguar nga vendi i tyre.

Përtej anës profesionale, anglishtja ndikon edhe në zhvillimin personal e kulturor. Përmes saj, të rinjtë mund të lexojnë libra, të ndjekin filma, të dëgjojnë muzikë dhe të njohin ide e realitete të ndryshme nga e gjithë bota. Kjo i ndihmon të zgjerojnë horizontin, të kuptojnë më mirë kultura
të tjera dhe të zhvillojnë mendim më kritik e më të hapur.

Një rol shumë të rëndësishëm anglishtja ka edhe në arsim. Studentët që e zotërojnë këtë gjuhë kanë më shumë mundësi të ndjekin studime jashtë vendit, të përfshihen në programe shkëmbimi apo të aplikojnë për bursa ndërkombëtare. Shumë universitete të njohura në botë ofrojnë programe në anglisht, ndaj njohja e saj është shpesh një hap i domosdoshëm për këdo që synon një formim më të lartë dhe më konkurrues.

Megjithatë, rëndësia e anglishtes nuk duhet kuptuar si zëvendësim i gjuhës amtare. Përkundrazi, ajo duhet parë si një vlerë shtesë. Ruajtja dhe zhvillimi i gjuhës shqipe mbetet thelbësor për identitetin tonë kulturor dhe kombëtar. Prandaj, shumëgjuhësia është rruga më e mirë: të njohësh anglishten pa humbur lidhjen me gjuhën dhe rrënjët e tua.

Në fund, mund të thuhet se në një botë ku kufijtë po bëhen gjithnjë e më të vegjël, anglishtja mbetet një nga mjetet më të rëndësishme për zhvillim personal dhe shoqëror. Ajo u jep të rinjve më shumë besim, më shumë mundësi dhe një dritare më të gjerë drejt botës. Të investosh në mësimin e saj do të thotë të investosh në të ardhmen.
Nëse do që të tingëllojë edhe më natyral, si ese e shkruar nga një nxënës/student, ja jap edhe në një version më pak formal.

Dr. Sc. Eglantina Bilalli është profesoreshë në Fakultetin e Gjuhës Angleze dhe Fakultetin Media dhe Komunikim në UBT.

 

Continue Reading

Vendi

Sot nafta 1.64 euro, benzina 1.39 euro

Published

on

By

Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit (MINT) ka publikuar çmimet maksimale të lejuara për shitjen e derivateve të naftës për datën 23 prill 2026.

Sipas vendimit të fundit, çmimet që hyjnë në fuqi nga ora 10:00 janë: Nafta (dizel): 1.64 euro për litër Benzina: 1.39 euro për litër; Gasi: 0.87 euro për litër.

MINT ka njoftuar qytetarët se për çdo parregullsi apo ankesë lidhur me çmimet në treg, mund të adresohen në emailin zyrtar të departamentit të konsumatorit ose përmes numrit të telefonit pa pagesë.

Këto çmime po vazhdojnë të mbeten në nivele të larta, kryesisht si pasojë e pasigurisë në tregjet ndërkombëtare dhe tensioneve të vazhdueshme nga konflikti mes SHBA-së, Iranit dhe Izraelit, gjë që ka reflektuar drejtpërdrejt në koston e karburanteve edhe në tregun tonë.

Continue Reading

Vendi

Rahoveci drejt një qendre moderne për art dhe inovacion

Published

on

Në Rahovec po vazhdon ndërtimi i Qendrës për Arte, Kulturë dhe Inovacion, një projekt që synon të krijojë një hapësirë bashkëkohore për zhvillimin e jetës kulturore dhe kreative në qytet. Kjo qendër pritet t’u shërbejë artistëve, të rinjve dhe gjithë komunitetit artdashës, duke ofruar kushte më të avancuara për krijimtari, bashkëpunim dhe zhvillim profesional.

Me një investim që tejkalon 3 milionë euro, projekti synon të forcojë infrastrukturën kulturore në Rahovec dhe të hapë mundësi të reja për zhvillimin e artit dhe inovacionit, jo vetëm në nivel lokal, por edhe më gjerë.

Continue Reading

Lajmet

Kapen të dyshuarit që vodhën cigaret elektronike nga vetura në Vushtrri

Published

on

By

Policia e Kosovës ka arrestuar katër persona të dyshuar për përfshirje në një vjedhje të rëndë të ndodhur dy ditë më parë në Vushtrri.

Rasti ishte denoncuar me 22 prill, pasi një qytetar kishte raportuar se persona të panjohur i kishin thyer xhamin e veturës dhe prej andej kishin vjedhur rreth 400 lloje të cigareve elektronike. Pas një pune operative dhe hetimore, njësitet policore kanë arritur t’i identifikojnë dhe t’i prangosin të dyshuarit në Mitrovicën e Jugut.

Gjatë operacionit, policia ka gjetur dhe ka sekuestruar një pjesë të cigareve elektronike që ishin raportuar si të vjedhura.

Pas intervistimit, me urdhër të prokurorit, njëri nga të dyshuarit është dërguar në mbajtje, ndërsa tre të tjerët do të mbrohen në procedurë të rregullt. Ndaj tyre janë iniciuar rastet për veprat penale “Vjedhje e rëndë” dhe “Blerja, pranimi ose fshehja e sendeve të përfituara me kryerjen e veprës penale”.

Continue Reading

Të kërkuara