Lajmet

Përhapja e lehtë e varianteve të reja të Covid 29

Pse po përhapen më lehtë variantet e reja të SARS-CoV-2?

Published

on

“The Economist”

Si të gjitha organizmat e gjalla edhe viruset kanë ciklet e tyre jetësore. Ato janë parazitare, duke filluar në momentin kur një virus-prind infekton një krijesë tjetër dhe pushton qelizat e tij për të bërë kopje të vetvetes.

Në rastin e SARS-CoV-2, virusi që po shkakton pandeminë aktuale, kjo ndodh kur virusi depërton përmes një enzime të quajtur ACE2 në membranën e disa qelizave njerëzore, dhe rrëshqet në gjenomën e saj. Ky pushtim qelizor ndihmohet nga një proteinë që e studion sipërfaqen e virusit.

Ndryshimet në këtë proteinë, të nxitura nga ndryshimet gjenetike për shkak të mutacionit, ndryshojnë edhe vetitë e përgjithshme të virusit, dhe sidomos aftësinë e tij për t’u përhapur nëpër popullata. Natyra e ndryshueshme e viruseve,e ka burimin tek rastësia e natyrshme që ndodh brenda procesit të prodhimit të kopjeve të çdo objekti, duke i bërë të pashmangshmegabimet, të cilat quhen mutacione.

Shumica dërrmuese e viruseve nuk i mbijetojnë dot gabimeve në procesin e shumimit.

Por disa po, dhe madje mund të lulëzojnë si rezultat i këtyre ndryshimeve, duke e fituar konkurrencën me viruset paraardhës, dhe duke u përhapur në një mënyrë më efikase nëpër popullatën e tyre pritëse.

Ekzistojnë disa pjesë të strukturës së virusit, të cilat janë më të afta të përballojnë mutacionet:proteina që vesh nga jashtë virusin është më tolerante ndaj ndryshimeve. Viruset që pësojnë mutacione dhe mbijetojnë quhen variante. Ato nisën të shfaqeshin në nëntorin e vitit të kaluar, me variantin Alfa që u zbulua fillimisht në Kent, në juglindje të Anglisë.

Variantet e reja, duhet se kanë prioritet në krahasim me ato të vjetrat, nëse shndërrohen në formën dominuese të virusit.

Një nga mutacionet e para që rrit transmetueshmërinë u njoh si N501Y ose“Nelly”, një nga tetë mutacionet që karakterizuan proteinën virale të variantit Alfa. Emri teknik i mutacionit i referohet ndryshimeve në gjenomin e virusit. “501” do të thotë që ndryshimi po ndodh në aminoacidin 501 në një zinxhir prej 1.273 të tilla që përbëjnë proteinën virale.

Meqenëse aminoacidet e ndryshme kanë veti kimike paksa të ndryshme, ky ndryshim ka një ndikim në strukturën e proteinës mbështjellëse.

Për pasojë ndryshon edhe mënyra e shpërndarjes së ngarkesës elektrike. Kjo nga ana e saj ndryshon paksa formën e proteinës, pasi zonat me ngarkesë elektrike pozitive tërheqin zona me ngarkesë negative. Falë kësaj dinamike, N501Y lejon që një pjesë thelbësore e kulmit të rrotullohet rreth 20 gradë, duke bërë që të përshtatet më mirë me receptorin ACE2.

Kjo gjë e rrit transmetueshmërinë. Mutacione të tjera kryejnë një truk të ngjashëm Delta, varianti që u zbulua për herë të parë në Indi dhe që aktualisht po përhapet në të gjithë botën, duket të jetë edhe më i transmetueshëm se Alfa dhe variantet e tjera. Edhe pse nuk është e qartë, pasi studimet e hollësishme strukturore mbi proteinën e këtij varianti nuk kanë përfunduar ende.

Por Ravindra Gupta, virolog molekular në Universitetin e Kembrixhit dhe kolegët e tij argumentojnë se transmetueshmëria e shtuar e Delta ka të bëjë pjesërisht me një mutacion në vendin aminoacidin nr.681. Kjo është pika në majë ku lidhet me ACE2, dhe proteina virale çahet më dysh.

Ndërkohë ekzistojnë edhe mutacione të tjera teorike që e bëjnë virusin më të transmetueshëm dhe të cilat ai nuk i ka arritur akoma. Por edhe të tjerë që e ndihmojnë atë të shmangë antitrupat që lëshon sistemi imunitar në mënyrë që të mbrojë trupin nga infeksioni. / bota.al

Aktualitet

Programi i Arkitekturës dhe Planifikimit Hapësinor në nivelin Master në UBT përgatit arkitektët e së ardhmes

Published

on

UBT, përmes Fakultetit të Arkitekturës dhe Planifikimit Hapësinor, ofron një program studimor të avancuar në nivelin master, i cili ka për qëllim të përgatisë arkitektë të aftë për të identifikuar dhe analizuar problemet arkitektonike, për të hartuar e zhvilluar projekte profesionale dhe për të ofruar shërbime cilësore për komunitetin, gjithmonë duke marrë parasysh aspektet shoqërore dhe mjedisore.

Ky program shquhet për qasjen e tij interdisiplinare, duke i pajisur studentët me aftësi të komunikimit, punës ekipore dhe individuale, si dhe me mundësinë për të transferuar dhe kontekstualizuar kompetencat e tyre në fusha të ndryshme të tregut të punës.

Struktura e programit

Programi zgjat dy vjet (katër semestra) dhe përfshin një kombinim të lëndëve teorike, studio praktike dhe projekte kërkimore.

Dy semestrat e parë fokusohen në dizajnin arkitektonik të avancuar, planifikimin urban, restaurimin e trashëgimisë dhe aspektet ligjore të projektimit.

Viti i dytë përfshin lëndë mbi planifikimin hapësinor evropian, infrastrukturën, peizazhin, efiçiencën energjetike dhe metodat e hulumtimit.

Semestri i katërt përmbyllet me një projekt kërkimor dhe tezën e diplomës.

Kjo qasje siguron që studentët të kuptojnë jo vetëm teknikat e projektimit dhe aspektet inxhinierike, por edhe të vlerësojnë ndikimin social, ekonomik dhe hapësinor të mjedisit përmes planifikimit urban dhe arkitektonik.

Rezultatet e të mësuarit

Pas përfundimit me sukses të programit, studentët do të jenë të aftë të:

  • Kuptojnë dhe aplikojnë teknikat e projektimit, planifikimit dhe aspektet inxhinierike të projekteve.
  • Vlerësojnë dimensionet sociale, ekonomike e mjedisore të arkitekturës.
  • Komunikojnë profesionalisht me audienca të ndryshme dhe ofrojnë zgjidhje konkrete për problemet e ndërtimit.
  • Kontribuojnë në kërkime shkencore dhe të vlerësojnë vlerat arkitektonike e urbanistike.

Përvoja studentore dhe karriera

Përveç mësimdhënies, studentët e arkitekturës në UBT përfitojnë nga:

  • Qendra e Karrierës, e cila i lidh me industrinë përmes praktikave profesionale dhe panaireve të punës.
  • Certifikime dhe trajnime shtesë, të cilat rrisin konkurrueshmërinë e tyre në treg.
  • Organizatat studentore, që u japin zë në vendimmarrje dhe u mundësojnë një përvojë të plotë akademike dhe sociale.

Perspektiva profesionale

Të diplomuarit e këtij programi gjejnë mundësi të shumta punësimi në:

  • Firma konsulente të arkitekturës dhe inxhinierisë
  • Institucione publike e private të ndërtimit dhe planifikimit
  • Organizata kombëtare e ndërkombëtare të zhvillimit
  • Institucione akademike dhe kërkimore

UBT thekson se ky program është ndërtuar për të përgatitur arkitektët dhe planifikuesit hapësinorë të së ardhmes, të cilët do të jenë të aftë të përballen me sfidat e zhvillimit urban dhe mjedisor, duke kontribuar njëkohësisht në zhvillimin e qëndrueshëm të vendit dhe rajonit.

APLIKO TANI ONLINE!

Continue Reading

Aktualitet

UBT: Programi i vetëm i Studimeve të Sigurisë në Kosovë, edhe pak vende të lira për regjistrim

Published

on

UBT njofton se kanë mbetur edhe pak vende të lira për regjistrim në programin e Studimeve të Sigurisë, i vetmi i këtij profili në Kosovë. Ky program u ofron studentëve mundësinë të bëhen ekspertë në fushën e sigurisë kombëtare, publike dhe ndërkombëtare.

Diploma e këtij programi hap dyert për punësim në institucione shtetërore të sigurisë, organizata ndërkombëtare, agjenci të sigurisë private, si dhe në fusha të lidhura me menaxhimin e krizave dhe sigurinë kibernetike.

UBT thekson se programi është i ndërtuar mbi kurrikula bashkëkohore të universiteteve më prestigjioze të Evropës dhe ShBA-së, duke iu përshtatur nevojave të tregut vendor dhe rajonal. Studentët do të kenë mundësi të marrin njohuri në fusha ndërdisiplinore si ligji, psikologjia, gjeopolitika, marrëdhëniet ndërkombëtare, politika e jashtme, teknologjia e informacionit dhe metodologjia e kërkimit.

Aplikimi për regjistrim është i hapur online në linkun: APLIKO TANI ONLINE!

UBT fton maturantët të shfrytëzojnë këtë mundësi të fundit për t’u bërë pjesë e programit që përgatit liderët e së ardhmes në fushën e sigurisë.

Continue Reading

Lajmet

Basha mbyll seancën konstituive, asnjë deputetë serbë nuk merr votat për nënkryetar

Published

on

By

Kuvendi ka dështuar ta zgjedhë nënkryetarin nga komuniteti serb. Asnjëri prej deputetëve që u votua nuk ka marrë shumicën e mjaftueshme dhe rrjedhimisht Kuvendi nuk ka nënkryetarin nga ky komunitet.

Kryetari i Kuvendit të Kosovës, Dimal Basha, ka bërë të ditur se janë ezauruar të gjitha opsionet për zgjedhjen e nënkryetarit të pestë të Kuvendit nga komuniteti serb. Ai theksoi se seanca konstituive e Kuvendit konsiderohet e përmbyllur, ndërsa për hapat e mëtejmë do të vendoset në mbledhjen e ardhshme të Kryesisë së Kuvendit, që do të mbahet të hënën në orën 13:00.

“Janë ezauruar të gjitha opsionet për të zgjedhur nënkryetarin e pestë nga pakica serbe. Kjo seancë konsiderohet e përmbyllur. Se si të veprohet tutje si Kuvend do t’i konsultoj anëtarët e Kryesisë së Kuvendit, mbledhje kjo që do të mbahet të hënën në ora 13:00,” tha Basha.

Pavarësisht disa tentativave të përsëritura në seancat e kaluara, Kuvendi nuk ka arritur të zgjedhë nënkryetarin e mbetur, çka ka vonuar përmbylljen e procesit të konstituimit të plotë të tij. Vendimi për hapat e ardhshëm do të merret pas konsultimeve të brendshme institucionale që do të zhvillohen javën që vjen.

Continue Reading

Lajmet

Murati: Sot është dita vendimtare për konstituimin e Kuvendit të Kosovës

Published

on

By

Ministri në detyrë i Financave, Hekuran Murati, ka deklaruar se dita e sotme është vendimtare për përfundimin e procesit të konstituimit të Kuvendit të Kosovës. Ai ka theksuar se kanë mbetur edhe tre kandidatë të papërfunduar, me gjashtë tentativa të mundshme për zgjedhjen e nënkryetarit të pestë të Kuvendit, që duhet të vijë nga komuniteti jo-shumicë serb.

Në një deklaratë të drejtpërdrejtë, Murati ka qenë i prerë për sa i përket qëndrimit ndaj Listës Serbe, duke përjashtuar çdo mundësi për mbështetje ndaj saj.

“Po besoj që të gjithë e kemi kuptuar që sot është dita vendimtare sa i përket seancës konstituive, do të thotë kanë mbetur edhe tre kandidatë ende ta pa ezauruar me 6 tentativa të mundshme për t’u zgjedhur nënkryetari i 5 që duhet të vijë nga radhët e komunitet jo shumicë serb. Votë për Listën Serbe ne nuk kemi sepse marr parasysh edhe të kaluarën e tyre edhe faktin që ata nuk i njohin institucionet dhe Republikën e Kosovës si dhe përfshirjen e tyre në sulmin terrorist në Banjskë dhe që rrjedhimisht ata vazhdojnë që të jenë të dirigjuar nga kryeterroristi Milan Radoiçiq, Alternativa e vetme për me dalur nga ngërçi dhe për të konstituuar Kuvendin është deputeti Nenad Rashiq”, tha ai.

Continue Reading

Të kërkuara