Lajmet

Përballë heshtjes së drejtësisë: Krimet e luftës në Kosovë ende pa dënim!

Published

on

Mbi dy dekada pas përfundimit të luftës në Kosovë, drejtësia për viktimat dhe familjet e tyre ende mbetet e paplotë. Edhe pse ka kaluar një kohë e gjatë që nga përfundimi i luftës së vitit 1998-1999, qindra raste të krimeve të luftës mbeten të pazbardhura dhe autorët e këtyre krimeve vazhdojnë të jenë të lirë. Ky dështim për të sjellë drejtësi ka shkaktuar një zhgënjim të thellë, jo vetëm tek ata që kanë humbur të dashurit e tyre, por edhe tek shoqëria kosovare në përgjithësi. Mungesa e një verdikti të qartë dhe të drejtë për ato ngjarje tronditëse ka krijuar një ndjenjë të fortë të padrejtësisë, duke e vështirësuar procesin e pajtimit dhe rehabilitimit të shoqërisë kosovare.

Sipas të dhënave nga organizatat e të drejtave të njeriut dhe burimeve institucionale, qindra raste të krimeve të luftës, të cilat përfshijnë ekzekutime masive, tortura, përdhunime dhe zhdukje me forcë, ende qëndrojnë të pazgjidhura, duke krijuar një hendek të thellë mes asaj që është bërë deri tani dhe asaj që pritej të arrihej. Përpjekjet për të hetuar dhe ndjekur penalisht autorët e këtyre krimeve janë ngadalësuar, ndërsa përparimi i pasigurt në këto procese ka forcuar ndjenjën e paqartësisë dhe të pafuqisë për të sjellë drejtësi. Ky ngadalësim i prokurorive dhe mungesa e veprimit të vendimmarrësve, përveç se po vonojnë zgjidhjen e këtyre çështjeve, kanë treguar gjithashtu një mungesë të vullnetit politik, si në nivelin ndërkombëtar, ashtu edhe në atë vendor. Ndërkohë që viktimat dhe familjet e tyre vazhdojnë të kërkojnë drejtësi, shoqëria kosovare mbetet e ndarë dhe e ngarkuar me një të kaluar të dhimbshme, që kërkon një trajtim të drejtë dhe të merituar.

Një fshat shqiptar i djegur gjatë Luftës në Kosovë në vitin 1999.

Për familjet e viktimave, kjo situatë mbetet një plagë e hapur që nuk shërohet, pasi mungesa e rezultateve konkrete ka krijuar ndjenjën e braktisjes nga institucionet e drejtësisë. Përveç dhimbjes, ata përballen me peshën e një sistemi që duket se i ka harruar.

Për të kuptuar më mirë pengesat dhe mundësitë për përmirësim, biseduam me avokatin Ardian Bajraktari i cili ndau me ne këto pikëpamje:

Cilat janë sfidat kryesore ligjore që hasen në hetimin dhe ndjekjen e krimeve të luftës në Kosovë dhe si mund të adresohen ato?

Koha është një faktor shumë i rëndësishëm dhe “armik i padukshëm” ne drejtim të hetimit dhe vënies para përgjegjësisë së kryerësve të krimeve të luftës, qoftë të urdhërdhënësve qoftë të ekzekutorëve.

Gjithashtu sfidë është edhe përshkrimi faktik i veprimeve, përkatësisht përshkrimi sa më i detajuar i rrethanave që e karakterizojnë ngjarjen. Një sfidë po ashtu shumë e madhe është mosgatishmëria e shtetit serb për të bashkëpunuar dhe vendosur drejtësi për atë që ka ndodhur, madje kjo e fundit po vazhdon të jetë strehë për një numër kriminelësh, të cilët po i shmangen ballafaqimit me drejtësinë.

Banorët shëtisin nëpër qendrën e shkatërruar të Gjakovës, 1999

A mendoni se ka pasur përpjekje të mjaftueshme nga ana e institucioneve të Kosovës për të mbështetur dëshmitarët dhe viktimat e krimeve të luftës, dhe si mund të përmirësohet ky proces?

Nuk vlerësoj se është bërë mjaftueshëm, pavarësisht faktit se për një kohë relativisht të gjatë këto krime kanë qenë kompetencë e autoriteteve ndërkombëtare, fillimisht e UNMIK-ut, pastaj e EULEX-it. Megjithatë, në raport me viktimat dhe dëshmitarët, ka mundur dhe është dashur të bëhet më shumë. Ndonëse është relativisht vonë, tashmë kemi të themeluar me ligj të veçantë Institutin për dokumentimin e krimeve të luftës, kemi shtim të kapaciteteve në kuadër të policisë, ndërsa prokuroria përkatësisht Prokuroria Speciale, duhet forcuar më tepër, me qëllim që të adresohet kjo çështje.

Trupat e shqiptarëve të vrarë nga forcat serbe, që u hodhën në varre masive, u shpëtuan dhe morën një varrim të përshtatshëm, Gjakovë, 1999.

Si ndikon presioni politik në zhvillimin e hetimeve për krimet e luftës në Kosovë? A ka pasur ndikime që kanë penguar drejtësinë dhe zbardhjen e të vërtetës?

Procesin politik dhe ndikimin në këtë aspekt duhet parë në disa aspekte, e para si rezultat e mendësisë së vjetër që vazhdon ta shoqëroj fqinjin tonë verior, akoma kjo sfidë mbetet e pa adresuar, e në planin e brendshëm, politika duhet mbështetur sa më shumë organet e zbatimit të ligjit, me theks të veçantë prokurorinë, prandaj politika qoftë direkt, qoftë indirekt ka rol në proceset e tilla, pavarësisht faktit se jo në pak raste na rastisë të dëgjojmë shumë fjalë, por që të njëjtat pastaj nuk materializohen në vepra.

Varrimi i shqiptarëve të vrarë nga forcat serbe, Korrik 1999

Për sa i përket pasigurisë ligjore dhe frikës nga hakmarrja, çfarë masash mund të merren për të siguruar që dëshmitarët dhe viktimat do të ofrojnë dëshmitë e nevojshme për hetimet e krimeve të luftës?

 

Legjislacioni ynë ofron mjaftueshëm masa mbrojtëse, përfshirë edhe mbrojtjen e identitetit të dëshmitarëve, kur kjo vlerësohet e nevojshme. Prandaj,  në këtë drejtim, roli dhe dëshmia e të gjithë atyre që kanë qenë dëshmitarë të vrasjeve, masakrave e maltretimeve të shumta gjatë luftës, është shumë e rëndësishme dhe ndikon në vendosjen e drejtësisë. Për këtë arsye, ftoj qytetarët që ta bëjnë këtë gjë, të dëshmojnë. Nuk duhet të kihet frikë nga e vërteta, ajo duhet të zbardhet, dhe çdo individ që dëshmon për atë që ka parë e përjetuar, kontribuon në zbardhjen e saj.

 

Si mund të përmirësohet bashkëpunimi ndërkombëtar në hetimin e krimeve të luftës në Kosovë, dhe cilat janë masat që mund të merren për të forcuar këtë bashkëpunim?

Bashkëpunimi juridik ndërkombëtar është para së gjithash një refleksion i vullnetit politik të shteteve respektive. Natyrisht, bashkëpunimi është shumë i rëndësishëm, por në këtë aspekt duhet pranuar se mundësitë e shteteve të vogla, siç jemi ne, janë të kufizuara. Andaj, mbetet që të koordinohemi me aleatët dhe miqtë tanë të përhershëm për ta adresuar këtë sfidë, mbi të gjitha si çështje humane.

Marinsat amerikanë ofrojnë siguri ndërsa anëtarët e Ekipit të Mjekësisë Ligjore të Policisë Mbretërore Kanadeze po hetojnë një vend varri në një fshat në Kosovë më 1 korrik 1999.

A është e mundur që në të ardhmen, Kosova të krijojë një sistem të fuqishëm të drejtësisë që mund të zbardhë të gjitha krimet e luftës dhe të ndihmojë në ndihmën e viktimave dhe dëshmitarëve?

Tashmë, legjislacioni është mjaft i konsoliduar, duke përfshirë edhe mundësinë e gjykimit në mungesë për kategorinë e veprave penale që lidhen me krimet e luftës. Kohëve të fundit, kemi një numër aktakuzash dhe procese gjyqësore që po zhvillohen. Natyrisht, sfidë mbetet kapja e të akuzuarve dhe vënia e tyre para drejtësisë, qoftë si të akuzuar, qoftë si të dënuar, kur ndaj tyre zhvillohet gjykimi në mungesë. Drejtësi dhe vendosje të drejtësisë do të mund të kemi vetëm atëherë kur të gjithë ata që kanë kryer krime, qoftë si urdhërdhënës, qoftë si ekzekutorë, ta marrin dënimin e merituar. Për të arritur këtë, ka shumë punë për institucionet e Kosovës. Viktimat do të marrin satisfaksion vetëm atëherë kur kriminelët të marrin dënimin e merituar.

Memorial për viktimat shqiptare në Vushtrri.

Në një kontekst ku drejtësia duket ende e largët dhe plagët e luftës mbeten të hapura, familjarët e viktimave të krimeve të luftës kërkojnë vetëm një gjë: të vërtetën dhe dënimin e atyre që shkaktuan vuajtjen e pafundme, për të mundur, pas kaq shumë vitesh, të ndiejnë edhe një shenjë lehtësimi. Kjo është kërkesa e drejtpërdrejtë e atyre që ende vuajnë nga humbja e të dashurve, që shpresojnë se drejtësia do të bëjë që e kaluara të mos mbetet e padukshme.

Drejtësia për krimet e luftës nuk është vetëm një nevojë për viktimat dhe familjet e tyre, por një themel i domosdoshëm për ndërtimin e një shoqërie të drejtë dhe paqësore. Ndërsa drejtësia nuk do të mund të kthejë ata që u humbën, ajo ka një fuqi shëruese për të mbledhur copëzat e shkatërruara të shoqërisë dhe për të krijuar një besim të ri mes qytetarëve dhe institucioneve. Përmes kësaj, sigurohet që krimet e së kaluarës të mos përsëriten kurrë, dhe që një shoqëri e re, e cila është e angazhuar për paqen dhe drejtësinë, të marrë jetë./UBTNews/

Gazetare: Fjolla Gashi

Vendi

AUV zbulon parregullsi në produktet e qumështit, 20 kompani nën masa

Published

on

Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë (AUV) ka zbuluar parregullsi të shumta në produktet e qumështit pas një aksioni të gjerë kontrolli të zhvilluar nga prilli deri në korrik të këtij viti.

Gjatë kontrolleve janë marrë 495 mostra nga tregu, njësitë prodhuese, depot, pikat kufitare dhe operatorët ekonomikë, të cilat janë analizuar për autenticitetin dhe sigurinë ushqimore.

Sipas rezultateve laboratorike, janë identifikuar 93 mospërputhje, ndërsa 46 raste lidhen me praninë e vajit të palmës ose yndyrave bimore të padeklaruara në etiketë. Në mbi 90 për qind të rasteve të evidentuara, përbërësit nuk ishin deklaruar sipas legjislacionit në fuqi, duke mos u dhënë konsumatorëve informacion të saktë për përbërjen e produkteve.

Në mesin e kompanive ku janë konstatuar këto parregullsi janë: Aldi, ABI Sh.p.k., Abrazen, Ajka Sh.p.k., Anor, BEST BT, Bylmeti, Dauti, Delfini, Elkos, Golaj Sh.p.k., Korabi Puratos, Laktais Sh.p.k., Grandi, Natyra Gd, Korabi, Magic Ice, Teos Sh.p.k., Drena Sh.p.k., Piko Kosova, Proex, Viva Fresh dhe Vision.

Kryeshefi Ekzekutiv i AUV-së, Bekim Hoxha, tha se ky është një nga proceset më të gjera të kontrollit të ndërmarra ndonjëherë në sektorin e qumështit dhe se për herë të parë është krijuar një pasqyrë e qartë mbi gjendjen reale të tregut.

Ndërkohë, ministri i Bujqësisë, Armend Muja, deklaroi se qumështi i prodhuar nga fermerët e Kosovës është cilësor, por theksoi se problemet shfaqen gjatë përpunimit. Ai paralajmëroi masa ndaj operatorëve që kanë kryer shkelje, duke bërë të ditur se produktet me shkelje kritike do të tërhiqen nga tregu, ndërsa aktivitetet e kundërligjshme do të pezullohen në përputhje me ligjin./A.K/

Continue Reading

Magazinë

“Spider-Man: Brand New Day” thyen rekorde, i afrohet miliardit në vetëm pak ditë

Published

on

Filmi i ri i Marvel, “Spider-Man: Brand New Day”, ka nisur me një sukses të jashtëzakonshëm në kinematë botërore, duke regjistruar një prej debutimeve më të fuqishme në historinë e kinemasë.

Produksioni ka arkëtuar rreth 927 milionë dollarë nga shitjet e biletave në mbarë botën vetëm në ditët e para të shfaqjes, duke kaluar fitimet totale të disa filmave të mëdhenj dhe duke iu afruar shifrës magjike prej 1 miliard dollarësh.

Ky është rikthimi i katërt i Tom Holland në rolin e Peter Parker, personazhit të dashur Spider-Man. Në tregun amerikan filmi ka siguruar rreth 335 milionë dollarë gjatë fundjavës së parë, duke u renditur ndër debutimet më të suksesshme të të gjitha kohërave.

Edhe tregjet ndërkombëtare kanë luajtur një rol të madh në suksesin e filmit, me rreth 572 milionë dollarë të arkëtuara jashtë SHBA-së, ndërsa vetëm Kina ka kontribuar me afërsisht 121 milionë dollarë.

Megjithatë, rekordin për debutimin më të madh vazhdon ta mbajë “Avengers: Endgame”, i cili në vitin 2019 fitoi mbi 1.2 miliardë dollarë në mbarë botën gjatë fundjavës së parë.

Suksesi i “Spider-Man: Brand New Day” konfirmon edhe një herë fuqinë e universit Marvel dhe interesimin e madh të publikut për superheronjtë në ekranin e madh./A.K/

Continue Reading

Vendi

MPJ e Malit të Zi: Nismat komunale kundër Kosovës zero efekt 

Published

on

By

Ministria e Punëve të Jashtme e Malit të Zi që drejtohet nga Emrin Ibrahimovci kanë thënë se vendimet e disa komunave malazeze për “çnjohjen” e pavarësisë së Republikës së Kosovës s’përfaqësojnë asgjë dhe s’kanë kurrfarë efekti.

“Sa i përket vendimeve të miratuara nga disa kuvende komunale lidhur me njohjen e Republikës së Kosovës, dëshirojmë të theksojmë se njësitë e vetëqeverisjes lokale nuk kanë as kompetencë kushtetuese dhe as ligjore në fushën e politikës së jashtme, e po ashtu nuk janë të autorizuara të miratojnë akte që prodhojnë çfarëdo efekti sipas së drejtës ndërkombëtare” kanë thënë në një përgjigje për Express.

Podgorica zyrtare ka sqaruar se politika e jashtme dhe aspektet që kanë të bëjnë me njohjen e shteteve dhe vendosjen e raporteve diplomatike është kompetencë ekskluzive e autoriteteve shtetërore të Malit të Zi, në përputhje me Kushtetutën dhe ligjet e Malit të Zi.

MPJ e Malit të Zi ka kërkuar nga bartës të funksioneve publike respektim të rendit kushtetues të Malit të Zi dhe që të njëjtit të sigurohen që nuk e prishin imazhin e vendit dhe që s’krijojnë tensione të panevojshme.

“Ministria e Punëve të Jashtme pret që të gjithë bartësit e funksioneve publike ta respektojnë rendin kushtetues, kompetencat e institucioneve shtetërore dhe kredibilitetin ndërkombëtar të Malit të Zi, si dhe të sigurojnë që veprimet e tyre të kontribuojnë në ruajtjen e reputacionit të vendit dhe avancimin e rrugës së tij evropiane, e jo në krijimin e tensioneve të panevojshme politike dhe konfuzionit institucional”, kanë shtuar tutje nga MPJ e Malit të Zi.

Vendime te marra nga disa Komuna, MPJ e Malit të Zi thotë se mund vetëm të krijojnë perceptim të gabuar për atë se si funksionon shteti dhe të kenë ndikim negativ ne besueshmërinë e Malit të Zi në arenën ndërkombëtare.

“Për rrjedhojë, vendimet e miratuara nga kuvende të veçanta komunale nuk mund të ndikojnë në pozitën ndërkombëtare të Malit të Zi, të ndryshojnë detyrimet e tij ndërkombëtare apo të ndryshojnë politikën e jashtme të vendosur të shtetit. Vendime të tilla përbëjnë akte politike pa efekt juridik dhe mund të kontribuojnë vetëm në krijimin e një perceptimi të gabuar për funksionimin e institucioneve shtetërore dhe besueshmërinë e Malit të Zi në arenën ndërkombëtare”, thekson përgjigja.

Sa i përket raporteve në mes të Malit të Zi dhe Kosovës, nga Ministria e Punëve të Jashtme thonë se përgjatë viteve ka pasur raporte të mira dypalëshe dhe se Podgorica zyrtare do të përkrah Kosovën për pjesëmarrje e anëtarësim në organizata e nisma ndërkombëtare e rajonale.

“Gjatë viteve, falë një dialogu intensiv politik, Mali i Zi dhe Kosova kanë zhvilluar marrëdhënie shumë të mira dypalëshe, të bazuara në besim të ndërsjellë, marrëdhënie të mira fqinjësore dhe një perspektivë të përbashkët evropiane dhe euroatlantike. Dy vendet tona vazhdojnë të forcojnë bashkëpunimin në të gjitha fushat me interes të ndërsjellë, në dobi të qytetarëve të tyre. Në këtë kontekst, Mali i Zi do të vazhdojë ta mbështesë pjesëmarrjen dhe anëtarësimin e Kosovës në organizata dhe iniciativa ndërkombëtare e rajonale”, kanë thënë për Gazetën Express në një përgjigje me shkrim nga MPJ e Malit të Zi.

Nisma kundër pavarësisë së Kosovës është nisur në maj të vitit 2026 nga Komuna e Zetës dhe pasur nga Komuna e Plevljes. /Zhurnal MK/

 

Continue Reading

Lajmet

Përmbyllet me sukses edicioni i 15-të i “Global UBT Fest 2026”: Dhjetëra akademi verore dhe konferenca ndërkombëtare për inovacion e teknologji

Published

on

By

Ka përmbyllur punimet me sukses ngjarja më e madhe akademike e verës, “Global UBT Fest 2026”.

Përgjatë edicionit të 15-të, pothuajse në të gjitha programet studimore të UBT-së janë mbajtur akademi verore me tema specifike e bashkëkohore, duke mbledhur studentë të interesuar nga fusha të ndryshme, akademikë, si dhe ekspertë të shquar nga industria vendore e ajo ndërkombëtare.

Ndër aktivitetet qendrore që shënuan nisjen e këtij edicioni ishte Konferenca Ndërkombëtare e Lidershipit me temën “Qeverisja e Inovacionit: Lidershipi në Epokën e Inteligjencës Artificiale”.

Gjithashtu, akademitë e shumta verore të organizuara sipas departamenteve ofruan një ndërthurje të fuqishme mes teorisë dhe praktikës profesionale, ku pjesëmarrësit thelluan njohuritë në temat më aktuale të kohës.

Në fushën e Shkencave Kompjuterike u trajtuan teknologjitë e së ardhmes si përdorimi i algoritmeve të Machine Learning kundër sulmeve kibernetike, robotika, siguria kibernetike përmes garës HackBound, teknologjitë e dronëve dhe mikrorrjetet inteligjente.

Paralelisht, Fakulteti i Inxhinierisë së Energjisë i kushtoi vëmendje “Sfidave të Tranzicionit të Energjisë së Qëndrueshme”, duke mbuluar operimin e rrjetit të shpërndarjes, efiçiencën e energjisë, ndërtesat inteligjente (Smart Buildings & BMS), si dhe rolin e hidrocentraleve.

Në shkencat mjekësore, si Biokimi Mjekësore, Bioteknologji dhe Stomatologji, u adresuan biofizika e diagnostika bashkëkohore, strategjitë rigjeneruese në kirurgji, materialet moderne protetike, përdorimi i realitetit virtual në stomatologji dhe teknologjitë e avancuara si CBCT e MRI.

Nga ana tjetër, Fakulteti Juridik ndërthuri teorinë ligjore me teknologjinë, duke diskutuar mbi ndikimin e Inteligjencës Artificiale në etikë, privatësi, demokraci dhe lidership, i shoqëruar me vizita praktike mediale.

Zhvillime të rëndësishme pati edhe në fushën e Ndërmarrësisë, Inovacionit dhe Produkteve Profesionale (FMBE), ku u zhvilluan punëtori mbi marketingun e orientuar ndaj klientit, ndërmarrësinë sociale, platformat për startup-e, metodat Agile, si dhe u ndanë përvoja suksesi nga kompani si Elkos Group dhe Frutex.

Po ashtu, Fakulteti i Shkencave të Ushqimit, Agrikulturës dhe Mjedisit u përqendrua te shkenca e inovacioni në shërbim të cilësisë së ushqimit, sigurisë ushqimore dhe prodhimit të qëndrueshëm agro-bujqësor, ndërsa Fakulteti Media dhe Komunikim, në bashkëpunim ndëruniversitar, mbajti sesione të veçanta për mësuesit e diasporës mbi krijimin e podkasteve edukative, storytelling-un digjital dhe digjitalizimin e tregimeve popullore.

Një kontribut të madh këtij festi i dhanë edhe Fakulteti i Arkitekturës dhe ai i Inxhinierisë Ndërtimore. Në kuadër të Akademisë Verore me temë “NEO HABITAT: Rethinking Urban Space, Architecture & Heritage”, Fakulteti i Arkitekturës dhe Planifikimit Hapësinor trajtoi ndërlidhjen e njohurive teorike me praktikat bashkëkohore, ku u ligjërua mbi trashëgiminë urbane, mekanizmat perceptualë të hapësirave dhe dizajnin parametrik përmes optimizimit në Grasshopper.

Ndërkaq, Fakulteti i Inxhinierisë Ndërtimore dhe Infrastrukturës organizoi akademrinë verore nën moton “Green Buildings and Green Infrastructure”, duke ndërlidhur teorinë e ndërtimit të qëndrueshëm me praktikën në terren përmes vizitave studimore profesionale, si ajo në fabrikën e çimentos “Sharrcem” në Han të Elezit, ku studentët u njohën nga afër me teknologjinë, laboratorët dhe provat kimiko-fizike të prodhimit.

Përmes kësaj platforme gjithëpërfshirëse, “Global UBT Fest 2026” dëshmoi edhe një herë angazhimin e UBT-së për të lidhur studentët me fushat më aktuale të shkencës, teknologjisë e sipërmarrjes, duke forcuar urat e bashkëpunimit mes arsimit të lartë dhe tregut global të punës.

 

 

 

Continue Reading

Të kërkuara