Në qershor të vitit 1999, norvegjezi Kenneth Andresen pranoi një thirrje nga ushtria e shtetit të tij për t’u bërë pjesë e një misioni ushtarak në Kosovë.
Kishte kaluar shumë pak kohë prej kur NATO përfundoi një fushatë ajrore të bombardimeve mbi ish-Jugosllavi, me qëllim të ndaljes së vrasjeve dhe spastrimit etnik në Kosovë. Qindra-mijëra shqiptarë ishin larguar dhunshëm prej shtëpive të tyre nga forcat paramilitare e ushtarake serbe.
Gjatë luftës së viteve ‘98-99, u vranë mbi 13 mijë persona, shumica ishin shqiptarë.
Por, ditën kur ushtria norvegjeze e kontaktoi Kenneth Andresenin, ai nuk kishte informacione të mjaftueshme se çfarë në të vërtetë po ndodhte në vendin e dalë nga lufta. “Jam munduar ta kuptoj situatën përmes leximit të lajmeve”, thotë Andresen.
I bombarduar nga informacionet në media si dhe diskutimet politike pro dhe kundër përfshirjes së Norvegjisë, në operacionet e bombardimit të ish-Jugosllavisë, Andresen, vendosi që të nisej për në Kosovë.
Kenneth Andresen gjatë shërbimit të tij në Kosovë në kuadër të KFOR-it më 1999.
“Ishte shumë e vështirë për ta kuptuar nga lajmet se çfarë po ndodhte, por ne pamë se në media kishte shumë artikuj për luftën e Kosovës, sepse Norvegjia ishte e përfshirë ne operacionet e NATO-s. Kishte shumë diskutime në Norvegji, shumica në mbështetje të luftës, por kishte dhe diskutime politike, për t’u bërë pjesë e luftës [bombardimit të ish-Jugosllavisë] apo jo”, thotë Andresen.
Së bashku me një kontingjent të trupave të ushtrisë norvegjeze, Kenneth Andresen, u fut në Kosovë në fund të muajit korrik 1999.
Kosova ishte e shkatërruar nga lufta.
“Nuk e dija se çfarë të prisja, por e dija që ishte e vështirë. Sigurisht, gjatë rrugës pashë shumë shtëpi që ishin të shkatërruara, rrugët e shkatërruara dhe urat, të gjitha këto… dhe vërtet nuk e kuptoja derisa mbërrita dhe pashë shkatërrimin në të gjithë Kosovën”, thotë Andresen.
Gjatë misionit të tij në kuadër të KFOR-it, Andresen, për gjashtë muaj ishte i uniformuar dhe ushtronte pozitën e zyrtarit për informim. Ai thotë se pa se si shumë njerëz ishte larguar nga luftimet drejt vendeve të rajonit, duke lënë pas vetes gjithçka.
Lidhja e Kennethit me Kosovën
Misioni i Kennethit në Kosovë në vitin 1999, zgjati gjashtë muaj, nga korriku 1999 deri janar 2000.
Gjatë shërbimit ai monitoroi vazhdimisht gazetat lokale dhe ishte shumë kureshtar se pse mediat në Kosovën e pasluftës, ndryshonin aq shumë me ato në Norvegji.
Kosovë: Kenneth Andresen para monumentit “NEWBORN” në Prishtinë.
“Pata mundësinë që të mësoj më shumë për median. Ne lexonim gazetat ditore me ndihmën e përkthyeseve dhe isha shumë kureshtar pse media është kaq ndryshe nga mediat në Norvegji. Si punojnë gazetarët në një situatë të pasluftës?! Dhe ky ishte vetëm fillimi i shumë projekteve të mëvonshme”, thotë Andresen.
Pikërisht media lokale u bë shkas që ai të krijonte një lidhje të veçantë për Kosovën. Që nga përfundimi i luftës, Andresen vizitoi shumë herë Kosovën.
Pas luftës, ai ndihmoi në ngritjen e kapaciteteve të mediave dhe gazetarëve, përmes trajnimeve të llojllojshme e më vonë po ashtu u përfshi në projekte të ndryshme.
Kosovë: Kenneth Andresen me kolegët e tij, Abit Hoxha nga Universiteti i Agderit dhe Profesor James Sweeney nga Universiteti i Lancasterit (Mitrovicë, 2018).
Çdo vit, më 29 maj shënohet Dita Ndërkombëtare e Paqeruajtësve të Kombeve të Bashkuara. Në këtë ditë kujtohen më shumë se 4,000 pjesëtarë të uniformuar dhe civilë, që kanë humbur jetën në misione paqeruajtëse të Organizatës së Kombeve të Bashkuara – (OKB) që nga viti 1948.
Një prej ngjarjeve më tragjike të vdekjes së paqeruajtëseve ndërkombëtarë në Kosovë ishte vdekja e 42 ushtarëve sllovakë, që humbën jetën në një aksident ajror duke u kthyer në shtëpi nga misioni i tyre në kuadër të KFOR-it.
Që nga viti 1999, rreth 160 ushtarë të vendeve anëtare dhe jo anëtare të NATO-s, kanë vdekur kryesisht në aksidente dhe incidente të izoluara.
Rrugëtimi i Kosovës drejt misioneve paqeruajtëse
Në Kosovë ende vazhdojnë të jenë prezentë trupat paqeruajtëse të KFOR-it. Megjithatë, së fundmi, Forca e Sigurisë së Kosovës – FSK u bëpjesë e misioneve paqeruajtëse.
Më 9 mars 2021, një kontingjent i pjesëtarëve të FSK-së, zbarkoi në misionin e parë paqeruajtës jashtë vendit. Kontingjenti i FSK-së që shkoi në Kuvajt, është pjesë e Gardës Kombëtare të Ajovas në kuadër të ushtrisë amerikane.
“Vendosja e Kosovës në hartën e paqeruajtëseve bashkë me shtete të tjera, është gjë e mirë, e natyrshme si dhe strategjike për një shtet të ri”, thotë Andresen.
Vendimi për dërgimin e kontingjentit të FSK-sënë misionin e parë jashtë vendit, ishte marrë më 31 dhjetor 2020./Evrope e Lirë
Rumania ka ngritur me urgjencë në ajër dy avionë luftarakë F-16 gjatë natës, pasi sistemet e mbikëqyrjes zbuluan pesë objektiva ajrore pranë kufirit me Ukrainën, ku njëri prej tyre depërtoi në hapësirën ajrore kombëtare.
Ministria e Mbrojtjes Kombëtare e Rumanisë bëri të ditur përmes një deklaratë zyrtare se incidenti ndodhi gjatë natës mes 12 dhe 13 gushtit.
“Sistemi i mbikëqyrjes me radar i Ministrisë së Mbrojtjes Kombëtare të Rumanisë zbuloi, natën e 12-13 gushtit, në orën 01:27, një grup prej pesë objektivash ajrore në zonën Ismail, mbi territorin ukrainas, pranë kufirit lumor me Rumaninë”, thuhet në njoftim.
Sipas dikasterit të mbrojtjes, dy avionët F-16 u ngritën në ajër për të monitoruar nga afër situatën e krijuar.
“Radarët tokësorë zbuluan një objektiv ajror që depërtoi në hapësirën ajrore kombëtare, afërsisht 2 km në jug të Pardinës. Objektivi qëndroi në hapësirën ajrore kombëtare për rreth 10 minuta, duke lëvizur përgjatë degës Chilia, përpara se të largohej nga territori rumun drejt Ukrainës”, sqarohet më tej në deklaratë.
Ministria rumune shtoi se menjëherë pasi objektivi fluturoi mbi hapësirën ajrore të Rumanisë, u raportuan shpërthime të fuqishme brenda territorit ukrainas. /E.A/
Festivali i filmit dokumentar dhe të shkurtër DokuFest është në kulmin e prezantimit të planprogramit të tij për edicionin e 25-të.
Për çerek shekulli rresht, ky festival në qytetin e Prizrenit ka pritur e përcjellë turistë nga e gjithë bota. Janë të shumtë ata që e ruajnë vizitën në Kosovë ta bëjnë pikërisht në ditët e Doku Festit, pasi siç shprehen ata, e shijojnë çdo resurs që ka qyteti i preferuar i tyre.
Përpos bukurive që u ofron Prizreni, ata kënaqësinë thonë se e kanë në ushqimin që u shërbehet atyre.
“Ushqimin gjithmonë e shijoj restorantet nëpër qytet janë shumë të bukura ushqimi lokal është i mrekullueshëm”, tha Hafty Buthummer, turiste nga Austria.
“Këtu vij që kur kam qenë i vogël, vij çdo verë në Prizren, ushqimin e dua shumë, vendi me pëlqen, qyteti gjithashtu, dhe jam duke e shijuar shume me familjen së bashku”, tha nga Amerika, Ronald Remi.
“Më pëlqejnë qebapat shumë, mishi gjithashtu, por më shumë kam qenë e angazhuar në shikimin e filmave”, ka deklaruar Hana Zorhrabi, turiste nga Irani .
Mbi 250 deri në 300 mysafirë filmbërës dhe personalitete të kinematografisë botërore janë të ftuar në DokuFestin 2026, të cilët janë akomoduar në shtëpi private dhe hotele në qendër të qytetit thotë Zana Meta.
“Shumica e hoteleve i kemi afër qendrës kështu që kanë kërkesë që më qenë sa ma afër për shkak se të gjitha kinematë i kemi brenda qendrës përveç njërës, kështu që kërkojnë që me i pasë të gjitha sa më afër se edhe shumica kanë qejf me shiju atë farë ndjenjën me qenë lokal i Prizenit”, tha Zana Meta.
Ky vërshim i turistëve në DokuFest dhe jo vetëm, po i jep një shtytje ekonomisë lokale të Prizrenit.
“Është e zakonshme përgatitja dhe them që për me arritë atë që kërkohet të kemi shërbim sa më të mirë besojë që edhe e di që të gjithë e shtojmë edhe numrin e punëtorëve, numrin edhe të shërbimit edhe gjithçka sa ma efikase dhe që ata të marrin shërbime më të mirë të mundshëm”, tha Ilir Shala, kryetar i shoqatës së Gastronomëve të Prizrenit.
“Po mundohemi me ruajtur traditën, pra tradicionalen, por kemi edhe bakllava tjera, ka interesim të mjaftueshëm edhe me llojllojshmëri që e posedojmë”, tha afaristi Sabir Shabani.
Secila ditë e festivalit ka bërë që atmosfera në Prizren të jetë e veçantë./rtk/A.K/
Kryetarja e Kuvendit të Kosovës dhe ushtruesja e detyrës së Presidentes, Albulena Haxhiu, ka marrë pjesë në edicionin e 16-të të Green Fest në Mitrovicë, duke vlerësuar rolin e festivalit në promovimin e muzikës, artit, rinisë dhe ndërgjegjësimit për çështjet mjedisore.
Gjatë fjalës së saj, Haxhiu tha se Mitrovica, përveç historisë si qytet i minatorëve, ndër vite ka qenë edhe një pikëtakim i punës, dijes, kulturës dhe muzikës.
Sipas saj, Green Fest e vazhdon këtë traditë duke krijuar një hapësirë ku të rinjtë dhe qytetarët bashkohen përmes aktiviteteve kulturore dhe artistike, por edhe diskutimeve për mbrojtjen e mjedisit.
Haxhiu u shpreh se dëshiron që Mitrovica të njihet gjithnjë e më shumë për aktivitetet që i afrojnë njerëzit dhe krijojnë bashkëpunim, sesa për ato që i ndajnë.
Ajo përmendi edhe investimet institucionale në infrastrukturë, shkolla, çerdhe dhe hapësira kulturore, duke theksuar se janë njerëzit ata që u japin jetë këtyre hapësirave.
Në fund, Haxhiu falënderoi organizatorët e Green Fest për punën ndër vite dhe për kontributin në pasurimin e jetës kulturore në Mitrovicë, përmes muzikës, artit dhe aktiviteteve që bashkojnë komunitetin./A.K/
Filmi “Odyssey” i regjisorit Christopher Nolan ka ngjallur interes të madh në Greqi, duke u shndërruar në një nga temat më të diskutuara të momentit.
Sipas një sondazhi të Kapa Research, rreth 90 për qind e grekëve kanë dëgjuar për filmin, ndërsa 48 për qind janë përfshirë tashmë në diskutime rreth tij. Në mesin e atyre që e kanë parë, 71 për qind e kanë vlerësuar pozitivisht filmin.
Edhe Christopher Nolan gëzon mbështetje të lartë në Greqi, me 64 për qind të të anketuarve që kanë opinion pozitiv për regjisorin. Efektet vizuale janë vlerësuar më së shumti, me 86 për qind vlerësime pozitive, ndërsa interpretimet e Matt Damon dhe Anne Hathaway kanë marrë nga 85 për qind.
Një tjetër pikë që ka marrë vlerësim të lartë është regjia e Nolan, me 81 për qind të të anketuarve që e kanë vlerësuar pozitivisht. Ndërkohë, më të ndara janë opinionet për mënyrën se si filmi e përshtat veprën e Homerit, ku 48 për qind kanë dhënë vlerësim pozitiv.
Filmi shihet si mundësi për turizmin
“Odyssey” duket se mund të ketë ndikim edhe përtej kinemasë. Sipas sondazhit, 79 për qind e personave që e kanë parë filmin besojnë se ai do të ndihmojë në promovimin e Greqisë, ndërsa 75 për qind mendojnë se mund të ndikojë në rritjen e turizmit.
Debat ka shkaktuar edhe përzgjedhja e Lupita Nyong’o në rolin e Helenës së Trojës. Në total, 46 për qind e të anketuarve e shohin pozitivisht ose në mënyrë neutrale këtë zgjedhje, ndërsa po 46 për qind janë kundër saj. Në mesin e atyre që e kanë parë filmin, mbështetja për aktoren rritet në 62 për qind.
Publiku grek është ndarë gjithashtu mes lirisë artistike të regjisorit dhe besnikërisë ndaj veprës së Homerit. Rreth 40 për qind preferojnë lirinë krijuese, ndërsa 39 për qind do të donin një përshtatje më besnike të veprës origjinale.
Sondazhi i Kapa Research është zhvilluar nga 31 korriku deri më 2 gusht 2026, me 1 mijë e 575 persona në 13 rajone të Greqisë. Prej tyre, 238 kishin parë tashmë filmin./A.K/