Lajmet

Oppenheimer: Historia e vërtetë e babait të Bombës Atomike

Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, ai u bë një shkencëtar i persekutuar.

Published

on

Prometeu i ri

Ai që njihej si “babai i bombës atomike”, pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore u bë një shkencëtar i persekutuar, si Galileo (nuk është rastësi që Bertolt Brecht u frymëzua nga historia e tij për të rishkruar dramën “Jeta e Galileos”). Në të vërtetë, më saktë, sipas Kai Bird dhe Martin Sherwin, fitues të çmimit Pulitzer për esenë Prometeu Amerikan: Triumfi dhe Tragjedia e J. Robert Oppenheimer, mbi të cilin bazohet filmi i Christopher Nolan në kinema, Oppenheimer ishte një Promete i ri: domethënë dikush që, ashtu si heroi i mitologjisë greke, u dënua se u dha zjarr njerëzve, e pagoi se i dha njerëzimit një shpikje që do të ndryshonte rrjedhën e historisë.

I lindur në prill të vitit 1904 në Nju Jork në një familje gjermane me origjinë hebreje, Roberti që në moshë të re u shqua për inteligjencën dhe interesat e tij, nga shkenca te poezia, nga gjuhët e huaja (ai mësoi gjashtë, përfshirë sanskrinishten) te mineralogjia. U bë aq i aftë sa u pranua në Klubin Mineralogjik të Nju Jorkut në moshën 12-vjeçare. Në vitin 1925 ai mori një diplomë në fizikë nga Harvard, e ndjekur nga një doktoraturë në Göttingen (Gjermani) në 1927.

Oppenheimer u kthye në SHBA në vitin 1929, pasi ishte dëshmitar i rritjes së Hitlerit në Evropë – por edhe rrënimit që u solli amerikanëve nga Depresioni i Madh – ai u miqësua me disa anëtarë aktivë të Partisë Komuniste, si Katherine “Kitty” Puening, një studente radikale e Berkeley, e cila do të bëhej gruaja e tij në vitin 1940.

ARITMETIKE E TMERRSHME

Para dasmës, në laboratorin e fizikës në Berkeley, Oppenheimer bashkëpunoi me Ernest Lawrence, shpikësi i ciklotronit, fitues i çmimit Nobel në vitin 1939. Në të njëjtin vit, ditën kur Hitleri pushtoi Poloninë duke filluar Luftën e Dytë Botërore, Oppenheimer dhe kolegu Hartland Snyder botuan atë që fizikani dhe historiani i shkencës Jeremy Bernstein do ta quante “një nga punimet më të mëdha në fizikë të shekullit të njëzetë”.

Në të, dy autorët ngrinin pyetjen se çfarë do të ndodhte me një yll masiv që kishte filluar të konsumohej, pasi kishte shteruar karburanti: duke u bazuar në teorinë e relativitetit të përgjithshëm të Ajnshtajnit, ata argumentuan se ai do të shtypej nga një “singularitet” i tillë që as edhe valët e dritës nuk do të kishin mundur t’i shpëtonin tërheqjes së gravitetit të tij.

Studimi hodhi themelet për teorinë e vrimave të zeza, e cila, megjithatë, u formulua plotësisht vetëm tridhjetë vjet më vonë. Sidoqoftë, duhet thënë se artikujt e shkruar nga Oppenheimer ishin të vështira për t’u kuptuar edhe për ekspertët: ai përdorte formula komplekse matematikore për të demonstruar parimet fizike, por ndonjëherë bënte gabime, ndoshta për shkak të nxitimit. “Fizika e tij ishte e mirë,” komentoi një herë bashkëautori i tij Snyder, “por aritmetika e tij ishte e tmerrshme.”

PROJEKTI MANHATTAN

Pas pushtimit të Polonisë, Albert Einstein, Leó Szilárd dhe fizikantë të tjerë që emigruan në Shtetet e Bashkuara i shkruan një letër Presidentit Roosevelt duke e paralajmëruar atë se Gjermania mund të zhvillonte bomba atomike, si dhe duke sugjeruar që Shtetet e Bashkuara duhet t’i paraprinin. Oppenheimer u zgjodh nga gjenerali Leslie R. Groves për të udhëhequr përpjekjen për të fituar këtë garë. Ishte i ashtuquajturi Projekti Manhattan, që mori emrin e vendndodhjes së zyrave të Distriktit të Inxhinierëve të Manhatanit, i krijuar në vitin 1942.

EKIPI I ËNDRRAVE

Si drejtor shkencor i laboratorit, misioni i parë i “Oppie” ishte të rekrutonte mendjet më të shkëlqyera në vend: Frank Biondi, Arthur Compton, Harold Urey, Enrico Fermi, Ernest Lawrence, Glenn Seaborg, Edwin McMillan, Emilio Segrè, Owen Chamberlain, Eugene Wigner, Schwinger, Richard Feynman, Hans Bethe, Luis Álvarez, James Rainwater, John van Vleck, Val Fitsch, William Fowler dhe Norman Ramsey (për të përmendur vetëm laureatët e Nobelit). Qëllimi i dytë ishte krijimi i një bombe atomike. Bazuar në studimet e kryera deri atëherë, dukej se kishte dy mënyra të mundshme: përdorimi i uraniumit ose i plutoniumit.

TESTI BËRTHAMOR

Ekipi i Projektit Manhattan ndërtoi prototipe të dy llojeve të bombave, të cilat do të çonin në ndërtimin e “Little Boy”, një pajisje uraniumi e shpërthyer mbi Hiroshima dhe “Fat Man”, një bombë plutoniumi me metodën e shpërthimit, e cila u hodh mbi Nagasaki. Meqenëse kjo lloj arme ishte e paprecedentë, Oppenheimer e ndjeu të nevojshme të eksperimentonte me të. Prandaj, më 16 korrik 1945, në shkretëtirën Alamogordos, afër Los Alamos, Nju Meksiko, u krye i ashtuquajturi Testi i Trinitetit, me një bombë plutoniumi (“The Gadget”).

Shpërthimi lëshoi ​​energjinë prej 21,000 tonësh TNT dhe nxehtësia e tij ishte aq intensive sa shkriu rërën në zonën përreth, duke krijuar një lloj xhami jeshil pak radioaktiv të quajtur “trinitit”.

DILEMA ETIKE

Sipas dëshmive të ndryshme, pasi ishte dëshmitar i shpërthimit, Oppenheimeri citoi një tekst të shenjtë indian, me këto fjalë: “Tani jam bërë Vdekja, shkatërruesi i botëve”. Disa nga shkencëtarët që dëshmuan shpërthimin, duke përfshirë edhe atë vetë, argumentuan në favor të një shpërthimi që demonstronte fuqinë e bombës dhe që do të bënte që armiku të dorëzohej, pa e përdorur atë mbi civilët.

Ata nuk u dëgjuan, por pas bombardimeve atomike të Japonisë (rreth 200,000 të vdekur menjëherë, si dhe shumë të tjerë më vonë, për shkak të rrezatimit), ata punuan për të siguruar që armë të tilla shkatërruese të mos përdoreshin më. Në vitin 1945, në Saturday Review of Literature, Oppie shkroi se armët bërthamore ishin instrumente “agresioni, befasie dhe terrori” dhe shprehja atomike e “çnjerëzimit dhe ligësisë së luftës moderne”. Megjithatë, gara e armëve atomike sapo kishte filluar.

NË SHËNJESTËR TË FBI-së

Për disa kohë, në fakt, fizikani me origjinë hungareze Edward Teller kishte punuar për një armë edhe më shkatërruese: bombën me hidrogjen. Oppenheimer u ftua të bashkohej me projektin, por nuk pranoi. Nga viti 1947 deri në 1952, fizikani drejtoi Komitetin e Përgjithshëm Këshillues të Komisionit të Energjisë Atomike të Shteteve të Bashkuara, duke kaluar kohën për arritjen e një marrëveshje ndërkombëtare për mospërhapjen e armëve bërthamore: “Nëse armët atomike bëhen pjesë e arsenalit të kombeve, do të vijë koha kur njerëzimi do të mallkojë emrat e Los Alamos dhe Hiroshima. Popujt e botës duhet të bashkohen ose do të humbasin të gjithë”, tha ai.

GJUETI SHTRIGASH

Ky aktivitet “pacifist” e vendosi atë në shënjestrën e senatorit Joseph McCarthy, krijuesit të një gjuetie shtrigash që synonte spastrimin e Shteteve të Bashkuara nga spektri i komunizmit. Duke u bazuar në dokumentet e vjetra të FBI-së që dokumentonin simpatitë e fizikanit për qarqet antifashiste, në refuzimin e tij për të bashkëpunuar në krijimin e bombës me hidrogjen dhe në dëshminë e pafavorshme të Teller-it, komisioni hetimor e akuzoi shkencëtarin se ishte komunist dhe se kishte kaluar sekrete të bombës tek sovjetikët.

AKUZAT

Nga ana e tij, Oppenheimer nuk i priti mirë marrjet në pyetje: në tetor 1945 ai u soll aq keq në zyrën e Presidentit Harry Truman sa u quajt “shkencëtari qaraman”. Në realitet nuk kishte prova të vërteta. Siç shpjegon Kai Bird, “shumë nga provat në arkivat e FBI-së ishin kontradiktore. Ndërsa disa nga informatorët pohuan se Oppenheimer ishte komunist, të tjerët e mohuan atë”.

Në çdo rast, në vitin 1954 fizikanit iu mohua hyrja në Komisionin e Energjisë Atomike “për arsye të sigurisë kombëtare”. Më pas, komuniteti shkencor u ngrit, duke arritur, brenda pak muajsh, ta konfirmonte atë në postin e drejtorit të Institutit për Studime të Avancuara në Princeton, të cilin e mbajti deri kur vdiq, në vitin 1967 për shkak të kancerit në fyt.

REHABILITIMI I VONUAR

Disa vite më herët, në vitin 1963, Presidenti Lyndon Johnson i kishte dhënë atij çmimin Enrico Fermi për një “rehabilitim” zyrtar. Por vetëm 55 vjet pas vdekjes së Oppie, pra në dhjetor 2022, sekretarja e Departamentit të Energjisë të qeverisë së Bidenit, Jennifer Granholm, deklaroi se vendimi i vitit 1954 ishte rezultat i një procesi “që kishte të meta: me kalimin e viteve, janë shfaqur prova rreth “paragjykimit” dhe “pasaktësisë” së hetimit të Oppenheimerit, ndërsa në të njëjtën kohë “dëshmitë e besnikërisë dhe dashurisë së tij” për Shtetet e Bashkuara janë forcuar më tej”.

Sprova e Oppenheimer-it u dëshmoi shkencëtarëve, siç ka shkruar sociologu Daniel Bell, “se ata nuk mund të mos pajtoheshin më me politikën e qeverisë. Që atëherë ka mbizotëruar një pikëpamje se si shkencëtarët duhet t’i shërbejnë vendit të tyre”. Megjithatë, atyre që e pyetën Oppenheimerin në vitet e tij të fundit nëse donte të ndryshonte diçka nga e kaluara e tij, fizikani u përgjigj: “Unë bëra detyrën time, që ishte të bëja punën që duhej të bëja. Në Los Alamos nuk isha në një pozicion për të marrë vendime, do të kisha bërë gjithçka që do të më kërkonin, qoftë edhe një bombë në një formë tjetër, nëse do të mendoja se ishte teknikisht e mundur”./Focus – Bota.al

Vendi

Nga laboratorët modernë te spitali universitar: Rrugëtimi yt në Shëndetin Publik dhe Shkencat Mjekësore në UBT

Published

on

By

Në një kohë kur sfidat shëndetësore po ndryshojnë me shpejtësi dhe nevoja për profesionistë të rinj e të përgatitur po rritet çdo ditë, UBT sjell programin Shëndeti Publik dhe Shkenca Mjekësore. Ky program është krijuar për të rinjtë që duan të ndërtojnë një karrierë në shëndetësi dhe të kontribuojnë drejtpërdrejt në mirëqenien e individëve dhe komuniteteve.

Programi kombinon njohuritë shkencore me përvojën praktike, duke u ofruar studentëve një formim bashkëkohor dhe të orientuar drejt kërkesave të tregut të punës. Gjatë studimeve, studentët zhvillojnë aftësinë për të analizuar problemet shëndetësore, për të marrë vendime të bazuara në prova dhe për të bashkëpunuar në mënyrë profesionale me ekipe të ndryshme të kujdesit shëndetësor. Një rëndësi e veçantë i kushtohet edhe etikës profesionale, kërkimit shkencor, parandalimit dhe promovimit të shëndetit.

Studimi në UBT u jep studentëve mundësinë të jenë pjesë e një mjedisi akademik modern dhe dinamik. Përvoja e gjatë e UBT-së në edukimin shëndetësor, kampusi modern, laboratorët e pajisur, poliklinika universitare me mbi 20 ambulanca, Spitali Universitar United Hospital dhe bashkëpunimet ndërkombëtare krijojnë një bazë të fortë për një përvojë studimore që lidh teorinë me praktikën dhe përgatit studentët për sfidat reale të profesionit.

Programi Shëndeti Publik dhe Shkenca Mjekësore hap mundësi të ndryshme për zhvillim profesional. Të diplomuarit mund të angazhohen në qendrat e shëndetit publik, institucionet e kujdesit parësor dhe parandalues, institucionet qendrore dhe komunale, organizatat joqeveritare, projektet ndërkombëtare dhe fusha të ndryshme që lidhen me promovimin e shëndetit, monitorimin e faktorëve të rrezikut, sigurinë ushqimore dhe mjedisore. Gjithashtu, diploma krijon mundësi për vazhdimin e studimeve në nivelin Master, në UBT apo universitete të tjera brenda dhe jashtë vendit.

Nëse je një i ri që kërkon më shumë se një diplomë dhe dëshiron të ndërtosh një profesion me ndikim të drejtpërdrejtë në shoqëri, ky program të ofron njohuritë, aftësitë dhe përvojën që të jesh profesionist lider në shëndetësi.

Për këtë program, UBT ofron bursë prej 20% për të tri vitet e studimit, si mbështetje për të gjithë të rinjtë që dëshirojnë të studiojnë në fushën e mjekësisë.

Continue Reading

Lajmet

Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 23 gusht 1993-1998?

Published

on

By

Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

 23 gusht 1993

Në ndeshjen e trenit me autobus në Pomozotin të Fushë-Kosovës humbën jetën 19 udhëtarë

Sot, rreth orës 6.30 të mëngjesit, treni i udhëtarëve që qarkullonte në drejtimin Fushë-Kosovë – Pejë, në vendkalimin Pomozotin të Fushë Kosovës, u përplas në autobusin e Eektroekonomisë së Kosovës, që po i dërgonte punëtorët në ndërresën e parë.

Sipas njoftimeve të para jozytare, të cilat i dha gjykatësi hetues, deri tani është konstatuar se në vendin e ngjarjes kanë vdekur 19 veta, kurse 17 të tjerë janë gjendje të rëndë shëndetësore.

Udhëtarët që morën lëndime të këtë ndeshje u vendosën në Klinikat e Fakultetit të Mjekësisë në Prishtinë.

 

23 gusht 1994

Represioni në Kosovë

Podujevë: – Dje në Dobërdol të Podujevës, me pretekst të kërkimit të amërve, u bastis shtëpia e Selman Hashim Gashit, i cili dorëzoi një pushkë të vjetër.

Dje policia serbe ishte edhe në shtëpinë e Abdullah Hakiqit në Podujevë. Pasi Abdullahu gjendet në botën e jashtme, policia kërkoi nga anëtarët e familjes që të paraqiten në polici dhe të dorëzojnë një pushkë dhe një revole.

Prishtinë: – Dje në fshatin Vranidoll të Prishtinës, në orën 9,15, u bastisën shtëpitë e Hajdin dhe Rrahim Bekollit. Nga nëna e këtyre dy vëllezërve u morën dy revole, pronë e bashkëshortit të saj që ka vdekur para katër vjetësh.

Në këtë fshat para katër ditësh ka qarkulluar shumë herë policia. Pardje, në orën 14,30, policët serbë të stacionit të Lluzhanit, me pretekst të kërkimit të armëve, morën Ruzhdi dhe Ilmi Statovcin nga lagja Kodra e Trimave. Nga Ruzhdiu policët kërkonin një automatik dhe një mitraloz. Ai u rrah nga policia dhe mori urdhër që të paraqitet sërish në stacionin e policisë në Lluzhan. Pejë: – Më 19 gusht, me pretekst të kërkimit të armëve, policia thirri për t’u paraqitur në stacionin e policisë Sherif Kastratin, Ahmet Tafilajn, Jakup Shalën dhe Adem Shalën nga fshati Dobërdol i Pejës.

Mitrovicë: – Policia serbe arrestoi në Gazivodë Fadil Hamitin (23) nga Mitrovica, i cili ishte nisur me autobus të “Kosovatransit” të Mitrovicës për në Ulqin. Policia zbriti Fadilin nga autobusi dhe ia dorëzoi pastaj policisë ushtarake serbe, e cilai e dërgoi në një kazermë të ushtrisë në Mitrovicë. Njoftohet se Fadili është marrë në ushtrinë serbe më 18 mars të vitit 1991, por ka dezertuar nga ushtria serbe në janar të vitit 1992.

Dje në fshatin Koshtovë të Gashit, komuna e Mitrovicës, policia kërkoi armë nga Xhavit Hajredini. Policia ka kërkuar nga ai që sërish të paraqitet në stacionin e policisë në Mitrovicë.

 

 

24 gusht 1994

Nga Greqia u kthyen 4 shqiptarë të vrarë

Ministria e Rendit Publik të Shqipërisë njoftoi dje se që nga 15 gushti i këtij viti, kur edhe filloi gjykimi i pesë shtetasve shqiptarë me përkatëse greke, nga Greqia u dëbuan 12.830 persona, prej të cilëve edhe 180 me dokumente të rregullta.

I njëjti burim po ashtu përmes RTSH njoftoi se nga kjo datë u kthyen edhe katër kufoma të të rinjëve që u vranë nga policia greke, më 19 gusht u kufoma e Hysen Gjokos (23), më 20 gusht e Ali Reçit (24), më 22 gusht e Driton Elez Muços (19) dhe më 23 gusht e Renato Selatin Muços (19).

 

 

23 gusht 1995

Në Kosovë janë vendosur 5 mijë e planifikohet të sillen edhe 7 mijë refugjatë serbë nga Kroacia

Ndonëse tashmë është e ditur se refugjatët serbë nga Kroacia nuk duan të vijnë në Kosovë, regjimi i Beogradit këmbëngul që Kosovën ta kolonizojë dhe serbizojë sa më shumë, duke i sjellë refugjatët nga Kroacia me dhunë.

Një delegacion i pushtetit të instaluar serb të Kosovës me në krye Millosh Neshoviqin dhe me disa zyrtarë të tjerë të Serbisë qëndroi dje në Apatin, ku siç thuhet, biseduan për zhvendosjen e refugjatëve serbë nga atje në Kosovë. Neshoviqi, i cili është një lloj gjysmëguvernatori për Kosovën, i deklaroi gazetës “Politika ekspres”: “Në rajonin e Kosovës aktualisht gjenden rreth 5.000 refugjatë nga Kraina dhe pa kurrfarë problemi mund t’i strehojmë menjëherë edhe 7.000 njerëz. Në Kosovë sot mund të ofrojmë shumë më tepër se në çdo pjesë të Serbisë. Në të gjitha 29 komunat po përshpejtohet parcelizimi i tokës, e cila së shpejti do t’u jipet refugjatëve për ta punuar. Çdo familjeje do t’i ofrojmë nga 2 hektarë toke të klasit të parë ose nga 3 hektarë të klasit të dytë e të tretë. Fjala është për tokën cilësore, me vreshta, kopshte dhe ara. Punë ka edhe për ata që duan të punojnë në ndërmarrje. Se cili është ky numër nuk e di, por pas disa ditëve edhe kjo do të dihet, pasi janë duke u evidentuar vendet e lira të punës”.

Siç shihet ky administrator serb fare nuk fsheh qëllimet e regjimit serb për kolonizimin e Kosovës me refugjatë serbë nga Kroacia.

Po kjo gazetë shkruan se përfaqësuesit e refugjatëve serbë shkuan në Kosovë, “për t’u bindur” se çfarë u ofrohet.

Me qëllim të shprishjes së strukturës homogjene etnike shqiptare, regjimi serb ka paraparë që në Skënderaj të dërgojë 400 refugjatë, por deri më tash nuk është sjellë asnjë refugjat serb. Kryetari i instaluar serb i Skënderajt Sima Simiq i deklaroi shtypit serb se komuna do t’ia falë nga tre hektarë tokë pune çdo familjeje serbe.

Kryetari i Kryqit të Kuq të Jagodinës i deklaroi agjencisë Tanjug se janë duke u evidentuar refugjatët serbë që do të dërgohen në Kosovë. Tashmë është evidentuar grupi prej 500 refugjatësh që do të dërgohet sot në Gjakovë.

Në komunën e Prizrenit regjimi ka sjellë 700 refugjatë, kurse këto ditë pritet të sjellë edhe 700 të tjerë. Për refugjatët komunarët serbë të Prizrenit ofrojnë nga tre hektarë tokë pune ose nga tre hektarë vreshta të klasit të parë dhe punësimin e nja 100 refugjatëve.

Shtypi serb vazhdon të shkruajë për gjoja ndihmën e “madhe” humanitare që po japin (apo më mirë të thuhet që po u merret) organizatat e individët për refugjatët. Një shoqatë e romëve të Gjakovës paska grumbulluar ndihma për refugjatët serbë, kurse romët e Gjilanit gjoja paskan kërkuar vendosjen e refugjatëve serbë në Kosovë!

 

 

23 gusht 1998

Sulme masive të forcave serbe në Suharekë

Sot në orën 5:30, forcat serbe kanë urdhëruar familjet e lagjes Bajraktari në Suharekë që të largohen nga shtëpitë e veta, ndërsa pak vonë, forca të mëdha serbe janë vendosur me tankse afër kësaj lagjeje dhe kanë filluar granaitmin e fshatrave Peçan, Reshan, Studeçan e Samadraxhë dhe nga ana e Biraçit, fshatin Sllapuzhan.

Banorët e këtyre fshatrave janë larguar në panik nga shtëpitë e veta, pasi sulmi ishte i rrufeshëm.

Në orën 7:30, një burim i LDK-së në Suharekë tha se sulmi po vazhdonte ende.

 

Sulm i ashpër i forcave serbe në Reçak të Shtimes

Sot, në orët e pasditës forcat serbe kanë sulmuar fshatrat Reçak e Belincë të Shtimes. Komisioni për Informim i Degës së LDK-së në Shtime njofton se këto dy fshatra janë në flakë, pasi shtëpive të këtyre dy fshatrave këmbësoria serbe ua ka vënë zjarrin.

Deri tash nuk dihet për të vrarë apo të plagosur.

Gjendja në këtë komunë është shumë e rëndë. Në orët e hershme të mëngjesit forcat serbe kanë filluar një sulm masiv kundër shumë fshatrave. Në mbrëmje, të gjitha rrugët po mbahen të bllokuara nga forcat serbe.

 

Foto: Suhareka

Continue Reading

lajme

Të rinjtë e rajonit të Prizrenit po zgjedhin UBT International Smart Schools – shkollën më të mirë të programimit në vend

Published

on

By

Në kuadër të zhvillimit të arsimit në rajon, Gjimnazi TIK – UBT International Smart Schools në Prizren po vazhdon të ofrojë programe të orientuara drejt përgatitjes së të rinjve për tregun digjital dhe teknologjik.

Përmes një modeli arsimor që ndërthur teorinë me praktikën, shkolla zbaton konceptin Classroom 4.0 dhe kurrikulat e bazuara në qasjen STEAM (Shkencë, Teknologji, Inxhinieri, Art dhe Matematikë). Procesi mësimor mbështetet në teknologji të avancuara, si platforma EON XR për Realitetin Virtual dhe të Shtuar (VR/AVR), me synim përshtatjen me kërkesat e Industrisë 4.0.

Metodologjia e punës në Gjimnazin TIK fokusohet në mësimdhënien me nxënësin në qendër, qasjen e integruar dhe zhvillimin e kompetencave për tregun e punës. Gjatë procesit mësimor, nxënësit fitojnë shkathtësi praktike duke mësuar të përdorin terminologji profesionale, të vizatojnë e skicojnë vizatime teknike, si dhe të përzgjedhin veglat, pajisjet e materialet e duhura për çdo projekt.

Përveç përdorimit të kompjuterit personal dhe pajisjeve të teknologjisë së informimit për nevojat e punës, programi u mundëson nxënësve të instalojnë pajisje hyrëse-dalëse dhe të përzgjedhin e mirëmbajnë veglat për instalimin e rrjeteve lokale. Po ashtu, nxënësit aftësohen të krijojnë e të dizajnojnë uebfaqe, të ndërtojnë baza të dhënash e të garantojnë sigurinë e tyre, si dhe të përshtatin apo përditësojnë softuerë të ndryshëm.

Një tjetër zhvillim i rëndësishëm për UBT International Smart Schools është akreditimi nga Cambridge International Education, i cili përforcon orientimin e institucionit drejt standardeve ndërkombëtare në arsim. Përmes këtij akreditimi, nxënësit kanë mundësi të ndjekin programe dhe kualifikime të Cambridge, duke përfshirë rrugëtimin akademik Cambridge Pathway.

Gjimnazi TIK në UBT International Smart Schools i kushton vëmendje edhe zhvillimit të pavarësisë profesionale, ku nxënësit mësojnë të bëjnë analiza të kërkesave nga klientët, të implementojnë ndërfaqe përdoruesi dhe të këshillojnë e ushtrojnë përdoruesit e tjerë të softuerëve. Përmes shfrytëzimit të pavarur të literaturës profesionale, ata përgatiten të zgjidhin në mënyrë të pavarur probleme të natyrave të ndryshme teknologjike që mund të paraqiten gjatë punës.

Ndërsa, synimi kryesor UBT International Smart Schools mbetet ngritja e standardeve në arsimin profesional, duke u mundësuar nxënësve zhvillim të qëndrueshëm dhe aftësim për të qenë konkurrues në fushën e teknologjisë. Për të gjithë të interesuarit që duan të bëhen pjesë e këtij programi, procesi i aplikimit është në fazën e fundit, pasi kanë mbetur edhe pak ditë nga përmbyllja e afatit për regjistrime në kampusin e UBT-së, në ITP Prizren.

APLIKO TANI ONLINE!

Continue Reading

Vendi

Biopsia e gjirit, hapi vendimtar për një diagnozë të saktë dhe trajtim në kohë

Published

on

By

Zbulimi i një mase, noduli apo ndryshimi të pazakontë në gji nuk duhet të nënkuptojë automatikisht praninë e kancerit, por kërkon vlerësim të kujdesshëm mjekësor. Kur ekzaminimi klinik, mamografia, ekografia apo rezonanca magnetike evidentojnë një zonë të dyshimtë, biopsia e gjirit është një nga mënyrat më të rëndësishme për të përcaktuar natyrën e saj, pasi mundëson marrjen e një mostre indi për ekzaminim histopatologjik.

Në United Hospital, kjo procedurë realizohet me teknika moderne dhe, në varësi të karakteristikave dhe lokalizimit të ndryshimit, mund të kryhet nën udhëheqjen e ekografisë apo metodave të tjera imazherike. Biopsia me gjilpërë (core needle biopsy) është një nga teknikat e përdorura për marrjen e mostrave të vogla të indit, të cilat më pas analizohen nga patologët për të përcaktuar nëse ndryshimi është beninj, malinj apo kërkon vlerësime të mëtejshme.

Pse ka rëndësi biopsia?

Imazheria mund të tregojë se një zonë e gjirit është e dyshimtë, por diagnoza përfundimtare kërkon, në rastet kur biopsia indikohet, analizën e indit. Rezultati patologjik mund të ndihmojë ekipin mjekësor të përcaktojë hapat e mëtejshëm diagnostikues dhe terapeutikë
Procedurat me gjilpërë zakonisht kryhen me anestezi lokale, ndërsa përdorimi i imazherisë ndihmon mjekun të drejtojë saktësisht gjilpërën drejt zonës së dyshimtë. Në shumë raste, pacientja mund të largohet pas procedurës dhe të rikthehet në aktivitetet e zakonshme brenda një kohe të shkurtër, sipas udhëzimeve të ekipit mjekësor.

Mesazhi më i rëndësishëm është i qartë: mos e shtyni kontrollin dhe mos lejoni që frika nga biopsia t’ju largojë nga diagnostikimi. Një ndryshim në gji duhet të vlerësohet nga profesionistët dhe, kur rekomandohet biopsia, përgjigjja histopatologjike mund të jetë vendimtare për orientimin e trajtimit.

A E DINIT SE BIOPSIA E GJIRIT SHPËTON JETË?
ZBULIMI I NJË MASE NË GJI KËRKON QARTËSI TË PLOTË!

Biopsia është hapi më i saktë për të përcaktuar natyrën e çdo ndryshimi.

PROCEDURË MINIMALE INVAZIVE
SAKTËSI 100% DIAGNOSTIKUESE
PA DHIMBJE & ME TEKNOLOGJI MODERNE

ÇFARË ËSHTË BIOPSIA E GJIRIT?
Procedurë diagnostikuese kyçe që përcakton natyrën e një mase apo noduli të zbuluar gjatë ekografisë ose kontrollit klinik.
Përcakton me precizion absolut nëse ndryshimi është beninj (i padëmshëm) apo malign (kanceroz).
Ndihmon në ndërtimin e një plani të personalizuar dhe efektiv trajtimi.

SI REALIZOHET PROCEDURA?
Mostër e vogël indi: Merret me kujdes nga zona e dyshuar përmes teknologjisë më të avancuar.
Minimale Invazive: Procedurë e shpejtë, pa dhimbje dhe me rehati maksimale për pacientin.
Analizë e Detajuar: Ekzaminohet në laborator nga patologë të specializuar.

PSE ËSHTË KAQ E RËNDËSISHME?
Diagnostikimi i hershëm rrit maksimalisht mundësinë e shërimit të plotë.
Qetësi mendore: Eliminon dyshimet dhe ankthin e panjohurisë.
Mbrojtje për të ardhmen: Kontrolli i rregullt dhe diagnoza e saktë shpëtojnë jetë!

United Hospital – kujdes i specializuar për shëndetin e gruas./rajonipress/

📞 038 60 70 70 / 046 60 70 70
📍 M2 Prishtinë–Ferizaj, Km 7, Prishtinë, Kosovë

Continue Reading

Të kërkuara