Kulturë
Një qytet, një ngjarje: Kosova me historitë e punonjëseve femra në Bienale
Published
2 years agoon
By
Betim GashiNë një qytet të shkëlqyer që rrëfen historinë në çdo rrugë, mes kanaleve të shkëlqyera dhe pallateve shumëvjeçare, një ngjarje e jashtëzakonshme ecën rrugëve të Venecias çdo dy vjet. Është ‘Biennale di Venezia’, një festë e artit modern që ka ngjallur zemrat e vizitorëve për më shumë se një shekull.
Për herë të parë, një poet dhe artist venecian, Riccardo Selvatico, u frymëzua për të organizuar këtë spektakël të jashtëzakonshëm në vitin 1895, për të festuar qindvjetorin e lindjes së një tjetër poeti të madh, Dante Alighieri. Ndërkohë që pasqyronte dritën e diellit në kanale, ky festim i artit u bë një tregim për të gjithë të interesuarit e artit modern në Itali. Me kalimin e kohës, ngjarja filloi të përforcohej dhe të zgjeronte horizontet e saj. Çdo dy vjet, Venecia u mbulua me një valë ngjyrash, ide dhe inovacione artistike. Arkitektura u bashkua me pikturën, muzika u ndesh me kinemanë, duke krijuar një përzierje të artit modern që nuk kishte barriera. Në vitin 1980, Biennale di Venezia u shpërnda në disa pjesë, duke sjellë në jetë bienale të veçanta për arkitekturën dhe kinemanë. Pallatet e mrekullueshme u bënë ambient për krijimtarinë e re dhe kreativitetin, duke lënë një gjurmë të pakëputur në historinë e artit modern. Për një moment, në këtë qytet magjik, artistët dhe publiku bashkohen për të shkruar një kapitull të ri në historinë e artit modern.
Ekspozita e 60-të Ndërkombëtare nën udhëheqjen e Adriano Pedrosa

Në një ngjarje që shënon një moment historik për botën e artit, nën drejtimin e kuratorit të njohur Adriano Pedrosa, Ekspozita e 60-të Ndërkombëtare e Artit do të zbulojë thesarin e kreativitetit ndërkombëtar në një spektakël që do të mbajë frymën e vizitorëve nga 20 prilli deri në 24 nëntor 2024. Para këtij spektakli të madh, parahapja e ngjarjes do të fillojë më 17, 18 dhe 19 prill, duke hapur rrugën për një udhëtim të mrekullueshëm në botën e artit.
Në këtë rrugëtim magjik, Adriano Pedrosa, personaliteti frymëzues nga Brazili, do të udhëheqë si kurator, duke sjellë me vete një bagazh të pasur me përvojë dhe njohuri artistike. Pedrosa, drejtori artistik i Museu de Arte de São Paulo Assis Chateaubriand – MASP, njihet për vizionin e tij të jashtëzakonshëm në organizimin e ekspozitave të artit. Me një listë të mbushur me sukses, duke filluar nga ekspozitat e famshme “Historitë e vallëzimit” deri te “Historitë braziliane”, ai ka demonstruar aftësitë e tij unike në prezantimin e artit në një mënyrë që përshkruan historinë dhe kulturën. Në vitin 2023, Pedrosa u nderua me çmimin prestigjioz Audrey Irmas për ekselencën kuratoriale, një pasqyrë e njohjes së talentit dhe përkushtimit të tij për artin. Me këtë emërim si kurator i Ekspozitës Ndërkombëtare të Artit, Pedrosa shënon një moment të veçantë, duke u bërë i pari latino-amerikan në këtë rol dhe duke e vendosur qendrën e artit në hemisferën jugore në qendër të vëmendjes së botës artistike. Nën udhëheqjen e Adriano Pedrosa, kjo ekspozitë do të jetë një ngjarje që nuk do të harrohet lehtësisht, duke lënë shenjën e saj të ndjeshme në historinë e artit ndërkombëtar.
Kosova me “The Echoing Silences of Metal and Skin” të Doruntina Kastratit

Në zemër të Bienales së Venecias, një pavion i veçantë ngritet nën qiellin e bukur italian, duke sjellë me vete një histori të thellë dhe një thirrje për ndryshim. Pavijoni i Republikës së Kosovës niset në një udhëtim emocionues me një instalacion skulptural të rrallë, një shfaqje e quajtur “The Echoing Silences of Metal and Skin”, e krijuar nga artistja Doruntina Kastrati.
Ky instalacion nuk është thjesht një ansambël i skulpturave metalike; është një shprehje e fuqishme e fuqisë së artit për të përcjellë mesazhe thelbësore. Ajo hedh dritë mbi një realitet të padiskutueshëm – pabarazinë dhe shfrytëzimin e fshehur në industri. Duke u bazuar në rrëfimet e punonjëseve femra të një fabrike të ëmbëlsirave në Prizren, Kosovë, Doruntina Kastrati shfaq fuqinë e artit për të zbuluar histori të fshehura nën shtypjen e punës së përsëritur dhe të pagueshme me vështirësi. Skulpturat e metalit përshkruajnë në mënyrë të thellë rrëfimet e grave në industri, duke shfaqur një botë të fshehur ku zëri i tyre shpesh është e shuar. Përmes ngjyrave dhe formave të ndryshme, këto skulptura shfaqin një histori të trishtueshme, por të fuqishme, të punës së grave në Kosovë.
Pavijoni i Kosovës në Bienalen e Venecias nuk është vetëm një ekspozitë artistike; është një thirrje për reflektim dhe ndryshim. Me rrëfimet e ish-punonjëseve dhe dokumentacionin fotografik, ky pavion prezanton një histori të fuqishme dhe të thellë të punës së femrave në Kosovë. Është një bisedë e hapur për praktikat shfrytëzuese të punës dhe një thirrje për një shoqëri më drejtë dhe barabartë.
Nëse jeni të gatshëm për një udhëtim emocionues të reflektimit dhe shkëmbimit të ideve Pavijoni i Kosovës në Bienalen e Venecias është destinacioni i ardhshëm. Katalogu i ekspozitës, eksploron thellësitë e këtij projekti artistik. Ai nuk është thjesht një libër me foto dhe tekste, por një udhërrëfyes i përsosur që ju shoqëron në një udhëtim thellësish, duke ju lejuar të eksploroni këtë projekt të shkëlqyeshëm artistik dhe të zbuloni një tjetër dimension të realitetit shoqëror.
“The Echoing Silences of Metal and Skin” është një eksperiencë që shkon përtej skulpturave dhe materialeve; është një udhëtim në thellësitë e shpirtit njerëzor. Ky instalacion nuk është vetëm një thirrje për ndryshim, por një kujtesë për fuqinë e artit për të ndryshuar botën./UBTNews/

© Dionesa Ebibi
Kulturë
Kush ishte aktori fitues Robert Duvall, që ndërroi jetë në moshën 95 vjeçare
Published
2 hours agoon
February 18, 2026
Robert Duvall (Robert Duvall), një aktor fitues i çmimit Oscar dhe i gjithanshëm, i cili la gjurmë të pashlyeshme në shumë role, nga ato kryesore deri tek ato dytësore, siç është koloneli që e donte napalmin në filmin “Apocalypse Now” dhe Boo Radley shpirtëror (Boo Radley) në “To Kill a Mockingbird”, vdiq në moshën 95 vjeç, njoftoi gruaja e tij.
Aktori, i cili luajti Tom Hagen (Tom Hagen), avokatin e familjes Corleone (Corleone) në filmin “The Godfather” dhe vazhdimin e tij të parë, si dhe rolin kryesor në mini-serialin televiziv “Lonesome Dove”, vdiq në paqe të dielën, sipas një deklarate që nuk zbuloi shkakun e vdekjes, sipas Reuters.
“Për secilin nga rolet e tij të shumta, Bob i dha më të mirën personazheve të tij dhe të vërtetës së shpirtit njerëzor që ata përfaqësonin”, tha Luciana Duvall në postim.
Duval luajti liderë të fortë si Lt. Col. Bull Meechum në “The Great Santina” dhe personazhi kryesor në “Stalin”, si dhe personazhe të dështuar dhe të thyer në “Tender Mercies” dhe “The Apostle”. Ai fitoi çmime për të dy llojet e roleve.
Duval, djali i një admirali të Marinës Amerikane dhe një aktoreje amatore, u rrit në Annapolis, Maryland. Pasi u diplomua në Kolegjin Principia në Illinois dhe shërbeu në Ushtrinë Amerikane, ai u transferua në New York, ku ndau një apartament me Dustin Hoffman dhe u miqësua me Gene Hackman ndërsa të tre ishin studentë të aktrimit që po përballonin vështirësi.
Pasi punoi në shfaqje të ndryshme televizive, Duval la një përshtypje të fortë edhe në role të vogla, siç ishte roli i tij i parë në film si i vetmuari misterioz Boo Radley në “To Kill a Mockingbird”.
Duval e mori këtë rol me sugjerimin e skenaristit të filmit Horton Foote, i cili e pëlqeu punën e Duval në një nga dramat e tij.
Foote më vonë shkroi Tender Mercies, një film të vitit 1983 për të cilin Duval fitoi një çmim Oscar për Aktorin më të Mirë si një këngëtar i dështuar i muzikës country.
Shtatë nominime për çmimin Oscar
Ndoshta roli më i paharrueshëm i Duval ishte në filmin epik të Frances Ford Coppola-s, Apocalypse Now, në vitin 1979, ku ai luajti rolin e nënkolonelit të ngathët dhe të fiksuar pas surfimit, Bill Kilgore.
Duval pati vetëm disa minuta në ekran, por gati sa nuk e vodhi filmin me sjelljen e tij në fushëbetejë pas një sulmi të suksesshëm, kur deklaroi me entuziazëm: “Më pëlqen aroma e napalmit në mëngjes”. Ajo mbante erë “si fitore”, tha Kilgore.
Ky rol i siguroi Duval një nga shtatë nominimet e tij për Oscar. Nominimi i dytë ishte për aktorin më të mirë mbështetës në filmin e Coppola-s, The Godfather, duke luajtur Tom Hagen, një avokat për familjen mafioze Corleone. Duval u shfaq gjithashtu në pjesën e dytë të “The Godfather”, por refuzoi pjesën e tretë sepse mendonte se oferta e pagës nuk ishte e mjaftueshme.
Duval u nominua gjithashtu për një Oscar për rolet e tij në filmat e vitit 2014, The Great Santini, The Apostle, A Civil Action dhe The Judge. Në total, ai u shfaq në pothuajse 100 filma.
Duval ishte i njohur për interpretimin e shpeshtë të roleve të kaubojve. Ai fitoi një çmim Emmy për mini-serialin televiziv “Broken Trail”, luajti me John Wayne në “True Grit” dhe u nominua për një çmim Emmy për mini-serialin “Lonesome Dove”. Ai shpesh thoshte se roli i kaubojit ligjor të sjellshëm Gus McRae në “Lonesome Dove” ishte i preferuari i tij.
“Mendoj se ‘godita’ një njeri shumë specifik që përfaqëson diçka të rëndësishme në historinë e lëvizjes sonë në Perëndim”, tha Duval për New York Times. “Pas kësaj, ndjeva se mund të dal në pension, se kisha bërë diçka.”
Kur u mërzit me Hollivudin, Duval filloi të bënte filmat e tij. Ai shkroi, drejtoi dhe mori një nominim për Oscar për rolin e tij në filmin “Apostulli”, historinë e një predikuesi në konflikt.
Duval bëri të njëjtën gjë me “Assassination Tango”, një film që i lejoi të tregonte pasionin e tij për tango dhe Argjentinën, ku takoi gruan e tij të katërt, Luciana Pedraza. Të dy lindën më 5 janar, por me 41 vjet diferencë.
Duval e ndau kohën e tij midis Los Angeles, Argjentinë dhe një ferme në Virxhinia, ku ai shndërroi një hambar në një sallë tangoje.
NEWBORN Monument ka marrë një pamje të re për 18-vjetorin e pavarësisë, duke u shndërruar në një vepër që flet për plagët, sfidat dhe forcën e një shteti të ri. Në zemër të Prishtinës, simboli i pavarësisë këtë vit vjen me konceptin “NEWBORN 18”, i frymëzuar nga arti japonez Kintsugi – teknika që i kthen thyerjet në vlerë përmes arit.
Autori i monumentit, Fisnik Ismaili, thekson se ideja pas transformimit lidhet me rrugëtimin e Kosovës ndër vite. Ashtu si në Kintsugi, ku plasaritjet nuk fshihen por theksohen me ar, edhe sfidat e një shoqërie mund të shndërrohen në forcë dhe identitet.
Monumenti aktualisht është ende në proces përfundimi, i rrethuar me skelet mbështetëse, ndërsa ngjyrat dhe motivet artistike i kanë dhënë një dimension të ri vizual. Veçanërisht bie në sy shkronja “R”, ku çarjet e arta simbolizojnë “ngjitjen” e plagëve – një metaforë e qartë se përvoja dhe sakrifica e bëjnë një komb më të fortë.
Që nga zbulimi më 17 shkurt 2008, në ditën e shpalljes së pavarësisë së Kosovës, NEWBORN është rilyer çdo vit, duke reflektuar tema që lidhen me njohjet ndërkombëtare, migrimin dhe integrimin evropian. Nga e verdha e ndezur e fillimit, deri te konceptet më të thelluara sociale e politike, ai ka mbetur një pasqyrë artistike e realitetit të vendit.
Me “NEWBORN 18”, mesazhi është i fuqishëm dhe i qartë: plagët nuk fshihen- ato ndriçohen. Dhe nëpërmjet tyre, Kosova vazhdon të ndërtojë identitetin e saj, duke e kthyer çdo sfidë në vlerë.
Sot, më 13 shkurt, në mbarë botën shënohet Dita Botërore e Radios, një ditë e shpallur nga UNESCO për të vlerësuar rolin dhendikimin e radios në informimin, edukimin dhe fuqizimin e shoqërisë.
Radio mbetet një nga mediumet më të vjetra, por edhe më të qëndrueshme të komunikimit, duke arritur miliona dëgjues çdo ditë, qoftë përmes valëve tradicionale apo platformave digjitale. Në kohë krizash, emergjencash apo fatkeqësish natyrore, radio ka dëshmuar se është burim i shpejtë dhe i besueshëm informacioni.
Në Kosovë, radiot lokale dhe kombëtare vazhdojnë të luajnë rol të rëndësishëm në jetën publike, duke sjellë lajme, emisione kulturore, muzikë dhe debate që pasqyrojnë zërin e komunitetit.
Në një botë që ndryshon me shpejtësi, radio vazhdon të mbetet një zë i qëndrueshëm, i afërt dhe i besueshëm për qytetarët. Dita Botërore e Radios na rikujton se forca e saj nuk qëndron vetëm në valët që transmeton, por në besimin që ndërton çdo ditë me dëgjuesit.
Radio mbetet një urë lidhëse mes njerëzve, ideve dhe komuniteteve, duke dëshmuar se fjala ka ende fuqinë të informojë, të frymëzojë dhe të bashkojë.
Kulturë
Brenda “Farmacisë së Shpirtit”: Biblioteka Mesjetare e Shën Galit
Published
7 days agoon
February 11, 2026By
UBTNEWS
Në zemër të Zvicrës lindore gjendet Biblioteka e Abacisë së St Gallen, një nga bibliotekat baroke më të ruajtura në botë, që ka mbijetuar për 1,300 vjet. Me rafta të mbushura me dorëshkrime mesjetare, globet tokësore dhe qiellore, mumiet egjiptiane dhe kabinetet e kurioziteteve nga e gjithë bota, biblioteka ngjall mahnitje dhe adhurim tek vizitorët.
“Shumë nga dorëshkrimet origjinale janë ende aty ku janë shkruar, studiuar dhe ruajtur për mijëra vjet,” tregon Albert Holenstein, drejtori i Qendrës së Trashëgimisë Kulturore Kishtare në bibliotekë. Koleksioni përfshin mbi 160,000 dorëshkrime dhe libra të printuar herët, duke përfshirë më shumë se 2,100 kodekse mesjetare.
Biblioteka ka mbijetuar shekuj trazirash fetare dhe politike, duke ruajtur një nga thesaret më të mëdhenj intelektualë të Europës. Përveç librave, vizitorët mund të shijojnë arkitekturën baroke, freske tavanore, galeri ballkoni dhe oborre të mahnitshme.
Sot, rreth 190,000 vizitorë vizitojnë bibliotekën çdo vit, duke e bërë atë një pikë kryesore të trashëgimisë kulturore dhe historike të Zvicrës. Një vend ku njohuria, historia dhe arti bashkohen, dhe ku lexuesit mund të ndjejnë magjinë e dijes të përjetshme. /BBC/
Rektori Hajrizi mori pjesë në Konferencën Ndërkombëtare mbi Traumën e Luftës në Kosovë
REL: Osmani merr pjesë në themelimin zyrtar të Bordit të Paqes në Uashington
Mario Ilievski, “Ylli i Javës” në Superligën e Kosovë
Dhuna në familje sërish dominon në raportin e Policisë
Këta janë sportistët më të paguar në Lojërat Olimpike në Itali
Kush ishte aktori fitues Robert Duvall, që ndërroi jetë në moshën 95 vjeçare
Përgjigjja evropiane ndaj OpenAI: Mistral investon 1.2 miliard euro në Suedi
Prizren: Vdes një grua në një vetaksident, dy të tjerë lëndohen
Dixon: Nuk ka prova që Veseli ka qenë pjesë e NPK-së, thashethemet nuk vlejnë
Të kërkuara
-
Aktualitet3 months agoMe shumicë votash, Vesa Shatri zgjidhet Kryetare e re e Këshillit Studentor të UBT-së
-
Lajmet nga UBT3 months agoNjohja me proceset profesionale televizive, vizita e studentëve të Media dhe Komunikim në Klan Kosova
-
Vendi2 months agoDizajneri grafik Berin Hasi ligjëron për studentët e Dizajnit të Integruar në UBT
-
Rajoni2 months agoProfesori i UBT-së, Hazir S. Çadraku dhe bashkëpunëtorët publikojnë artikullin “Historia e Mbrojtjes së Shpellës në Kosovë” në SpeleoMedit Magazine
