Lajmet

Një qytet ku jeta normale ka kaluar nën tokë

Forcat ruse janë ende në buzë të qytetit.

Published

on

Një pesëvjeçar mban një kukull teksa pret në një strehë nën tokë gjatë alarmit për bombardim në kryeqytetin ukrainas të Kievit.

Tingujt e luftës duket se po afrohen gjithnjë e më shumë në Kiev, me një seri shpërthimesh me një distancë prej rreth pesë minutash.

Forcat ruse janë ende në buzë të qytetit, duke u përpjekur të përparojnë kryesisht nga drejtimet veriore dhe lindore, por ato ende po përballen me rezistencën e forcave ukrainase.

Ky është një qytet ku jeta normale ka kaluar nën tokë: njerëzit janë në strehimore për bomba, në baza dhe sistemi i metrosë është shndërruar në një strehë 24 orëshe.

Dikur ishte një metropol evropian i lulëzuar me kafene të gjalla dhe muzikë që tingëllonte fort.

Tani të vetmet tinguj që tingëllojnë fort janë këto sulme nga forcat ruse dhe sirenat e sulmit ajror që bien në intervale të rregullta. /AFP/

Rajoni

Lista Studentore synon t’i rishqyrtojë marrëveshjet me Kosovën, BE-ja thotë se Serbia duhet t’i zbatojë

Published

on

By

Lista Studentore paralajmëron se do të shqyrtojë kushtetutshmërinë e marrëveshjeve të arritura në dialogun e Brukselit. Prishtina, ndërkohë, thotë se normalizimi i marrëdhënieve fillon me pranimin e realitetit.

“Kosova është shtet i pavarur dhe sovran dhe pavarësia e saj është e pakthyeshme”, thuhet në përgjigjen e Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe Diasporës së Kosovës për Radion Evropa e Lirë (REL).

Lista Studentore fitoi zgjedhjet në Serbi, duke mundur Partinë Përparimtare Serbe, e cila kishte qenë në pushtet për 14 vjet.

Në pjesën e programit kushtuar interesave kombëtare, Lista Studentore thotë se do ta kundërshtojë pavarësinë e Kosovës dhe se nuk do ta lejojë anëtarësimin e saj në organizata ndërkombëtare.

Me pranimin e Marrëveshjes për rrugën drejt normalizimit të marrëdhënieve në vitin 2023, Serbia u zotua se nuk do ta kundërshtonte anëtarësimin e Kosovës në organizata ndërkombëtare.

Palët u pajtuan edhe për planin e zbatimit të marrëveshjes. Marrëveshja parasheh që Kosova dhe Serbia të respektojnë integritetin territorial të njëra-tjetrës dhe t’i njohin simbolet kombëtare të njëra-tjetrës.

Lista Studentore paralajmëron gjithashtu se do t’i ndjekë penalisht të gjithë “përfaqësuesit përgjegjës të regjimit për të gjitha veprat e mundshme penale që lidhen me lidhjen dhe zbatimin e marrëveshjeve antikushtetuese në dëm të Serbisë”.

Çfarë thotë BE-ja?

Bashkimi Evropian, që ndërmjetëson dialogun mes Prishtinës dhe Beogradit, thotë se Serbia mbetet e detyruar t’i respektojë zotimet që ka marrë në dialog edhe pas ndryshimit të pushtetit.

“Rezultatet e zgjedhjeve parlamentare në Serbi nuk i ndryshojnë bazat e dialogut të ndërmjetësuar nga BE-ja dhe as detyrimet që kanë marrë përsipër palët”, tha një zëdhënës i BE-së në një deklaratë për REL-in pas fitores së Listës Studentore.

BE-ja pret që Serbia të vazhdojë të angazhohet në mënyrë konstruktive në dialog, t’i përmbushë detyrimet e saj dhe të ndihmojë në normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën.

Beogradi ende nuk e njeh pavarësinë e Kosovës. Që nga fillimi i dialogut më 2011, palët kanë arritur dhjetëra marrëveshje për çështje si liria e lëvizjes, integrimi i gjyqësorit dhe i policisë, energjia elektrike, telekomunikacioni, njohja e diplomave dhe statusin e komunitetit serb në Kosovë.

 

Çfarë thotë Kosova?

Ministria e Punëve të Jashtme dhe e Diasporës e Kosovës tha për Radion Evropa e Lirë se normalizimi i plotë i marrëdhënieve me Serbinë mund të arrihet vetëm nëse njohja e ndërsjellë është në qendër të procesit.

“Vetëm mbi këtë bazë mund të ndërtohen marrëdhënie evropiane të fqinjësisë së mirë. Mbetemi të përkushtuar ndaj një dialogu që ndihmon në arritjen e këtij qëllimi dhe i mundëson rajonit t’i kapërcejë tensionet e përsëritura dhe të ecë drejt paqes së qëndrueshme dhe bashkëpunimit të vazhdueshëm”, tha Ministria.

Sipas Ministrisë, qëndrimi i Listës Studentore ndaj Kosovës mund t’i thellojë ndasitë që dialogu synon t’i kapërcejë.

“Premtimi i Listës Studentore për ripërtëritjen politike të Serbisë tingëllon jobindës kur programi i saj shpreh zyrtarisht të njëjtat ambicie territoriale që karakterizuan politikën e qeverisë së mëparshme ndaj Republikës së Kosovës. Ata e konsiderojnë vendin tonë pjesë të Serbisë, e përcaktojnë shprehimisht këtë si objektiv politik dhe premtojnë se do ta bllokojnë anëtarësimin tonë në organizata ndërkombëtare”, thuhet në përgjigjen e Ministrisë.

Petrov thotë se anulimi i marrëveshjeve që Serbia ka zbatuar është pothuajse i pamundur

Kryetari i Gjykatës Kushtetuese të Serbisë, Vlladan Petrov, tha në një përgjigje me shkrim për Radion Evropa e Lirë se, sipas tij, është pothuajse e pamundur të rikthehet gjendja para zbatimit të marrëveshjeve që Serbia ka arritur me Kosovën.

Petrov, i cili theksoi se po shprehte mendimin e tij personal, tha se Serbia do të kishte bazë kushtetuese për t’u tërhequr në mënyrë të njëanshme nga dialogu vetëm nëse Gjykata Kushtetuese do ta ndryshonte qëndrimin e vitit 2014 dhe do t’i trajtonte marrëveshjet si traktate ndërkombëtare.

Në vitin 2014, Gjykata Kushtetuese e Serbisë hodhi poshtë kërkesën për të shqyrtuar kushtetutshmërinë dhe ligjshmërinë e Marrëveshjes së Parë të Brukselit. Gjykata e cilësoi atë marrëveshje politike, pa statusin e një traktati ndërkombëtar.

“Por, e përsëris, cilado qoftë natyra e tyre, Republika e Serbisë i ka zbatuar plotësisht prej kohësh, ndaj natyrshëm shtrohet pyetja se çfarë pasojash konkrete mund të sillte një vendim i tillë, edhe po ta marrim si hipotezë”, tha Petrov.

Pas fitores në zgjedhje, përfaqësuesit e Listës Studentore kërkuan dorëheqjen e disa drejtuesve të institucioneve, përfshirë Petrovin.

Cili është qëllimi i rishqyrtimit të marrëveshjeve?

Bogolub Millosavleviq, profesor i së drejtës kushtetuese në Serbi, thotë se ende nuk është e qartë se si do t’i rishqyrtojë Lista Studentore marrëveshjet e arritura në dialogun me Kosovën dhe çfarë synon të arrijë me këtë rishqyrtim.

“Nuk besoj se do të ndërmerrej ndonjë hap që bie ndesh me synimet dhe planet e Listës Studentore për t’u afruar me Bashkimin Evropian. Rishqyrtimi [i marrëveshjeve në kuadër të dialogut për normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën] duhet të ketë një qëllim, sepse pushteti i mëparshëm ka bërë gjithfarë gjërash”, tha ai për REL-in.

Dushan Janjiq, nga Forumi i Beogradit për Marrëdhënie Etnike, e sheh paralajmërimin për rishqyrtimin e kushtetutshmërisë së marrëveshjeve si një thirrje për partneritet me BE-në dhe për një minimum respekti. Ai nuk pret që Lista Studentore t’i drejtohet Gjykatës Kushtetuese të Serbisë.

Nga pikëpamja kushtetuese, Janjiq thotë se Kosovës dhe Serbisë do t’u shërbente një pauzë në dialog për të krijuar kushtet për partneritet dhe për ta vazhduar dialogun mbi baza të reja.

“Të mos nxitojmë. Le t’i hedhim themelet për vazhdimin e dialogut”, tha Janjiq. Sipas tij, vendimi i Gjykatës Kushtetuese i vitit 2014 mbetet në fuqi, pasi askush nuk mund ta rishqyrtojë.

Artan Muhaxhiri, analist politik nga Prishtina, e cilëson qëndrimin e Listës Studentore ndaj Kosovës si një “narrativë populiste” që bie ndesh me synimet e Serbisë për t’u afruar me BE-në.

Sipas Muhaxhirit, Lista Studentore ka mundësi të sjellë “ndryshime thelbësore pozitive në shoqërinë serbe”. Por, ai thotë se Lista do ta humbiste këtë mundësi nëse zgjedh të “hyjë në një betejë irracionale dhe të humbur paraprakisht për ta ndryshuar historinë në kontekstin e Kosovës”.

“Suksesi i ideve të tyre përparimtare për transformimin emancipues politik dhe sociokulturor të Serbisë do të varet nga sa realiste do të jetë qasja e tyre ndaj proceseve më të vështira dhe më delikate. Marrëdhëniet me Kosovën do të duhej të ishin ndër përparësitë kryesore”, tha ai për REL-in.

Muhaxhiri i sheh zgjedhjet presidenciale në Serbi, që duhet të mbahen deri në fund të vitit, si shpjegimin e vetëm për qëndrimin e deritanishëm të Listës Studentore ndaj Kosovës.

Sipas tij, dialogu nuk mund të vazhdojë nëse Lista Studentore nuk e ndryshon qasjen ndaj Kosovës. /REL/

 

Continue Reading

Aktualitet

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, u takua me Prof. Daniel Serwer

Published

on

By

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, u takua me profesorin e njohur amerikan Daniel Serwer, me rastin e vizitës së tij në Kosovë. Prof. Serwer është nderuar më parë nga UBT me çmimin “Honorary Degree – Excellence in Leadership”, në vlerësim të kontributit të tij të veçantë.

Gjatë takimit u diskutua për zhvillimet e përgjithshme në Kosovë, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe në nivel global, me theks të veçantë në mundësitë e bashkëpunimit akademik dhe zhvillimin e programeve të reja që UBT synon t’i avancojë në kuadër të strategjisë së saj të bashkëpunimit me SHBA-në.

Rektori Hajrizi e falënderoi Prof. Serwer për takimin dhe shkëmbimin e ideve, duke i bërë një ftesë të veçantë për një vizitë të radhës në UBT, në kuadër të aktiviteteve akademike ndërkombëtare.

Takimi rikonfirmoi rëndësinë e dialogut akademik ndërkombëtar dhe të partneriteteve strategjike në avancimin e arsimit të lartë dhe bashkëpunimit ndërkombëtar.

Continue Reading

Vendi

Nisin rrënimi i gjashtë objekteve pa leje në zonën e Liqenit të Ujmanit

Published

on

Inspektorati i Ministrisë së Mjedisit ka nisur rrënimin e gjashtë objekteve pa leje në zonën përreth Liqenit të Ujmanit, prej të cilave katër janë veranda dhe dy shtëpi.

Lajmin e ka bërë të ditur Ministria e Mjedisit, Fitore Pacolli duke njoftuar se aksioni po vazhdon pas rrënimit të ndërtimeve ilegale dhe pastrimit të zonës përreth Liqenit të Radoniqit.

Pas Ujmanit, aksioni pritet të vazhdojë edhe në zonat përreth liqeneve të Batllavës dhe Badovcit.

Ministria ka theksuar se mbrojtja e liqeneve dhe burimeve ujore është përgjegjësi e përbashkët dhe se nuk do të tolerohen ndërtime të paligjshme që cenojnë pasuritë natyrore.

“Ligji do të zbatohet pa përjashtim”, thuhet në njoftimin e ministrisë./A.K/

Continue Reading

Lajmet

A më duhet antibiotik? Një pyetje e përditshme në ambulancat dhe barnatoret e Kosovës

Published

on

By

Opinion nga Prof. Dr. Fitim Alidema, profesor i farmakologjisë në Fakultetin e Farmacisë, UBT

“Doktor, fëmija ka temperaturë që nga mbrëmë. A i duhet antibiotik?” Prindi që e bën këtë pyetje dëshiron të dijë sa serioze është gjendja e fëmijës dhe çfarë mund të bëjë për të. Nëse pas kontrollit dëgjon vetëm fjalët “është virozë”, mund të kthehet në shtëpi po aq i shqetësuar sa kur erdhi. I duhet shpjeguar çfarë tregoi kontrolli, si mund t’ia lehtësojë fëmijës shqetësimet dhe cilat shenja kërkojnë një vizitë tjetër. Si profesor i farmakologjisë, besoj se kjo bisedë është një pikënisje e mirë për të folur për përdorimin e antibiotikëve në Kosovë.

Nga 18 deri më 24 nëntor shënohet Java Botërore e Ndërgjegjësimit për Rezistencën Antimikrobike. Këtë vit, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) e ka vënë theksin te qasja “Një Shëndet”, që lidh shëndetin e njerëzve me atë të kafshëve dhe të mjedisit. Antibiotikët përdoren si në mjekësi, ashtu edhe në veterinari. Bakteret rezistente mund të përhapen mes njerëzve dhe kafshëve, por edhe përmes mjedisit. Prandaj, krahas përdorimit të kujdesshëm të këtyre barnave, OBSH-ja i kushton rëndësi parandalimit të infeksioneve përmes vaksinimit, higjienës dhe ujit të sigurt.

Po çfarë do të thotë rezistenca për një pacient? Në bisedat e përditshme dëgjohet shprehja “më është mësuar trupi me këtë antibiotik”. Në të vërtetë, rezistenca është veti e bakterit. Kjo do të thotë se bakteri mund t’i mbijetojë veprimit të një antibiotiku që zakonisht përdoret kundër tij. Për shembull, një paciente me infeksion urinar mund ta marrë barin pikërisht siç ia ka përshkruar mjeku dhe përsëri të mos përmirësohet. Një nga arsyet e mundshme është se bakteri që po e shkakton infeksionin është rezistent ndaj atij antibiotiku. Përdorimi i panevojshëm i antibiotikëve u jep baktereve rezistente më shumë mundësi të mbijetojnë dhe të shumohen. Ato mund të përhapen edhe te njerëz të tjerë.

Te ky shembull kuptohet edhe vlera e antibiogramit. Nëse infeksioni urinar përsëritet ose shqetësimet vazhdojnë pavarësisht trajtimit, mjeku mund të kërkojë urinokulturë me antibiogram. Me urinokulturë, laboratori kontrollon nëse në mostrën e urinës rritet ndonjë bakter dhe e identifikon atë. Nëse izolohet një bakter, antibiogrami tregon ndaj cilëve antibiotikë është i ndjeshëm dhe ndaj cilëve është rezistent. Mjeku e vlerëson rezultatin së bashku me simptomat dhe ecurinë e pacientes. Kështu ka një bazë më të saktë për të vendosur nëse trajtimi i filluar duhet të vazhdojë apo të ndryshojë.

Kur një analizë e tillë është e nevojshme, mostra merret, kur është e mundur, para dozës së parë të antibiotikut. Në rast të një infeksioni të rëndë që kërkon trajtim urgjent, mjekimi fillon pa pritur përgjigjen e laboratorit dhe rishikohet kur vjen rezultati. Për pacientin ka rëndësi edhe një hollësi që mund të harrohet lehtë. Kur e jep mostrën, duhet ta dijë kur pritet përgjigjja dhe me cilin mjek do ta diskutojë.

Në Kosovë, Ministria e Shëndetësisë ka hartuar një udhëzues për përdorimin e antibiotikëve në kujdesin parësor. Edhe Strategjia Sektoriale e Shëndetësisë 2025–2030 përfshin objektiva për uljen e përdorimit të tyre. Për mjekun familjar, vendimi nis nga pacienti që ka përballë. Kur një infeksion kërkon antibiotik, pacienti duhet ta marrë me kohë, në dozën e duhur dhe për aq ditë sa i nevojiten. Kur bëhet fjalë për grip ose ftohje, mjeku duhet t’ia shpjegojë se këto sëmundje shkaktohen nga viruset dhe antibiotiku nuk e përshpejton shërimin. Në të dyja rastet, pacienti ka nevojë të dijë çfarë të presë gjatë ditëve në vijim.

Qytetari ka të drejtë të pyesë “Pse po ma përshkruani këtë antibiotik?”, “Kur mund të pres përmirësim?” apo “A do të më ndihmonte një analizë në rastin tim?”. Këto pyetje duhen mirëpritur. Kujdes duhet pasur kur pacienti këmbëngul për një antibiotik të caktuar sepse “më ka bërë mirë herën e kaluar” ose sepse një familjar me shqetësime të ngjashme ka marrë të njëjtin bar. Dy njerëz me dhimbje fyti mund të kenë nevojë për trajtime të ndryshme. Po ashtu, nëse gjendja nuk po përmirësohet, hapi i duhur është rikontrolli. Ndërrimi i barit me iniciativë personale, me bindjen se një antibiotik tjetër është “më i fortë”, mund ta vonojë trajtimin që i nevojitet pacientit.

Disa qytetarë thonë se kanë mundur të marrin antibiotik pa recetë në barnatore. Këto përvoja meritojnë të dëgjohen dhe të trajtohen me seriozitet. Për shumë familje, farmacisti është ndër profesionistët shëndetësorë të cilëve u drejtohen më lehtë. Pikërisht për shkak të këtij besimi, këshilla e tij ka peshë. Kur dikush kërkon një antibiotik që e ka përdorur më parë, farmacisti mund ta dëgjojë, t’i shpjegojë pse të njëjtat shqetësime mund të kenë një shkak tjetër dhe ta drejtojë te mjeku për kontroll. Qytetari që del nga barnatorja pa antibiotik, por e ka kuptuar pse i duhet një vizitë dhe ku duhet të drejtohet, ka marrë një shërbim të vlefshëm profesional.

Puna e farmacistit është po aq e rëndësishme kur pacienti vjen me recetë. Për prindin që merr antibiotik të lëngshëm për fëmijën, një nga këshillat më të dobishme është t’i tregohet konkretisht si matet doza e përshkruar. Një pacient mund të ketë paqartësi për orarin e marrjes. Një tjetër mund të përdorë disa barna ose të ketë pasur më parë një reaksion alergjik që nuk e përmend pa u pyetur. Biseda në barnatore është rasti për t’i sqaruar këto hollësi para dozës së parë.

Si profesor i farmakologjisë, mendoj se në Kosovë duhet t’u flasim qytetarëve më hapur edhe për efektet anësore. Të përzierat, barkqitja ose skuqja e lëkurës mund të shfaqen edhe kur antibiotiku është përshkruar me të drejtë. Pacienti duhet të dijë me kë të këshillohet nëse i shfaqen këto shqetësime. Duhet t’i njohë edhe shenjat që kërkojnë veprim të menjëhershëm. Nëse pas marrjes së antibiotikut i vështirësohet frymëmarrja ose i ënjten buzët, gjuha apo fyti, duhet të kërkojë menjëherë ndihmë urgjente, sepse mund të bëhet fjalë për një reaksion të rëndë alergjik. Koha për t’ia dhënë këtë informacion është kur i përshkruhet bari ose kur e merr në barnatore.

Mesazhi im për qytetarin

Kur shkoni te mjeku, tregoni çfarë ju shqetëson, prej sa kohësh dhe çfarë barnash keni marrë. Pyeteni lirisht nëse ju duhet antibiotik dhe pse. Nëse infeksioni përsëritet ose nuk po përmirësoheni, kërkoni rivlerësim dhe pyesni nëse ka arsye për kulturë me antibiogram. Kur ju përshkruhet antibiotik, merreni në dozën, orarin dhe kohëzgjatjen e udhëzuar. Nëse keni paqartësi ose ju shfaqet ndonjë shqetësim gjatë trajtimit, këshillohuni me mjekun ose farmacistin. Mos përdorni antibiotikë të mbetur në shtëpi dhe mos ia jepni barin tuaj një familjari, edhe kur ju duket se ka të njëjtat shenja.

Nëse pas kontrollit mjeku vlerëson se mund të shëroheni pa antibiotik, bëjini edhe dy pyetje të thjeshta. “Çfarë mund të bëj që të ndihem më mirë?” dhe “Kur duhet të vij përsëri për kontroll?”. Si qytetar, keni të drejtë ta kuptoni vendimin që merret për shëndetin tuaj. Si profesionistë shëndetësorë, ne kemi për detyrë t’jua shpjegojmë me fjalë të qarta.

 

 

 

Continue Reading

Të kërkuara