Kulturë
Naum Veqilharxhi, iluministi i Rilindjes Kombëtare
Published
1 year agoon
By
UBT NewsMuzeu Historik Kombëtar kujtoi sot në 227-vjetorin e lindjes ideologun e parë të Rilindjes Kombëtare Shqiptare, Naum (Bredhi) Veqilharxhin (1797-1854).
Naum Veqilharxhi, një mendimtar i shquar dhe iluminist i thellë, luajti një rol të pazëvendësueshëm në formimin e ideve që do të shërbenin si bazë për lëvizjen e Rilindjes Kombëtare Shqiptare. Lindi në Vithkuq të Korçës, një fshat i njohur për traditat e tij kulturore, ku kaloi fëmijërinë. Pas vitit 1806, ai dhe familja e tij u shpërngulën në Moldavi, duke u vendosur në Kishinjev, ku filluan përpjekjet e tij për t’u angazhuar në çështje më të mëdha kombëtare.
Një nga momentet më të rëndësishme në jetën e tij ishte pjesëmarrja në kryengritjen e eteristëve në Rumani në vitin 1821, një ngjarje që do të shënonte një kthesë të rëndësishme në historinë e popullit shqiptar. Veqilharxhi, si një nga udhëheqësit e kësaj kryengritjeje, e ngriti lart çështjen e çlirimit të Shqipërisë, duke e lidhur atë ngushtë me idealet iluministe të arsimit dhe zhvillimit kombëtar.
Veprat e tij, si përpjekjet për të ndihmuar në shkrimin dhe përhapjen e gjuhës shqipe, janë ndihmës të mëdhenj në zhvillimin e identitetit kombëtar shqiptar. Në vitin 1824, ai nisi punën për hartimin e një alfabete të re për shqipen, të përbërë nga 33 shkronja, që synonte të përputhej me fonetikën e gjuhës. Ky alfabet, që do të ishte i pranueshëm nga të gjithë, u shfaq për herë të parë në abetaren “Evëtari”, botuar në vitin 1844. Ky hap ishte një akt revolucionar për kohën dhe u prit me entuziazëm, duke shërbyer si një mjet i fuqishëm për arsimimin e popullsisë, kryesisht në krahinat jugore të Shqipërisë. Edhe më vonë, për të përmbushur kërkesat e mëtejshme, ai e ribotoi këtë abetare në vitin 1845 me titullin “Fare i ri Evëtar shqip”.
Po ashtu, Veqilharxhi krijoi një gramatikë dhe përgatiti libra e dorëshkrime të tjera që janë humbur, por që dëshmojnë pasionin dhe angazhimin e tij për zhvillimin e arsimit dhe përhapjen e kulturës shqiptare. Në vitin 1846, ai botoi një “Letër qarkore” në gjuhën greke, që i drejtohej bashkatdhetarëve ortodoksë në Shqipëri, duke theksuar nevojën e ruajtjes së identitetit kombëtar.
Një tjetër aspekt i veprës së Naum Veqilharxhit është vizioni i tij për një Shqipëri të lirë dhe të pavarur, që do të mbështetej në gjuhën e saj dhe kulturën kombëtare. Ai ishte ndër të parët që kuptoi rrezikun e madh të shkombëtarizimit që vinte nga shkollat e huaja, të cilat shërbenin për të asimiluar shqiptarët në identitetet e huaja, dhe punoi për të krijuar një sistem shkollor shqiptar që do të përfshinte të gjithë fëmijët, duke i dhënë arsimin si një mjet për t’u ngritur në nivelin e kombeve të qytetëruara.

Veqilharxhi ishte një njeri me largpamësi të thellë, që nuk e sheh popullin shqiptar si një masë të thjeshtë, por si një komb me karakter të veçantë, me gjuhën dhe zakonet e tij, me një thesar të pasur kulturor. Ai besonte se shqiptarët, me aftësitë dhe virtytet e tyre, mund të krijonin një shtet të fortë dhe të lirë, dhe për këtë arsye, ai luftoi gjithmonë kundër atyre që ishin vënë në shërbim të të huajve dhe që donin të shkatërronin identitetin shqiptar.
Veprat e Naum Veqilharxhit, sidomos angazhimi i tij për arsimin dhe kulturën, e bëjnë atë një figurë themelore të Rilindjes Kombëtare Shqiptare. I helmuar në Stamboll nga Patrikana, ai u largua nga jeta, por la një trashëgimi të pashlyeshme. Naum Veqilharxhi u bë një shprehës i një kthese të madhe në historinë e kombit shqiptar, duke hapur rrugën për një popull të kulturuar, të arsimuar dhe të lirë, që më vonë do të çonte në shpalljen e pavarësisë dhe krijimin e shtetit shqiptar./UBTNews/
Kulturë
Ansambli i Përmetit prezanton folklorin shqiptar në festivalin ndërkombëtar në Evropë
Published
2 hours agoon
April 15, 2026By
UBT News
Ansambli Folklorik i Përmetit po përfaqëson Shqipërinë në Festivalin Botëror të Folklorit, i cili këtë vit po zhvillohet në Itali, Francë dhe Monte Karlo.
Gjatë ditës së sotme, artistët përmetarë morën pjesë në paradën hapëse të festivalit në qytetin e Sanremos, Itali, duke sjellë në skenë elementët më përfaqësues të traditës shqiptare.Të veshur me kostume tradicionale me vlera të veçanta dhe duke interpretuar valle e këngë karakteristike, ansambli po prezanton kulturën përmetare dhe shqiptare në disa nga qytetet më të njohura evropiane, përfshirë Sanremon, Kanën dhe Monakon.
Gjatë ditëve në vijim, ansambli pritet të sjellë një program të pasur artistik, me qëllim promovimin e trashëgimisë kulturore shqiptare në arenën ndërkombëtare. Përmes performancave të tyre, artistët synojnë të përcjellin vlerat e traditës, muzikës dhe identitetit kulturor të zonës së Përmetit.Pjesëmarrja në këtë festival konsiderohet një mundësi e rëndësishme për promovimin e kulturës shqiptare, si dhe për forcimin e bashkëpunimit me grupe të tjera folklorike nga vende të ndryshme të botës.
Kulturë
“Mona Lisa”, kryevepra e Leonardo da Vinçit dhe historia e vjedhjes që e bëri ikonë botërore
Published
4 hours agoon
April 15, 2026By
UBT News
“Mona Lisa”, e pikturuar nga Leonardo da Vinçi në fillim të shekullit 16-të, konsiderohet si një nga veprat më të rëndësishme dhe më të njohura në historinë e artit. E realizuar me një teknikë të avancuar dhe e dalluar për buzëqeshjen e saj enigmatike, kjo pikturë është bërë simbol i artit botëror dhe një ndër atraksionet kryesore të Muzeut të Luvrit në Paris.
Megjithatë, fama e saj globale u rrit ndjeshëm pas një ngjarjeje të pazakontë që ndodhi rreth një shekull më parë. Në vitin 1911, italiani Vincenzo Peruggia, i cili kishte punuar në muze, vodhi pikturën duke besuar se ajo duhej të kthehej në Itali, pasi mendonte se ishte marrë padrejtësisht nga francezët.
Ai arriti ta nxjerrë pikturën nga muzeu duke e fshehur nën xhaketë, ndërsa mungesa e saj u vu re vetëm pas më shumë se 24 orësh, duke shkaktuar një skandal të madh dhe mbylljen e përkohshme të muzeut. Rasti mori vëmendje të jashtëzakonshme mediatike, duke e bërë “Mona Lisën” edhe më të famshme në mbarë botën.
Pas dy vitesh, Peruggia u përpoq ta shiste pikturën në Itali, por u zbulua dhe u arrestua. Ai u dënua me shtatë muaj burg, ndërsa piktura u kthye sërish në Luvër.
Sot, “Mona Lisa” mbetet vepra më e famshme artistike në botë, duke tërhequr mijëra vizitorë çdo ditë dhe duke ruajtur statusin e saj si ikonë e pakrahasueshme e artit.
Kulturë
574-vjetori i lindjes së Leonardo da Vinçit
Published
10 hours agoon
April 15, 2026By
UBT News
Sot, më 15 prill, përkujtohet ditëlindja e Leonardo da Vinçit (1452–1519), një nga figurat më të shquara të Rilindjes Evropiane dhe një ndër mendjet më të ndritura në historinë e njerëzimit.
I njohur si polimat, Leonardo da Vinçi shquhej për interesat dhe kontributin e tij në shumë fusha, përfshirë pikturën, skulpturën, arkitekturën, inxhinierinë, shkencën, muzikën, matematikën, anatominë, astronominë dhe botanikën. Ai konsiderohet një nga piktorët më të mëdhenj të të gjitha kohërave, ndërsa shpesh cilësohet edhe si përfaqësuesi më i plotë i idealit të njeriut të Rilindjes.
Veprat e tij artistike dhe studimet shkencore dëshmojnë për një vizion të avancuar për kohën, ndërsa disa prej ideve dhe skicave të tij lidhen me shpikje që do të realizoheshin shekuj më vonë. Leonardo ishte nxënës i Andrea del Verrocchio-s, ku zhvilloi aftësitë e tij artistike dhe u ndikua nga bashkëkohësit e tij, për të krijuar më pas një stil unik dhe novator.
Trashëgimia e Leonardo da Vinçit mbetet e jashtëzakonshme, duke e vendosur atë ndër figurat më të rëndësishme të historisë së artit dhe shkencës, ndërsa ndikimi i tij vazhdon të frymëzojë breza të tërë edhe sot.
Dita Botërore e Artit festohet çdo vit më 15 prill, si një mundësi për të nxitur zhvillimin e artit dhe për të theksuar rëndësinë e tij në jetën e përditshme. Kjo datë shërben si një kujtesë për njerëzit që, përtej ritmit të ngarkuar të jetës, të ndalen dhe të vërejnë bukurinë që i rrethon.
E shpallur nga Shoqata Ndërkombëtare e Artit, kjo ditë lidhet me ditëlindjen e Leonardo da Vinçit, një nga figurat më të shquara të historisë së artit dhe shkencës. Festimi i parë u mbajt në vitin 2012, me pjesëmarrjen e artistëve nga vende të ndryshme të botës përmes ekspozitave, konferencave dhe aktiviteteve muzeale.
Arti shfaqet në forma të ndryshme, si muzika, piktura, skulptura, vallëzimi, letërsia dhe kinemaja, duke u bërë një mjet i fuqishëm për shprehjen e emocioneve dhe ideve. Ai nxit kuriozitetin, krijon dialog dhe ndihmon në kuptimin e botës përmes perspektivave të ndryshme.
Dita Botërore e Artit synon gjithashtu të mbështesë artistët dhe të inkurajojë shprehjen e lirë, duke e konsideruar artin një element thelbësor për zhvillimin kulturor dhe shoqëror.
Ansambli i Përmetit prezanton folklorin shqiptar në festivalin ndërkombëtar në Evropë
Ekzekutohen pensionet për mbi 286 mijë përfitues në Kosovë
Zyrtari amerikan: Vazhdojnë bisedimet me Iranin për zgjatjen e armëpushimit
Ruby Rose akuzon Katy Perryn për sulm seksual, nis hetimi në Melbourne
Sorensen sot në Kosovë për takim me Kurtin
Paradoksi i vijës bregdetare: pse gjatësia e brigjeve nuk mund të matet saktësisht
“The Devil Wears Prada 2”: Një vazhdim më i butë që rrezikon të humbasë thelbin kritik
Tragjedi në Turqi: Katër të vrarë nga të shtënat me armë në një shkollë
“Mona Lisa”, kryevepra e Leonardo da Vinçit dhe historia e vjedhjes që e bëri ikonë botërore
Të kërkuara
-
Lajmet2 months agoUBT nderon Familjen Jashari me Dekoratën Jetësore të Nderit
-
Lajmet3 months agoStudentët e UBT-së në vizitë studimore në Presidencën e Republikës së Kosovës
-
Lajmet2 months agoPërfundon seanca e sotme në Hagë për pengim të drejtësisë
-
Aktualitet2 months agoZPS: 437 incidente të ndalimit
