Kulturë

Naum Veqilharxhi, iluministi i Rilindjes Kombëtare

Published

on

Muzeu Historik Kombëtar kujtoi sot në 227-vjetorin e lindjes ideologun e parë të Rilindjes Kombëtare Shqiptare, Naum (Bredhi) Veqilharxhin (1797-1854).

Naum Veqilharxhi, një mendimtar i shquar dhe iluminist i thellë, luajti një rol të pazëvendësueshëm në formimin e ideve që do të shërbenin si bazë për lëvizjen e Rilindjes Kombëtare Shqiptare. Lindi në Vithkuq të Korçës, një fshat i njohur për traditat e tij kulturore, ku kaloi fëmijërinë. Pas vitit 1806, ai dhe familja e tij u shpërngulën në Moldavi, duke u vendosur në Kishinjev, ku filluan përpjekjet e tij për t’u angazhuar në çështje më të mëdha kombëtare.

Një nga momentet më të rëndësishme në jetën e tij ishte pjesëmarrja në kryengritjen e eteristëve në Rumani në vitin 1821, një ngjarje që do të shënonte një kthesë të rëndësishme në historinë e popullit shqiptar. Veqilharxhi, si një nga udhëheqësit e kësaj kryengritjeje, e ngriti lart çështjen e çlirimit të Shqipërisë, duke e lidhur atë ngushtë me idealet iluministe të arsimit dhe zhvillimit kombëtar.

Veprat e tij, si përpjekjet për të ndihmuar në shkrimin dhe përhapjen e gjuhës shqipe, janë ndihmës të mëdhenj në zhvillimin e identitetit kombëtar shqiptar. Në vitin 1824, ai nisi punën për hartimin e një alfabete të re për shqipen, të përbërë nga 33 shkronja, që synonte të përputhej me fonetikën e gjuhës. Ky alfabet, që do të ishte i pranueshëm nga të gjithë, u shfaq për herë të parë në abetaren “Evëtari”, botuar në vitin 1844. Ky hap ishte një akt revolucionar për kohën dhe u prit me entuziazëm, duke shërbyer si një mjet i fuqishëm për arsimimin e popullsisë, kryesisht në krahinat jugore të Shqipërisë. Edhe më vonë, për të përmbushur kërkesat e mëtejshme, ai e ribotoi këtë abetare në vitin 1845 me titullin “Fare i ri Evëtar shqip”.

Po ashtu, Veqilharxhi krijoi një gramatikë dhe përgatiti libra e dorëshkrime të tjera që janë humbur, por që dëshmojnë pasionin dhe angazhimin e tij për zhvillimin e arsimit dhe përhapjen e kulturës shqiptare. Në vitin 1846, ai botoi një “Letër qarkore” në gjuhën greke, që i drejtohej bashkatdhetarëve ortodoksë në Shqipëri, duke theksuar nevojën e ruajtjes së identitetit kombëtar.

Një tjetër aspekt i veprës së Naum Veqilharxhit është vizioni i tij për një Shqipëri të lirë dhe të pavarur, që do të mbështetej në gjuhën e saj dhe kulturën kombëtare. Ai ishte ndër të parët që kuptoi rrezikun e madh të shkombëtarizimit që vinte nga shkollat e huaja, të cilat shërbenin për të asimiluar shqiptarët në identitetet e huaja, dhe punoi për të krijuar një sistem shkollor shqiptar që do të përfshinte të gjithë fëmijët, duke i dhënë arsimin si një mjet për t’u ngritur në nivelin e kombeve të qytetëruara.

Veqilharxhi ishte një njeri me largpamësi të thellë, që nuk e sheh popullin shqiptar si një masë të thjeshtë, por si një komb me karakter të veçantë, me gjuhën dhe zakonet e tij, me një thesar të pasur kulturor. Ai besonte se shqiptarët, me aftësitë dhe virtytet e tyre, mund të krijonin një shtet të fortë dhe të lirë, dhe për këtë arsye, ai luftoi gjithmonë kundër atyre që ishin vënë në shërbim të të huajve dhe që donin të shkatërronin identitetin shqiptar.

Veprat e Naum Veqilharxhit, sidomos angazhimi i tij për arsimin dhe kulturën, e bëjnë atë një figurë themelore të Rilindjes Kombëtare Shqiptare. I helmuar në Stamboll nga Patrikana, ai u largua nga jeta, por la një trashëgimi të pashlyeshme. Naum Veqilharxhi u bë një shprehës i një kthese të madhe në historinë e kombit shqiptar, duke hapur rrugën për një popull të kulturuar, të arsimuar dhe të lirë, që më vonë do të çonte në shpalljen e pavarësisë dhe krijimin e shtetit shqiptar./UBTNews/

Vendi

Filharmonia e Kosovës mbërrin në Berlin për “Syrigana”

Published

on

Instrumentalistët dhe ekipi i Filharmonisë së Kosovës kanë mbërritur në Berlin për përgatitjet finale të prezantimit të operës “Syrigana” nga artisti Petrit Halilaj, në një nga hapësirat më të rëndësishme të artit bashkëkohor në Evropë, Hamburger Bahnhof – Nationalgalerie der Gegenwart.

Para provave dhe performancave, artistët vizituan ambientet e muzeut dhe ekspozitën “An Opera Out of Time”, ku “Syrigana” prezantohet si një formë e re performative.

Nën dirigjimin e Marco Crispo, Filharmonia e Kosovës interpreton partiturën e kompozuar nga Lugh O’Neill, së bashku me sopranot Nina Guo dhe Urta Haziraj, si dhe ansamblin “Don’t Listen to Your Neighbors”.

Pas premierës në Kosovë gjatë verës së vitit 2025, “Syrigana” prezantohet tashmë në Berlin si pjesë e programit jubilar për 30-vjetorin e Hamburger Bahnhof.

Continue Reading

Vendi

Koncert artistik në UBT: Studentët demonstrojnë aftësitë e tyre në kitarë, vokal dhe audioproduksion

Published

on

By

Në kuadër të aktiviteteve të organizuara gjatë Ditëve të Artit dhe Dizajnit në UBT, Fakulteti i Muzikës Moderne, Prodhimit Digjital dhe Menaxhmentit realizoi një koncert të veçantë artistik në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së, duke sjellë para publikut talentin dhe kreativitetin e studentëve.

Nën udhëheqjen e profesorit Urim Maliqi, studentët e klasës së kitarës prezantuan një program të larmishëm muzikor, i cili përfshinte interpretime të njohura pop, si dhe vepra instrumentale të zhanreve jazz dhe blues. Koncerti u karakterizua nga një atmosferë dinamike dhe interpretim profesional, duke reflektuar përkushtimin e studentëve ndaj zhvillimit të aftësive artistike dhe performuese.

Një dimension i veçantë i këtij aktiviteti ishte bashkëpunimi ndërdisiplinor mes studentëve të programeve të ndryshme të fakultetit. Në koncert morën pjesë edhe studentët e Audioproduksionit dhe Performancës Vokale, të cilët ndjekin kitarën si lëndë zgjedhore, duke krijuar një sinergji artistike që pasqyron qasjen moderne të UBT-së në edukimin muzikor.

Përmes performancave live, studentët patën mundësinë të prezantojnë njohuritë dhe aftësitë e fituara gjatë studimeve, duke fituar njëkohësisht përvojë të rëndësishme skenike dhe profesionale. Kjo përvojë kontribuon në përgatitjen e tyre për sfidat e industrisë së muzikës dhe arteve performuese.

Aktivitete të tilla dëshmojnë përkushtimin e UBT-së për të krijuar hapësira ku studentët mund të shprehin talentin e tyre, të zhvillojnë kreativitetin dhe të ndërtojnë përvoja praktike që plotësojnë procesin akademik.

Continue Reading

Vendi

Studentët e UBT-së zbulojnë dimensionin e ri të muzeve në epokën digjitale

Published

on

By

Në kuadër të aktiviteteve të organizuara gjatë Ditëve të Artit dhe Dizajnit në UBT, studentët e programit Art dhe Media Digjitale po vazhdojnë të përfitojnë nga përvoja të drejtpërdrejta profesionale, të cilat ndërlidhin teorinë akademike me praktikën dhe zhvillimet bashkëkohore në fushën e artit, kulturës dhe trashëgimisë.

Në këtë frymë, në kuadër të lëndës “Praktika në Studio 4”, me profesorin Gazmend Ejupi, studentët morën pjesë në një diskutim të organizuar në Muzeun Etnologjik “Emin Gjiku”, me ftesë të drejtoreshës së Muzeut Kombëtar të Kosovës, Vjollca Aliu, në shënim të Ditës Ndërkombëtare të Muzeve.

Diskutimi u përqendrua në rolin që muzetë luajnë në ndërtimin e paqes, nxitjen e dialogut kulturor dhe reflektimin publik, si dhe në sfidat dhe mundësitë që sjellin konceptet e reja kuratoriale në Kosovë. Për studentët e UBT-së, kjo përvojë përbënte një mundësi të vlefshme për të kuptuar muzeun jo vetëm si institucion që ruan trashëgiminë kulturore, por edhe si një hapësirë dinamike edukative, kreative dhe bashkëkohore.

Gjatë diskutimit u trajtuan edhe çështje që lidhen me zhvillimin e sektorit muzeal në Kosovë, përfshirë qasjet inovative kuratoriale, përmirësimin e infrastrukturës, aktivizimin e koleksioneve dhe përfshirjen më të madhe të brezave të rinj në jetën kulturore. Po ashtu, u prezantuan investimet dhe projektet që po realizohen në kuadër të Programit Kombëtar të Muzeve, në institucione të rëndësishme si Muzeu i Burgut të Idealit në Prishtinë, Kullat e Isë Boletinit dhe Muzeu Etnologjik “Emin Gjiku”.

Pjesëmarrja në aktivitete të tilla pasqyron qasjen e UBT-së për të krijuar ura bashkëpunimi ndërmjet studentëve dhe institucioneve profesionale, duke u mundësuar atyre të njihen nga afër me praktikat më të mira të sektorit dhe me sfidat reale të profesionit.

Për studentët e programit Art dhe Media Digjitale, diskutime të këtij karakteri janë veçanërisht të rëndësishme, pasi hapin perspektiva të reja për mënyrën se si arti bashkëkohor, mediat digjitale, dizajni ekspozues, arkivat digjitale dhe format inovative të dokumentimit mund të kontribuojnë në transformimin e muzeve në hapësira interaktive dhe gjithëpërfshirëse për publikun.

Përmes organizimit të aktiviteteve të tilla, UBT vazhdon të dëshmojë përkushtimin e tij në ofrimin e një edukimi modern, të ndërlidhur ngushtë me praktikën profesionale dhe zhvillimet aktuale në fushat e artit, kulturës dhe teknologjisë.

Continue Reading

Lajmet

Studentët e UBT-së prezantojnë kreativitetin e tyre në ekspozitën “Whatever is Found Online, Do Not Look For Here”

Published

on

By

Në kuadër të Ditëve të Artit dhe Dizajnit në UBT, është hapur ekspozita artistike “Whatever is Found Online, Do Not Look For Here”, një aktivitet që solli para publikut kreativitetin, imagjinatën dhe qasjen bashkëkohore të studentëve të Fakultetit të Artit dhe Medias Digjitale.

Ekspozita u hap në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së në Lipjan, duke mbledhur studentë, profesorë, artistë dhe vizitorë të shumtë të interesuar për artin dhe dizajnin bashkëkohor.

Punimet e ekspozuara janë realizuar nga studentët në kuadër të lëndëve “Moduli i Pikturës” dhe “Vizatim Kreativ”, nën mentorimin e ligjëruesit Fatmir Mustafa, i cili ka udhëhequr studentët në zhvillimin e koncepteve artistike dhe eksplorimin e formave të reja të shprehjes vizuale.

Ekspozita është një gamë e gjerë punimesh artistike, të cilat trajtojnë perceptimin e realitetit digjital, ndikimin e internetit në kulturën vizuale dhe raportin mes hapësirës virtuale dhe asaj reale. Përmes qasjeve kreative dhe eksperimentale, studentët sollën interpretime unike artistike, duke reflektuar mbi mënyrën se si informacioni dhe imazhet online ndikojnë në përditshmërinë dhe identitetin modern.

Ky aktivitet u realizua në kuadër të Ditëve të Artit dhe Dizajnit në UBT, një platformë që synon promovimin e talenteve të reja, zhvillimin e mendimit kritik artistik dhe krijimin e hapësirave për prezantimin e punës së studentëve para publikut.

Continue Reading

Të kërkuara