Kulturë

Naum Veqilharxhi, iluministi i Rilindjes Kombëtare

Published

on

Muzeu Historik Kombëtar kujtoi sot në 227-vjetorin e lindjes ideologun e parë të Rilindjes Kombëtare Shqiptare, Naum (Bredhi) Veqilharxhin (1797-1854).

Naum Veqilharxhi, një mendimtar i shquar dhe iluminist i thellë, luajti një rol të pazëvendësueshëm në formimin e ideve që do të shërbenin si bazë për lëvizjen e Rilindjes Kombëtare Shqiptare. Lindi në Vithkuq të Korçës, një fshat i njohur për traditat e tij kulturore, ku kaloi fëmijërinë. Pas vitit 1806, ai dhe familja e tij u shpërngulën në Moldavi, duke u vendosur në Kishinjev, ku filluan përpjekjet e tij për t’u angazhuar në çështje më të mëdha kombëtare.

Një nga momentet më të rëndësishme në jetën e tij ishte pjesëmarrja në kryengritjen e eteristëve në Rumani në vitin 1821, një ngjarje që do të shënonte një kthesë të rëndësishme në historinë e popullit shqiptar. Veqilharxhi, si një nga udhëheqësit e kësaj kryengritjeje, e ngriti lart çështjen e çlirimit të Shqipërisë, duke e lidhur atë ngushtë me idealet iluministe të arsimit dhe zhvillimit kombëtar.

Veprat e tij, si përpjekjet për të ndihmuar në shkrimin dhe përhapjen e gjuhës shqipe, janë ndihmës të mëdhenj në zhvillimin e identitetit kombëtar shqiptar. Në vitin 1824, ai nisi punën për hartimin e një alfabete të re për shqipen, të përbërë nga 33 shkronja, që synonte të përputhej me fonetikën e gjuhës. Ky alfabet, që do të ishte i pranueshëm nga të gjithë, u shfaq për herë të parë në abetaren “Evëtari”, botuar në vitin 1844. Ky hap ishte një akt revolucionar për kohën dhe u prit me entuziazëm, duke shërbyer si një mjet i fuqishëm për arsimimin e popullsisë, kryesisht në krahinat jugore të Shqipërisë. Edhe më vonë, për të përmbushur kërkesat e mëtejshme, ai e ribotoi këtë abetare në vitin 1845 me titullin “Fare i ri Evëtar shqip”.

Po ashtu, Veqilharxhi krijoi një gramatikë dhe përgatiti libra e dorëshkrime të tjera që janë humbur, por që dëshmojnë pasionin dhe angazhimin e tij për zhvillimin e arsimit dhe përhapjen e kulturës shqiptare. Në vitin 1846, ai botoi një “Letër qarkore” në gjuhën greke, që i drejtohej bashkatdhetarëve ortodoksë në Shqipëri, duke theksuar nevojën e ruajtjes së identitetit kombëtar.

Një tjetër aspekt i veprës së Naum Veqilharxhit është vizioni i tij për një Shqipëri të lirë dhe të pavarur, që do të mbështetej në gjuhën e saj dhe kulturën kombëtare. Ai ishte ndër të parët që kuptoi rrezikun e madh të shkombëtarizimit që vinte nga shkollat e huaja, të cilat shërbenin për të asimiluar shqiptarët në identitetet e huaja, dhe punoi për të krijuar një sistem shkollor shqiptar që do të përfshinte të gjithë fëmijët, duke i dhënë arsimin si një mjet për t’u ngritur në nivelin e kombeve të qytetëruara.

Veqilharxhi ishte një njeri me largpamësi të thellë, që nuk e sheh popullin shqiptar si një masë të thjeshtë, por si një komb me karakter të veçantë, me gjuhën dhe zakonet e tij, me një thesar të pasur kulturor. Ai besonte se shqiptarët, me aftësitë dhe virtytet e tyre, mund të krijonin një shtet të fortë dhe të lirë, dhe për këtë arsye, ai luftoi gjithmonë kundër atyre që ishin vënë në shërbim të të huajve dhe që donin të shkatërronin identitetin shqiptar.

Veprat e Naum Veqilharxhit, sidomos angazhimi i tij për arsimin dhe kulturën, e bëjnë atë një figurë themelore të Rilindjes Kombëtare Shqiptare. I helmuar në Stamboll nga Patrikana, ai u largua nga jeta, por la një trashëgimi të pashlyeshme. Naum Veqilharxhi u bë një shprehës i një kthese të madhe në historinë e kombit shqiptar, duke hapur rrugën për një popull të kulturuar, të arsimuar dhe të lirë, që më vonë do të çonte në shpalljen e pavarësisë dhe krijimin e shtetit shqiptar./UBTNews/

Lajmet

Gjilani mirëpret edicionin e 9-të të Festivalit Ndërkombëtar “Rising Stars”

Published

on

Në Gjilan është mbajtur edicioni i nëntë i Festivalit Ndërkombëtar të Muzikës “Rising Stars”, një ngjarje që mblodhi artistë të rinj nga vende të ndryshme të botës dhe e ktheu qytetin në një qendër të rëndësishme të shkëmbimit kulturor e artistik.

Festivali bëri bashkë rreth 100 konkurrentë nga 15 shtete, si dhe mbi 200 mysafirë ndërkombëtarë, të cilët morën pjesë në aktivitetet artistike gjatë disa ditëve.

Nata finale u karakterizua nga performanca të nivelit të lartë, ndërsa u shpallën edhe fituesit kryesorë të këtij edicioni. Çmimet kryesore u ndanë për pjesëmarrës nga Rumania, Malta dhe Italia.

Organizatorët vlerësuan se festivali vazhdon të forcojë bashkëpunimin kulturor ndërkombëtar dhe të promovojë talentet e reja muzikore, duke e vendosur Kosovën në hartën e ngjarjeve të rëndësishme artistike.

Edicioni i sivjetmë i Festivalit Ndërkombëtar të Muzikës “Rising Stars” u mbështet nga Ministria e Kulturës./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Dy vjet pa Ismail Kadarenë, gjeniu i letërsisë shqipe dhe botërore

Published

on

Sot, më 1 korrik 2026, shënohen dy vjet nga ndarja nga jeta e shkrimtarit të madh shqiptar Ismail Kadare, një prej figurave më të rëndësishme të letërsisë bashkëkohore shqipe dhe botërore.

Kadare, i lindur më 28 janar 1936 në Gjirokastër, u konsiderua gjerësisht si prozatori më i shquar shqiptar, me një krijimtari të gjerë që përfshin romane, tregime, poezi, drama dhe ese. Veprat e tij janë përkthyer në rreth 45 gjuhë të botës, duke e bërë atë një nga ambasadorët më të njohur të letërsisë shqipe në arenën ndërkombëtare.

Gjatë karrierës së tij letrare, Kadare trajtoi tema universale si totalitarizmi, liria, historia dhe identiteti kombëtar, shpesh përmes një gjuhe simbolike dhe alegorike. Ndër veprat e tij më të njohura përmenden “Gjenerali i ushtrisë së vdekur”, “Kronikë në gur”, “Kështjella”, “Prilli i thyer” dhe “Pallati i ëndrrave”, të cilat kanë lënë gjurmë të thella në letërsinë evropiane.

I formuar në Universitetin e Tiranës dhe në Institutin “Maksim Gorki” në Moskë, Kadare u kthye në një zë të veçantë letrar që sfidoi kufizimet e kohës dhe solli një vizion kritik ndaj sistemeve totalitare. Pas viteve ’90, ai jetoi mes Francës dhe Shqipërisë, duke vijuar të botojë dhe të mbetet një nga autorët më të lexuar shqiptarë në botë.

Kadare u nderua me çmime të shumta prestigjioze ndërkombëtare, mes tyre “Man Booker International Prize” (2005), “Princesa de Asturias” për Artet (2009) dhe Çmimin “Jerusalem” (2015). Në vitin 1996 u bë anëtar i Akademisë së Shkencave Morale dhe Politike në Francë, një nga institucionet më të larta akademike evropiane.

Dy vjet pas ndarjes së tij nga jeta, vepra e Ismail Kadaresë vazhdon të lexohet, studiohet dhe të mbetet një nga trashëgimitë më të rëndësishme të kulturës shqiptare dhe evropiane të shekullit XX dhe XXI./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Saranda Bogujevci viziton provën gjenerale të Operës së Kosovës para premierës së veprave të Puccinit

Published

on

Ministrja e Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Saranda Bogujevci, ka vizituar sot provën gjenerale të Operës së Kosovës, në prag të premierës së diptikut të kompozitorit italian Giacomo Puccini, e cila do të shfaqet më 1 korrik.

Gjatë vizitës, ministrja përcolli nga afër fazën përfundimtare të përgatitjeve, duke ndjekur punën e orkestrës, solistëve dhe ekipit realizues, të cilët po finalizojnë detajet e këtij produksioni të rëndësishëm artistik.

Sipas Ministrisë së Kulturës, ky produksion do t’i sjellë publikut në Prishtinë dy vepra të rëndësishme të repertorit operistik botëror, duke pasuruar jetën kulturore dhe artistike të vendit.

Premiera e 1 korrikut konsiderohet një tjetër hap i rëndësishëm për zhvillimin e operës në Kosovë, duke dëshmuar përkushtimin e institucioneve dhe artistëve për avancimin e artit skenik dhe muzikor, si dhe për sjelljen e produksioneve cilësore para publikut kosovar./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Ansambli Kombëtar i Këngëve dhe Valleve performon për herë të parë në Londër

Published

on

Ansambli Kombëtar i Këngëve dhe Valleve do të ngjitet për herë të parë në skenën e Mbretërisë së Bashkuar, duke sjellë trashëgiminë kulturore shqiptare në zemër të Londrës përmes një shfaqjeje artistike të veçantë.

Sipas njoftimit të Teatrit Kombëtar të Operës dhe Baletit, performanca do të mbahet më 6 korrik në Shaw Theatre në Londër, ku publiku do të ketë mundësinë të përjetojë një mbrëmje që ndërthur traditën shqiptare me frymëzimin që poeti britanik Lord Bajron gjeti në Shqipëri.

Në këtë mbrëmje artistike, ansambli do të prezantojë një program të pasur me këngë dhe valle tradicionale, kostume autentike dhe tinguj karakteristikë të folklorit shqiptar, duke përcjellë historinë, traditat dhe identitetin kulturor të shqiptarëve para publikut ndërkombëtar.

Teatri Kombëtar i Operës dhe Baletit thekson se shfaqja “Zëri i Trashëgimisë” synon të promovojë kulturën shqiptare përmes gjuhës universale të artit, duke shërbyer si një urë lidhëse mes Shqipërisë dhe Mbretërisë së Bashkuar.

“Zëri i Trashëgimisë është një ftesë për të zbuluar Shqipërinë përmes artit, një urë kulturore mes dy vendeve dhe një homazh për pasurinë e jashtëzakonshme të identitetit tonë kombëtar”, thuhet në njoftimin e TKOB-së.

Kjo paraqitje shënon një moment të rëndësishëm për promovimin e kulturës shqiptare në arenën ndërkombëtare, duke sjellë në një nga skenat e Londrës pasurinë e folklorit dhe traditave shqiptare./atsh//A.K/

Continue Reading

Të kërkuara