Vizita e Maas-it, vazhdimësi e qëndrimit gjerman kundër ndryshimit të kufijve.
Do të ishte e vështirë të mendohej se mund të ketë ndryshim të kufijve në Ballkan pa dhunë dhe gjakderdhje, vlerësojnë Johhana Deimel, analiste për Ballkanin dhe Valeska Esch, zëvendësdrejtoreshë ekzekutive e Institutit Gjerman Aspen.
Ato mbështesin qëndrimin e ministrit të jashtëm gjerman, Heiko Maas, të paraqitur gjatë vizitës së tij në rajon, se idetë e ripërcaktimit të kufijve në Ballkan janë të rrezikshme.
Përveç që i quajti joreale dhe të rrezikshme këto ide, Maas gjatë vizitës së tij në Prishtinë dhe Beograd më 22 dhe 23 prill, tha gjithashtu se dialogu mes Kosovës dhe Serbisë, duhet të vazhdojë dhe se zgjidhja kërkon kompromise, por duhet të përfshijë njohjen e Kosovës nga ana e Serbisë.
Kjo ishte vizita e parë e një ministri të jashtëm i ndonjë prej vendeve anëtare të BE-së, që kur mediat në Ballkan, raportuan për një letër që kryeministri i Sllovenisë, Janez Jansha, i ka dorëzuar Brukselit zyrtar, ku thuhet se procesi i dezintegrimit të ish-Jugosllavisë nuk është finalizuar dhe si një mënyrë për të zgjidhur problemin kronik ndërmjet gjashtë vendeve në rajon, është ricaktimi i kufijve në Ballkanin Perëndimor. “E konsiderojmë të rrezikshëm edhe vetëm diskutimin që bëhet për këtë çështje”, ka thënë Maas në Prishtinë.
Maas: Idetë për ndryshim kufijsh janë joreale dhe të rrezikshme
Gjermania është vend me shumë ndikim në Bashkimin Evropian, prandaj mesazhet e kryediplomatit gjerman për çështjen e ndryshimit të kufijve, dominuan në interesimin e mediave gjatë vizitës së tij, për të cilën ai kishte thënë se qëllim kryesor ka menaxhimin e pandemisë së COVID-19.
Demiel: Fantazma përsëri ka dalë nga shishja
Analistja gjermane për Ballkanin, Johhana Deimel, vlerëson se deklaratat e ministrit Maas, tregojnë se pozicioni gjerman nuk ka ndryshuar që nga periudha e vitit 2018, kur u ngjallën diskutimet për ndryshim të kufijve mes Kosovës dhe Serbisë.
“Pozicioni gjerman nuk ka ndryshuar: Ndryshimet e kufijve do të na kthejnë në kohën e shpërbërjes së përgjakshme, në zhvendosjet e popullsisë që sigurisht nuk do të ishin pa dhunë dhe kjo do të na çonte drejt spastrimit etnik dhe drejt shteteve etnikisht homogjene. Kjo, do të ishte në kundërveprim me gjithçka që komuniteti ndërkombëtar ka punuar për dekada, për të pasur shtete dhe shoqëri shumetnike dhe shumëfetare në Ballkanin Perëndimor”, tha Deimel për Radion Evropa e Lirë.
Megjithatë, duke komentuar debatet për letrën sllovene, autenticitetin e të cilës Radio Evropa e Lirë nuk ka mundur ta vërtetojë, Demiel thotë se kjo situatë tregon se ëndrrat kombëtare për fuqi të mëdha, nuk kanë mbaruar në rajon dhe se këto ide gjejnë tokë pjellore sidomos në kohë të pasigurta.
“Këtë e kemi parë së fundmi në vitin 2018, kur kufijtë midis Serbisë dhe Kosovës ishin në rrezik. Atëbotë ishte fatal fakti se ideja e një shkëmbimi territoresh u mbështet nga Përfaqësuesja e atëhershme e BE-së për Punët e Jashtme dhe Politikat e Sigurisë, Frederica Mogherini. Pa dyshim, edhe administrata e SHBA-së luajti rol, së paku duke e toleruar debatin mbi shkëmbimet territoriale. Tash, me Mirosllav Lajçak (Përfaqësuesi i Posaçëm i BE-së për dialogun Kosovë-Serbi) dialogu midis Beogradit dhe Prishtinës do të rifillojë dhe Brukseli dhe Uashingtoni, janë në të njëjtën linjë në qëndrimin e tyre kundër ndryshimeve të kufirit. Megjithatë, fantazma përsëri ka dalë nga shishja dhe tani bëhet fjalë për Bosnjën, por edhe për Maqedoninë e Veriut dhe Shqipërinë, të cilat do të prekeshin gjithashtu”, thotë Demiel, sipas së cilës problemi kyç aktualisht duhet të jetë integrimi i vendeve të Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Evropian dhe jo çështja e kufijve.
“Përgjigja jonë ndaj këtyre dokumenteve, duhet të jetë një strategji e qartë e kombinuar me fokus zgjerimin e BE-së. Kjo duhet të na zgjojë të gjithëve qoftë në Berlin, Paris, Bruksel apo diku tjetër brenda BE-së. BE-ja duhet të marrë një qëndrim shumë të vendosur kundër skenarëve të tillë. Gjithashtu, nuk duhet të lejojë që disa vende anëtare të BE-së, të braktisin idenë e një Evrope të përbashkët në favor të ëndrrave territoriale kombëtare”, shton analistja gjermane.
Edhe për Valeska Esch, zëvendësdrejtoreshë ekzekutive e Institutit Gjerman Aspen, shpërbërja e Jugosllavisë në vitet 1990 ishte çdo gjë tjetër përveçse paqësore, prandaj sipas saj, është e vështirë të imagjinohet se si një rivendosje e kufijve, tani nuk do të çonte në konflikt të ri.
“Ka arsye të mira pse shumë ekspertë dhe qeveri – jo vetëm qeveria gjermane – hedhin poshtë idenë e kufijve etnikë. Më shumë se gjithçka, këto diskutime janë një shpërqendrim nga ajo që është me të vërtetë e rëndësishme këto ditë: lufta kundër pandemisë COVID-19 dhe pasojat e saj ekonomike dhe sociale”, tha Esch për Radion Evropa e Lirë, sipas së cilës, bazuar në hulumtimet e opinionit në lidhje me shqetësimet kryesore të njerëzve në të gjithë rajonin, çështje të tilla si vendet e punës, lufta kundër korrupsionit dhe forcimi i drejtësisë, renditen më së larti dhe jo rivendosja e kufijve.
E pyetur të komentojë deklaratën e ministrit të jashtëm gjerman, për kompromiset e nevojshme në kuadër të dialogut mes Kosovës dhe Serbisë dhe për faktin që zgjidhja duhet të përfshijë edhe njohjen e Kosovës, ekspertja Esch, vlerëson se më e rëndësishmja që duhet të ndodhë, është që dialogu të vazhdojë dhe politikanët nga të dyja vendet duhet t’i shmangën diskursit polarizues dhe gjuhës së urrejtjes.
“Është e qartë se të dyja palët do të duhet të bëjnë kompromise dhe do të ishte e rëndësishme për Kosovën të zbatojë Asociacionin / Bashkësinë e Komunave Serbe, për të cilin është zotuar, në përputhje me vendimin e Gjykatës Kushtetuese. Kompromiset e tjera do të duhet të negociohen si pjesë e dialogut të udhëhequr nga Brukseli, por ato nuk duhet të përfshijnë një kompromis mbi njohjen e pavarësisë së Kosovës nga Serbia, si e tillë”, thotë Esch.
Çështja e vazhdimit të dialogut mes Kosovës dhe Serbisë është diskutuar nga ana e ministrit gjerman me presidenten e Kosovës, Vjosa Osmani dhe atë të Serbisë, Aleksandar Vuçiq. Kosova, sipas Osmanit, ka nevojë për rinisje dhe jo vazhdimësi të dialogut, ndërsa presidenti Vuçiq, ka thënë se Serbia është e gatshme për vazhdim të dialogut me Prishtinën dhe dëshiron të arrijë një zgjidhje kompromisi.
Pamje nga takimi mes presidentit serb Aleksandar Vuçiq dhe ministrit të Jashtëm gjerman, Heiko Maas.
Më pak se tre muaj para fillimit të presidencës gjashtëmujore sllovene të Bashkimit Evropian, në media u shfaqën pretendimet lidhur me propozimin e supozuar të Janshës për ricaktimin e kufijve në Ballkanin Perëndimor, si një mënyrë për të zgjidhur problemin kronik ndërmjet gjashtë vendeve në rajon.
Sipas përmbajtjes së publikuar, bëhet fjalë për ricaktimin e kufirit të Kosovës dhe Serbisë, si dhe parashikohet mundësia e shkëputjes së entitetit të Republikës Serbe nga Bosnje e Hercegovina, bashkimi i pjesëve me shumicë shqiptare të Malit të Zi dhe Maqedonisë së Veriut me Shqipërinë, si dhe bashkimi i një pjese të Bosnje e Hercegovinës, pra, Hercegovinës perëndimore me Kroacinë.
“Kabineti i kryeministrit të Republikës së Sllovenisë, tash për tash, nuk do ta komentojë temën për të ashtuquajturin dokument non-paper për Ballkanin Perëndimor”.
Jansha refuzon të komentojë dokumentin ‘non-paper’ për Ballkanin Perëndimor
Kjo është përgjigjja ndaj kërkesës për një intervistë, të cilën Radio Evropa e Lirë i ka dërguar kryeministrit slloven, Janez Jansha, lidhur me dokumentin e pretenduar se ai ia ka dërguar Këshillit Evropian.
Janez Jansha, disa herë është paraqitur përmes Twitter-it lidhur këtë çështje, por ai asnjëherë nuk i ka konfirmuar ose mohuar pretendimet e non-paper-it.
BE-ja nuk komenton raportimet për letrën e Janshas dhe ndryshimet e kufijve
Ai ka theksuar se këto ishin veprime që synonin “të dëmtonin Slloveninë në BE”.
Zyrtarët e Bashkimit Evropian po insistojnë që kurrfarë non-paper-i i kësaj natyre nuk ka ardhur në institucionet e tyre.
Më 13 prill, Peter Stano, zëdhënës i Bashkimit Evropian, u ka deklaruar gazetarëve se zyrtarët e Brukselit janë të njoftuar për shkrimet në media, por që “nuk dihet që një letër e tillë ekziston”.
Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.
4 shtator 1995
Kumtesë e KMDLNJ lidhur me gjendjen e të drejtave të njeriut në Kosovë
Krahas kolonizimit të Kosovës me serbë nga Kraina e Kroacisë, regjimi serb i Beogradit, po vazhdon përpjekjet që përmes dhunës, të krijojë gjendje të padurueshme dhe të paperspektivë për popullin shqiptar dhe të provokojë konflikte, të cilat mund të kenë pasoja të paparashikueshme, thuhet në fillim të kumtesës së KMDLNJ-së për gjendjen aktuale në Kosovë.
Përveç disa qindra rasteve individuale dhe kolektive të ushtrimit të dhunës në komunat e Podujevës, Vushtrrisë, Prishtinës, Gllogocit, Kaçanikut, Gjilanit, Mitrovicës, Skënderajt, Ferizajt etj., që shënojnë një rritje të dukshme të dhunës, policia dhe ushtria serbe janë duke bërë provokime të hapëta, si me rastin e vrasjes mizore të Ymer Devish Agushit (22 vjeçar) baba i një fëmije, nga Gërçina e Gjakovës, më 26 gusht.
Në kumtesë më tutje thuhet se me arrestimin dhe keqtrajtimin e dhjetëra qyetarëve të pafajshëm shqiptarë të fshatrave Radavc, Jabllanicë e Madhe, Jabllanicë e Vogël dhe Novosellë, gjoja në kërkim të kriminelëve pas gjetjes së një kufome të masakruar në Bjeshkën e Zhlepit të Pejës; e mësimdhënësve dhe qytetarëve në lokalet e shkollës “Zenel Hajdini” në Prishtinë; të veprimtarëve për të drejtat e njeriut dhe atyre politikë; shqetësimin dhe keqtrajtimin e dasmorëve në Ferizaj; përzënien e shqitparëve nga Kosova, si në rastin e Gani Bajraktarit nga Ferizaj, më 9 gusht; mohimin e dokumenteve personale qytetarëve shqiptarë në komunën e Obiliqit dhe komunat tjëera të Kosovës; hapjen e proceseve të reja gjyqëesore dhe dëenimin e aktivistëve politikë dhe të atyre për të drejtat e njeriut si dhe të qytetarëve të pafajshëm shqiptarë; uzurpimin me dhunë të shtëpive të qytetarëve shqiptarë nga kolonët serbë nga Kraina me lejen e policisë dhe të organeve shtetërore serbe; nxjerrjen para gjyqit të Ganimet Podvoricës, i cili akuzohet për vepër terroriste; lajmet e shpifura mbi vrasjen e policëve në komuna të ndryshme të Kosovës dhe keqtrajtimi masiv i qytetarëve shqitparë; akuzat e pabaza ndaj shqitparëve për vrasjen e ushtarëve serbë në kufirin shqiptaro-serb e kështu me radhë, synohet mbjellja e psikozës së frikës dhe jetës së padurueshme për shqiptarët në Kosovë, me qëllim të ikjes së tyre nga Kosova”.
Në tendosjen e situatës jashtëzakonisht të acaruar në Kosovë, armata serbe luan një rol gjithnjë e më të ndjeshëm, thuhet më tutje në kumtesë.
“Më 22 gusht 1995 rreth orës 17:00 në Ferizaj, në lagjen “Prizreni”, nga kazerma e qytetit, ushtarët serbë me trombllonë mbi 50 herë gjuajtën në shtëpitë e qytetarëve shqiptarë, të cilat gjenden në afërsi të kazermës.
Shtëpitë e qytetarëve shqiptarë gjenden në afërsi të kazermës. Nga trombllonët e ushtrisë serbe, u dëmtuan shtëpitë e Faik Rizanit, Rifat Bekteshit, Isa Halimit, Ismet, Shefki e Ilmi Ukzajmit etj.
Policët që bënë shikimin e vendit dhe mblodhën mbi 20 trombllone më tepër ishin të shqetësuar pse predhat nuk e kishin goditur fotografinë e kryetarit të Republikës së Kosovës, Dr. Ibrahim Rugova, të vendosura në muret e shtëpive të qytetarëve, se sa për rrezikun që u kërcënohej qytetarëve. Për të qenë ironia edhe më e madhe, policët u propozojnë të dëmtuarëve që herave të tjera, në rastet e ngjashme, që duhet të priten në të ardhmen, të lajmërojnë organet ushtarake të kazermës.
Këshilli pëer Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive të Njeriut, që nga themelimi vazhdimisht ka tërhequr dhe vemendjen e opinionit për shkeljet e rënda të të drejtave individuale dhe kolektive të njeriut në Kosovë, me theks të posaçëm në brutalitetin dhe vrazhdësinë e sjelljeve të organeve policore, ushtarake dhe të organeve tjera shtetërore serbe në Kosovë.
Duke pasur parasysh seriozitetin e situatës së tillë, KMDLNJ edhe kësaj radhe apelon te të gjitha organizatat simotra në botë dhe Komiteti Ndërkomëtar, të ndërmarrin atë ç’ është e mundur për t’i dhënë fund dhunës dhe veprimeve provokative të policisë, ushtrisë dhe organeve shtetërore serbe në Kosovë, në mënyrë që të parandalohet konflikti i mundshëm, që do të sillte tragjedi të reja në Ballkan.
4 shtator 1997
Të shtëna enigmatike në stacionin e policisë në Kërpimeh të Podujevës
Mbrëmë, rreth orës 23. 45 minuta, në afërsi të stacionit të policisë në Kërpimeh të Podujevës, u dëgjuan të shtëna armësh. Në njoftimin e Komisionit për Informim të Degës së LDK-së në Podujevë thuhet se të shtënat zgjatën rreth një orë, ndërsa gjatë kësaj kohe u dëgjua edhe një detonim.
Gjurmët e të shtënave vërehen edhe në shtëpitë përreth këtij stacioni.
Nga Podujeva njoftohet se për në Kërpimeh kanë shkuar forca të shtuara të policisë, me vetura dhe me autoblindë. Gjendja në këtë lokalitet është e rëndë, ndërsa policia e vendosur në katër punkte po kontollon të gjitha veturat dhe kalimtarët. Lëvizje të shtuara të policisë vërehen sot edhe në Podujevë.
Tash për tash nuk ka njoftime më të hollësishme për këtë situatë të pasqaruar as për epilogun e saj.
4 shtator 1998
Prizren: Para stacionit të policisë serbe u sollën mbi 30 shqiptarë të arrestuar
Prishtinë, 4 shtator (QIK)
Sot në orën 10:30, para stacionit të policisë serbe në Prizren, policia serbe solli me autobus mbi 30 shqiptarë të arrestuar, të cilët nga policët serbë detyroheshin që t’i ngritnin tre gishta lartë, njofton KI i Degës së LDK-së në Prizren.
I njëjti burim konfirmon se policia serbe ka arrestuar edhe disa civilë të tjerë shqiptarë.
Në Lubizhdë vdiq një foshnje 6 muajshe
Në Lubizhdë të Malishevës gjatë ditëve të fundit janë vendosur shumë banorë të ikur nga fshatrat e sulmuara, Sferka, Llapçeva, Panorci etj.
Njoftohet se, për shkak të kushteve të rënda të jetës, në këtë fshat sot në mëngjes vdiq foshnja gjashtëmuajshe Besart Tafaj nga Carraleva.
Klinë: Granatime të fshatrave – 8 mijë banorë pa kulm mbi kokë
Edhe sot që nga orët e hershme të mëngjesit e deri në mesditë, forcat serbe kanë vazhduar së granatuari me armë të rënda artilerike fshatrat Gremnik, Çupevë e Lartë, Çupevë e Ulët, Volljak, Sferkë e fshatra të tjera, bën të ditur KI i Degës së LDK-së në Klinë.
Në këto fshatra deri tash janë plaçkitur e djegur qindra shtëpi shqiptare, ndërsa rreth 8 mijë banorë shqiptarë kanë mbetur pa kulm mbi kokë. Banorët e këtushëm janë vendosur në malet rreth Panorcit e Llapçevës, ku gjenden edhe mijëra të zhvendosur të tjerë shqiptarë pa ushqime, ilaçe e gjësende të tjera më elementare për jetë.
Njoftohet gjithashtu se gjatë ofensivës së fundit të forcave serbe në fshatrat e Klinës, në fshatin Çabiq patën mbetur tri plaka dhe Halime Gashi (53), e sëmurë e cila vdiq para dy ditësh.
Bëhet e ditur se e ndjera Halime Gashi ishte e palëvizshme dhe e sëmurë nga kanceri, ndërsa ajo është varrosur në oborrin e shtëpisë së saj nga tri plakat tjera shqiptare që mbetën në këtë fshat.
Shqipëria ka ndaluar zyrtarisht importin e mishit nga Brazili, në zbatim të një direktive të kërkuar nga Bashkimi Europian. Ky vendim prek drejtpërdrejt tregun vendas, ku shteti latin mbulonte një të tretën e furnizimit të përgjithshëm me mish.
Sipas të dhënave zyrtare, përgjatë periudhës janar-korrik të këtij viti, nga 28 mijë tonë mish të importuar në Shqipëri, rreth 9.200 tonë (apo 33%) kishin origjinë braziliane. Prania e mishit brazilian në tregun shqiptar ka shënuar rritje të vazhdueshme ndër vite, nga 16% që ishte në vitin 2021 në 29% gjatë vitit 2025.
Me mbylljen e kësaj rruge tregtare, importuesit vendas detyrohen të gjejnë tregje të reja furnizimi. Ekspertët paralajmërojno se kalimi në alternativa më të shtrenjta mund të krijojë presion për rritjen e çmimeve të mishit për konsumatorin përfundimtar. /E.A/
Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës ka njoftuar se sot do të mbajë një konferencë për media lidhur me dorëzimin e aktakuzës për krimet e luftës të kryera në lagjen e Jasharajve, në Prekaz të Skenderajt.
Sipas njoftimit zyrtar, konferenca do të zhvillohet në ambientet e Prokurorisë Speciale (kati VI), me fillim nga ora 13:30.
Gjatë këtij takimi me gazetarë, prokurorët e çështjes pritet të shpalosin detaje rreth përmbajtjes së aktakuzës dhe personave të akuzuar për masakrën dhe krimet e kryera në këtë ngjarje historike. /E.A/
Gjykata “Manchester Crown Court” në Britaninë e Madhe ka dënuar me burgim anëtarët e një grupi të organizuar kriminal që merrej me shpërndarjen e kokainës. Në krye të rrjetit ndodhej 44-vjeçari Rezart Balesi, i cili u dënua me 7 vite e 6 muaj burg, ndërsa në burg përfunduan edhe djali i tij 22-vjeçar, Joshua Balesi (4 vite burg) dhe vëllai Refail Balesi (5 vite e 3 muaj burg).
Sipas hetimit të kryer nga njësia rajonale kundër krimit të organizuar (NWROCU), grupi përdorte një lokal në zonën e Bury-t si bazë operative, ndërsa porositë e drogës merreshin përmes aplikacionit WhatsApp dhe u shpërndaheshin klientëve nga korrierë të besuar. Hetimet treguan se rrjeti, i cili funksiononte nga maji i vitit 2024 deri në mars të vitit 2026, gjeneronte deri në 9,000 paund në një natë të vetme.
Gjatë dhënies së vendimit, gjykatësja e çështjes kritikoi ashpër kryetarin e grupit, Rezart Balesi, për futjen e djalit të tij në rrugën e krimit që në moshën 18-vjeçare.
Përveç anëtarëve të familjes Balesi, gjykata dënoi edhe pesë persona të tjerë të përfshirë në këtë rrjet kriminal: Fatos Vrenezi (53 vjeç) – u dënua me 4 vite burg, Imanuel Lumaj (30 vjeç) – u dënua me 3 vite e 9 muaj burg, Fjoraldo Lukaj (31 vjeç) – u dënua me 3 vite e 6 muaj burg dhe përballet me dëbim nga Britania, Lorenzo Canovi (48 vjeç) – u dënua me 37 muaj burg, Antonino Precaj (33 vjeç) – u dënua me 27 muaj burg për përfshirje në kultivim kanabisi.