Magazinë

Mbretëria nëntokësore e kripës që mahnit vizitorët

Published

on

Vetëm pak kilometra nga Krakow, miniera e kripës në Wieliczka është një nga atraksionet më të çuditshme dhe magjepsëse të Evropës. Me tunele që shtrihen për mbi 240 kilometra dhe nëntë nivele nëntokësore deri në 330 metra thellësi, ajo ofron një udhëtim unik në historinë, kulturën dhe artin e kripës.

Një botë nën tokë

Hapësira është e pazakontë: muret gri të kripës mund t’i lëpish për të ndier shijen e saj autentike, ndërsa statuja, skulptura dhe llambadarët e mëdhenj tregojnë historinë e minatorëve dhe përparimet teknologjike gjatë shekujve. Vizitorët mund të zgjedhin rrugën turistike klasike – një shëtitje prej dy kilometrash që zgjat rreth dy orë – ose aventurën e minatorëve, ku pajisen me helmetë, llambë koke dhe pajisje emergjente për siguri.

“Ajri këtu është i pastër, pothuajse pa baktere,” shpjegon guida Patrycja Antoniak. “Është e mirë për ata me alergji, dhe nuk është si në një minierë qymyrguri ku pluhuri e bën frymëmarrjen të vështirë.”

Historia e jashtëzakonshme e Wieliczkës

Miniera ka një histori 700-vjeçare. Që nga përdorimi i kripës si monedhë nga komunitetet parahistorike, gërmimet filluan në shekullin XIII. Në shekullin XIV, miniera u bë pasuri mbretërore nën sundimin e Casimir III the Great. Të ardhurat nga kripa përbënin deri në një të tretën e thesarit mbretëror dhe ndihmuan në financimin e universitetit të parë të Polonisë.

Në shekullin XV, miniera prodhonte 7–8 mijë ton kripë në vit. Puna ishte e vështirë, shpesh dekada punë për një dhomë të vetme, dhe minatorët kishin detyra të rrezikshme, si djegia e metanit për të shmangur shpërthimet. Kuajt, të futur në minierë për të tërhequr kripën, nuk e shihnin më dritën e diellit gjatë gjithë jetës së tyre.

Gjatë Luftës së Dytë Botërore, nën pushtimin nazist, miniera u shndërrua në fabrikë nëntokësore për prodhimin e pjesëve të avionëve, ku punonin të detyruar të burgosur nga kampet e afërta.

Kapela e Shën Kingës – një mrekulli nën tokë

Një nga atraksionet më të famshme është Kapela e Shën Kingës, një kishë madhështore e gdhendur plotësisht në kripë, e përfunduar në vitin 1964 pas 67 viteve pune nga tre minatorë të përkushtuar. Aty gjenden skena biblike, altare dhe llambadarë nga kristalet e kripës. Legjenda thotë se Princesha Kinga, mbrojtësja e minatorëve të kripës, hodhi unazën e saj të fejesës në një minierë në Hungari; ajo më vonë u gjet e ngulitur në një bllok kripë në Poloni.

Sot, aty mbahen mesha, organizohen dasma dhe ngjarje të veçanta – një shembull i mahnitshëm se si historia dhe arti mund të bashkëjetojnë nën tokë.

Aventura dhe mirëqenia nën tokë

Wieliczka nuk është thjesht një muze: dhomat më të mëdha kanë shërbyer për gala dhe evente private, bungee jumping, madje edhe fluturime me balonë të lidhur. Një spa 135 metra nën tokë ofron trajtime për frymëmarrjen, falë ajrit të pastër dhe të pasur me minerale.

“Është një vend unik ku historia, arti, dhe mirëqenia bashkohen,” thotë Antoniak. “Minatorët që punojnë këtu ruajnë kompleksin nga uji dhe dëmimet strukturore, duke e mbajtur të sigurt për vizitorët.”

Një mbretëri e gjallë nën tokë

Edhe pse miniera nuk prodhon më kripë industriale, mbi 380 punonjës punojnë për të ruajtur strukturën dhe sigurinë e saj. Wieliczka mbetet një destinacion unik ku vizitorët mund të ndjejnë magjinë e një mbretërie të gdhendur në kripë – një kombinim i jashtëzakonshëm historie, arti dhe aventurës nën tokë.

Continue Reading

Magazinë

Bebe Rexha tërheq vëmendjen në New York me performancë të re dhe stil të veçantë

Published

on

Këngëtarja shqiptare me famë botërore Bebe Rexha ka tërhequr vëmendjen e publikut gjatë një performance të fundit në New York, ku u shfaq me një stil të veçantë flokësh me bikodina, duke rikujtuar pamjen e saj nga videoklipi i këngës “Çike Çike”.

Pamja e artistes është komentuar gjerësisht në rrjetet sociale, ku fansat e kanë lidhur menjëherë me projektin e saj më të ri muzikor, duke e vlerësuar si një qasje kreative në promovimin e identitetit vizual të këngës.

“Çike Çike” është pjesë e albumit të saj të ri “Dirty Blonde”, i cili është publikuar së fundmi dhe shënon një etapë të re në karrierën e saj. Ky është albumi i katërt në studio i Rexhës dhe projekti i parë si artiste e pavarur pas ndarjes nga shtëpia e mëparshme diskografike.

Albumi ka marrë reagime pozitive nga publiku dhe kritika, ndërsa ndër këngët më të komentuara përfshihen “New Religion” në bashkëpunim me Faithless dhe “Sad Girls” në bashkëpunim me David Guetta.

Me energjinë dhe projektet e reja muzikore, Bebe Rexha po vazhdon të forcojë praninë e saj në skenën ndërkombëtare të muzikës, duke shënuar një kapitull të ri në karrierën e saj.

Burimi: BBC

/A.K/

Continue Reading

Magazinë

Producenti i njohur Tay Keith gjendet i vdekur në moshën 29-vjeçare

Published

on

Producenti i nominuar për çmimin Grammy, Tay Keith, është gjetur i vdekur në banesën e tij në Nashville të Tennessee-s, në moshën 29-vjeçare.

Policia ka bërë të ditur se nuk dyshohet për ndonjë vepër penale, ndërsa shkaku i vdekjes ende nuk është bërë i ditur dhe pritet të përcaktohet pas autopsisë.

Tay Keith ishte i njohur për bashkëpunimet me emra të mëdhenj të muzikës hip-hop, përfshirë Drake, Travis Scott, Eminem dhe Beyoncé.

Ai arriti famë ndërkombëtare me bashkëprodhimin e hitit “Sicko Mode”, i cili i solli nominimin e parë për Grammy në vitin 2019. Gjatë karrierës së tij ka punuar edhe me artistë të tjerë të njohur si Lil Baby, 21 Savage, J. Cole dhe Sexyy Red.

Burimi: BBC

/A.K/

Continue Reading

Lajmet

Studiuesit zbulojnë dobësi në ChatGPT, OpenAI ndërhyn me masa shtesë

Published

on

Studiues të sigurisë së inteligjencës artificiale kanë ngritur shqetësime pasi zbuluan se versioni më i fundit publik i ChatGPT-së mund të manipulohej për të gjeneruar imazhe me përmbajtje seksuale ose të dhunshme përmes udhëzimeve të modifikuara.

Sipas raportimit të BBC-së, kompania britanike e sigurisë kibernetike Mindgard arriti të anashkalojë disa prej mbrojtjeve të sistemit, duke bërë që modeli të krijonte imazhe grafike dhe shqetësuese.

OpenAI ka reaguar duke deklaruar se pas identifikimit të problemit janë vendosur masa shtesë mbrojtëse për të parandaluar gjenerimin e përmbajtjeve që shkelin rregullat e platformës.

Megjithatë, studiuesit pretendojnë se me ndryshime të vogla në udhëzime, sistemi vazhdonte të prodhonte materiale problematike, përfshirë skena të dhunshme dhe përmbajtje të papërshtatshme.

Sipas ekspertëve të Mindgard, rasti tregon sfidat e vazhdueshme me të cilat përballen kompanitë e inteligjencës artificiale në kontrollin e përmbajtjes së gjeneruar nga modelet e avancuara.

/A.K/

Continue Reading

Magazinë

“The Devil Wears Prada 2” kalon 620 milionë euro fitime në kinema

Published

on

Filmi “The Devil Wears Prada 2” po shënon sukses të madh në kinematë botërore, duke arkëtuar mbi 620 milionë euro në arkat globale.

Me këtë rezultat, franshiza ka tejkaluar shifrën prej 900 milionë eurosh fitime, kur llogaritet edhe filmi origjinal “The Devil Wears Prada”, i cili kishte gjeneruar rreth 300 milionë euro.

Që nga premiera në fillim të majit, filmi ka dominuar në kinema, duke mbledhur rreth 200 milionë euro në Amerikën e Veriut dhe 420 milionë euro në tregjet ndërkombëtare.

Në suksesin e vazhdimit ka ndikuar edhe rikthimi i kastit origjinal, ku luajnë Meryl Streep, Anne Hathaway, Emily Blunt dhe Stanley Tucci.

Filmi sjell ngjarjet dy dekada pas historisë së parë, duke ndjekur rikthimin e Andy Sachs në botën e modës dhe revistës “Runway”.

/A.K/

Continue Reading

Të kërkuara