Lajmet

Mbretëreshat e Jeruzalemit: Disa nga gratë që mbretëruan në Lindjen e Mesme në kohën e Mesjetës

Jerusalemi është një nga qytetet më të vjetra në botë.

Published

3 years ago

on

Jerusalemi është një nga qytetet më të vjetra në botë. Historia e tij nis të paktën që nga shekulli IV Para Erës Sonë. Përgjatë shekujve, ai është sunduar nga perandorë, mbretër dhe kalifë, ku që të gjithë kanë lënë një gjurmë të pashlyeshme në rajon. Por ka një kategori sundimtarësh që shpesh lihet në harresë, mbretëreshat e tij.

Kur kryqëzatat sollën krijimin e mbretërisë së Jeruzalemit, ka pasur një periudhë kur mendohej se burrat kishin më shumë të drejta sesa gratë që të sundonin. Por duke nisur që nga mbreti i dytë i Jeruzalemit, në krye të fronit ka qenë thuajse gjithmonë edhe një mbretëreshë. Ja cilat janë 11 nga gratë e Mesjetës që lanë gjurmën e tyre në një botë të dominuar nga meshkujt.

Alisa e Shampanjës. Mbretëroi në vitet 1243-1246

Regjenca ishte një opsion i dytë më i mirë për Alisën. Ajo ishte përpjekur të shpallej mbretëreshë që në vitin 1229, por kërkesa e saj për divorc nga Bohemondi V, Princi i Antiokisë, u refuzua. Gjyshja e saj ishte Maria Komnena (mbretëresha e Jeruzalemit në vitet 1167-1174), por do të kalonin edhe 14 vite të tjera para se ajo të ngjitej në fron.

Alisa u martua sërish në Ralfin, Kontin e Suason, dhe që të dy u njohën si regjentë të Jeruzalemit. Por regjenca e saj do të zgjaste vetëm tre vjet pasi ajo vdiq në 1246, në moshën 53-vjeçare dhe kurora i kaloi djalit të saj, Henrikut I të Qipros.

Arda e Armenisë. Mbretëroi në vitet 1100-1105

Për Ardën dihen shumë pak gjëra – përfshirë emrin e saj të vërtetë – por ajo mbahet mend si bashkëshortja e parë mbretëreshë e Jerusalemit. Një princeshë armene, burri i saj ishte Balduni i Bulonjës, një nga udhëheqësit e Kryqëzatës së Parë. Falë babait të Ardas, Balduini u bë konti i parë i Edesës, një shtet kryqtar i marrë nga territori armen në Mesopotami.

Më pas ai u bë mbreti i parë i Jeruzalemit, me Ardën pranë tij. Arda nuk bënte dot fëmijë dhe 5 vite më vonë Balduini u nda prej saj. Ai pretendoi se Arda ishte përdhunuar në udhëtimin e saj nga Edesa në Jerusalem disa vjet më parë, duke e detyruar të mbyllej në një manastir. Pak kohë më vonë u martua sërish.

Isabela I. Mbretëroi në vitet 1190-1205

Kur Balduini IV vdiq në vitin 1186, pretendente për fronin ishin 2 trashëgimtare gra: motra e tij Sibila dhe Isabela. Bashkëshorti i Isabelës, Hamfri nuk donte të bëhej mbret i Jeruzalemit, ndaj në fillin fronin e mori Sibila. Por pas vdekjes së saj 4 vjet më vonë, ishte radha e Isabelës.

Burri i saj vazhdonte të ishte kundër, ndaj Isabela e ndau dhe u lidh me Konradin e Monferratit. Ata sunduan bashkë për më pak se një vit, pasi Konrad u vra. Shtatzënë me fëmijën e tij, Isabela u martua me Henrin II të Shampanjës, nipin e famshëm të mbretërve të Francës dhe Anglisë.

Ai vdiq në vitin1197, dhe Isabela u martua me bashkëshortin e katërt:Amalrikun e Lusinjonit, mbretin e Qipros. Në momentin e vdekjes, vetëm 33 vjeçe dhe për arsye të panjohura, ajo ishte sërish e ve (këtë herë bashkëshorti vdiq nga një helmim ushqimor), ndërsa djali i saj kishte vdekur 2 muaj më parë.

Maria e Monferratit. Mbretëroi në vitet 1205-1212

Vajza e Isabelës I dhe e Konradit të Monferratit, Maria nuk e njohu kurrë babanë e saj. Ai vdiq para se ajo të lindte në vitin 1192. Në 1205, kur ajo ishte vetëm 13 vjeç, përjetoi vdekjen e nënës së saj, njerkut dhe gjysmë-vëllait të mitur. Kështu ajo ishte mbretëresha e Jeruzalemit, me xhaxhain e saj, Xhoni i Ibelint, si regjent.

Bashkëshorti i saj Zhani i Brienës iu ofrua asaj nga Filipi II i Francës. Ata u kurorëzuan mbret dhe mbretëreshë më 3 tetor 1210 në Katedralen Ture. Fatkeqësisht, Maria vdiq vetëm dy vjet më vonë, rreth moshës 20 vjeçare, duke lënë pas burrin dhe vajzën e saj të mitur, Isabela II.

Sibila. Mbretëroi në vitet 1186-1190

Jeta e Sibilës ishte e mbushur me konflikte familjare. Prindërit e saj u detyruan të ndaheshin kur ajo ishte e re. Sibila dhe vëllai I saj, Balduini, mbetën nën kujdestarinë e babait të tyre. Ndërsa Balduni u mësua me punët e brendshme të oborrit mbretëror, Sibila u izolua në një manastir aty pranë.

Por kur vëllai i saj u sëmur nga lebra, princesha ishte pretendente për fronin. Pas gjashtë vitesh kërkime, u gjet një bashkëshort për të, por ai vdiq vetëm 8 muaj pas dasmës. Ajo e donte burrin e saj të dytë, Gi dë Lusinjon, por ai urrehej nga të gjithë të tjerët. Sibila dhe Gi u ngjitën në fron nëvitin1186.

Gi humbi 17.000 ushtarë dhe Jerusalemin brenda një viti përpara se të kapej rob nga myslimanët. Sibilës iu desh ta mbronte vetë mbretërinë, ndaj iu lut Sulltan Saladinit që ta burgoste bashkë me të shoqin. Aty do të vdiste pranë të shoqit, e përkushtuar ndaj njeriut që mbretëria e saj e urrente deri në fundin e tij të hidhur.

Melisenda. Mbretëroi në vitet 1131-1153

E lindur nga një burrë që u bë më pas mbret i Jeruzalemit, Melisenda, më e madhja nga 4 vajzat, e pa veten si trashëgimtare të mbretërisë kur vdiq nëna e saj në tetor 1126. Martesa e saj me Fulkun V, Kontin e Anzhu dhe Mein në vitin 1129 solli në jetë një trashëgimtare.

Por kur babai i saj vdiq në vitin 1131, ai la amanet një rregull të çuditshëm të trashëgimisë.

Melisenda, Fulk dhe djali i tyre duhej të trashëgonin së bashku fronin. Në fillim, Melisende nuk u lejua të bënte shumë gjëra, por kur Fulk u tregua një sundimtar i paefektshëm, ajo mori më shumë pushtet. Nisi zbatimin e një programi të gjerë ndërtimesh në të gjithë Jerusalemin, përfshirë punimet për rikonstruksionin e Kishës së Varrit të Shenjtë.

Por e papritura ndodhi në vitin 1143. Fulk vdiq, duke lënë në krye Melisendën dhe djalin e tyre, Balduinin III, që në atë kohë ishte vetëm 13 vjeç. Melisenda sundoi si regjente, dhe me sa duket ishte e aftë në atë post. Problemet lindën në fillim të viteve 1150, kur Balduini u rrit dhe nuk donte që nëna e tij të ishte në krye. Ai e fitoi betejën, duke u bërë sundimtar i vetëm i Jeruzalemit. Sidoqoftë, Melisenda mbajti ende disa poste me rëndësi në oborrin mbretëror deri në vdekjen e saj në 1161.

Adelaide del Vasto. Mbretëroi në vitet 1112-1116

Pas divorcit të tij nga Arda e Armenisë, gruaja e dytë e Balduinit I ishte Adelaide del Vasto. Në atë kohë thesari i Jeruzalemit ishte boshatisur, dhe Adelajda ishte e ve, nënë e tre fëmijëve… dhe regjente e Siçilisë. Kur djali i saj Roxher arriti në moshë madhore, Adelaide u dërgua me paratë e saj në Jerusalem për t’u bërë mbretëreshë.

Balduin ishte aq i dëshpëruar për paratë e saj, saqë Adelaide arriti ta bindte që Roxher të ishte trashëgimtari i tij nëse nuk do të kishte një djalë tjetër. Por kundërshtimi ndaj kësaj martese të re ishte i fortë. Pasi shtiu në dorë paratë e Adelaides, Balduin e pranoi bigaminë e tij dhe martesa e tij u anulua.

Adelaide u kthyer sërish në Siçili, ku do të vdiste dy vjet më vonë, por djali i saj nuk do ta harronte kurrë trajtimin që i bëri Jerusalemi nënës së tij. Për pjesën tjetër të mbretërimit të tij në Siçili, ai refuzoi ta ndihmonte mbretërinë, pavarësisht se sa shumë e kërkuan ndihmën e tij.

Morfia e Melitenës. Mbretëroi në vitet 1118-1127

Ajo ishte armene, por një ditë do të ulej në fronin e Jerusalemit. Morfia ishte vajza e një princi armen dhe u martua me një kalorës kryqtar, Balduinin, kontin e Edesës. Aty jetuan deri në vitin 1118, kur Balduin u zgjodh mbret i Jeruzalemit. Ata u shpërngulën me 4 vajzat e tyre, Melisenda, Alisa, Hodierna dhe Joveta.

Në fakt, Balduin e vonoi enkas kurorëzimin e tij që bashkë me të kurorëzohej edhe Morfia. Siç pritej nga një grua në atë kohë, ajo nuk u përfshi në drejtimin e përditshëm të mbretërisë. Gjithsesi ishte e aftë ta bënte këtë. Kur burri i saj u mor peng në vitin 1123, ajo punësoi mercenarë armenë për të zbuluar se ku mbahej i burgosur. Më pas drejtoi negociatat që çuan në shpëtimin e tij. Kur ajo vdiq në 1126/27, ajo ishte shumë e mallkuar.

Teodora Komnena. Mbretëroi në vitet 1158-1162

Teodora ishte mbesa e perandorit bizantin Manuel I Komneni, mbesa e perandorit Gjoni II Komneni dhe kunata e mbretit Stefan IV të Hungarisë. Por do të ishte lidhja e saj me perandorin bizantin që do ta bënte shumë të dëshirueshme për Balduinin III të Jeruzalemit. Por martesa e tyre do të zgjaste vetëm 4 vjet, për shkak të vdekjes së parakohshme të Balduinit. Theodora ishte tashmë një e ve pa fëmijë, vetëm 17 vjeçe, dhe nuk ishte më mbretëreshë.

Pleisans e Antiokisë. Mbretëroi në vitet 1258-1261

Teknikisht mbretëria e saj ishte Qiproja. Kur bëhej fjalë për Jerusalemin, roli i saj ishte si  regjente. Ajo pati me Henrin e Qipros një djalë, Hugh II, i cili u bë mbreti i mitur i Qipros dhe i Jeruzalemit. Fisnikët e Jeruzalemit e mbështetën regjencën e Plaisans dhe ajo do ta mbante me sukses këtë pozicion deri në vdekjen e saj në vitin 1261, pavarësisht se u bë bashkëshortja e Xhoni Xhafas.

Isabela II. Mbretëroi në vitet 1212-1228

Ishte vetëm disaditëshe kur u bë mbretëreshë e Jeruzalemit në vitin 1212. Nëna e saj, Maria e Monferratit, kishte vdekur, ndoshta nga ethet pak pas lindjes. Kur ishte vetëm 13 vjeç u fejua me Frederikun II, mbret i Gjermanisë dhe Siçilisë. Ata u martuan në Brindisi të Italisë në vitin 1225.

Më pas Frederiku mori fronin e mbretit. Por raportet midis tyre nuk ishin të mira. Ai e mbajti Isabelën me haremin e tij ndërsa e vonoi kryqëzatën, ndaj u shkishërua. Fëmija i saj i parë, një vajzë, vdiq para se ajo të mund të festonte ditëlindjen e parë. Fëmija i dytë, djali, u vra nga vetë i ati. Ashtu si nëna e saj, Isabela vdiq vetëm disa ditë pas lindjes së tij në vitin 1228./bota.al

Related Topics:
Continue Reading

Lajmet

Policia sekuestron katër armë zjarri në Prizren, dyshohet se u përdorën në gazmende familjare

Published

11 hours ago

on

July 20, 2026

By

Policia e Kosovës në rajonin e Prizrenit ka sekuestruar katër armë zjarri gjatë javës së fundit, në kuadër të disa operacioneve të ndara që synojnë parandalimin e përdorimit të armëve dhe garantimin e sigurisë publike.

Sipas Policisë, gjatë javës së kaluar në Prizren dhe Suharekë janë sekuestruar tri pistoleta dhe një armë automatike AK-47. Në dy raste, armët janë konfiskuar pas informacioneve të pranuara nga qytetarë anonimë, të cilët kishin raportuar për të shtëna me armë në gazmende familjare.

Në tre nga katër rastet, me vendim të prokurorit, të dyshuarit janë ndaluar për 48 orë, ndërsa ndaj tyre janë iniciuar procedura penale për veprat “Mbajtje, kontroll apo posedim i paautorizuar i armës” dhe “Shkaktim i rrezikut të përgjithshëm”.

Policia e Kosovës ka ritheksuar se të shtënat me armë në ahengje dhe gazmende familjare nuk do të tolerohen dhe se do të vazhdojë veprimet për parandalimin e posedimit të paligjshëm të armëve, me qëllim garantimin e rendit dhe sigurisë për të gjithë qytetarët./A.K/

Continue Reading

Lajmet

Kryeprokurori Gashi: Hetim të pakompromis ndaj korrupsionit të nivelit të lartë dhe krimit të organizuar

Published

12 hours ago

on

July 20, 2026

By

Kryeprokurori i ri i Shtetit, Zejnullah Gashi, ka mbajtur fjalimin e tij të parë zyrtar gjatë takimit të 299-të të Këshillit Prokurorial të Kosovës (KPK), duke shpalosur vizionin e tij për udhëheqjen e institucionit të akuzës. Gashi e cilësoi marrjen e kësaj detyre si një përgjegjësi të lartë institucionale dhe obligim kushtetues e moral ndaj qytetarëve, të cilët presin një prokurori më efikase, të pavarur dhe me integritet.

Ai porositi që çdo vendim prokurorial duhet të bazohet ekskluzivisht në Kushtetutë, ligj dhe prova të siguruara në mënyrë të ligjshme, pa u ndikuar nga presionet politike, ekonomike apo mediatike.

“Për ata që më njohin, e dinë se qasja ime si prokuror dhe kryeprokuror ka qenë dhe mbetet e njëjtë: Prokurori duhet të flasë vetëm përmes punës. Besueshmëria në institucionin tonë nuk ndërtohet me deklarata apo retorikë, por me profesionalizëm, integritet dhe rezultate konkrete”, deklaroi Gashi.

Kryeprokurori i Shtetit u dërgoi një mesazh të qartë të gjithë prokurorëve të Republikës së Kosovës, duke u zotuar se do të mbështesë fuqishëm secilin prej tyre që ushtron detyrën me guxim dhe paanshmëri. Ai porositi që çdo vendim prokurorial duhet të bazohet ekskluzivisht në ligj, pa u ndikuar nga presionet politike, ekonomike apo mediatike. Megjithatë, ai ua bëri të qartë se askush nuk do të jetë i paprekshëm.

“Pavarësia funksionale që e keni si prokurorë është një garanci kushtetuese dhe një nga vlerat më të rëndësishme të sistemit tonë. Megjithatë, kjo pavarësi nuk është dhe nuk do të jetë asnjëherë mburojë për arbitraritet, papërgjegjësi apo mosllogaridhënie”, nënvizoi ai, duke shtuar se “lufta ndaj çdo forme të abuzimit të detyrës do të jetë e pakompromis. Askush nuk mund të jetë mbi ligjin dhe askush nuk do të gëzojë imunitet”.

Gashi vuri në dukje se pavarësia funksionale nuk do të shërbejë asnjëherë si mburojë për arbitraritet apo mosllogaridhënie, duke premtuar një luftë të pakompromis ndaj çdo forme të abuzimit të detyrës zyrtare.

Në mbyllje të fjalimit, Gashi nënvizoi rëndësinë e bashkëpunimit të ngushtë institucional me Këshillin Prokurorial, si dhe me partnerët ndërkombëtarë që kanë mbështetur reformat në drejtësi.

Ai gjithashtu u shpreh i hapur për një marrëdhënie transparente me mediat dhe shoqërinë civile, duke i vlerësuar kritikat dhe rekomandimet konstruktive si një kontribut të rëndësishëm për rritjen e llogaridhënies dhe avancimin e mëtejshëm të të gjithë sistemit prokurorial në vend. /E.A/

Continue Reading

Lajmet

Andy Burnham merr zyrtarisht detyrën si Kryeministër i ri i Britanisë së Madhe: Premton një model të ri politik dhe plan 10-vjeçar

Published

13 hours ago

on

July 20, 2026

By

Andy Burnham ka mbajtur fjalimin e tij të parë si kryeministër i Britanisë së Madhe përpara një turme të madhe në Downing Street, duke shënuar fillimin e një epoke të re politike. Pa pasur nevojë për një foltore dhe i rrethuar nga mbështetësit, kryeministri i ri e cilësoi emërimin e tij si një moment reflektimi dhe rezolute të re, duke thënë se gjenerata e tij e politikanëve duhet të ngrejë nivelin e angazhimit për të rikthyer stabilitetin e vendit.

Burnham pranoi se qytetarët janë të lodhur nga politika aktuale dhe premtoi se ky moment do të shërbejë si një ndryshues i madh kursesh, duke u zotuar për një model të ri që bazohet në bashkëpunim dhe zgjidhje të problemeve, larg pikëve politike. Ai kritikoi vendimet e gabuara të viteve të 80-ta, përfshirë privatizimin dhe de-industrializimin, duke thënë se shumë zona ende nuk janë rimëkëmbur nga ato politika.

Në planin e tij qeverisës, Burnham premtoi se që nga e nesërmja do të shpalosë planet për t’u dhënë njerëzve më shumë hapësirë sa i përket kostos së jetesës, duke treguar edhe si do të financohen ato.

Ai u zotua për ndryshime në sistemin e arsimit për të ndihmuar të rinjtë të futen në tregun e punës, rritje të mbështetjes për shëndetin mendor, si dhe ndërtimin e më shumë shtëpive sociale si një mënyrë e drejtë dhe e qëndrueshme për të ulur shpenzimet e asistencës sociale.

Ndër vendimet e tij të para të prera, kryeministri i ri njoftoi se do të nxjerrë urdhrin e parë për t’i dhënë fund fenomenit të njerëzve që flenë në rrugë.

Për më tepër, Burnham bëri të ditur se do të largojë pushtetin nga Westminsteri për ta shtrirë atë në çdo cep të vendit. Ai u zotua të ndërtojë një ekonomi të re, duke kthyer shërbimet dhe mallrat jetike nën kontrollin publik për t’i bërë ato të përballueshme, si dhe të ri-industrializojë Britaninë duke mbështetur industrinë vendase.

Kryeministri njoftoi se më vonë gjatë këtij viti do të prezantojë një plan 10-vjeçar që do të përcaktojë qartë rrugën se ku dëshiron ta dërgojë vendin. Duke theksuar se kujdesi për njerëzit do të jetë në qendër të çdo vendimi të tij, Burnham i bëri thirrje publikut dhe mbështetësve që t’i qëndrojnë pranë për të ndërtuar një ndjenjë të re të unitetit kombëtar, duke e përmbyllur fjalimin mes duartrokitjeve të shumta, para se të futej në rezidencën e famshme numër 10. /BBC/

Continue Reading

Lajmet

Studio Muzikë Moderne, Produksion Digjital dhe Menaxhment: Programi që të bën lider në industrinë e re të muzikës

Published

13 hours ago

on

July 20, 2026

By

Industria moderne e muzikës sot kërkon diçka më shumë se thjesht talent; ajo kërkon profesionistë që zotërojnë teknologjinë dhe njohin biznesin. Programi, Muzikë Moderne, Produksion Digjital dhe Menaxhment në UBT është ndërtuar pikërisht për të formuar këta liderë të rinj të industrisë kreative, duke bashkuar në një vend artin, teknologjinë dhe menaxhimin.

Ky program u ofron studentëve një përgatitje të plotë praktike dhe teorike përmes tri shtyllave kryesore;

Krijim dhe Produksion Digjital: Zhvillimi i aftësive profesionale në prodhimin e muzikës, dizajnin e tingullit dhe performancën vokale apo instrumentale.

Menaxhim dhe Biznes: Trajnimi i studentëve për menaxhimin e artistëve, organizimin e ngjarjeve dhe menaxhimin e projekteve në industrinë kreative.

Inovacion dhe Teknologji: Nxitja e ideve të reja dhe përdorimi i teknologjive të fundit të zërit për të krijuar platforma dhe qasje të reja artistike.

Synimi kryesor është përgatitja e drejtpërdrejtë për tregun e punës. Gjatë studimeve, studentët do të punojnë në projekte reale, do të marrin pjesë në masterklasa dhe do të krijojnë kontakte të rëndësishme me kompani muzikore, shtëpi botuese dhe organizata kulturore.

Kjo i orienton ata drejt karrierave të suksesshme si producentë, menaxherë, interpretues apo edukatorë të muzikës moderne.

Regjistrimet kanë filluar, këtu gjeni linkun për aplikim!

Continue Reading

Të kërkuara