Lajmet
Maqedonci: 12 Qershori, ndër datat më të rëndësishme në historinë tonë
Published
3 weeks agoon
By
UBTNewsMinistrin e Mbrojtjes i Kosovës flet në Podcastin e Media Grupit të UBT
Maqedonci: 12 Qershori, ndër datat më të rëndësishme në historinë tonë
12 Qershori, dita kur Kosova mori frymë lirisht. Një popull që dikur kërkonte ndihmë për të mbijetuar, sot ka ndërtuar institucionet e veta, ka ndërtuar shtetin e vet dhe, mbi të gjitha, ka ndërtuar një forcë që qëndron në mbrojtje të lirisë. Nga rruga e sakrificës drejt uniformës së FSK-së, nga lufta për ekzistencë te kontributi për paqe dhe siguri.
Sot, në këtë episod të veçantë, do të flasim për rrugëtimin e Kosovës pas çlirimit dhe për datën e rëndësishme të 12 Qershorit.
Ejup Maqedonci, ministër i Mbrojtjes i Republikës së Kosovës ka ndarë me ne emocionet e Ditës së Çlirimit.
UBT News: Ministër, mirë se erdhët.
Maqedonci: Mirë se ju gjej dhe faleminderit për ftesën.
UBT News: Çfarë përfaqëson për ju personalisht 12 Qershori, si ish-pjesëtar i UÇK-së, si qytetar dhe tani si Ministër i Mbrojtjes?
Maqedonci: Jo vetëm për mua, por besoj për të gjithë popullin e Kosovës dhe brezat e kaluar, përfaqëson atë përmbylljen e një ëndrre. Nuk ka qenë vetëm ëndërr e atyre që e përjetuan 12 Qershorin, çlirimin e Kosovës, por edhe e atyre që, fatkeqësisht, për shkak të rrethanave të ndryshme, nuk kanë arritur ta shijojnë ditën e çlirimit të vendit tonë, pas një periudhe të gjatë gjenocidi, dhune, maltretimesh edhe kufizimesh që kemi pasur si popull dhe si qytetarë, nga pushtuesi serb.
Pra, janë 100 vite deri në vitin 1999, kur u çlirua Kosova më 12 Qershor, kur populli ynë me të vërtetë ka përjetuar vetëm dhunë, ka përjetuar vetëm diskriminim dhe asnjëherë mundësi për të jetuar as të barabartë, e lëre më të lirë.
Prandaj, vlerësoj që 12 Qershori është ndër datat më të rëndësishme në historinë tonë, jo vetëm në historinë e Kosovës, por në historinë tonë kombëtare, sepse prej 1912, kur nuk u lejua që Kosova të jetë pjesë e asaj Shqipërie e cila shpalli pavarësinë, sepse pavarësia e Shqipërisë është shpallur për të gjitha trojet shqiptare, ne kemi jetuar nën dhunë të jashtëzakonshme dhe nën tentativën gjithmonë të okupatorit serb për të zhdukur popullin shqiptar të Kosovës.
Prandaj, të gjithë duhet ta vlerësojmë këtë datë.
Por, ajo datë normalisht nuk ka ardhur vetvetiu. Ka ardhur si rezultat i një sakrifice shumëvjeçare të brezave të tërë, duke filluar nga grupet ilegale, protestat, kryengritjet gjatë gjithë kohës që kemi pasur në Kosovë, e në fund edhe lufta e lavdishme e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.
UÇK ka hyrë në Prishtinë më 10 qershor, për ta mbrojtur popullatën
UBT News: Ministër, ku keni qenë në atë ditë kur u kuptua që është nënshkruar marrëveshja për përfundimin e luftës dhe çfarë keni pasur në mendje në atë moment?
Maqedonci: Në fakt, dy ditë para 12 Qershorit, më saktësisht më 10 Qershor, një pjesë e njësive të UÇK-së të Zonës Operative të Llapit patën marrë detyrë që të futen në Prishtinë, në mënyrë që të parandalohej ndonjë masakër e mundshme që trupat serbe mund të bënin para tërheqjes nga Prishtina, por gjithashtu edhe për të parandaluar plaçkitjen dhe dëmtimet e pronave të shqiptarëve të Kosovës.
Sepse ne ishim të vetëdijshëm dhe të informuar që ata në largim e sipër do të tentonin të bënin edhe masakra të tjera kundër popullatës civile, por edhe të plaçkisnin dhe të dëmtonin shtëpitë. Prandaj, kemi marrë urdhër në atë kohë nga komanda e Zonës Operative të Llapit, pra një pjesë e njësive, mes tyre kam pasur fatin të jem edhe unë, që të futemi në Prishtinë më 10 Qershor, dy ditë para ardhjes së trupave të NATO-s, dy ditë para çlirimit të Kosovës në tërësi. Kemi ngritur flamujt në dy pozicione të rëndësishme në Prishtinë, në Kodrën e Trimave, në shkollën fillore “Zenel Hajdini” dhe në rrugën e Bledit, në një kodër atje që është e mbushur me shtëpi, si shenjë që Ushtria Çlirimtare e Kosovës është në Prishtinë. Ishim në uniforma dhe kishim vendosur pozicionet tona në mënyrë që të mos lejohej ndonjë masakër. Kanë qenë emocione të veçanta, sepse po takonim njerëz që ishin fshehur me muaj të tërë nëpër shtëpi në Prishtinë, nga frika se mund të vriteshin nga forcat serbe. Kur na panë ata kishin emocione, edhe ne kishim emocione që më në fund në Prishtinën tonë, në Kosovën tonë, po vinin ditë më të mira.
UBT News: A mund të flasim pak për rrugëtimin tuaj në UÇK, TMK dhe në Forcën e Sigurisë së Kosovës?
Maqedonci: Po, unë kam pasur fatin të njoh njerëz, sepse kyçja në UÇK nuk ka qenë e lehtë. Ka pasur shumë sfida, ndër sfida ka qenë që të duhej të njihje dikë, të të besonte dikush, të kishe lidhje për të qenë pjesë e UÇK-së. Jo gjithkush ka pasur rastin të bëhet pjesë e UÇK-së në fillet e saj. Unë kam pasur fatin që kontaktet e para me Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës t’i vendos gjatë vitit 1996, pastaj jam angazhuar edhe në organizata të tjera që kanë pasur ndërlidhje me UÇK-në dhe me Lëvizjen Kombëtare për Çlirimin e Kosovës. Kam qëndruar në Zvicër nga viti 1996 deri në vitin 1998 dhe më 18 mars 1998 jam kthyer si vullnetar nga Zvicra për t’iu bashkangjitur Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Aso kohe sapo kisha mbushur 20 vjeç.
Ëndrra ime e parë ishte vetëm të kaloja kufirin, të prekja tokën e Kosovës, dhe çfarëdo që të ndodhte më pas nuk kishte rëndësi. Më pas kjo ëndërr u shty përpara duke besuar se do ta çlirojmë vendin. Ushtrimet ushtarake i kemi kryer në Shqipëri, pjesën teorike e kam marrë nga Agim Ramadani, tashmë Hero i Kombit, kurse pjesën praktike nga Adem Shehu, oficer i Shqipërisë. Për herë të parë kam marrë armën në dorë në Shqipëri dhe kemi pasur trajnim intensiv dyjavor. Ishte periudhë e fillimit, menjëherë pas sulmit në Prekaz. Kishte konspiracion dhe ruheshim të mos njiheshim. Jemi paraqitur si grup sportistësh në Tiranë. Më pas kemi shkuar në veri të Shqipërisë, në fshatrat e Kukësit, prej nga kemi hyrë në Kosovë. Rruga ka qenë shumë e vështirë, ishte mars 1998, mot i ftohtë dhe Malet e Pashtrikut të mbuluara me borë. Kemi ecur rreth 12 orë duke humbur rrugën dhe pastaj kemi hyrë në territorin e Kosovës. Kemi lëvizur në shumë zona, deri në Prishtinë, duke filluar nga Doberdolani i Suharekës, Kishnareka e Drenicës dhe Qyqavica. Pastaj secili ka marrë detyrat e veta.
UBT News: Ministër, keni shërbyer në gjithë rrugëtimin e Ushtrisë së Kosovës. A është ajo aty ku e keni ëndërruar?
Maqedonci: Besoj që duhet ende punë për ta bërë një forcë e cila do të jetë e aftë të përballojë çdo kërcënim. Por, është përmbushje e ëndrrës sime dhe e shumë luftëtarëve të UÇK-së dhe dëshmorëve që sot nuk janë gjallë. Sot kemi një ushtri të trajnuar sipas standardeve të NATO-s, me oficerë dhe nënoficerë të edukuar në shkolla të NATO-s.
Kemi investuar në armatim, rreth 460 milionë euro në 4 vitet e fundit, dhe po investojmë edhe në infrastrukturë. Kjo tregon vullnetin e Qeverisë dhe të çdo pjesëtari të FSK-së për të arritur objektivat. Ushtria jonë është amanet i brezave dhe ne po e përmbushim këtë amanet. Kur përgatitesh për luftë, në fakt përgatitesh për ta shmangur luftën, sepse forca e dekurajon kundërshtarin.
UBT News: Pas gjithë këtij rrugëtimi ushtarak tani jeni Ministër i Mbrojtjes. Si qëndron Kosova sot në aspektin e sigurisë?
Maqedonci: Vlerësoj që vitet e fundit, me shtrirjen e sovranitetit në veri dhe në gjithë territorin, Kosova është më e qetë se më herët. Në vitin 2023 kemi pasur grupe të armatosura të mbështetura nga Serbia, por ato janë neutralizuar dhe dëbuar. Situata është më stabile. Po ashtu po zhvillojmë industrinë e mbrojtjes. Për herë të parë Kosova do të prodhojë municione “Made in Kosova” këtë vit, në dhjetor, nga një fabrikë shtetërore e Ministrisë së Mbrojtjes.
UBT News: A mund të flasim për ndonjë sfidë? Cilat janë sfidat më të mëdha të sigurisë me të cilat është duke u përballur Kosova ose mund të përballet në një të ardhme të afërt?
Maqedonci: Normalisht që, duke qenë pjesë e familjes së kombeve anekënd globit, ne gjithashtu i ekspozohemi edhe rreziqeve, edhe kërcënimeve që vijnë prej aspektit global. Jemi dëshmitarë që vitet e fundit ka ndryshim në ambientin global të sigurisë. Pra, kemi dy vatra lufte aktualisht që janë të nivelit global, që është lufta mes Rusisë dhe Ukrainës dhe lufta në Lindjen e Mesme.
Normalisht që këto luftëra, pavarësisht që na duken larg gjeografikisht, ato e afektojnë edhe sigurinë e vendit tonë, sepse kemi të bëjmë edhe me dy apo më shumë grupime shtetesh, të cilat kanë interesat e veta, siç janë Rusia, Kina dhe disa vende të tjera, duke përfshirë edhe Serbinë që e kemi fqinj, që promovojnë politika hegjemoniste. Pastaj kemi vende demokratike dhe vende të tjera.
Duke qenë që i kemi dy vatra lufte, vendi ynë është i përfshirë në këto dy vatra lufte. Ne po e mbështesim Ukrainën përmes trajnimit, përmes pakove mbështetëse ushtarake, por gjithashtu së fundmi e keni informacionin, sigurisht që jemi duke u përgatitur për të zbarkuar në Gaza për të mbështetur paqen në Lindjen e Mesme.
Mirëpo, te aspekti i sigurisë dhe kërcënimit direkt për Kosovën, kërcënimi i vetëm i madh konvencional, mund të themi, mbetet Serbia. Jo vetëm për shkak të militarizimit të saj, jo vetëm për shkak të politikës së saj militariste dhe blerëse të armatimeve, dhe vendosjes së ushtrisë afër kufirit tonë, por për shkak të politikës që vazhdon ta promovojë. Sepse, fundja, ushtria është një mjet i politikës. Kur ke një politikë hegjemoniste, siç e ka Serbia, paraqet rrezik për të tjerët.
Pra, gjithmonë ushtria është zbatuese e politikave shtetërore dhe rreziku e kërcënimi për Kosovën qëndron pikërisht në faktin që Serbia nuk e ka ndryshuar politikën hegjemoniste në raport jo vetëm me Kosovën, por edhe me të tjerët në Ballkan. Pra, promovon politikë dominuese, synon të dominojë rajonin, kurse vendet e tjera normalisht që bashkëpunojnë dhe synojnë ta mbrojnë vetveten.
Në këtë rast, Serbia është dhe mbetet kërcënuesi për shkak të politikës hegjemoniste, por edhe për shkak të armatosjes së saj me sisteme nga Kina dhe Rusia, që janë me të vërtetë sisteme të rrezikshme për sigurinë dhe që tregojnë qartë orientimin e Serbisë në raport me politikat ndërkombëtare. Sepse të gjitha vendet e rajonit janë të orientuara drejt integrimeve euroatlantike, kurse Serbia mbetet dhe vazhdon të bashkëpunojë me Rusinë dhe vendet autoritare që promovojnë politika hegjemoniste.
UBT News: Sa janë të përgatitura institucionet e sigurisë të Republikës së Kosovës për të gjitha këto sfida dhe zhvillime globale që i përmendët?
Maqedonci: Ne po investojmë, po përgatitim, po zhvillojmë kapacitetet e institucioneve tona të sigurisë, jo vetëm të Ushtrisë së Kosovës. Sot kemi një Agjenci Kosovare të Inteligjencës shumë profesionale, që është dëshmuar vitet e fundit, sidomos gjatë vitit të fundit.
Kemi qenë dëshmitarë të goditjes së rrjetit të spiunazhit serb në Kosovë, sepse spiunazhi është një element kyç i luftës hibride që një shtet mund ta aplikojë ndaj një shteti tjetër dhe që normalisht ka synim destabilizimin dhe përlyerjen e historisë. Mund të themi që kanë dashur ta bëjnë me UÇK-në këta spiunë, por edhe me akte të tjera të sabotazhit.
Kemi një polici që është duke u profesionalizuar çdo ditë e më shumë, e cila ka dëshmuar që është shumë profesionale, shumë kredibile, edhe në rastet kur kanë tentuar ta destabilizojnë Kosovën grupet e ndryshme terroriste, siç ishte sulmi në Banjskë, por edhe sulmi në Ibër-Lepenc.
Po ashtu kemi një ushtri që po e ndërtojmë me standarde të NATO-s, po e fuqizojmë me armatime të NATO-s dhe po e përgatisim për të qenë e gatshme për ta mbrojtur territorin e Kosovës.
Pra, kemi bërë shumë hapa. Nëse e krahasojmë atë periudhë kur e nisëm këtë intervistë, të Ditës së Çlirimit, dhe ku jemi sot, ne jemi krejt ndryshe. Kemi një ushtri që është shembull për gjithë rajonin dhe që është një ndër ushtritë që vlerësohet nga të gjitha vendet e NATO-s si ushtri shumë profesionale, si në kapacitetet njerëzore, ashtu edhe me sistemet e armatimeve.
Në zyrë i mbaj tri uniforma…
UBT News: Ne dhe gjithë qytetarët e Republikës së Kosovës, FSK-në e lidhim me krenari kombëtare. Sa përgjegjësi shtesë ju sjell ky fakt për institucionin?
Maqedonci: Kjo është me të vërtetë një përgjegjësi jashtëzakonisht e lartë. Edhe unë, si ministër i Mbrojtjes, duke qenë pjesë e uniformave tona, pra pjesë e madhe e atyre që kanë rrugëtuar nga UÇK-ja deri te FSK-ja, ndjej ndoshta përgjegjësi shumë më të lartë se çdo njeri tjetër që mund të ketë një pozitë të tillë dhe që nuk ka pasur fatin të jetë pjesë e ushtrive më herët.
Unë në zyrën time mbaj të varura në kornizë tri uniforma: uniformën e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, të Trupave Mbrojtëse të Kosovës dhe të Forcës së Sigurisë së Kosovës. Këto uniforma i kam pasur të veshura ditën e fundit, para se të bëhej transformimi i njërës në tjetrën.
Me këtë jo vetëm që i rikujtoj vetes se ku kam qenë dhe çfarë përgjegjësie kam në raport me Kosovën, por ua tregoj edhe ushtarëve, gjithashtu edhe atyre që vijnë në zyrë, se ky është rrugëtimi i ushtrisë sonë: nga një ushtri guerile, me shumë pak armatime e municione, por me shumë zemër dhe motiv, në një ushtri që po bëhet profesioniste, me më shumë armë, edukim dhe profesionalizëm.
UBT News: Në fakt, Kosova dikur priste ndihmë nga aleatët e vet, ndërkaq sot FSK kontribuon në mbështetje ndërkombëtare në kuadër të ruajtjes së paqes. E dimë që FSK-ja, siç e përmendët edhe më parë, do të kontribuojë në misionin ndërkombëtar në Gaza. Çfarë do të thotë ky hap për Kosovën?
Maqedonci: Për Kosovën vlerësoj që është një hap i jashtëzakonshëm për shumë arsye. Së pari, te fakti që ne po bëhemi nga një importues i sigurisë në eksportues të sigurisë. Një vend që ka pasur nevojë për siguri, që t’i afrohet nga të tjerët, po bëhemi një vend prej të cilit kërkohen ushtarë për të kontribuar për paqe dhe stabilitet.
Kjo tregon besim, së pari te partnerët tanë. Tregon që ne kemi arritur një stad zhvillimi dhe profesionalizmi. Tregon që qeveria dhe institucionet tona po respektohen nga aleatët tanë, por përveç që po respektohen, po trajtohen edhe si të barabartë në raport me kontributin.
Misioni në Gaza ka një veçanti, sepse është misioni i parë ku Kosova, Republika jonë dhe ushtria jonë marrin pjesë në kuadër të një operacioni të mandatuar nga Këshilli i Sigurimit i OKB-së. Dihet që Kosova nuk është pjesë e OKB-së. Përmes këtij operacioni ne po marrim pjesë në një mision që pikërisht është mandatuar nga Këshilli i Sigurimit i OKB-së, pa qenë ende pjesë e OKB-së.
Përveç këtij aspekti politik dhe diplomatik, të paraqitjes dhe prezantimit të vendit tonë, këtë mision e shohim edhe si mundësi për të kontribuar për popullin e Gazës, për të kontribuar për paqe dhe siguri, për të ofruar mundësi humanitare për qytetarët atje dhe për të kontribuar normalisht për vendosjen e paqes afatgjatë.
Kjo është dëshmi që ne jemi duke ndërtuar institucione dhe shoqëri që po dalin përtej kufijve tanë në aspektin e kontributit. Për këtë jemi falënderues ndaj aleatëve tanë, veçanërisht Shteteve të Bashkuara të Amerikës, që kanë kontribuar dhe janë mbështetësit kryesorë të fuqizimit dhe profesionalizimit të ushtrisë sonë.
UBT News: A mund të shpalosim më shumë detaje rreth këtij misioni, rreth këtij angazhimi tepër të rëndësishëm për Kosovën? Sa ushtarë do të dërgojë Kosova në misionin ndërkombëtar në Gaza?
Maqedonci: Po, aktualisht ne jemi në fazën e përgatitjeve të kontingjentit që do ta dërgojmë në Gaza. Kemi një numër të caktuar prej 22 pjesëtarëve, që do të jetë grupi i parë që do të dërgohet.
Në këtë grup, këta pjesëtarë janë të specializuar për shumë fusha. Do të dominojë fusha e deminimit, pra çminimit dhe largimit të mjeteve të pashpërthyera. Kemi edhe oficerë të operacioneve speciale që do të jenë pjesë e shtabit qendror të forcës ndërkombëtare stabilizuese. Do të kemi ekip mjekësor dhe oficerë planifikues që do të qëndrojnë në shtab.
Pra, është një kontingjent ushtarak i kombinuar, i përbërë nga 22 ushtarë, të cilët do të vendosen në Gaza si pjesë e këtij misioni jashtëzakonisht të rëndësishëm.
UBT News: Sa është e rëndësishme për Kosovën që realisht të shihet si kontribuuese e sigurisë globale dhe jo vetëm si përfituese e saj?
Maqedonci: Rëndësia e kësaj është për faktin që ne do të përcjellim dhe po përcjellim mesazh te vendet mosnjohëse se njohja e Kosovës nënkupton edhe njohjen e kontributit të saj për paqe dhe siguri.
Duke qenë pjesë e këtyre misioneve, na mundësohet që ta prezantojmë vendin tonë. Po marr një shembull: në vitin 2021 kemi pasur një ekip bashkë me Gardën Kombëtare të Iova-s, i cili ka qenë i vendosur në Kuvajt për një operacion paqeruajtës në atë periudhë.
Flamuri ynë ka valuar atje për pothuajse një vit bashkë me flamujt e vendeve të tjera, pavarësisht që ka pasur shumë vende që ende nuk e njohin pavarësinë e Kosovës.
Pra, ne po promovojmë vendin tonë, po promovojmë vlerat e qytetarëve tanë, po e zhbëjmë dhe po e godasim propagandën e Serbisë që ne jemi faktor destabilizues dhe po dëshmojmë që Kosova, përveç që është faktor stabilizues në rajon, është faktor stabilizues dhe ofrues i sigurisë edhe jashtë rajonit të Ballkanit Perëndimor.
UBT News: Pra, kjo e forcon pozitën e Kosovës ndërkombëtarisht?
Macedonci: Po, patjetër.
UBT News: Një mesazh që do t’ua jepnit familjeve të dëshmorëve në këtë datë të rëndësishme, në këtë 12 Qershor?
Maqedonci: Nderi dhe respekti do të jenë të përhershme për të gjithë ata dëshmorë që dhanë jetën e tyre për lirinë e Kosovës. Ne jemi të përkushtuar dhe të vendosur që atë amanet ta përkthejmë në punë në baza ditore për ndërtimin e shoqërisë dhe për fuqizimin e saj.
Pra, do të fuqizojmë një ushtri që në të ardhmen të mos kemi nevojë për dëshmorë që do të japin jetën për liri.
UBT NEWS: Në gjeneratat e reja, gjatë mësimit të historisë për luftën e shenjtë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, e dimë që shumë pjesëtarë të kësaj ushtrie janë vrarë duke sjellë edhe armatim. Këtë vit, siç e përmendët edhe më parë, në bashkëpunim me aleatët, Kosova do të fillojë edhe prodhimin e armatimit. Çfarë do të thotë kjo për ushtrinë dhe vendin tonë?
Maqedonci: Unë vlerësoj që me fillimin e zhvillimit të industrisë së mbrojtjes, pra prodhimit të armatimeve, ne po i japim një tjetër rëndësi strategjike Kosovës në raportet ndërkombëtare dhe në aspektin ushtarak.
Po fillojmë të prodhojmë municione dhe armë që do të përdoren nga ushtria, policia dhe institucionet tona të sigurisë, pa pasur nevojë t’i blejmë ato nga jashtë.
Po ashtu, po i japim mundësi Kosovës që të kalojë në një dimension tjetër të zhvillimit të saj, duke u bërë edhe eksportuese e armëve dhe municioneve.
E thashë, në dhjetor do të fillohet me prodhimin e municioneve, por ka edhe shumë projekte për të cilat jemi duke diskutuar dhe do t’i shohim të jetësuara në vitet në vazhdim, projekte që me të vërtetë e vendosin Kosovën në një dimension krejt tjetër të zhvillimit të saj.
UBT News: Ndodhemi në ambientet e një institucioni të arsimit, i cili pret mijëra e mijëra studentë kosovarë që ndjekin ëndrrat e tyre. Çfarë do të donit që gjeneratat e reja të kuptojnë sot për lirinë?
Maqedonci: Liria normalisht që është e shenjtë. Liria është diçka që nuk duhet të humbet me asnjë çmim. Për lirinë secili prej nesh e ka obligim të punojë, të mësojë, të përgatitet dhe, nëse është nevoja, edhe të sakrifikojë, sepse çdo gjë tjetër nuk ka rëndësi nëse nuk je i lirë.
UBT News: Ku e shihni Ushtrinë e Kosovës pas 10 vitesh?
Maqedonci: Vlerësoj që Ushtria e Kosovës pas 10 vitesh do të vazhdojë të zhvillohet, të fuqizohet dhe të modernizohet. Kosova do të jetë pjesë e NATO-s, ndërsa Ushtria e Kosovës do të jetë pjesë e operacioneve dhe misioneve të NATO-s nëpër botë.
Vlerësoj që 12 Qershori është ndër datat më të rëndësishme në historinë tonë, jo vetëm në historinë e Kosovës, por në historinë tonë kombëtare, sepse prej 1912, kur nuk u lejua që Kosova të jetë pjesë e asaj Shqipërie e cila shpalli pavarësinë, sepse pavarësia e Shqipërisë është shpallur për të gjitha trojet shqiptare, ne kemi jetuar nën dhunë të jashtëzakonshme dhe nën tentativën gjithmonë të okupatorit serb për të zhdukur popullin shqiptar të Kosovës: Ejup Maqedonci
You may like
Lajmet nga UBT
Konferenca për Lidership në UBT: Ministrja Kusari-Lila, Rektori Hajrizi dhe ekspertët diskutojnë për qeverisjen e inovacionit dhe sfidat e inteligjencës artificiale në Kosovë
Published
17 hours agoon
July 3, 2026By
UBTNews
Në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së u zhvillua paneli i dytë i Konferencës Ndërkombëtare të Lidershipit me temë qendrore: “Qeverisja e Inovacionit: Lidershipi në Epokën e Inteligjencës Artificiale”.
Ky takim mblodhi përfaqësues institucionalë, drejtues akademikë dhe ekspertë për të diskutuar mbi rrugëtimin e përbashkët të teknologjisë, politikave publike, arsimit të lartë dhe zhvillimit ekonomik. Përmes analizave të detajuara, panelistët shpjeguan sfidat dhe mundësitë që sjell inteligjenca artificiale (IA) në integrimin e sistemeve të ndryshme në Kosovë.
Ministrja e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit, Mimoza Kusari-Lila, vuri në dukje se inovacioni dhe teknologjia kanë ecur shumë më shpejt se rregullimet ligjore, duke krijuar një hendek të madh që kërkon adresim të menjëhershëm përmes politikave publike. Ajo theksoi se për herë të parë dikasteri i saj ka marrë portofolin e inovacionit, duke synuar ndërlidhjen më të mirë të institucioneve me sektorin privat.
“Ne jemi në mesin e konceptualizimit dhe ndërlidhjes së funksionimit të inteligjencës artificiale, inovacionit, politikave publike dhe aplikimit e inkurajimit të sektorit privat për përdorimin e tyre. Kam ndjerë se për herë të parë e kemi një sektor ku hendeku ndërmjet politikave publike dhe sektorit privat është më i madhi ndonjëherë, sepse inovacioni, teknologjia informative dhe çdo gjë që lidhet me konceptin e zbulimeve dhe kreativitetit ka ecur shumë më shpejt, pa qenë domosdoshmërisht e rregulluar”, u shpreh Kusari-Lila.
Në rrafshin akademik, Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, u ndal tek impakti që ka përhapja e shpejtë e dijes kognitive globale mbi universitetet.
Sipas tij, kjo periudhë transformimi nuk rrezikon ekzistencën e institucioneve arsimore, por shërben si një momentum për të reflektuar mbi rolin e tyre të ri, që duhet të jetë ai i një nxitësi dhe koordinuesi kryesor në ekosistemin inovativ.
“Impakti i inteligjencës artificiale apo i një dije të përgjithshme kognitive globale, e cila tashmë është e qasshme, shtron në pikëpyetje proceset e mëparshme klasike dhe tradicionale të formatit sesi institucionet kanë jetuar. Pozicioni i universiteteve është duke u shtruar në pikëpyetje, jo në kuptimin negativ, por si një momentum për të reflektuar dhe për t’u transformuar në të ardhmen. Nuk është në pyetje ekzistenca e universitetit, por roli dhe formati i tij që të ketë sa më shumë impakt”, theskoi Hajrizi.
Nga këndvështrimi i zhvillimit të bizneseve, Dekani i Fakultetit të Menaxhimit, Biznesit dhe Ekonomi, Muhamet Gërvalla, shpjegoi se si globalizimi dhe IA po thyejnë barrierat gjeografike. Ai theksoi se epoka e re kërkon që kompanitë të ndryshojnë mendësi, duke lëvizur nga fokusi i thjeshtë tek burimet e veta të brendshme, drejt krijimit të shërbimeve të personalizuara dhe kuptimit digjital të klientit.
“Inteligjenca artificiale është një nga mundësitë e arta të cilat duhet t’i shfrytëzojnë bizneset, në mënyrë që ato fillimisht të udhëhiqen në aspektin e mendësisë, duke filluar prej krijimit apo përcaktimit të strategjisë së tyre biznesore e pastaj në atë operacional. Sot ka ndryshuar qasja, nuk është e mjaftueshme ajo formë e vjetër e operimit. Bizneset duhet të transformohen në atë kuptim që të njohin interesat e klientëve dhe të krijojnë një personalizim virtual të individit”, sipas Gërvalles.
Ndërkaq, sfidat praktike të mungesës së të dhënave të integruara në Kosovë u adresuan nga Besnik Qehaja, Dekan i Shkencave Kompjuterike dhe Inxhinierisë në UBT. Ai mori si shembull sistemin shëndetësor, ku vuri në dukje se pa pasur platforma që mbledhin dhe gjenerojnë informata të plota, është mjaft e vështirë të krijohen modele për vendimmarrje të bazuara në inteligjencën artificiale, duke prekur këtu edhe aspektet etike të sigurisë.
“Mungesa e informatave për shkak të sistemeve që nuk janë të integruara na bën pak më të disfavorshëm në të gjitha aspektet, duke përfshirë edhe etikën, por edhe në aspektin e vendimmarrjes. Për momentin, pa pasur të dhëna të gjeneruara, nuk mundemi t’i ideojmë ose t’i krijojmë modelet për vendimmarrje duke u mbështetur në inteligjencën artificiale. Megjithatë, sistemet janë në implementim e sipër dhe falë inteligjencës artificiale ato do të implementohen më shpejt”, u shpreh Qehaja.
Diskutimet e këtij paneli nxorën në pah se sekreti i suksesit në këtë epokë të re qëndron te ndërthurja e shpejtësisë së teknologjisë me ruajtjen e aspektit human dhe ndërtimin e platformave digjitale të sigurta.
Kujtesë
Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 3 korrik 1993-1998?
Published
17 hours agoon
July 3, 2026By
UBTNews
Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.
Foto: U quajt vendi më i rrezikshëm në Evropë: Kijeva e Malishevës
3 korrik 1993
Rroga mesatare në ekonominë e kontrolluar nga serbët në Kosovë 5 marka
Gazeta serbe “Borba”, njofton sot se rroga mesatare në Kosovë për muajin maj ishte 8.8 milionë dinarë serbë. Mirëpo, siç thotë kjo gazetë, as këto të ardhura nuk janë paguar ende, ndonëse sot kjo shumë nuk tejkalon vlerën e 5 markave gjermane.
Sipas kësaj gazete, në pushim të dhunshëm gjenden më shumë se 40 mijë punëtorë nga sektori shoqëror. Eshtë vlerësim i Odës Ekonomike të Kosovës, që tash është nën kontrollin serb, se ekonomia po shkon drejt hendekut. Pas rënies shumë të madhe të prodhimit në vitin e kaluar, sivjet prodhimi shënoi rënie prej 35 për qind krahasuar me vitin e kaluar. Kjo rënie drastike u shënua në të gjitha degët industriale në Kosovë, shkruan veç tjerash gazeta “Borba”.
3 korrik 1995
Bob Dol: Kongresi amerikan ka qenë miku më i mirë i popullit të Kosovës
Senatori Bob Dol i dërgoi një letër gazetës “Illyria”, që botohet në Amerikë, me të cilën demanton disa pohime të juristit shqiptaro-amerikan, Ilir Zherka. Ky i fundit, në fillim të qershorit, në një shkrim botuar në këtë gazetë, thekson se senatori Dol dhe kongresisti Benxhamin Gilman, dy legjislatorë republikanë në poste udhëheqëse në Kongres, kohët e fundit nuk e kanë ngritur zërin për çështjen e Kosovës.
“Ekziston një numër i madh i pasaktësive në shkrim, në veçanti kur thuhet se unë asnjëherë nuk kam paraqitur një rezolutë ose amendament për të shprehur mospajtimin e thellë lidhur me gjendjen ekzistuese në Kosovë. Siç e dinë shumica e lexuesve të gazetës “Illyria”, kjo thjesht nuk është e vërtetë”, shkruan Dol. Ai në vazhdim thekson se duke qenë i brengosur për situatën në Kosovë, me senatorë të tjerë kishte shkuar në fund të gushtit 1990 për vizitë në Prishtinë, ndërkaq pas kthimit, Dol thekson se ka bërë përpjekje të mëdha për të bërë në administratë një presion më të madh ndaj regjimit të Millosheviqit.
“Ishte kjo një përpjekje të cilës iu bashkangjitën një numër senatorësh të tjerë, të cilët më shoqëruan në vizitën në Kosovë, siç ishin senatorët Alfons D’amato, Don Nikës, Leri Presler e të tjerë”, shkruan Dol.
“Si rezultat i kësaj iniciative legjislative, që nga viti 1991, Serbia nuk ka marrë asnjë ndihmë nga Shtetet e Bashkuara”, shkruan Dol.
Më poshtë në letrën e tij, Dol numëron rezolutat e tjera (nr.106, 153, 176), që ka paraqitur për Kosovën e që janë miratuar në Senat, me të cilat dënohej represioni ndaj shqiptarëve dhe bëhej thirrje për zgjedhje të lira në Kosovë, si dhe rezoluta nr.1793, me të cilën bashkë me senatorin D’Amato kërkonte nga Administrata e presidentit Bush që të vendoseshin sanksione ekonomike ndaj Serbisë. Ai thekson se bashkë me senatorin Levin kishte bashkësponsoruar amandamentin, i cili iu bashkangjit projektligjit të Buxhetit Ushtarak të SHBA-ve për vitin fiskal 1994, me të cilin sanksionet e SHBA ndaj Serbisë kodifikoheshin me ligj.
“Më në fund, përveç ruajtjes së sanksioneve ndaj Serbisë, përderisa të mos zgjidhet kriza në Kosovë dhe të kthehet autonomia politike e shqiptarëve, kam hartuar një amandament me të cilin me ligj do të kushtëzohet heqja e sanksioneve ndaj Serbisë dhe Malit të Zi. Këtë amandament do t’ia bashkangjes projektligjit për Ndihmë Vendeve të Jashtme për vitin fiskal 1996, për të cilin Senati do të votojë nga mesi i korrikut, shkruan Dol.
“Shpresoj se këto janë vetëm disa fakte mbi iniciativat e mia legjislative me qëllim të ndihmës më se 2 milionë shqiptarëve në Kosovë, fakte këto që do të bindin lexuesit e gazetës “Illyria”, të cilët mund të hamenden nga një artikull (i Zherkës – v.j.), që nuk mbështetet në fakte e të vërteta”, shkruan Dol dhe përfundon letrën me konstatimin se “Kongresi Amerikan ka qenë miku më i mirë i popullit të Kosovës”, shkruan veç tjerash senatori Bob Dol në letrën dërguar gazetës “Illyria”, të cilën e transmeton dhe e komenton konrrespondeti i gazetës “Bujku” nga Uashingtoni, Sulejman Gashi.
3 korrik 1997
Kuvendi i Maqedonisë sot debaton për ligjet për përdorimin e flamujve
Deputetët e Parlamentit të Maqedonisë sot pritet të debatojnë në mes tjerash edhe për propozimligjin për përdorimin e stemës, flamurit shtetëror dhe flamuurit të nacionaliteteve. Në bazë të debatit publik që është zvilluar nëpërmes mediumeve dhe nëpër institucione të sistemit me Propozimligjin për përdorimin e flamujve të nacionaliteteve në Maqedoni nuk janë të kënaqur as shqiptarët ose nacionaliteet e tjera, por as maqedonasit. Të parët mendojnë se propozimligji është mjaft restriktiv në krahasim me praktikën e deritashme të përdorimit të flamurit e cila daton që nga viti 1973 e që përdorej nëpër të githa institucionet shtetërore në viset e banuara me shqiptarë, kusre pala maqedone mendon se me këtë propozimligj nacionaliteteve iu jepen “shumë të drejta” dhe me këtë krijohen mundësi për “copëtimin”, respetkivisht “ndajren” e Maqedonisë.
Propozimamandamentet e deputetëve shqiptarë, përmes të cilëve kërkohet një liberalizim më i madh i përdorimit të flamurit shqiptar, nuk kaluan dje as në Komisionin Juridiko-ligjdhënës e as në ato të sistemit politik në Parlamentin e Maqedonisë. Gjykuar sipas shkrimeve në shtypin në gjuhën maqedonase që kanë përshkruar këto ditë faqet e shtypit, edhe gjatë debatit të sotëm për këtë pikë të rendit të ditës nuk pritet ndonjë “mirëkuptim” i deputetëve maqedonas të cilat përbëjnë rreth 90 për qind të strukturës parlamentare.
Ndërkaq, lidhur me vendimin e gjyqit Kushtetues të Maqedonisë përmes të cilit përkohësisht ndalohet përdorimi i flamurit shqiptar edhe në Kuvendin e Tetovës, kryetari i kësaj komune z. Alejdin Demiri deklaroi se “flamuri mbetet aty ku është kurse deputetët duhet të kenë më tepër arsye dhe mirëkputim për sjeljen e ligjit për përdorimin e flamurit shqiptar. Tentimet që kjo të kuptohet si segregacin janë tepër të dëmshme dhe nuk përkasin me rregullat e demokracisë sepse tërë bota i di parimet e demokracisë”.
Kurse kryetari i Partisë MAAK- konzervative Stasho Angellovski, në një debat në Televizionin e pavarur “A1” deklaroi se po qe se pustheti ekzekutiv nuk i heq falmutj shqiptar nga shtizat e komunave, atëherë kjo parti do të aktivizojë “Komitete mbrojtëse” që ta bëjnë këtë. Ai po ashtu tha se këto komitete janë formuar në kohën kur kryetar i kësaj partie ishte Ante Popovski (shkrimtar).
Sot, pra në Parlamentin e Maqedonisë do të vëhet në sprovë toleranca dhe mirëkuptimi ndëretnik për të cilin shpeshherë është deklaruar edhe presidenti i republikës z. Kiro Gligorov në paraqitjet e tij publike brenda dhe jashtë vendit.
3 korrik 1998
Sulme masive kundër shumë fshatrave të Klinës
Mediumet serbe thonë se forcat serbe hynë në Kijevë sot në 7:30
Sot që nga ora 5,00 e mëngjesit, forca të shumta policore, me tanke, mjete të blinduara, kamionë e topa të kalibrit të madh, filluan një sulm të fuqishëm në drejtim të fshatrave Gllarevë, Rigjevë, Zabërgjë, Cerovik e Kijevë, njofton KI i Degës së LDK-së në Klinë.
Duket se synim i këtij sulmi është depërtimi i forcave serbe në Kijevë.
Në drejtim të këtyre fshatrave, si dhe fshatrave përreth, po shtihet edhe nga postblloqet e Dollcit e të Pogragjës, ndërsa shpërthimet e detonimet e fuqishme po dëgjohen edhe në qytetin e Klinës.
Mbi këtë zonë fluturuan edhe helikopterë ushtarakë.
Burimet në anë të ndryshme të Drenicës bëjnë me dije se janë dërguar plagosur.
Para më shumë se një muaji, serbët vendës, të ndihmuar nga policia e stacionuar në këtë fshat, dëbuan shqiptarët nga shtëpitë e veta.
Riçard Hollbruk në konferencën për shtyp javën e kaluar në Prishtinë e quajti Kijevën “vendi më i rrezikshëm në Evropë”.
Zyrtari i instaluar serb në Kosovë, Odalloviq tha dje se forcat serbe do ta “ta thejnë bllokadën e shqiptarëve të armatosur ndaj Kijevës”.
Deri tash nuk ka njoftime për pasojat e këtij sulmi. Ndërkohë, një medium serb njoftoi se forcat serbe kanë arritur në Kijevë në 7:30. Në njoftim thuhet se policia serbe nuk ka pësuar humbje.
Nga Kijeva u lejuan të largohen vetëm gratë, fëmijët e të paarmatosurit
Sot që nga ora 4,20 të mëngjesit filloi një sulm i ashpër i forcave serbe ndaj fshatrave të komunës së Klinës që kufizohen me Drenicën. Këto forca që nga Klina filluan t’i granatojnë fshatrat shqiptare. Por UÇK-ja tani mbrojtëse e çelikt e çdo pëllëmbe të Kosovës, me sukses arriti ta zbrapsë armikun.
Në këtë mënyrë, edhe pse detonimet e fuqishme ishin të padëgjuara deri më tash, forcat e UÇK-së arritën që t’i ruajnë pozicionet strategjike.
Kështu UÇK-ja me ato forca dhe moralin e fortë luftarak i kthyen prapa 15 tanke, 50 autoblinda, 12 kamionë si dhe një numër i madh i mjeteve tjera luftarake të përcjellur me helikopterë dhe avionë luftarak. Gjithë ky arsenal luftarak ishte e lëshuar si një lukuni mbi fshatrat: Dollc, Gllarevë, Stapanicë, Rigjevë, Qabiq, Cerovik, Kijevë, Ujmirë, Siqevë, Jashanicë, Jellovc etj.
Dëshmitarët pohojnë se forcat e armikut veç dëmeve të arsenalit luftarak, pësuan me dhjetra policë dhe ushtarakë të vrarë. Tymi nga mjetet e forcave ushtarako-policore vërehej nga Abria.
Pasi arritën inofrmatat për sulmet në Kijevë dhe në fshatrat përgjatë rrugës Klinë-Kijevë, forcat e UÇK-së nga Drenica dhe njësia speciale e komandosve arritën t’i fusin forcat ushtarako-policore në një rrethim të hekurtë. U lejuan të largohen vetëm gratë, fëmijët dhe personat e paarmatosur, ndërsa i përforcuan pozicionet e tyre të mëparshme, thuhet mes tjerash në kumtesën e N/MDLNJ-së në Likoc.
Vendi
Aktakuza për krime lufte ndaj 6 ish-gardianëve për keqtrajtim të të burgosurve shqiptarë
Published
18 hours agoon
July 3, 2026By
UBT News
Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës ka dorëzuar në Gjykatën Themelore në Prishtinë dy aktakuza me propozim për gjykim në mungesë për veprën penale “Krime lufte kundër popullsisë civile”.
Në rastin e parë, aktakuza është ngritur ndaj J.J. dhe A.S., ish-gardianë të Burgut të Prishtinës dhe paraleles së tij në Lipjan.
Sipas Prokurorisë, të pandehurit gjatë viteve 1998-1999 kanë keqtrajtuar të burgosurit shqiptarë, duke i torturuar në mënyrë çnjerëzore me mjete të ndryshme, përfshirë shkopinj gome, shufra metalike, shqelma dhe grushte deri në alivanosje. Ata gjithashtu akuzohen se i kanë kanosur seriozisht me vrasje.
Ndërkaq, në rastin e dytë, Prokuroria Speciale ka ngritur aktakuzë ndaj katër ish-gardianeve të Burgut të Prishtinës – paralelja për gra në Lipjan: L.S., D.L., S.A. dhe B.S.
Sipas aktakuzës, të pandehurat, në bashkëkryerje me të akuzuarën N.C., gjatë periudhës së luftës 1998-1999 kanë keqtrajtuar në mënyrë sistematike të burgosurat shqiptare, duke i torturuar në mënyrë çnjerëzore dhe duke u shkaktuar lëndime trupore dhe dhunë psikike.
Me këto aktakuza, Prokuroria Speciale ka kërkuar që të pandehurit të gjykohen në mungesë, në përputhje me legjislacionin në fuqi./A.K/
Lajmet
Lidershipi në epokën e Inteligjencës Artificiale: Diskutimet kyçe nga paneli i parë i Konferencës Ndërkombëtare
Published
18 hours agoon
July 3, 2026By
UBTNews
Në panelin e parë të Konferencës së Lidershipit me temën: “Qeverisja e Inovacionit: Lidershipi në Epokën e Inteligjencës Artificiale”, e cila u zhvillua në Parkun Shkencor, Inovativ dhe Teknologjik të UBT-së, u vendos fokusi në vëmendjen e institucioneve, e cila shpesh mbetet vetëm te zbatimi teknik, duke lënë anash strategjinë dhe menaxhimin e mençur të këtyre sistemeve.
Pjesë e panelit, Prof. Dr. Blerton Abazi – Dekan i Fakultetit të Sistemeve të Informacionit në UBT, vuri në dukje se valët e shpejta të inovacionit gjatë dekadës së fundit kanë ndryshuar rrënjësisht terrenin operacional. Profesor Abazi tërhoqi vëmendjen se sistemet e vjetra nuk ishin projektuar me mendësinë e mbrojtjes kibernetike ndaj këtyre sfidave dhe kërkoi që fokusi të zhvendoset drejt lidershipit.
“Që nga viti 2013 e këtej, ne kemi pasur disa ndryshime të mëdha, si Internet of Things, Cloud Computing, Data Science, siguria kibernetike dhe së fundi inteligjenca artificiale. Ne zakonisht diskutojmë për aspektin e implementimit teknik, e shumë pak për aspektin e lidershipit dhe përdorimit sa më të mençur të këtyre sistemeve”, shprehet Abazi.
Në të njëjtën linjë, panelisti dhe profesori i UBT-së, Florin Aliu, potencoi se rrugëtimi teknologjik ka qenë jashtëzakonisht i shpejtë, duke kulmuar sot me Inteligjencën Artificiale.
Profesor Aliu ftoi për më shumë maturi, duke argumentuar se e ardhmja mbetet e panjohur sepse varet nga vendimet njerëzore, dhe se të dhënat apo teknologjia nuk e zëvendësojnë dot qeverisjen e duhur.
“E ardhmja është e panjohur sepse varet nga vendimet e qeverive dhe njerëzve. Kush mund ta parashikonte krizën financiare të viteve 2008-2009 në SHBA, edhe pse atje janë universitetet dhe kërkuesit më të mirë? Inteligjenca artificiale po përmirëson disa gjëra, por le të mos mbështetemi verbërisht tek ajo sepse ka edhe efekte anësore”, tha Aliu.
Nga këndvështrimi institucional, drejtori i Departamentit të TI-së në ATK, Prof. Agron Hamiti, nënvizoi se procesi i digjitalizimit nuk lë hapësirë për ngurrim, por kërkon një përgatitje të thellë të strukturës organizative dhe menaxhimit të të dhënave. Ai bëri të ditur se po hidhen hapat e parë konkretë për krijimin e një divizioni të dedikuar posaçërisht për inteligjencën artificiale.
“Digjitalizimi nuk lë vend për ngurrim. Ne kemi hartuar dokumente që gjenerohen prej strategjisë së përgjithshme, ku një prej tyre është ajo për menaxhimin e të dhënave. Kemi bërë edhe freskimin e strukturës organizative dhe parashohim krijimin e një divizioni që do të merret veçanërisht me pjesën e inteligjencës artificiale (AI)”, sipas Hamiti. /E.A/
Tri përballje interesante në program sot dhe pas mesnate
Konferenca për Lidership në UBT: Ministrja Kusari-Lila, Rektori Hajrizi dhe ekspertët diskutojnë për qeverisjen e inovacionit dhe sfidat e inteligjencës artificiale në Kosovë
Ditari: Lajmet kryesore që shënuan datën 3 korrik 1993-1998?
Aktakuza për krime lufte ndaj 6 ish-gardianëve për keqtrajtim të të burgosurve shqiptarë
Raportohet se Taylor Swift dhe Travis Kelce janë martuar në fshehtësi
Lidershipi në epokën e Inteligjencës Artificiale: Diskutimet kyçe nga paneli i parë i Konferencës Ndërkombëtare
Operacion i përbashkët SHBA–Nigeri vret zëvendëskomandantin e ISIS në Afrikë
Betohen 12 kadetë të rinj të Forcës së Sigurisë së Kosovës, gradohen nëntogerë
Mjet i pashpërthyer gjendet në Bjeshkët e Junikut, intervenon FSK dhe KFOR
Të kërkuara
-
Lajmet nga UBT1 month agoStudentët e vitit të tretë në UBT prezantojnë ekspozitën përfundimtare “The Graduets”
-
Lajmet3 weeks agoProfesorët e UBT-së publikojnë studim mbi përdorimin e antibiotikëve gjatë pandemisë në revistën prestigjioze “Pharmacoepidemiology”
-
Sport2 days agoKane me dy gola dërgon Anglinë në 1/8 e finales, tani e pret Meksika
-
Lajmet2 weeks agoUBT, për herë të parë sjell në Kosovë programet e së ardhmes

