Botë

Liqeni Salda në Turqi mund të mbajë të dhëna për jetën antike në planetin e kuq

NASA thotë se mineralet dhe depozitat e shkëmbinjve në Liqenin Salda janë ndeshja më e afërt në Tokë me ato përreth kraterit Jezero në Mars.

Published

on

Ndërsa Rover Perseverance i NASA-s eksploron sipërfaqen e Marsit, shkencëtarët që shikojnë për shenja të jetës antike në planetin e largët po përdorin të dhëna të mbledhura në një mision shumë më afër shtëpisë në një liqen në Turqinë Jugperëndimore.

Rover Perseverance Mars i NASAduke u ulur në Kraterin Jezero në Mars më 19 Shkurt 2021

NASA thotë se mineralet dhe depozitat e shkëmbinjve në Salda janë përputhja më e afërt në Tokë me ato përreth Kraterit Jezero ku anija kozmike u ul dhe që besohet se dikur ishte përmbytur me ujë.

Informacioni i mbledhur nga Liqeni Salda mund t’i ndihmojë shkencëtarët teksa kërkojnë gjurmë të fosilizuara të jetës mikrobike të ruajtur në sedimentin që mendohet të jetë depozituar rreth deltës dhe liqenit të zhdukur prej kohësh që dikur ushqente.

Salda … do të shërbejë si një analog i fuqishëm në të cilin ne mund të mësojmë dhe të marrim në pyetje,” tha Z. Thomas Zurbuchen, administrator i asociuar i NASA-s për shkencën.

Një ekip shkencëtarësh planetarë amerikanë dhe turq kryen kërkime në vitin 2019 në bregdet e liqenit, të njohur si Maldivet e Turqisë për shkak të ujit të kaltër dhe brigjeve të bardha.

Shkencëtarët besojnë se sedimentet përreth liqenit gërryhen nga tuma të mëdha që formohen me ndihmën e mikrobeve dhe njihen si mikrobialit.

Ekipi prapa Perseverance, laboratori më i përparuar i astrobiologjisë që ka fluturuar ndonjëherë në një planet tjetër, dëshiron të zbulojë nëse ka mikrobialit në Kraterin Jezero.

Ata gjithashtu do krahasojnë sedimentet e plazhit nga Salda me minerale karbonatike – të formuara nga dioksidi i karbonit dhe uji, një përbërës kryesor për jetën – zbuluar në kufijtë e Kraterit Jezero.

Pra, ne jemi vërtet të kënaqur që kemi atë liqen, vetëm sepse mendoj se do të jetë me ne për një kohë të gjatë” thanë ata.

Mostrat e shkëmbinjve nga toka marsiane do të ruhen në sipërfaqe për tërheqje eventuale dhe do të sjellen në Tokë nga dy misione robotike të ardhshme, deri në 2031.

(Përktheu dhe përshtati UBTNews)

Lajmet

Teherani sulmon me raketa dhe dronë objektivat e SHBA-së në Jordani, Kuvajt, Irak dhe Bahrein

Published

on

By

Teherani ka ndërmarrë sulme me raketa dhe dronë kundër objektivave të SHBA-së në Jordani, Kuvajt, Irak dhe Bahrein, pasi forcat amerikane rifilluan goditjet ajrore kundër Iranit të martën.

Gjysmëhëna e Kuqe Iraniane njoftoi se pesë persona, përfshirë një fëmijë, mbetën të vdekur dhe më shumë se 50 të tjerë u plagosën kur fragmentet e një rakete amerikane goditën një shtëpi ku po mbahej një ceremoni dasme në Sirik, në jug të Iranit.

Ushtria e SHBA-së deklaroi se është në dijeni të këtyre raportimeve, por theksoi se kurrë nuk ka pasur në shënjestër civilët.

Komanda Qendrore e SHBA-së (Centcom) sqaroi se goditjet amerikane ndaj Iranit erdhën pas “përpjekjeve të fundit për sulme” nga Korpusi i Gardës së Revolucionit Islamik të Iranit (IRGC) kundër anijeve tregtare në Strakun e Hormuzit dhe forcave amerikane në rajon.

Garda Revolucionare e Iranit u shpreh se SHBA-ja “do t’i mesoj” këto goditje. Sipas agjencisë gjysmë-zyrtare iraniane të lajmeve Tasnim, deri në orët e para të së mërkurës, IRGC lëshoi një breshëri raketash balistike ndaj një baze të Marinsave amerikanë në Akaba të Jordanisë, si hakmarrje për sulmin në Sirik.

Forcat e Armatosura të Jordanisë njoftuan se kishin kapur 13 raketa balistike, 10 prej të cilave u shkatërruan në ajër, ndërsa tre ranë në zona të thella e të izoluara. Nga ky sulm nuk u raportua për të vdekur apo të plagosur.

Veçmas, ushtria e Kuvajtit deklaroi se mbrojtja e saj ajrore iu përgjigj sulmeve me raketa iraniane në orët e para të së mërkurës. Ndërkohë, sipas medias shtetërore iraniane, disa shpërthime u raportuan edhe në Bahrein.

Agjencia e lajmeve Irna raportoi gjithashtu se IRGC kishte goditur bazat amerikane në rajonin autonom të Kurdistanit në Irak, duke shkatërruar një qendër mirëmbajtjeje, depo dhe pajisje ushtarake.

Pas një pauze pothuajse njëmujore, SHBA-ja rifilloi sulmet ndaj Iranit në fillim të kësaj jave, kur njoftoi se kishte goditur dy lëshues raketash që përdoreshin për vendosjen e minave në Strakun e Hormuzit. Teherani u hakmor duke lëshuar raketa ndaj bazave ajrore në Jordani dhe një dron drejt Emirateve të Bashkuara Arabe.

Centcom njoftoi se sulmet e fundit kundër objektivave të IRGC-së kishin nisur në orën 12:00 ET (16:00 GMT) dhe kishin përfunduar deri në orët e para të së mërkurës.

Media shtetërore iraniane raportoi se projektilët kishin goditur zonat e Chabahar dhe Konarak si dhe një aeroport në Jiroft, ndërsa shpërthime u dëgjuan edhe në ishullin Qeshm dhe në Bandar Abbas.

Media shtetërore iraniane dhe Gjysmëhëna e Kuqe Iraniane raportuan se objektet civile në bregdetin jugor të Iranit u bombarduan, ku mes të vrarëve në ceremoninë e dasmës në rrethin e Sirikut, i cili shtrihet në Strakun e Hormuzit, ishte edhe një fëmijë.

Kapiteni i Flotës Detare të SHBA-së, Tim Hawkins, duke folur në emër të Centcom, tha për BBC-në se ushtria amerikane është në dijeni të raportimeve nga media shtetërore iraniane për sulmin në Sirik.

/BBC/

Continue Reading

Aktualitet

Rusia vret të paktën 12 persona në natën e gjashtë të sulmeve me dronë mbi Kiev

Published

on

By

Të paktën 12 persona kanë mbetur të vdekur në Kiev dhe rrethinat e tij gjatë natës, ndërsa kryeqyteti i Ukrainës përballoi natën e gjashtë rresht të sulmeve ruse me dronë dhe raketa, të cilat synojnë shkatërrimin e infrastrukturës dhe uljen e moralit të qytetit.

Oshëtimet e alarmit ajror vazhduan për orë të tëra dhe kulmuan me një valë goditjesh rreth orës 2:30 të mëngjesit. Të paktën tetë persona u raportuan të vdekur brenda në Kiev — përfshirë shtatë viktima në një depo hekurudhore në bregun e majtë të qytetit — si dhe katër të tjerë në rajonin përreth.

Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelenskyy, deklaroi se gjatë sulmit u përdor “një numër i madh dronësh me motor me reaksion dhe raketash balistike”, duke shtuar se Rusia po shfrytëzon mungesën e raketave mbrojtëse amerikane të sistemit Patriot.

Përmes një postimi në rrjetet sociale, Zelenskyy u shpreh: “Rusia gjithmonë i planifikon sulmet e saj posaçërisht për të shkaktuar sa më shumë shkatërrim në jetët e njerëzve, dhe këtë arrin ta bëjë vetëm atëherë kur kapacitetet e mbrojtjes ajrore janë të pamjaftueshme”.

Kievi dhe qytezat e fshatrat përreth janë përballur me sulme të vazhdueshme ditët e fundit. Të enjten, 38 persona humbën jetën pasi një dron rus goditi një depo municioni në Myla (24 km në perëndim të Kievit), goditje kjo që shkaktoi shpërthime të njëpasnjëshme për orë të tëra dhe dëmtoi shtëpitë përreth.

Forcat Ajrore të Ukrainës njoftuan se Rusia kishte goditur 28 lokacione, me fokus kryesor qytetet e Kievit, Odesës dhe rrethinat e tyre. Mbrojtja ajrore arriti të rrëzonte pesë raketa balistike Iskander, dy raketa Banderol, pesë raketa kruz Kalibr si dhe 187 nga 218 dronët e lëshuar. Zyrtarët ukrainas nuk e bëjnë më të ditur numrin e përgjithshëm të raketave të lëshuara.

Drejtori ekzekutiv i Hekurudhave të Ukrainës, Oleksandr Pertsovskyi, konfirmoi se gjashtë nga shtatë personat e vrarë në depo ishin punonjës të rrjetit hekurudhor, ndërsa një tjetër mbeti i hospitalizuar.

Kievi vuan nga një mungesë kronike e sistemeve të mbrojtjes ajrore që prej ndërprerjes së furnizimit me raketa Patriot nga SHBA-ja. Patriotët janë e vetmja armë që mund të ndalojë me efikasitet raketat balistike ruse të shpejtësisë së lartë, të cilat prodhohen me një normë prej rreth 60 copë në muaj.

Kompania amerikane Lockheed Martin prodhon rreth 600 raketa mbrojtëse Pac-3 në vit, por rezervat ushtarake të SHBA-së janë reduktuar përgjatë luftës amerikane me Iranin. Ukraina po përpiqet të sigurojë një rezervë prej rreth 300 raketash për dimrin, të financuara nga aleatët evropianë përmes një marrëveshjeje furnizimi të dakorduar me SHBA-në.

Moska duket se po përpiqet të shfrytëzojë këtë mungesë të mbrojtjes ajrore përpara ardhjes së dimrit, duke përshkallëzuar konfliktin i cili mbetet pothuajse i bllokuar në vijën e frontit. Në anën tjetër, Ukraina po përgjigjet duke goditur rafineritë e naftës, depot dhe objektet e tjera ushtarake thellë brenda territorit rus, me synim dëmtimin e ekonomisë së këtij shteti. /The Guardian/

 

Continue Reading

Lajmet

Projekti shkencor i Steve Jobs nga klasa e tetë shitet për 34 mijë dollarë

Published

on

Një nga dëshmitë më të hershme të interesit të Steve Jobs për elektronikën është shitur në ankand për 34,375 dollarë.

Bëhet fjalë për një projekt shkencor që bashkëthemeluesi i Apple e realizoi në vitin 1968, kur ishte nxënës i klasës së tetë në Cupertino Junior High. Projekti, i titulluar “What is the SCR?”, trajtonte silicon-controlled rectifier (SCR), një komponent gjysmëpërçues që përdoret për kontrollin e rrymës elektrike.

Projekti përbëhet nga një tabelë prej kompensate me tri pjesë dhe një raport 10-faqësh, të përgatitur nga Jobs më 29 shkurt 1968.

Në njërën pjesë ndodhet një model prej druri që paraqet shtresat e materialeve gjysmëpërçuese të tipit P dhe N, ndërsa pjesa qendrore përmban dy qarqe testimi për demonstrimin e funksionimit të SCR-së. Në anën tjetër ndodhet një diagram dhe përshkrim i një modeli 25-amperësh.

Një nga detajet më interesante është një shënim i Jobs për gjyqtarët e panairit shkencor, ku ai i udhëzonte të lidhnin njërin prej qarqeve me osciloskopin për të parë pajisjen në funksion, por edhe i paralajmëronte që ta shkëputnin nga priza pas demonstrimit.

Sipas RR Auction, projekti ishte ruajtur për dekada nga familja e Jobs dhe më pas kaloi te njerku i tij, John Chovanec.

Objekti u shit në ankandin “Steve Jobs & the Computer Revolution: The Apple 50th Anniversary Auction Part Two”, ku u ofruan rreth 150 objekte të lidhura me Apple dhe historinë e teknologjisë.

Në të njëjtin ankand, çmimin më të lartë e arriti një Apple-1 funksional, i cili u shit për 499,363 dollarë.

Projekti i klasës së tetë mbetet një dëshmi e rrallë e interesit të hershëm të Jobs për elektronikën, shumë vite para se ai të bëhej një nga figurat më të rëndësishme të industrisë së teknologjisë./A.K/

Continue Reading

Aktualitet

Trazira dhe shpresë në Nepal: Numri i viktimave nga përmbytjet kalon 1,000

Published

on

By

Numri i të vdekurve në Nepal nga përmbytjet shkatërruese në kufi me Tibetin ka kaluar 1,000 personat, sipas agjencisë kombëtare të fatkeqësive. Më shumë se 3,900 njerëz mbeten ende të zhdukur, prej të cilëve mbi 600 janë punëtorë që besohet se janë të bllokuar në një rrjet të madh tunelesh të mbushura me baltë në hidrocentralet përgjatë lumit Trishuli.

Inxhinierët kanë pompuar ajër në tunele. Edhe pse një ekip arriti të hynte në njërin prej tyre, ata u tërhoqën pasi nuk gjetën asnjë njeri aty.

“Uroj ta gjejmë. Uroj të kthehet në shtëpi”, tha për BBC Nepali Anushila Bhandari, bashkëshortja e Aurus Bhandari-t, një inxhinier 33-vjeçar i zhdukur në kantierin e punës.

Kryeministri i Nepalit, Balendra Shah, deklaroi të hënën se 279 persona janë shpëtuar nga kantiere të ndryshme. Operacioni i shpëtimit po udhëhiqet nga një ekip ndërkombëtar me pjesëtarë të ushtrisë kineze dhe nepaleze, i mbështetur gjithashtu nga ekspertë nga India, Korea dhe Australia.

“Kam ende 50% shpresë se ai është gjallë sepse brenda ka një sistem oksigjeni”, tha për gazetën nepaleze Kantipur Sita Pandey, bashkëshorti i së cilës punonte në impiant kur goditën përmbytjet.

Nepali varet shumë nga energjia hidrike dhe ka kaluar vite të tëra duke zhvilluar projekte përgjatë sistemeve të tij lumore malore. Autoritetet njoftuan se të paktën 11 projekte (të përfunduara ose në ndërtim e sipër) janë dëmtuar nga përmbytjet.

Pavarësisht se kërkuesit nisën pompimin e ajrit gjatë fundjavës, familjarët e të bllokuarve thonë se kjo duhej të ishte bërë më herët.

“Sa më shumë kohë të kalojë, aq më shumë zbehet shpresa jonë. Ky operacion duhet të lëvizë shumë më shpejt sepse çdo sekondë është e çmuar për ne,” tha Jiban Khadka për Kantipur. “Është një operacion frustrues nga ngadalsia”.

Kryeministri Shah konfirmoi se kërkimet janë intensifikuar, duke theksuar se këto përmbytje nuk ishin një ngjarje e zakonshme.

“Ky incident tregon se rreziqet me të cilat përballemi në rajonin e Himalajeve po rriten paralel me ndryshimet klimatike. Është koha t’i ngremë fuqishëm para komunitetit ndërkombëtar fatkeqësitë që po përjetojmë si rezultat i ndryshimit të klimës”, shkroi Shah në një postim në Facebook late të hënën.

Në pritje anksioze të lajmeve është edhe Priya Kharel, vëllai i së cilës, Milani, punonte si inxhinier në impiantin Upper Trishuli-1.

“Ata që u kthyen nga kantieri i hidrocentralit thanë se kishte njerëz brenda tunelit,” tha ajo për BBC News Nepali. “Kështu që ka ende shpresë se nëse ushtria arrin shpejt te ata, mund të shpëtohen”. /BBC/

 

Continue Reading

Të kërkuara