Kuriozitete

Liqeni më i madh në Tokë ishte në zemër të Evropës

Published

on

Studiuesit holandezë kanë gjetur gjurmët e atij që dikur ishte liqeni më i madh në planet dhe shtrihej nga zemra e Evropës deri në portat e Azisë.

Rreth 10 milionë vjet më parë, një masë uji nga Deti Paratethys, që ishte i pranishëm në zemër të Europës së sotme rreth 155 milionë vjet më parë, u shkëput nga pjesa tjetër dhe kështu u krijua liqeni më i madh në historinë e Tokës.

NGA AUSTRIA NË KAZAKISTAN

Mbulonte një zonë më të madhe se madhësia e Detit Mesdhe të sotëm. Në një hartë moderne ai shtrihej nga Austria në Kazakistan në Azinë Qendrore. Deri më tani, dihej pak për historinë e këtij liqeni, por një studim i ri ka arritur të identifikojë katër cikle klimatike gjatë të cilave madhësia e tij është zvogëluar me kalimin e kohës, me zhdukjen e mundshme pasuese të një numri të madh të specieve që jetonin në zonë.

Jeta ujore në Detin e Paratethys ishte unike dhe shumë e larmishme, ku u gjetën nga molusqet te karkalecat, te balenat e vogla dhe delfinët që kanë evoluar për t’u përshtatur me atë mjedis të kufizuar. Ndërsa nivelet e ujit ranë, dhe përqendrimet e kripës u rritën, shumë pak prej atyre krijesave arritën të mbijetonin.

Wout Krijsman nga Universiteti Utrecht në Holandë, i cili mori pjesë në kërkimin e botuar në Scientific Reports: shpjegon se në fund të cikleve të klimës duhet të ketë qenë një botë parahistorike post-apokaliptike, në thelb një version ujor i djerrinave të Mad Max.

4 FAZA TË RËNIES SË NIVELIT TË UJIT

Krijgsman dhe kolegët e tij studiuan të dhënat fosile, depozitat sedimentare dhe gjeologjinë e zonës përreth Detit të Zi, e cila sot shtrihet pak a shumë në vendndodhjen origjinale të Detit të Paratethys, dhe kjo ka bërë të mundur të identifikohen katër rëniet e nivelit të ujit që kanë zgjatur disa qindra mijëra vjet. Ulja drastike ishte e fundit nga ato të regjistruara, e cila ndodhi midis 7.65 milionë dhe 7.9 milionë vjet më parë. Kjo fazë ishte evidentuar në 2018 dhe u quajt “Great Kherson Drying”. Gjatë këtij episodi, nivelet e ujit të Detit Paratethys ranë me 250 metra, duke e ndarë liqenin gjigant në shumë mini liqene. Disa prej tyre, për shkak të sasisë së madhe të kripërave të pranishme, u bënë toksike për pjesën më të madhe të jetës ujore./a2

Kuriozitete

25 emrat më të shpeshtë në botë – Muhameti e Maria nuk lëshojnë udhë!

Published

on

By

Emrat e njerëzve ndryshojnë me kohën, i përshtaten asaj. Mirëpo, në gjithë botën, janë disa emra që nuk ndryshojnë shumë. Mund të ketë trende të emrave të rinj, por ata të moçmit vazhdojnë e dominojnë.

Dhe këtë e tregon më së miri një listë prej 25 emrave më të përhapur në botë, ku emrat Muhamet për burrat dhe Maria për gratë vazhdojnë ta mbajnë primatin – me diferencë të lartë nga emrat e tjerë.

  1. Muhammad – 133,349,300
  2. Maria             – 61,134,526
  3. Jose – 29,946,427
  4. Wei -17,145,807
  5. Ahmed -14,916,476
  6. Yan -14,793,356
  7. Ali -14,763,733
  8. John -14,323,797
  9. David -13,429,576
  10. Li -13,166,162
  11. Abdul -12,163,978
  12. Ana -12,091,132
  13. Ying             -12,047,080
  14. Michael -11,471,765
  15. Juan -11,372,603
  16. Anna -11,350,336
  17. Mary -11,303,767
  18. Jean             -11,024,162
  19. Robert -10,170,794
  20. Daniel             -10,026,181
  21. Luis             -9,757,245
  22. Carlos             -9,618,779
  23. James             -8,807,695
  24. Antonio -8,659,274
  25. Joseph -8,630,833

Continue Reading

Kuriozitete

Pajisjet shtëpiake që nuk duhen ndezur kurrë njëkohësisht

Published

on

Ndezja njëkohësisht e pajisjeve me konsum të lartë elektrik mund të duket praktike, por në realitet përbën një rrezik serioz për instalimet elektrike shtëpiake.

Çdo pajisje tërheq amperazh të caktuar dhe kur disa prej tyre punojnë paralelisht, rrjeti mund të mbingarkohet.

Siguresat shërbejnë si mbrojtje, por në instalime të vjetra ose kur përdoren kabllo zgjatëse, ekziston rreziku real i mbinxehjes, shkrirjes së prizave dhe madje zjarrit. Kabllot zgjatëse janë veçanërisht të rrezikshme, pasi nuk janë të dizajnuara për pajisje me fuqi të lartë.

Pajisje si frigoriferët, mikrovalët, tosterët, aparatet e kafesë, ngrohëset dhe kondicionerët nuk duhet të ndajnë të njëjtën prizë.

Kur këto rregulla injorohen, telat mund të mbinxehen dhe të shkaktojnë zjarre të fshehta brenda mureve.

Këshilla është të shkëputen pajisjet nga priza kur nuk përdoren dhe të shmanget përdorimi i kabllove zgjatëse për pajisje të fuqishme.

Kjo rrit sigurinë në shtëpi dhe ul edhe shpenzimet e energjisë elektrike. /A.Z/UBT News/

Continue Reading

Kuriozitete

Letra e fundit e Mary Stuart rikthehet në ekspozim pas dekadash

Published

on

Letra e fundit e Mary Stuart, Mbretëreshës së Skocisë, e shkruar pak orë para ekzekutimit më 8 shkurt 1587, do të ekspozohet vitin e ardhshëm në Muzeun e Perthit.

Dorëshkrimi, që ruhet në Bibliotekën Kombëtare të Skocisë dhe rrallë shfaqet për arsye konservimi, do të jetë i ekspozuar për tre muaj – periudha më e gjatë e ekspozimit në dekada.

Letra katërfaqëshe, drejtuar Mbretit Henri III të Francës, përmban reflektimet e saj para vdekjes, pretendimin për kurorën angleze, përkushtimin ndaj fesë katolike dhe kërkesën për shpërblimin e shërbëtorëve të saj.

Ekspozita do të shoqërohet me aktivitete dhe materiale të tjera historike, përfshirë dorëshkrime nga AK Bell, si poema e Robert Burns dhe fragmente nga drama e Liz Lochhead.

Letra do të jetë e hapur për publikun nga 23 janari deri më 26 prill 2026. /A.Z/UBT News/

 

Continue Reading

Kuriozitete

Një grua në Spanjë pushohet pse shkonte herët në punë

Published

on

Një punonjëse 22-vjeçare në Spanjë u pushua nga puna për shkak se paraqitej 40 minuta para orarit zyrtar.

Ajo kishte punuar më herët për dy vjet dhe ishte paralajmëruar 19 herë për të respektuar orarin 07:30.

Kompania e akuzoi gjithashtu për shitjen pa autorizim të një baterie të përdorur.

Gjykata e Alicantes vendosi në favor të punëdhënësit, duke argumentuar se problemi ishte mosrespektimi i rregullave, një shkelje e rëndë sipas Kodit të Punës spanjoll.

Punonjësja mund të apelojë në Gjykatën e Lartë në Valencia. /A.Z/UBT News/

Continue Reading

Të kërkuara