Lajmet

Ligji për Specialen: Çfarë pritet më tutje?

Published

on

Kuvendi i Kosovës i miratoi më 6 tetor ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar, pasi katër ish-krerë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës u dënuan më 16 shtator me gjithsej 81 vjet burgim për krime lufte. Por, votimi në Kuvend nuk është edhe fundi i procesit.

Brenda tetë ditësh nga data e miratimit të tij në Kuvendin e Kosovës, ligji parashihet të nënshkruhet dhe të shpallet nga presidentja e porsazgjedhur e Kosovës, Justina Shiroka Pula.

Nëse ajo nuk vepron brenda këtij afati, ligji konsiderohet i shpallur dhe publikohet në Gazetën Zyrtare.

Flamur Hyseni, profesor i Drejtësisë në Universitetin e Prishtinës, thotë për Radion Evropa e Lirë (REL) se vetëm pas publikimit të ligjit do të mund të vlerësohej saktësisht përmbajtja përfundimtare e ndryshimeve në të.

“Megjithatë, mbetet thelbësore që çdo ndryshim ligjor të jetë në përputhje me nenin 162 të Kushtetutës dhe me detyrimet ndërkombëtare të Kosovës”, pohon Hyseni.

Por, nga Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) vlerësojnë për REL-in se, brenda afatit prej tetë ditësh, mbetet e hapur rruga që ndryshimet në ligj të kontestohen në Kushtetuese nga palët e autorizuara, përfshirë të paktën dhjetë deputetë dhe Avokatin e Popullit, siç parashihet me Kushtetutën e Kosovës.

“Kjo është veçanërisht e rëndësishme, sepse ndryshimet prekin juridiksionin, dënimet dhe procedurat e Dhomave të Specializuara, të cilat nuk rregullohen vetëm me një ligj të zakonshëm”, thekson hulumtuesi i IKD-së, Gzim Shala.

Neni 162 i Kushtetutës u jep Dhomave të Specializuara status të veçantë. Çdo ndryshim ligjor, që eventualisht bie ndesh me këtë nen, mund të pretendohet si shkelje kushtetuese.

A e obligon automatikisht Gjykatën ligji i ri?

Ligji për Specialen, me ndryshimet e miratuara në Kuvend, parasheh, ndër të tjera, kufizimin e mandatit të Gjykatës në Hagë, transferimin e rasteve që nuk hyjnë në juridiksionin e tyre te institucionet e drejtësisë në Kosovë, si dhe kufizimin e dënimit maksimal në 15 vjet burgim.

Ky ligj parasheh, gjithashtu, mundësinë e vuajtjes së dënimeve në Kosovë, si dhe mundësinë për falje presidenciale.

Megjithatë, sipas Hysenit, Dhomat e Specializuara janë pjesë e sistemit juridik të Kosovës dhe veprojnë mbi bazën e Kushtetutës dhe ligjit të veçantë.

“Miratimi i ndryshimeve ligjore nuk nënkupton zbatimin e tyre automatik në procedurat gjyqësore. Ligji duhet të jetë në përputhje me Kushtetutën, ndërsa zbatimi konkret kërkon respektimin e pavarësisë gjyqësore, hierarkisë së normave juridike dhe detyrimeve ndërkombëtare”, thekson ai.

Shala, ndërkaq, pohon se në rast se ligji – përfshirë edhe ndryshimet në të – shpallet, ai bëhet pjesë e rendit juridik të Kosovës dhe synon të ndryshojë kornizën ligjore të Dhomave të Specializuara.

Por, edhe ai beson se ligji nuk e obligon menjëherë Specialen për zbatimin e tij.

“Jo automatikisht, dhe jo në mënyrën që mund të krijojë përshtypjen se Kuvendi mund t’i ndryshojë njëanshëm procedurat në Hagë”, thekson Shala.

Ai shton se funksionimi i Gjykatës Speciale mbështetet në Amendamentin 24 të Kushtetutës, Marrëveshjen e ratifikuar ndërmjet Kosovës dhe Bashkimit Evropian, si dhe Marrëveshjen e Shtetit Pritës, me Holandën.

“Marrëveshjet ndërkombëtare të ratifikuara kanë përparësi ndaj ligjeve të zakonshme. Për këtë arsye, Kosova nuk mund t’i ndryshojë vetëm me ligj të brendshëm obligimet që ka marrë ndaj Holandës, BE-së dhe mekanizmit të Dhomave të Specializuara”, thotë Shala.

Ai thekson se çdo transferim i personave, dosjeve, provave ose ekzekutim i dënimeve në Kosovë “kërkon procedura konkrete, bashkëpunim institucional dhe pajtim me marrëveshjet ndërkombëtare përkatëse”.

Protestues në Prishtinë duke mbajtur një pllakat me portretin e ish-presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, i dënuar me 25 vjet burgim për krime lufte nga Gjykata Speciale.

Vazhdimësia e ligjit të vjetër

Ligji për Dhomat e Specializuara, përfshirë ndryshimet në të, mund të prodhojnë efekte juridike vetëm pas shpalljes së tij në Gazetën Zyrtare dhe hyrjes në fuqi.

Ndikimi i mundshëm në vendimet dhe procedurat ekzistuese të Dhomave të Specializuara, thotë Hyseni, “mund të vlerësohet vetëm pasi të dihet përmbajtja përfundimtare e ligjit dhe të shqyrtohet kushtetutshmëria e dispozitave përkatëse”.

“Deri atëherë, çdo përfundim mbi efektet konkrete juridike do të ishte i parakohshëm”, thekson Hyseni.

Nga IKD-ja vlerësojnë se hyrja në fuqi nuk i anulon vetvetiu aktgjykimet apo vendimet e Dhomave të Specializuara.

Vetë teksti i miratuar, sipas Shalës, përcakton se rastet që janë në zhvillim para gjyqtarit të procedurës paraprake, Trupit Gjykues ose Panelit të Apelit vazhdojnë sipas ligjit të vjetër, deri në nxjerrjen e aktgjykimit nga Apeli.

“Pra, për lëndët që janë në ankesë, ndryshimet nuk e ndërpresin automatikisht procedurën në Hagë, dhe nuk e bartin menjëherë atë në Gjykatën Supreme të Kosovës”, thotë Shala.

Ai shton se ligji synon zbatim të menjëhershëm të disa dispozitave, përfshirë kufizimin e dënimit maksimal në 15 vjet, vuajtjen e dënimit në Kosovë dhe mundësinë e faljes individuale.

Por, sipas tij, këto dispozita nuk prodhojnë automatikisht pasoja ndaj vendimeve të formës së prerë ose marrëveshjeve për ekzekutimin e dënimit.

“Për vendimet përfundimtare, vetë ligji parasheh përdorimin e mjeteve të jashtëzakonshme juridike dhe standardeve kushtetuese, ndërsa çdo efekt duhet të jetë në pajtim edhe me Kushtetutën dhe obligimet ndërkombëtare të Kosovës”, thotë Shala. /REL/

 

Continue Reading

Lajmet

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, u takua me Prof. Daniel Serwer

Published

on

By

Rektori i UBT-së, Prof. Dr. Edmond Hajrizi, u takua me profesorin e njohur amerikan Daniel Serwer, me rastin e vizitës së tij në Kosovë. Prof. Serwer është nderuar më parë nga UBT me çmimin “Honorary Degree – Excellence in Leadership”, në vlerësim të kontributit të tij të veçantë.

Gjatë takimit u diskutua për zhvillimet e përgjithshme në Kosovë, në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe në nivel global, me theks të veçantë në mundësitë e bashkëpunimit akademik dhe zhvillimin e programeve të reja që UBT synon t’i avancojë në kuadër të strategjisë së saj të bashkëpunimit me SHBA-në.

Rektori Hajrizi e falënderoi Prof. Serwer për takimin dhe shkëmbimin e ideve, duke i bërë një ftesë të veçantë për një vizitë të radhës në UBT, në kuadër të aktiviteteve akademike ndërkombëtare.

Takimi rikonfirmoi rëndësinë e dialogut akademik ndërkombëtar dhe të partneriteteve strategjike në avancimin e arsimit të lartë dhe bashkëpunimit ndërkombëtar.

Continue Reading

Lajmet

Nisin rrënimi i gjashtë objekteve pa leje në zonën e Liqenit të Ujmanit

Published

on

Inspektorati i Ministrisë së Mjedisit ka nisur rrënimin e gjashtë objekteve pa leje në zonën përreth Liqenit të Ujmanit, prej të cilave katër janë veranda dhe dy shtëpi.

Lajmin e ka bërë të ditur Ministria e Mjedisit, Fitore Pacolli duke njoftuar se aksioni po vazhdon pas rrënimit të ndërtimeve ilegale dhe pastrimit të zonës përreth Liqenit të Radoniqit.

Pas Ujmanit, aksioni pritet të vazhdojë edhe në zonat përreth liqeneve të Batllavës dhe Badovcit.

Ministria ka theksuar se mbrojtja e liqeneve dhe burimeve ujore është përgjegjësi e përbashkët dhe se nuk do të tolerohen ndërtime të paligjshme që cenojnë pasuritë natyrore.

“Ligji do të zbatohet pa përjashtim”, thuhet në njoftimin e ministrisë./A.K/

Continue Reading

Lajmet

A më duhet antibiotik? Një pyetje e përditshme në ambulancat dhe barnatoret e Kosovës

Published

on

By

Opinion nga Prof. Dr. Fitim Alidema, profesor i farmakologjisë në Fakultetin e Farmacisë, UBT

“Doktor, fëmija ka temperaturë që nga mbrëmë. A i duhet antibiotik?” Prindi që e bën këtë pyetje dëshiron të dijë sa serioze është gjendja e fëmijës dhe çfarë mund të bëjë për të. Nëse pas kontrollit dëgjon vetëm fjalët “është virozë”, mund të kthehet në shtëpi po aq i shqetësuar sa kur erdhi. I duhet shpjeguar çfarë tregoi kontrolli, si mund t’ia lehtësojë fëmijës shqetësimet dhe cilat shenja kërkojnë një vizitë tjetër. Si profesor i farmakologjisë, besoj se kjo bisedë është një pikënisje e mirë për të folur për përdorimin e antibiotikëve në Kosovë.

Nga 18 deri më 24 nëntor shënohet Java Botërore e Ndërgjegjësimit për Rezistencën Antimikrobike. Këtë vit, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) e ka vënë theksin te qasja “Një Shëndet”, që lidh shëndetin e njerëzve me atë të kafshëve dhe të mjedisit. Antibiotikët përdoren si në mjekësi, ashtu edhe në veterinari. Bakteret rezistente mund të përhapen mes njerëzve dhe kafshëve, por edhe përmes mjedisit. Prandaj, krahas përdorimit të kujdesshëm të këtyre barnave, OBSH-ja i kushton rëndësi parandalimit të infeksioneve përmes vaksinimit, higjienës dhe ujit të sigurt.

Po çfarë do të thotë rezistenca për një pacient? Në bisedat e përditshme dëgjohet shprehja “më është mësuar trupi me këtë antibiotik”. Në të vërtetë, rezistenca është veti e bakterit. Kjo do të thotë se bakteri mund t’i mbijetojë veprimit të një antibiotiku që zakonisht përdoret kundër tij. Për shembull, një paciente me infeksion urinar mund ta marrë barin pikërisht siç ia ka përshkruar mjeku dhe përsëri të mos përmirësohet. Një nga arsyet e mundshme është se bakteri që po e shkakton infeksionin është rezistent ndaj atij antibiotiku. Përdorimi i panevojshëm i antibiotikëve u jep baktereve rezistente më shumë mundësi të mbijetojnë dhe të shumohen. Ato mund të përhapen edhe te njerëz të tjerë.

Te ky shembull kuptohet edhe vlera e antibiogramit. Nëse infeksioni urinar përsëritet ose shqetësimet vazhdojnë pavarësisht trajtimit, mjeku mund të kërkojë urinokulturë me antibiogram. Me urinokulturë, laboratori kontrollon nëse në mostrën e urinës rritet ndonjë bakter dhe e identifikon atë. Nëse izolohet një bakter, antibiogrami tregon ndaj cilëve antibiotikë është i ndjeshëm dhe ndaj cilëve është rezistent. Mjeku e vlerëson rezultatin së bashku me simptomat dhe ecurinë e pacientes. Kështu ka një bazë më të saktë për të vendosur nëse trajtimi i filluar duhet të vazhdojë apo të ndryshojë.

Kur një analizë e tillë është e nevojshme, mostra merret, kur është e mundur, para dozës së parë të antibiotikut. Në rast të një infeksioni të rëndë që kërkon trajtim urgjent, mjekimi fillon pa pritur përgjigjen e laboratorit dhe rishikohet kur vjen rezultati. Për pacientin ka rëndësi edhe një hollësi që mund të harrohet lehtë. Kur e jep mostrën, duhet ta dijë kur pritet përgjigjja dhe me cilin mjek do ta diskutojë.

Në Kosovë, Ministria e Shëndetësisë ka hartuar një udhëzues për përdorimin e antibiotikëve në kujdesin parësor. Edhe Strategjia Sektoriale e Shëndetësisë 2025–2030 përfshin objektiva për uljen e përdorimit të tyre. Për mjekun familjar, vendimi nis nga pacienti që ka përballë. Kur një infeksion kërkon antibiotik, pacienti duhet ta marrë me kohë, në dozën e duhur dhe për aq ditë sa i nevojiten. Kur bëhet fjalë për grip ose ftohje, mjeku duhet t’ia shpjegojë se këto sëmundje shkaktohen nga viruset dhe antibiotiku nuk e përshpejton shërimin. Në të dyja rastet, pacienti ka nevojë të dijë çfarë të presë gjatë ditëve në vijim.

Qytetari ka të drejtë të pyesë “Pse po ma përshkruani këtë antibiotik?”, “Kur mund të pres përmirësim?” apo “A do të më ndihmonte një analizë në rastin tim?”. Këto pyetje duhen mirëpritur. Kujdes duhet pasur kur pacienti këmbëngul për një antibiotik të caktuar sepse “më ka bërë mirë herën e kaluar” ose sepse një familjar me shqetësime të ngjashme ka marrë të njëjtin bar. Dy njerëz me dhimbje fyti mund të kenë nevojë për trajtime të ndryshme. Po ashtu, nëse gjendja nuk po përmirësohet, hapi i duhur është rikontrolli. Ndërrimi i barit me iniciativë personale, me bindjen se një antibiotik tjetër është “më i fortë”, mund ta vonojë trajtimin që i nevojitet pacientit.

Disa qytetarë thonë se kanë mundur të marrin antibiotik pa recetë në barnatore. Këto përvoja meritojnë të dëgjohen dhe të trajtohen me seriozitet. Për shumë familje, farmacisti është ndër profesionistët shëndetësorë të cilëve u drejtohen më lehtë. Pikërisht për shkak të këtij besimi, këshilla e tij ka peshë. Kur dikush kërkon një antibiotik që e ka përdorur më parë, farmacisti mund ta dëgjojë, t’i shpjegojë pse të njëjtat shqetësime mund të kenë një shkak tjetër dhe ta drejtojë te mjeku për kontroll. Qytetari që del nga barnatorja pa antibiotik, por e ka kuptuar pse i duhet një vizitë dhe ku duhet të drejtohet, ka marrë një shërbim të vlefshëm profesional.

Puna e farmacistit është po aq e rëndësishme kur pacienti vjen me recetë. Për prindin që merr antibiotik të lëngshëm për fëmijën, një nga këshillat më të dobishme është t’i tregohet konkretisht si matet doza e përshkruar. Një pacient mund të ketë paqartësi për orarin e marrjes. Një tjetër mund të përdorë disa barna ose të ketë pasur më parë një reaksion alergjik që nuk e përmend pa u pyetur. Biseda në barnatore është rasti për t’i sqaruar këto hollësi para dozës së parë.

Si profesor i farmakologjisë, mendoj se në Kosovë duhet t’u flasim qytetarëve më hapur edhe për efektet anësore. Të përzierat, barkqitja ose skuqja e lëkurës mund të shfaqen edhe kur antibiotiku është përshkruar me të drejtë. Pacienti duhet të dijë me kë të këshillohet nëse i shfaqen këto shqetësime. Duhet t’i njohë edhe shenjat që kërkojnë veprim të menjëhershëm. Nëse pas marrjes së antibiotikut i vështirësohet frymëmarrja ose i ënjten buzët, gjuha apo fyti, duhet të kërkojë menjëherë ndihmë urgjente, sepse mund të bëhet fjalë për një reaksion të rëndë alergjik. Koha për t’ia dhënë këtë informacion është kur i përshkruhet bari ose kur e merr në barnatore.

Mesazhi im për qytetarin

Kur shkoni te mjeku, tregoni çfarë ju shqetëson, prej sa kohësh dhe çfarë barnash keni marrë. Pyeteni lirisht nëse ju duhet antibiotik dhe pse. Nëse infeksioni përsëritet ose nuk po përmirësoheni, kërkoni rivlerësim dhe pyesni nëse ka arsye për kulturë me antibiogram. Kur ju përshkruhet antibiotik, merreni në dozën, orarin dhe kohëzgjatjen e udhëzuar. Nëse keni paqartësi ose ju shfaqet ndonjë shqetësim gjatë trajtimit, këshillohuni me mjekun ose farmacistin. Mos përdorni antibiotikë të mbetur në shtëpi dhe mos ia jepni barin tuaj një familjari, edhe kur ju duket se ka të njëjtat shenja.

Nëse pas kontrollit mjeku vlerëson se mund të shëroheni pa antibiotik, bëjini edhe dy pyetje të thjeshta. “Çfarë mund të bëj që të ndihem më mirë?” dhe “Kur duhet të vij përsëri për kontroll?”. Si qytetar, keni të drejtë ta kuptoni vendimin që merret për shëndetin tuaj. Si profesionistë shëndetësorë, ne kemi për detyrë t’jua shpjegojmë me fjalë të qarta.

 

 

 

Continue Reading

Lajmet

Gjashtë nënoficerë të FSK-së përfundojnë me sukses trajnimet profesionale në Shqipëri

Published

on

Gjashtë nënoficerë të Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) kanë përfunduar me sukses trajnimet profesionale në Qendrën e Përgatitjes Profesionale të Nënoficerëve në Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë.

Ceremonia e diplomimit përfshiu përfundimin e Kursit të Kryekapterit, Kursit të Avancuar dhe Kursit Bazë të Nënoficerit, ku morën pjesë pjesëtarë të Forcave të Armatosura të Shqipërisë dhe FSK-së.

Sipas FSK-së, pjesëmarrja dhe suksesi i nënoficerëve kosovarë dëshmojnë përkushtimin e vazhdueshëm në ngritjen profesionale, zhvillimin e lidershipit dhe avancimin e kapaciteteve të trupës së nënoficerëve.

Zhvillimi i një trupe profesionale dhe të përgatitur të nënoficerëve mbetet një nga prioritetet e FSK-së, me synimin e rritjes së gatishmërisë operacionale të njësive.

FSK-ja thekson se investimi në zhvillimin profesional të nënoficerëve është investim në lidership, profesionalizëm dhe gatishmëri operacionale./A.K/

Continue Reading

Të kërkuara