Sot, kur shënohet 27-vjetori i masakrës së Pastaselës së Rahovecit dhe asaj në Burim të Malishevës, Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ka rikujtuar viktimat e krimeve barbare të kryera nga regjimi serb në marsin e vitit 1999.

Përmes një komunikate për media, Presidentja Osmani ka theksuar se këto akte ishin pjesë e një makinerie vrasëse që synonte shfarosjen e popullit shqiptar, duke rikujtuar se më 31 mars 1999, në fshatin Pastaselë të Rahovecit, forcat serbe ekzekutuan brutalisht 106 civilë të pafajshëm.

E para e shtetit u shpreh se në Pastaselë u shpërfaqën përmasat e një mizorie që tejkalon çdo kufi njerëzor, duke e cilësuar këtë si një akt të qëllimshëm kundër jetës, dinjitetit dhe vetë ekzistencës së një populli.

“Në Pastaselë të Rahovecit, 106 civilë të pafajshëm u masakruan nga regjimi gjenocidal i Serbisë, duke shpërfaqur përmasat e një mizorie që tejkalon çdo kufi njerëzor. Ishte një akt i qëllimshëm kundër jetës, dinjitetit dhe vetë ekzistencës së një populli,” u shpreh Osmani.

Ajo kujtoi gjithashtu se nga kjo masakër mbijetuan vetëm 13 persona, të cilët sot mbajnë mbi supe peshën e rëndë të dëshmisë për tmerrin e përjetuar.

Në të njëjtën ditë, makineria vrasëse e Serbisë goditi edhe fshatin Burim të Malishevës, ku u ekzekutuan mizorisht 42 civilë të tjerë.

Presidentja potencoi se pa drejtësi nuk mund të ketë paqe të qëndrueshme, duke bërë thirrje që autorët e këtyre krimeve të dalin para përgjegjësisë dhe duke përfunduar mesazhin e saj me nderimin se qoftë i përhershëm kujtimi për të rënët për liri.

Tarifat e reja të energjisë elektrike të parapara të hyjnë në fuqi më 1 prill, pritet të shtyhen deri më 1 maj, ka bërë të ditur kryesuesi i bordit të Zyrës së Rregullatorit për Energji (ZRRE), Ymer Fejzullahu.

“Tarifat aktuale të energjisë elektrike do të mbesin në fuqi gjatë muajit prill, ndërsa tarifat e reja pritet të hyjnë në fuqi më 1 maj”, tha Fejzullahu për Radion Evropa e Lirë.

ZRRE-ja bën shqyrtimin dhe përcaktimin vjetor të tarifave të energjisë elektrike, të cilat zakonisht shpallen më 1 prill dhe vlejnë deri më 31 mars të vitit pasues.

Tre operatorët energjetikë në Kosovë, në muajin janar të këtij viti kanë kërkuar rritjen e tarifave të rrymës për vitin 2026.

Rritja e çmimit të rrymës është kërkuar nga Operatori për Furnizim me Energji Elektrike (KESCO), Operatori i Sistemit, Transmisionit dhe Tregut (KOSTT) dhe Kompania për Distribuim të Energjisë Elektrike në Kosovë (KEDS).

KESCO ka kërkuar rritje mbi 20 për qind të tarifave të energjisë elektrike për vitin 2026, por nga ZRRE-ja thanë se ende nuk ka ndonjë shifër se sa do të jetë përqindja e rritjes së çmimit.

Për rritjen e kësaj përqindjeje, KESCO është thirrur në sasinë e madhe të importit të energjisë elektrike.

Po ashtu, Korporata Energjetike e Kosovës, (KEK), thuhet në aplikim, ka paraparë vazhdimin e projekteve të rehabilitimit të njësive gjeneruese, kësaj radhe në termocentralin Kosova B, njësia B1, me një kohëzgjatje të planifikuar prej rreth tetë muajsh, krahasuar me pesë muaj më 2025 për njësinë B2.

Kjo situatë sipas KESCO-s pritet që të kufizojë edhe prodhimin vendor dhe të rrisë varësinë nga importi.

Arsye tjetër në dokument përmendet edhe rritja e pagës minimale nga Qeveria e Kosovës.

Zyrtarë të ZRRE-së, në janar të këtij viti, kanë thënë për Radion Evropa e Lirë se “kërkesat do t’iu nënshtrohen shqyrtimit dhe se do të aprovohen vetëm kostot që vlerësohen si të arsyeshme”.

Sipas aplikimit të dorëzuar në ZRRE, KESCO ka kërkuar që të hyrat e lejuara maksimale për vitin e ardhshëm të jenë 528.78 milionë euro.

Vitin e kaluar, KESCO kishte kërkuar të hyra të lejuara maksimale rreth 448 milionë euro, ndërsa ZRRE-ja kishte aprovuar rreth 436 milionë euro.

Ndërkaq, KEDS-i ka kërkuar 235 milionë euro apo 21 milionë euro më shumë se sa kërkesa fillestare e vitit të kaluar që ishte 214 milionë euro. Ndërsa, vitin e kaluar, ZRRE-ja i kishte aprovuar këto të hyra në vlerën prej 180.653 milionë euro.

Kurse kërkesa e KOSTT-it, që tha se synon të ofrojë shërbime më cilësore për konsumatorët, është mbi 99 milionë euro, nga rreth 102 milionë euro sa ishte vitin e kaluar. Vitin paraprak, ZRRE-ja kishte aprovuar këto të hyra në vlerën prej 88 milionë euro.

Vitin e kaluar, ZRRE-ja kishte miratuar rritje të tarifave për 16.1 për qind krahasuar me vitin paraprak.

Sipas tarifave aktuale, konsumatorët që shpenzojnë deri në 800 kilovat në orë në muaj paguajnë 9.05 centë për kilovat, ndërsa ata që shpenzojnë mbi këtë prag paguajnë 15.43 centë për kilovat.

Kurse tarifat e lira që shfrytëzohen gjatë natës nga ora 23:00 deri në 08:00 të mëngjesit, konsumatorët për një kilovat paguajnë 3.88 centë për ata që shpenzojnë deri në 800 kilovatë.

Ndërkaq, ata që shpenzojnë më shumë se 800 kilovatë paguajnë 7.28 centë për kilovat./REL/

Mediumi prestigjioz britanik, BBC, i ka kushtuar një vëmendje të jashtëzakonshme përballjes së sontme të “Dardanëve”, duke e cilësuar rrugëtimin e Kosovës si një histori suksesi që ka lënë pa fjalë botën e futbollit.

Nga izolimi te pragu i Botërorit

BBC shkruan se vetëm dhjetë vjet më parë, Kosova nuk kishte luajtur asnjë ndeshje kualifikuese, ndërsa sot gjendet vetëm 90 minuta larg pjesëmarrjes në Kampionatin Botëror 2026. Ky progres cilësohet si “i pabesueshëm” për një komb që u njoh nga FIFA dhe UEFA vetëm në vitin 2016.

“Fadil Vokrri” i vogël për ëndrrën e madhe

Në artikull citohet përzgjedhësi Franco Foda, i cili tregon për kërkesën e çmendur të tifozëve për të qenë të pranishëm në stadiumin e kryeqytetit:

“Kemi një stadium vetëm për 13,000 spektatorë, por po të ishte e mundur, do të ishin 100,000. Të martën kemi një lojë historike. Jemi në eufori, por duhet të luajmë me qetësi,” ka thënë Foda për BBC.

Më shumë se futboll: Pesha historike

Për shumë kosovarë, kjo ndeshje tejkalon sportin. Analisti Arben Berisha, në një prononcim për BBC-në, ka theksuar rëndësinë kombëtare të këtij momenti:

“Disa e kanë quajtur të martën ditën më të madhe në historinë e Kosovës që kur u shpall pavarësia në vitin 2008. Kjo mund të jetë dita e tretë historike: Çlirimi në 1999, Pavarësia në 2008 dhe tani kualifikimi në Botëror.”

Rrugëtimi i vështirë dhe krenaria kombëtare

BBC ka biseduar edhe me ish-kapitenin Anel Rashkaj, i cili kujton kohërat kur lojtarët duhej të luftonin me klubet e tyre vetëm për t’u lejuar të veshin fanellën e Kosovës:

“Kemi kaluar kohë shumë të vështira me luftën dhe problemet ekonomike. Kombëtarja u ka dhënë këtyre njerëzve ndjenjën se jemi të fortë, se mund të bëjmë emër në Evropë. Na bën krenarë që njerëzit shohin se kosovarët kanë shumë për t’i dhënë botës,” u shpreh Rashkaj.

 

Teksa Moska pretendon se Aleanca ushtarake perëndimore po militarizon Ballkanin Perëndimor me qëllim përballjen me Rusinë dhe se Perëndimi po minon sigurinë në Bosnjë e Hercegovinë, nga NATO-ja dhe Bashkimi Evropian vijnë mesazhe të kundërta, duke theksuar se prania ndërkombëtare në vend ka për qëllim ruajtjen e stabilitetit, e jo krijimin e konflikteve.

Megjithatë, nga NATO thonë se po vërejnë trendë shqetësues në Ballkanin Perëndimor, para së gjithash kërcënimet secesioniste në Bosnjë e Hercegovinë, situatën e brishtë të sigurisë në Kosovë, si dhe ngecjen në procesin e normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

“Vendet autoritare si Rusia përpiqen të ndërhyjnë dhe të minojnë demokracitë, duke shfrytëzuar dobësitë e brendshme në rajon për të përhapur përçarje. Çdo ndërhyrje e jashtme në proceset e brendshme demokratike është e papranueshme. Kjo përfshin hakimin, kërcënimet informative, frikësimin dhe aktivitete të tjera destabilizuese”, tha për Radion Evropa e Lirë (REL) një zyrtar i NATO-s.

Pretendimet për militarizimin dhe destabilizimin e rajonit u paraqitën në një takim të Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) në mars, të mbajtur në Vjenë, ku përfaqësuesja ruse Iulia Zhdanova deklaroi se aktiviteti ushtarak dhe politik i NATO-s në rajonin e Ballkanit Perëndimor vazhdon të shkaktojë shqetësim të thellë.

Tema e takimit ishte zbatimi i Marrëveshjes për Kontrollin e Armëve, e cila buron nga Marrëveshja e Paqes së Dejtonit dhe i referohet Bosnjë e Hercegovinës, Serbisë, Kroacisë dhe Malit të Zi.

Zhdanova tha se aktivitetet e NATO-s e minojnë Marrëveshjen e Dejtonit dhe drejtpërdrejt Nenin 4 për kontrollin e armëve.

Në kundërshtim me pretendimet e Rusisë, Bashkimi Evropian në një deklaratë të përbashkët pas takimit të OSBE-së theksoi se Marrëveshja për kontrollin subrajonal të armëve tashmë prej tre dekadash kontribuon në stabilitetin e rajonit, veçanërisht në Bosnjë e Hercegovinë.

Pretendime të pabaza ruse

Delegacioni rus gjatë fjalimit në Vjenë tha se “natyra e përgjithshme krize e situatës së brendshme politike është e përcaktuar nga roli destabilizues i vendeve perëndimore, të cilat ndërhyjnë në punët e Bosnjë e Hercegovinës sovrane, duke nxitur artificialisht tensione ndëretnike”.

Rusia akuzoi vendet perëndimore se duan të shkatërrojnë “sistemin e balancuar” të vendosur në Dejton, si dhe se synojnë ta riformatojnë Bosnjë e Hercegovinën sipas standardeve të tyre, duke shkelur interesat e popujve në këtë shtet.

Zhdanoa për “destabilizimin e situatës” fajësoi po ashtu edhe përfaqësuesin e lartë në Bosnjë e Hercegovinë, Christian Schmidt, të cilin Rusia e konsideron jolegjitim, pasi emërimi i tij nuk është konfirmuar në Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, gjë që as nuk ka qenë e nevojshme.

Përfaqësuesin e lartë e emëron Këshilli për Zbatimin e Paqes (PIC) në Bosnjë e Hercegovinë, gjë që është bërë edhe në rastin e përfaqësuesit aktual të bashkësisë ndërkombëtare në Bosnjë e Hercegovinë, Schmidt.

“Jemi të bindur për domosdoshmërinë e mbylljes urgjente dhe pa kushte të institucionit të protektoratit të huaj në Bosnjë e Hercegovinë”, tha përfaqësuesja ruse, duke fajësuar Perëndimin edhe për ndërprerjen e financimit rus të PIC-it, si dhe për mospjesëmarrjen në punën e këtij institucioni.

Për mbylljen e Zyrës së Përfaqësuesit të Lartë, Bosnjë e Hercegovina duhet të përmbushë 5+2 kushte dhe objektiva, ndër të cilat janë ndarja e pronës ndërmjet shtetit dhe niveleve të tjera të pushtetit, zgjidhja për pronën ushtarake, zbatimi i vendimit përfundimtar për Distriktin e Bërçkos, qëndrueshmëria fiskale e Bosnjë e Hercegovinës, si dhe sundimi i ligjit, kushte që vendi ende nuk i ka përmbushur.

Analisti ushtarak Gjuro Kozar tha për REL-in se pretendimet ruse janë të pajustifikuara.

“Në situatën e sigurisë ndikon negativisht ndikimi i politikës ruse në Bosnjë e Hercegovinë, i cili manifestohet përmes politikës destruktive të udhëheqjes së Republikës Sërpska ndaj shtetit të Bosnjë e Hercegovinës, të udhëhequr nga lideri i opsionit separatist, kryetari i SNSD-së, Millorad Dodik. Në përpjekjet për shpërbërjen e Bosnjë e Hercegovinës, establishmenti i RS-së ka mbështetjen e Rusisë, e cila kundërshton anëtarësimin e Bosnjë e Hercegovinës në NATO”, tha Kozar.

Për Rusinë edhe forcimi i EUFOR-it është i pabazuar

Në fjalën e saj, Zhdanova tha gjithashtu se Rusia po ndjek me vëmendje përparimin e operacioneve të forcave paqeruajtëse evropiane në Bosnjë e Hercegovinë (EUFOR).

“Paralajmërojmë se është e papranueshme përfshirja e forcave ndërkombëtare në proceset e brendshme politike. Konsiderojmë se rritja e numrit të forcave të BE-së është e pabazuar”, tha ajo gjatë fjalimit.

Në vitet e fundit, numri i pjesëtarëve të EUFOR-it është rritur, kryesisht si masë parandaluese pas rritjes së tensioneve në vend për shkak të miratimit të ligjeve jokushtetuese dhe secesioniste në entitetin e Republikës Sërpska, të cilat më pas u shfuqizuan.

Një zyrtar nga selia e NATO-s, i cili nuk dëshiroi që të përmendej me emër, i tha REL-it se NATO-ja vazhdon të ofrojë mbështetje për EUFOR-in, me qëllim ruajtjen e integritetit territorial, sovranitetit dhe pavarësisë së Bosnjë e Hercegovinës.

“Ne e respektojmë plotësisht të drejtën sovrane të çdo shteti që të zgjedhë në mënyrë të pavarur rregullimet e veta politike dhe të sigurisë. Ky është një parim themelor i sigurisë evropiane, të cilin e kanë pranuar të gjitha shtetet, përfshirë edhe Rusinë”, tha ky zyrtar i aleancës.

Eksperti ushtarak Kozar vlerësoi se as prania e shtabit të NATO-s, e as ajo e EUFOR-it në Bosnjë e Hercegovinë nuk nënkupton militarizim.

“Shtabi i NATO-s ka afër 100 persona, kryesisht civilë, dhe detyra e tyre është të ndihmojnë në forcimin e Forcave të Armatosura të Bosnjë e Hercegovinës në kuadër të Partneritetit për Paqe të NATO-s, në të cilin Bosnjë e Hercegovina është që nga viti 2006”.

Kozar shtoi se Moska, përmes kritikave ndaj forcimit të EUFOR-it, synon tërheqjen e Zyrës së Përfaqësuesit të Lartë (OHR) nga Bosnjë e Hercegovina, “në mënyrë që të mund të realizohen objektivat separatiste të Republikës Sërpska”.

Çfarë përfshin Marrëveshja për kontrollin e armëve?

Marrëveshja për kontrollin subrajonal të armëve, që ishte në fokus të takimit në Vjenë, u nënshkrua në vitin 1996, nën ndërmjetësimin e OSBE-së.

Marrëveshja parashikon kufizime të përcaktuara saktë për armët, përfshirë tanket, mjetet e blinduara luftarake dhe artilerinë.

Sipas Bashkimit Evropian, shtetet nënshkruese, përfshirë edhe Bosnjë e Hercegovinën, gjatë viteve të zbatimit kanë reduktuar sasinë e armatimit të rëndë dhe numrin e pjesëtarëve të forcave të armatosura nën nivelet e parashikuara nga marrëveshja.

Që nga viti 2014, shtetet nënshkruese kanë marrë përgjegjësi të plotë për zbatimin e marrëveshjes, gjë që në deklaratën e BE-së të marsit të vitit 2026 përmendet si shembull i bashkëpunimit të suksesshëm rajonal dhe ndërtimit të besimit.

Deklaratën e përbashkët, e cila e vlerëson Marrëveshjen si “një përjashtim në një kohë kur shumica e marrëveshjeve për kontrollin e armëve nuk po zbatohen”, përveç vendeve anëtare të BE-së e kanë nënshkruar edhe Shqipëria, Bosnjë e Hercegovina, Gjeorgjia, Islanda, Lihtenshtajni, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Norvegjia, Republika e Moldavisë, San Marino, Serbia dhe Ukraina.

“Në qershor të këtij viti mbushen 30 vjet të zbatimit të vazhdueshëm dhe të pandërprerë të Marrëveshjes për kontrollin e armëve. Si e tillë, ajo është bërë një pjesë e qëndrueshme e politikës së sigurisë në rajon”, thuhet në deklaratë.

NATO nuk do të lejojë vakum sigurie në Ballkanin Perëndimor

Nga NATO-ja janë të qartë se Ballkani Perëndimor mbetet “lart në agjendë” dhe ka rëndësi strategjike për aleancën.

“Përkushtimi ynë ndaj stabilitetit të rajonit është i fortë dhe nuk do të lejojmë krijimin e një vakumi sigurie”, tha një zyrtar për Radion Evropa e Lirë.

Përkushtimi i NATO-s ndaj vendeve të Ballkanit Perëndimor reflektohet në disa aktivitete.

Më herët u përmend mbështetja për EUFOR-in dhe Forcat e Armatosura të Bosnjë e Hercegovinës, ndërsa nga NATO thanë gjithashtu se po thellojnë dialogun politik dhe bashkëpunimin praktik me Bosnjë e Hercegovinën, “përfshirë përmes Shtabit të NATO-s në Sarajevë, Njësisë për mbështetje të angazhimit politik, si dhe programit të sapomiratuar të partneritetit të përshtatur në mënyrë individuale”.

Nga NATO thanë po ashtu se misioni më i gjatë dhe më i madh paqeruajtës në historinë e aleancës është në Kosovë, KFOR, i cili vazhdon të kontribuojë në një mjedis të sigurt dhe stabil për të gjithë njerëzit dhe komunitetet që jetojnë në Kosovë.

“Forca dhe dislokimi i KFOR-it rishikohen dhe përshtaten periodikisht, në përputhje me zhvillimin e rrethanave, në mënyrë që misioni të mbetet funksional dhe i përshtatshëm për qëllimin. Aktualisht, KFOR numëron afër 4.600 ushtarë nga 33 vende, përfshirë aleatët e NATO-s dhe shtetet partnere”, tha zyrtari i aleancës.

Rusia, në paraqitjen e saj në takimin e OSBE-së, tha se përveç se “tendenca e militarizimit ka përfshirë vendet e rajonit që janë anëtare të aleancës”, me udhëzimet e instruktorëve të NATO-s. aftësitë luftarake të Kosovës po rriten në mënyrë aktive.

Në Moskë kërcënim shihet edhe mbajtja e stërvitjeve në vendet e Ballkanit Perëndimor me NATO-n.

“Aleanca nuk e fsheh faktin se Ballkani në tërësi, e sidomos pjesa e tij perëndimore, është i destinuar të bëhet një trampolinë e rëndësishme në kuadër të përgatitjeve të NATO-s për një përballje të drejtpërdrejtë ushtarake me vendin tonë brenda tre deri në pesë vjetëve, për çka Brukseli po përgatitet intensivisht”, pretendoi Moska.

Megjithatë, NATO theksoi se partneritetet afatgjata me vendet e rajonit, para së gjithash me Serbinë dhe Bosnjë e Hercegovinën, bazohen në dialog politik dhe bashkëpunim praktik.

“Do të vazhdojmë të avancojmë dialogun dhe bashkëpunimin për të mbështetur reformat, paqen dhe sigurinë rajonale, si dhe për të kundërshtuar ndikimin malinj, përfshirë dezinformimin dhe kërcënimet kibernetike që vijnë si nga aktorë shtetërorë, ashtu edhe nga ata joshtetërorë”, tha zyrtari i NATO-s për REL-in.

Paralajmërime nga SHBA-ja për ndikimin malinj të Rusisë në Ballkanin Perëndimor

Në raportin “Vlerësimi Vjetor i Kërcënimeve 2026”, agjencitë amerikane të inteligjencës paralajmëruan se Ballkani Perëndimor mbetet një zonë me tensione të shtuara politike dhe ndikime të jashtme, duke veçuar rolin e Rusisë në destabilizimin e rajonit.

Rusia, sipas raportit që u publikua më 18 mars, “nxit paqëndrueshmëri ndërmjet Serbisë, të cilën e favorizon, dhe Kosovës”, por gjithashtu “mbështet shkëputjen e entitetit Republika Sërpska nga Bosnjë e Hercegovina”.

Shërbimet amerikane vlerësojnë se ndarjet etnike dhe politike në rajon mbeten të theksuara dhe përbëjnë rrezik potencial për sigurinë, sidomos në kombinim me ndikimin e aktorëve të jashtëm.

Ballkani Perëndimor në raport përshkruhet si një hapësirë ku përplasen interesat e fuqive të mëdha, ndërsa krizat ekzistuese dhe mosmarrëveshjet e pazgjidhura, përfshirë marrëdhëniet mes Serbisë dhe Kosovës, si dhe raportet e brendshme politike në Bosnjë e Hercegovinë, mbeten burime kyç të paqëndrueshmërisë.