Në rubrikën Ditari, kemi përzgjedhur disa nga lajmet më të rëndësishme të kësaj dite, në periudhën 1993-1998.

17 shtator 1993

Në Ferizaj vazhdojnë arrestimet dhe bastisjet e policisë serbe

Dje, rreth orës 10, në stacionin e policisë në Ferizaj, inspektorët serbë morën në pyetje Rexhep Rexhepin, përgjegjës i Komisionit për Informim të LDK-së së Ferizajt. Gjatë të ashtuquajturës bisedë informative, inspektorët serbë nga Rexhepi shfaqën interesim veçanërisht rreth vrasjes së Banush Sadikut dhe plagosjes së Fekir Fejzës, që ndodhi para pak ditësh nga ana e ushtrisë serbe në tëbanet e blegtorëve në fshatin Firajë.

Rexhep Rexhepi në stacionin e policisë në Ferizaj u mbajt rreth dy orë.

Po ashtu, dje rreth orës 11 në fshatin Slivovë të Ferizajt, policia serbe me pretekst të kërkimit të armëve, bastisi familjen e Milaim Kadriut. Pas bastisjes policët serbë morën me vete plakun 60 vjeçar Milaim Kadriun, të cilin e keqtrajtuan fizikisht.

Milaim Kadriu u lirua rreth orës 15, me kusht që të lajmërohet sërish në stacionin e policisë sot në orën 10.

17 shtator 1994

Për ndërtimin e shtëpisë së familjes Ramadani në Shajkofc duhen ende mjete

Pas një njoftimi të publikuar në Informatorin tonë nr. 808 të datës 10 gusht për gjendjen e rëndë të anëtarëve të familjes së Hasan Ramadanit të vrarë në shtëpinë e tij nga forcat serbe më 7 gusht, qytetarët nga Kosova dhe mërgata shqiptare filluan një aksion për të ndihmuar këtë familje dhe për t’i ngritur asaj një shtëpi banimi, pasi shtëpia e tyre u dogj nga forcat serbe.

Salih Agushi, kryetar i Komisionit për grumbullimin e ndihmave për ngritjen e shtëpisë tha se ngritja e shtëpisë ka filluar më 16 gusht. Deri më tash aksionin e kanë ndihmuar qytetarët nga Podujeva, nga Kosova dhe nga mërgata shqiptare. Ai tha se me punë fizike dhe me mjete të punës aksionin e kanë ndihmuar rreth 500 persona. Deri më tash në emër të këtij komisioni të formuar nga Nëndega e LDK-së, janë dhënë pesëdhjetë dëftesa për pranimin e mjeteve materiale.

Sipas fjalëve të z. Salih Agushi shtëpia është në ndërtim e sipër, por që të kryhet duhen ende mjete financiare. Ai foli pastaj për gjendjen e rëndë të tetë anëtarëve të familjes së të ndjerit Hasan Ramadani, të cilët banojnë në një dhomë të përkohshme të axhës së tyre.

Fshatarët e Shajkofcit shfaqin drojën se dimri mund t’i gjejë anëtarët e familjes Ramadani pa kulm mbi kokë.

Krahas thirrjes që u bëjnë ata shqiptarëve për të ndihmuar në ngritjen e shtëpisë, ata propozojnë që institucionet e Kosovës ta formojnë një fond për të intervenuar në raste të ngjashme.

17 shtator 1995

Kolonistët serb protestuan dje në Istog

Komisioni për Informim i Degës së LDK-së njofton se dje, rreth 150 kolonisë serbë që arritën me autobus nga Banja, protestuan në ndërtesën e Kuvendit Komunal të Istogut.

Mirret vesh se ata shprehën pakënaqësi për shkak se nuk u ishin plotësuar kushtet që u ishin premtuar.

Serbët e instaluar në administratën komunale, në përpjekje për t’i qetësuar kolonistët i dërguan ata në Dubravë duke u premtuar tokë për ngritjen e shtëpive.

Pas një kohe sërish ata u kthyen të pakënaqur në ndërtesën e Kuvendit dhe me vonë u dërguan sërish në Banjë.

Gazeta serbe “Jedinstvo” shkruante të premtën se administrata e instaluar serbe planifikonte t’u ndante rreth 98 hektarë tokë kolonistëve serbë në Istog për troje. Në njoftim thuhej se atyre që do të pranonin të jetonin përgjithmonë në Istog do t’u ndaheshin prej 2 deri në 5 hektarë tokë, varësisht nga madhësia e familjeve.

Gazeta paralajmëronte se vendimet për pronësi kolonëve do t’u ipeshin më 16 shtator gjatë një solemniteti ku do të merrnin pjesë edhe përfaqësues të Serbisë nga Beogradi.

Gazeta njoftonte po ashtu se ishte ndryshuar plani urbanistik për hapësirën rreth “Dushkajës” dhe “Rasatnikut”, pasi në atë hapësirë planifikohen të ngritën edhe 120 shtëpi të tjera për kolonë.

Por, ditëve të fundit, ka pasur njoftime se kolonët po shfrytëzojnë çdo rast për t’u larguar nga Kosova përkundër insistimeve dhe kushtëzimeve nga ana e policisë serbe.

Gazeta “Jedinstvo” njoftonte këto ditë se nga Zveçani janë larguar për në Serbi 55 kolonë. Njoftohej po ashtu për largimin e kolonëve nga Gjakova.

Ndërsa burimet shqiptare në Vushtrri kanë njoftuar se prej 305 kolonëve sa kishin arritur deri më tash në këtë komunë, janë larguar 156.

Dega e LDK-së në Gllogovc njofton se me 9 shtator policia ndërhyri ashpër kundër 15 kolonëve që tentuan të iknin nga baraka ku janë vendosur.

Janqë shpeshtuar edhe njoftimet në gazetat serbe për mungesën e ushqimeve për kolonistët.

17 shtator 1997

Ndërhyrje e policisë serbe në shkollën fillon “Hasan Prishtina” në Prishtinë

Dje, rreth orës 13 një patrullë e policisë serbe e udhëhequr nga njëfarë Sllavolub Paunoviq ndërhyri në sallën e arsimtarëve të shkollës fillore “Hasan Prishtina” në Prishtinë. Ai kërcënoi personelin mësimor, i cili në atë rast gjendej në sallën e arsimtarëve, ndërsa drejtorit të shkollës Ali Gashit, arsimtarit të fizikës, Nezir Gashit dhe punëtorit teknik Nuhi Hasanit ia lanë nga një thirrje për t’u paraqitur në stacionin e policisë në Mahallë të Muhaxherëve.

Drejtori u paraqit në të njëjtën ditë në orën 16:00. Nga ai i kishin kërkuar armë. Pas një ore të marrjes në pyetje e lëshuan me urdhëresë që të paraqitet sot më 17 shtator në orën 16:00. Ndërsa Neziri dhe Nuhiu ishin thirrë për t’u paraqitur në polici sot në orën 14:30, përkatësisht në ora 15:30.

Që nga dita e parë e fillimit të këtij viti shkollor, policia serbe herë pas here është duke ndërhyrë në objektet shkollore të Prishtinës.

17 shtator 1998

1. Klinton për Kosovën: “Nuk duam përsëritje të Bosnjës”

President amerikan Bill Klinton tha të mërkurën se prioritet në Kosovë është parandalimi i një tragjedie humanitare të shqiptarëve të Kosovës që janë përzënë nga shtëpitë e veta dhe tani gjenden në male.

Përballë kërkesave gjithnjë e më të mëdha për një veprim më të vendosur amerikan për ta ndalur ofensivën e forcave serbe, Klintoni tha se SHBA-të me aleatët e vet tani kanë si synim të parë evitimin e një “katastrofe të madhe humanitare”.

Është imperativ që të pengohet kjo, “e pastaj të gjindet një zgjidhje politike”, tha presidenti i SHBA-ve gjatë një konference për shtyp me mysafirin e tij, kryetarin e Çekisë, Vaclav Havel.

“Populli amerikan duhet ta dijë se po kërcënon një problem i madh humanitar, krejt afër Bosnjës”, tha Klinton, duke vënë re se ndërmjet 50 mijë e 100 mijë të zhvendosur po jetojnë në bjeshkë e male. “Po vjen dimri. Aty mund të ketë katastrofë të madhe humanitare”, tha ai.

Klintoni nuk bëri me dije se në çfarë mënyrë mund të ofrohet ndihma, por disa ekspertë në Uashington kanë lënë të kuptohet se NATO-ja mund të lëshojë nga ajri ndihma në ushqime dhe barna, shkruan agjencia e lajmeve Rojter.

Presidenti amerikan tha se Millosheviqi duket i vendosur të sigurojë një zgjidhje ushtarake e jo diplomatike për t’ju dhënë shqiptarëve autonomi, e cila u përket atyre.

Duke njoftuar nga e njëjta konferencë për shtyp, agjencia amerikane e lajmeve The Associated Press (AP) nxirrte në plan të parë atë që ajo quante “ngritje e idesë” për intervenim të NATO-s për ta ndalur ofensivën serbe në Kosovë.

“Nuk duam një përsëritje të Bosnjës”, tha Klintoni, ndërsa duke folur për mundësinë e intervenimit të armatosur, ai tha: “Po bëjmë plane në NATO dhe po konsultohemi me aleatët tanë”.

Përveç kësaj, SHBA-të po përpiqen të promovojnë një zgjidhje paqësore, tha ai.

Më herët të mërkurën, zëdhënësi i Departamentit të Shtetit, Xheimz Foulli tha se “ka një rritje të ndjenjës së urgjencës” për planifikimet e NATO-s dhe një vendosmëri më të madhe ndër anëtarët e Aleancës për të vepruar në qoftë së gjendja në Kosovë keqësohet më tej.

“Të gjitha opcionet, duke përfshirë edhe opcionin ajror (e sulmeve nga ajri), janë të hapura”, tha Foulli.

Ndonëse diplomacia është zgjidhja më e mirë, NATO-ja është e gatshme të përdorë forcën në qoftë se Millosheviqi “na detyron ta bëjmë këtë”.

Presidenti Klinton nuk përmendi përpjekjet e Britanisë dhe Francës për të fituar përkrahjen e SHBA-ve dhe të Rusisë për një rezolutë në OKB që do të kërkonte nga Millosheviqi dhe luftëtarët pro-pavarësistë të ndalin luftimet në Kosovë, shkruan Rojter.

Diplomatë të OKB-së kanë thënë se të dy vendet do të donin ta vendosnin rezolutën në kuadrin e Nenit VII të Kartës së OKB-së që do të autorizonte përdorimin e forcës për ta mbështetur rezolutën.

Profesori i Universitetit “Johns Hopkins”, Edward P. Joseph, e ka cilësuar shokues vendimin e Gjykatës Speciale në Hagë, e cila dënoi me 81 vjet burgim ish-krerët e UÇK, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi.

Në një intervistë në “ABC News”, Joseph u shpreh se këtë vendim, Serbia do e përdorë për të diskretituar UÇK-në dhe veprimtarinë e saj.

Joseph shtoi se Serbia dhe aleatët e saj, Rusia dhe Kina, do përpiqen ta izolojnë edhe më shumë Kosovën.

“Kjo gjë do të përdoret nga Serbia si mjet për të diskretituar UÇK, veprimtarinë e saj. Do të përdoret nga Rusia dhe Kina. Do përpiqen ta izolojnë edhe më shumë Kosovën. Ne kemi parë këtë muaj në Serbi, që është nderuar imazhi i këtij personazhi, kemi parë ceremoni, është përdorur gjuhë urrejtjeje në Beograd. Ne kemi dëshmuar sesa të gjata janë dëmet që janë dhënë. Dënimi nuk është i barabartë me dënimet që kanë marrë figurat serbe, që kanë kryer krime”, theksoi ai./A.K/

A e ndryshon vendimi i Hagës mënyrën si duhet parë UÇK-ja? Historiani Konrad Clewing flet për fajin individual, luftën e Kosovës dhe kufijtë e gjykimit historik.

DW: Zoti Clewing, Gjykata Speciale i shpalli Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Rexhep Selimin dhe Jakup Krasniqin fajtorë për krime lufte, ndërsa i liroi nga akuzat për krime kundër njerëzimit. Si e vlerësoni këtë vendim si historian?

Konrad Clewing: Nga njëra anë, gjykata arriti më mirë se prokuroria të dallojë përgjegjësinë individuale të të akuzuarve. Prokuroria kishte kërkuar nga 45 vjet burg për secilin prej të katërve. Gjykata tani bën një diferencim më të madh dhe arrin në dënime shumë të ndryshme. Megjithatë, për mua si historian mbetet një vështirësi themelore. Gjykata vazhdon të punojë me konceptin e “Joint Criminal Enterprise”, pra të një ndërmarrjeje të përbashkët kriminale. Dhe këtu, sipas meje, ekziston rreziku që përgjegjësia individuale dhe përgjegjësia e një grupi të shkrihen sërish me njëra-tjetrën. Dhe  sipas mendimit tim, vendimi nuk e merr sa duhet parasysh strukturën e veçantë të një lufte guerile.

DW: Në ç’kuptim?

Clewing: Një pikë që mua, si historian, më duket veçanërisht e çuditshme është kjo: në rastin e Thaçit, gjykata cakton një dënim individual prej 15 vjetësh për arrestim dhe privim lirie të paligjshëm ose arbitrar. Këtë e konsideroj historikisht të rëndësishme. Si mund të veprojë ushtarakisht një forcë guerile që nuk mund të marrë askënd rob?

Një pikë e dytë lidhet me dënimin e Rexhep Selimit. Sipas mënyrës se si e lexoj unë arsyetimin e vendimit, atij i atribuohet përgjegjësi edhe për faktin se ka marrë pjesë në ndarjen e zonave operative dhe, si rrjedhojë, edhe për burgjet e paligjshme që ekzistonin në këto zona. Si historian, këtu shoh një problem: vetë fakti që dikush ka marrë pjesë në ndarjen e zonave ushtarake nuk mund të përbëjë krim në vetvete. Vendimtare është se çfarë përgjegjësie konkrete ka pasur ai për burgjet e paligjshme dhe për krimet e kryera aty.

Interesante ishte edhe se gjatë caktimit të dënimit, gjykatësi tha se lartësia e dënimeve duhet të japë edhe një sinjal për komunitetin ndërkombëtar dhe jurisprudencën ndërkombëtare. Natyrisht, është e rëndësishme të thuhet: dhuna e paligjshme dhe vrasjet ndëshkohen. Por nuk mund të jetë qëllimi që luftërat partizane dhe guerile të bëhen praktikisht të pamundura. Përndryshe, edhe dikush që bën rezistencë për një kauzë sado të drejtë do ta kishte pothuajse të pamundur të merrte përgjegjësi ushtarake në një luftë guerile.

DW: Zëvendëskryeministri i Serbisë dhe ministri i Brendshëm, Ivica Dačić, e sheh këtë vendim si dëshmi se UÇK-ja ka qenë një “organizatë kriminale dhe terroriste”. A fiton me këtë vendim më shumë peshë edhe narrativa e Milosheviçit për luftën?

Clewing: Vetë gjykata thotë se nuk ka gjykuar legjitimitetin e luftës. Dhe ajo nuk është përpjekur as t’i vërë krimet e UÇK-së në peshore me krimet e forcave serbe ndaj shqiptarëve të Kosovës.Ky vendim përcakton përgjegjësinë individuale të personave konkretë. Nga kjo nuk mund të nxirret automatikisht një vlerësim historik për gjithë luftën. Edhe pavarësia e Kosovës, sipas meje, nuk preket në legjitimitetin e saj nga ky vendim. Shumica shqiptare në Kosovë, pas viteve të represionit, kishte arsye shumë të forta për të mos dashur më të ishte pjesë e Serbisë. Në këto arsye historike vendimi i sotëm nuk ndryshon asgjë.

DW: Gjermania i ka mbështetur politikisht dhe financiarisht Dhomat e Specializuara të Kosovës. A çon ky vendim tani në një rivlerësim të bashkëpunimit të atëhershëm të Perëndimit me UÇK-në?

Clewing: Së pari duhet parë kronologjia. Pjesa dërrmuese e veprave për të cilat ata janë dënuar tani kanë ndodhur në pranverën e vitit 1999. Para kësaj, me sa shoh unë, kishte vetëm pak raste relevante. Nëse do të thoshim se që atëherë duhej thënë: me ju nuk bashkëpunojmë, sepse jeni kriminelë, atëherë do ta bënim kusht për bashkëpunimin që një palë në luftë t’i kishte duart krejtësisht të pastra. Në një luftë është praktikisht e pamundur t’i mbash duart krejtësisht të pastra. Prandaj edhe këtu duhet parë dinamika e përgjithshme e luftës: kronologjia, krimet e palëve të ndryshme dhe pyetja se me kë bashkëpunon në këto rrethana dhe kujt i jep mbështetje.

Zhvillimet e fundit në Hagë kanë sjellë reagime të shumta edhe nga figura shqiptare me famë ndërkombëtare, të cilat ndër vite kanë shprehur lidhjen dhe përkrahjen e tyre për Kosovën.

Në mesin e emrave më të njohur janë Dua Lipa, Rita Ora dhe futbollisti Granit Xhaka, figura që kanë përfaqësuar Kosovën dhe shqiptarët në skenat më të mëdha ndërkombëtare.

Dua Lipa ka reaguar në rrjetet sociale duke shpërndarë mesazhe në mbështetje të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe duke rikujtuar sakrificën e atyre që dhanë jetën për lirinë e Kosovës.

Në një prej postimeve, të cilin e ka ndarë së bashku me babain e saj, Dukagjin Lipën, thuhet:

“Liria është fitu me gjak, me gjakun e dëshmorëve që dhanë jetën për liri. Askush nuk ka të drejtë ta njollosë luftën tonë për liri. Askush nuk ka të drejtë të njollosë Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës dhe idealin e mijëra të rinjve e të rejave që dhanë jetën për lirinë që e gëzojmë sot.

UÇK është dhe gjithmonë do të mbetet simbol i lirisë dhe pavarësisë sonë. Liria ka emër.”

Edhe Rita Ora ka reaguar përmes rrjeteve sociale, duke publikuar imazhe dhe mesazhe që lidhen me Kosovën dhe luftën për çlirim.

Ndërkohë, Granit Xhaka, një prej figurave më të njohura të sportit shqiptar në arenën ndërkombëtare, është po ashtu ndër emrat që vazhdimisht ka shfaqur lidhjen e tij me Kosovën dhe identitetin shqiptar.

Reagimet e figurave të njohura shqiptare kanë marrë vëmendje të madhe në rrjetet sociale, duke rikthyer në qendër të vëmendjes historinë e luftës së Kosovës, sakrificën e dëshmorëve dhe rolin e UÇK-së në çlirimin e vendit.

Mesazhi i përcjellë nga këto reagime është i fuqishëm: “Liria ka emër.”

D.L