Lajmet

Kosova dhe Serbia heshtin për propozimin amerikan për Ujmanin

Propozimi vjen pas marrëveshjes së Uashingtonit

Published

on

Qeveria e Kosovës dhe e Serbisë ende nuk kanë qëndrim për studimin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, për liqenin e Ujmanit dhe përdorimin e ujit të lumit Ibër.

Kjo nuk i ka ndaluar ekspertët nga Kosova dhe Serbia, të komentojnë lidhur me propozimin në fjalë.

Ky studim po konsiderohet i pranueshëm dhe i realizueshëm nga Halim Gjergjizi, profesor i menaxhimit strategjik në Kolegjin privat “Dardania”.

E rëndësishme sipas tij, është që studimi nuk i referohet pronës së liqenit, por vetëm prodhimit dhe menaxhimit të ujërave dhe energjisë.

Ndërsa ndryshe mendon Avdi Gjonbalaj, ekspert i ujërave, që në atë kohë kishte mbikëqyrur punimet për ndërtimin e liqenit të Ujmanit. Sipas tij, është i papranueshëm propozimi që parasheh që Kosova dhe Serbia të marrin në konsideratë aranzhimet teknike nga traktati ndërmjet SHBA-së dhe Kanadasë, për lumin Kolumbia.

Propozimi vjen pas marrëveshjes së Uashingtonit

Shtetet e Bashkuara u kanë dorëzuar të mërkurën, Qeverisë së Kosovës dhe asaj të Serbisë, studimin e fizibilitetit për Liqenin e Ujmanit. Ky studim shënon përmbushjen e një prej angazhimeve të Marrëveshjes së Uashingtonit, të arritur më 4 shtator 2020.

Raporti propozon formimin e një komisioni apo komiteti për lumin Ibër, që do të ndihmonte diskutimin midis palëve për mundësitë e menaxhimit të burimeve ujore. Ujmani është një liqen artificial, i ndërtuar në shtratin e lumit Ibër, në veri të Kosovës.

Profesori Halim Gjergjizi, i cili ka qenë pjesë e projektit në vitet e 70-ta, thotë se rekomandimet e SHBA-se janë të duhura dhe në interes të Kosovës.

“Raporti ka të bëjë më çështjen e menaxhimit të objekteve dhe ujit në përgjithësi. Si rekomandim është në rregull, korrekt dhe besoj se është në interes të Kosovës një trajtim i duhur në aspektin e menaxhimit dhe shfrytëzimit të ujërave në mënyrë optimale, ashtu siç është ndërtuar edhe vetë objekti. Sa i përket çështjes së pronave, kjo është e zgjidhur para ndërtimit dhe nuk ka vend për diskutim. Banka Botërore nuk do të investonte pa u zgjidhur çështja e pronave”, ka thënë Gjergjizi.

Liqeni i Ujmanit, ka sipërfaqe prej 11,9 kilometrash katrorë, (nga të cilat 9.2 kilometra katrorë janë në territorin e Kosovës dhe 2.7 kilometra në territorin e Serbisë) dhe 370 milionë kub ujë. Ky liqen është më i madhi në Kosovë dhe shtrihet në veri-perëndim të vendit, konkretisht në Komunën e Zubin Potokut, komunë kjo e banuar me shumicë serbe.

Liqeni u ndërtua në vitin 1972, me një kredi prej 45 milionë dollarësh amerikanë, që ishte marrë nga Banka Botërore, marrëveshje kjo e ratifikuar atëherë nga Kuvendi i Krahinor i Kosovës dhe Kuvendi Federativ i Jugosllavisë.

Serbia insiston se ka trashëguar borxhin e ish Jugosllavisë, prandaj pretendon se ka të drejtë në pronësi.

Gjonbalaj: Fillimisht njohja pastaj të flasim për Ujmanin

Avdi Gjonbalaj, thotë se studimi i fundit nga ekspertë amerikanë është i papranueshëm. Sipas tij, nuk është e nevojshme që për Liqenin e Ujmanit, të merret për bazë lumi Kolumbia. Ai tha se çështja e Ujmanit, mund të zgjidhet vetëm pasi të dy shtetet do ta njohin njëri tjetrin.

“Për këtë duhet të formohen komisione në lëmin e ujërave, kur dy shtete pranojnë njëri tjetrin, bëhet marrëveshje bilaterale, duke u thirrur në marrëveshjen e Helsinkut. Kjo konventë tregon se si duhet menaxhuar resurset ujore”, tha ai.

Edhe Dushan Janjiq nga Forumi për Marrëdhënie Etnike në Beograd, tha se studimi i fizibilitetit është një hap në drejtim të duhur, por sipas tij, këto propozime nuk do të zgjidhin ndasitë midis Kosovës dhe Serbisë për këtë çështje.

Ai i tha Radios Evropa e Lirë se “modeli i traktatit të lumit Kolumbia” për shfrytëzimin e burimeve ujore, nuk do të gjejë zbatim, sikurse nuk kanë gjetur zbatim as marrëveshja e Brukselit.

“Pala kosovare pretendon se gjithçka që është në territorin e Kosovës – përfshirë liqenin – u takon atyre, dhe Serbia në kushte të caktuara mund ta fitojë të drejtën ta shfrytëzojë atë. Nga ana tjetër, Serbia pretendon se i përket asaj. Këto janë pozicionet aktuale dhe ky studim nuk e zgjidh atë problem”, tha Janjiq.

Ai tha se studimi i SHBA-së në mënyrë ekskluzive i referohet shfrytëzimit të burimeve, siç janë prodhimi i ujit të pijshëm dhe energjisë elektrike dhe se është i përqendruar në ngritjen e kapacitetit dhe efikasitetit të impiantit aktual.

Liqeni i Ujmanit, menaxhohet nga ndërmarrja hidroekonomike “Ibër-Lepenc” me seli në Prishtinë, në pronësi të Qeverisë së Kosovës. Zyrtarë të kësaj ndërmarrjeje por edhe qeveria e Kosovës, nuk ka dhënë ndonjë përgjigjje për Radion Evropa e Lirë, sa i përket këtij studimi të fizibilitetit.

Kosova dhe Serbia, më 4 shtator 2020, kanë nënshkruar në Shtëpinë e Bardhë në Uashington, dy dokumente për normalizimin e raporteve ekonomike, në prezencë të ish-presidentit amerikan, Donald Trump. Marrëveshja është nënshkruar mes ish-kryeministrit të Kosovës, Avdullah Hoti dhe presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq.

Hoti: Të respektohet marrëveshja e Uashingtonit

Ish-kryeministri Avdullah Hoti, lidhur më këtë çështje ka shkruar në rrjetin social, Facebook, se qeveria duhet të kujdeset për realizimin e projekteve që burojnë nga Marrëveshja e Uashingtonit.

“Administrata e Presidentit Biden e ka konfirmuar se do të vazhdojë të realizojë këtë marrëveshje, sepse është në përputhje me interesat e përbashkëta të SHBA-së dhe Kosovës”, ka shkruar Hoti.

Kanali Ibër – Lepenc, kalon nëpër territorin e pesë komunave – Zubin Potok, Mitrovicë, Vushtrri, Obiliq dhe Prishtinë.

Viteve të fundit, zyrtarë nga Beogradi kanë insistuar ta përvetësojnë këtë liqen, çka është kundërshtuar fuqishëm nga autoritetet zyrtare në Kosovë.

Madje, më 8 shtator 2018, presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, kishte vizituar Liqenin e Ujmanit, ose siç e quajnë serbët të Gazivodës, ku kishte thënë se “Ujmani është një liqe shumë me rëndësi si për serbët ashtu edhe për shqiptarët“.

Andaj, sipas tij, është me rëndësi që të gjendet zgjidhje e pranueshme për të dyja palët.

Liqeni i Ujmanit, nga Serbia dhe presidenti Vuçiq ishte cilësuar si burim dhe pasuri ekonomike serbe, por një gjë e tillë kundërshtohet ashpër nga autoritetet në Prishtinë.

Lajmet

Qindra miliona kripto-transaksione të lidhura me trafikimin e qenieve njerëzore

Published

on

By

Pagesat në kriptovaluta të dyshuara se janë të lidhura me trafikimin e qenieve njerëzore u rritën me 85 % gjatë vitit 2025, dhe qindra miliona transaksione u regjistruan në blockchain-e publike, sipas një raporti të ri nga Chainalysis.

Një firmë amerikane e analizave të blockchain-it tha se pjesa më e madhe e aktivitetit lidhet me një ekosistem kriminal në rritje në Azinë Juglindore, ku operojnë së bashku komplekset mashtruese, operacionet e paligjshme të lojërave të fatit online dhe rrjetet e pastrimit të parave në gjuhën kineze, raporton CNBC.

Kjo kompani, e cila monitoron kripto-transaksionet, deklaron se aktivitetet kripto të trafikantëve të qenieve njerëzore kryesisht përshtaten në tre kategori: shërbime ndërkombëtare të shoqërimit dhe prostitucionit; “agjentë ndërmjetësimi për punësim” dhe komplekse mashtruese (kampe); dhe shitës të materialeve të abuzimit seksual me fëmijë (CSAM).

Edhe pse të dhënat e blockchain-it tregojnë se shumica e shërbimeve janë të përqendruara në Azinë Juglindore, pagesat kanë ardhur nga “klientë” në Amerikën e Veriut dhe të Jugut, Evropë dhe Australi, duke treguar shtrirjen globale të këtyre operacioneve.

Chainalysis zbuloi gjithashtu se kriminelët kibernetikë po mbështeten gjithnjë e më shumë në platformat e mesazheve, të tilla si Telegram, për të reklamuar shërbime, për të rekrutuar viktima dhe për të koordinuar pagesat.

“Ekziston një migrim më i gjerë nga forumet e vjetra të rrjetit të errët në aplikacionet e mesazheve dhe ekosistemet gjysmë të hapura të Telegram, të cilat, të kombinuara me kriptovalutat, u lejojnë këtyre rrjeteve të shkallëzohen më shpejt, të kryejnë ‘mbështetje për klientët’ dhe të lëvizin paratë globalisht me shumë më pak fërkime”, tha analisti i inteligjencës Chainalysis, Tom McLouth.

Kompania shton se transparenca e blockchain-eve publike ofron atë që e quan “shikueshmëri të paparë” në flukset financiare kriminale, të cilat studiuesit e blockchain-it mbështeten për të ndërprerë këto aktivitete.

“Mesazhi kryesor është se shkalla aktuale financiare është e madhe – të paktën qindra miliona dollarë në transaksione kripto – dhe dëmi fizik është shumë herë më i madh se çdo shumë dollarësh”, tha McLouth.

 

Rrjetet e eskortave dhe të prostitucionit

Aktiviteti në blockchain sugjeron se rrjete shumë të organizuara qëndronin pas shumë transaksioneve.

Edhe pse disa shërbime eskortash dhe punë seksuale veprojnë ligjërisht, raporti pohon se operacionet e mundshme të trafikimit të qenieve njerëzore mund të identifikohen nga modele specifike financiare.

Në veçanti, rrjetet e dyshimta po mbështeten gjithnjë e më shumë në stablecoin-et dhe rrjetet e pastrimit të parave në gjuhën kineze për të “nxjerrë” fonde shpejt, tha McLout.

Këto rrjete pastrimi parash veprojnë kryesisht përmes kanaleve Telegram në gjuhën kineze dhe i ndihmojnë kriminelët të “pastrojnë” fondet e paligjshme duke i transferuar ato përmes kriptovalutave, me një vlerë të vlerësuar prej 16.1 miliardë dollarësh në flukse të paligjshme kriptovalutash në vitin 2025.

Të dhënat tregojnë se shërbimet ndërkombëtare të eskortave të lidhura me kriptovalutat gjithashtu përbënin një pjesë të konsiderueshme të transfereve me vlerë më të lartë të ndjekura nga Chainalysis, me pothuajse gjysmën e transaksioneve që tejkalonin 10,000 dollarë.

Reklamat që shqyrtuan studiuesit ofronin paketa udhëtimi ndërkufitar, shërbime “shoqërimi” shumëditore dhe çmime të shkallëzuara, me paketa VIP mbi 30,000 dollarë.

Chainalysis pohon se madhësia dhe qëndrueshmëria e këtyre transfereve, si dhe modelet e përsëritura të pagesave midis grupeve të portofoleve, tregojnë operacione të profesionalizuara dhe jo individë të izoluar.

Pagesat kripto-për rrjetet e dyshuara se ishin të lidhura me prostitucionin treguan një grup të dallueshëm transaksionesh më të vogla krahasuar me shërbimet e shoqërimit – kryesisht midis 1,000 dhe 10,000 dollarëve. Megjithatë, sipas Chainalysis, këto të dhëna ishin gjithashtu në përputhje me aktivitetet e grupeve të organizuara.

 

Rekrutuesit e punës dhe “komplekset e mashtrimit”

Kategoria e dytë e madhe i referohet të ashtuquajturve “agjentë rekrutimi”, të cilët rekrutojnë njerëz për të punuar në komplekse mashtrimi, kryesisht në Azinë Juglindore, të njohura për drejtimin e skemave të bazuara në kriptovaluta.

Tarifat e rekrutimit zakonisht variojnë nga 1,000 deri në 10,000 dollarë në kriptovaluta, duke u përputhur me çmimet e reklamuara në kanalet Telegram, tha raporti.

Shembuj përfshijnë postime që kërkojnë punëtorë “mbështetjeje ndaj klientit” ose “futje të dhënash” për punë në Kamboxhia ose Mianmar, me premtime për paga të larta mujore dhe shpenzime udhëtimi të mbuluara.

Pasi u rekrutuan, viktimat dyshohet se u detyruan të kryenin mashtrime romantike, skema mashtruese investimi në kriptovaluta dhe forma të tjera të mashtrimit online që synonin viktimat jashtë shtetit.

Në bisedat individuale në Telegram të analizuara nga Chainalysis, rekrutuesit folën për transportimin e punëtorëve përtej kufijve, sigurimin e dokumenteve të falsifikuara dhe koordinimin e pagesave për ndërmjetësit.

Firma identifikoi gjithashtu lidhje midis kanaleve të rekrutimit dhe portofoleve të lidhura më parë me platforma të paligjshme të lojërave të fatit dhe shërbime pastrimi parash, duke sugjeruar që aktivitetet e trafikimit të qenieve njerëzore janë të ndërthurura me operacione më të gjera kriminale.

Shkalla e këtyre komplekseve u vu në qendër të vëmendjes vitin e kaluar, kur Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së sekuestroi 15 miliardë dollarë në bitcoin nga një qendër e madhe mashtrimi në Kamboxhia që kryente mashtrime romantike.

“Që nga fundi i vitit 2025, kemi parë më shumë zbatim të ligjit në pjesë të caktuara të këtij ekosistemi, veçanërisht në komplekset e mashtrimit, por rrjetet themelore të shfrytëzimit seksual dhe trafikimit të qenieve njerëzore shpesh mund të vazhdojnë të veprojnë përmes infrastrukturës alternative, si fizike ashtu edhe digjitale”, tha McLout.

 

Shitësit e CSAM

Chainalysis gjithashtu gjurmoi rrjetet e lidhura me materialet e abuzimit seksual me fëmijë (CSAM), të cilat vepronin sipas modeleve të ndryshme të faturimit, por tregonin modele financiare të organizuara në mënyrë të barabartë, sipas CNBC.

Rreth gjysma e transaksioneve kripto të CSAM ishin nën 100 dollarë, duke reflektuar modelet e abonimit dhe koston e ulët për përdorues në grupet private të bisedave ose kanalet e koduara të ndarjes së skedarëve.

Chainalysis ka vërejtur se këto fonde po kalojnë nga kriptovalutat kryesore në kriptoasete të fokusuara në privatësi, siç është Monero, si dhe në shërbime të shkëmbimit të menjëhershëm që nuk kërkojnë verifikim identiteti.

Raporti gjithashtu dokumenton mbivendosjen midis shërbimeve të abonimit të CSAM dhe komuniteteve që ata i përshkruajnë si “ekstremizëm sadist online”.

“Këto grupe [ekstremiste sadiste online] synojnë dhe manipulojnë të miturit përmes skemave të sofistikuara të “sekstortion”, dhe përmbajtja që rezulton monetizohet përmes pagesave kripto, duke përjetësuar cikle abuzimi”, thuhet në raport.

Në korrik 2025, Chainalysis njoftoi se kishte ndihmuar në identifikimin e një prej faqeve më të mëdha të CSAM në rrjetin e errët, duke ndjekur një udhëheqje nga forcat e ligjit në Mbretërinë e Bashkuar.

Ai operacion i vetëm përdori më shumë se 5,800 adresa kripto dhe gjeneroi më shumë se 530,000 dollarë të ardhura që nga korriku 2022.

“Në përgjithësi, ndërsa rritet përdorimi i kriptovalutave, do të rritet edhe përdorimi i tyre – si për qëllime të paligjshme ashtu edhe për qëllime legjitime”, tha McLouth. “Në afat të shkurtër, nuk pres që përdorimi i kriptovalutave në aktivitetet e lidhura me trafikimin e qenieve njerëzore të zhduket – përkundrazi, pres që të vazhdojë të rritet, edhe ndërsa zbatimi i ligjit bëhet më efektiv”.

/Forbes/

Continue Reading

Lajmet

Takimi inagurues i Bordit të Paqes të Trump për Gazën

Published

on

By

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, mbajti takimin e parë të Bordit të Paqes për Gazën, një muaj pas nënshkrimit ceremonial të Kartës së Bordit në Davos, Zvicër. Sipas agjendës ky takimi ka për qëllim të diskutojë të ardhmen e Rripit të Gazës pas armëpushimit të brishtë midis Hamasit dhe Izraelit, si dhe të mbledhë fonde për rindërtimin e rajonit dhe ofrimin e ndihmës humanitare.

Në platformën e tij sociale, Truth Social, Trump njoftoi se anëtarët e bordit kanë premtuar tashmë 5 miliardë dollarë (4.2 miliardë euro) për këtë iniciativë.

Nga të paktën 60 vendet e ftuara, deri tani 27 e kanë pranuar ftesën, ndërsa nga vendet evropiane vetëm disa janë anëtare aktive. Mes tyre, Kosova ka marrë pjesë si anëtare e plotë, duke iu bashkuar edhe Bullgarisë, Hungarisë dhe Shqipërisë, ndërsa Italia, Qiproja, Greqia, Rumania dhe Bashkimi Evropian do të jenë vetëm vëzhgues, pa të drejtë vendimmarrjeje.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e cila u ftua, do të përfaqësohet nga Dubravka Suica, komisionerja për Mesdheun, për shkak të pyetjeve mbi statutin e bordit.

Projekti ka ngjallur kritika për strukturën e tij të dominuar nga SHBA dhe për ambiciet globale, ndërsa mungesa e pjesëmarrjes së shumë vendeve evropiane ngre pyetje mbi legjitimitetin dhe efektivitetin e bordit.

Continue Reading

Lajmet

Vrau të dashurën argjentinase, dënohet me 18 vjet burg

Published

on

By

Gjykata Themelore në Prishtinë ka shpallur aktgjykim dënues ndaj Endrit Nikës, duke e dënuar me 18 vjet burgim për vrasjen e shtetases argjentinase, e cila ishte e dashura e tij, ngjarje kjo e ndodhur në Fushë-Kosovë në vitin 2023.

Vendimi u bë publik nga kryetari i trupit gjykues, Gazmend Bahtiri, së bashku me anëtarët e trupit gjykues Gëzim Ademi dhe Alltën Murseli.

Sipas gjykatës, pas shqyrtimit të provave materiale dhe dëshmive personale, është vërtetuar përtej dyshimit të arsyeshëm se veprimet e të akuzuarit përbëjnë elementet e veprës penale “Vrasje e rëndë”. Palët kanë të drejtë ankese brenda 30 ditëve nga pranimi i aktgjykimit në formë të shkruar, në instancën më të lartë.

Në seancën e shpalljes së vendimit morën pjesë prokurori Armend Hamiti, i akuzuari së bashku me mbrojtësin e tij, avokatin Drilon Imeri, si dhe pala e dëmtuar e përfaqësuar nga avokati Betim Shala.

I akuzuari ishte deklaruar i pafajshëm në seancën e mbajtur më 28 maj 2025.

Sipas aktakuzës së ngritur më 11 shkurt 2025 nga Prokuroria Themelore në Prishtinë, Endrit Nika më 1 gusht 2023, në një hotel në Fushë-Kosovë, pas një mosmarrëveshjeje me të dashurën e tij – tani të ndjerën M.K.-U. – fillimisht e kishte sulmuar fizikisht dhe kishte tentuar ta godiste me veturë në parkingun e hotelit.

Sipas përshkrimit në aktakuzë, pasi kishin hyrë në dhomë, ai kishte vazhduar ta godiste viktimën dhe, në kulmin e përleshjes, e kishte shtyrë drejt dritares, duke e hedhur nga kati i gjashtë. Si pasojë e plagëve të marra, viktima ndërroi jetë në Qendra Klinike Universitare e Kosovës, pavarësisht ndihmës mjekësore.

Me këto veprime, i akuzuari u shpall fajtor për veprën penale “Vrasje e rëndë” sipas Kodit Penal të Republikës së Kosovës.

 

 

Continue Reading

Lajmet

Fakulteti i Inxhinierisë së Ndërtimit dhe Infrastrukturës në UBT ndan certifikata për pjesëmarrësit e Konferencës Ndërkombëtare

Published

on

By

Fakulteti i Inxhinierisë së Ndërtimit dhe Infrastrukturës në UBT ka ndarë certifikatat për pjesëmarrësit në Konferencën Ndërkombëtare të këtij programi, duke vlerësuar kontributin dhe angazhimin e tyre akademik e profesional.

Organizatorët e Konferencës, Dekani i Fakultetit, Visar Krelani, profesorët: Hazir Çadraku dhe Bekim Selimi, theksuan se organizimi i aktiviteteve të tilla shkencore kontribuon në avancimin e dijes, shkëmbimin e përvojave ndërmjet studiuesve vendorë dhe ndërkombëtarë, si dhe në forcimin e bashkëpunimit akademik dhe profesional.

Po ashtu, u bë e ditur se pjesëmarrësit të cilët dëshirojnë njohjen e pikëve nga Oda e Inxhinierëve të Kosovës duhet të aplikojnë pranë Odës duke bashkëngjitur certifikatën e pjesëmarrjes, agjendën e konferencës si dhe licencën e tyre profesionale. Përmes këtij procesi, atyre u mundësohet që angazhimi i tyre shkencor të njihet zyrtarisht dhe të kontribuojë në zhvillimin dhe avancimin e tyre profesional.

Organizatorët nënvizuan rëndësinë e përfshirjes së studentëve dhe hulumtuesve të rinj në konferenca ndërkombëtare, duke theksuar se këto platforma shërbejnë si mundësi për prezantimin e punimeve shkencore, zhvillimin e rrjeteve profesionale dhe rritjen e cilësisë në fushën e inxhinierisë së ndërtimit dhe infrastrukturës.

Continue Reading

Të kërkuara